Milieunotitie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Milieunotitie 2014-2017"

Transcriptie

1 Milieunotitie Jaarverslag 2014 en Meerjarenprogramma Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling/WG 21 mei 2015

2 VOORWOORD ======================================================================= De voorliggende Milieunotitie heeft betrekking op de jaren 2014 (jaarverslag) en 2015 tot en met 2017 (meerjarenprogramma). In de Milieunotitie staat een vertaling van het landelijke milieubeleid naar de Diemense situatie en eigen gemeentelijk milieubeleid, ondermeer voortkomend uit het coalitieakkoord en collegeprogramma. In het coalitieakkoord Gemeente Diemen staan ondermeer de volgende uitgangspunten op het gebied van leefomgeving en duurzaamheid: - actief milieubeleid, gericht op het terugdringen van geluidhinder, verbetering van de luchtkwaliteit en het voorkomen van gevaarlijke situaties door bedrijven of door vervoer over weg, spoor of water (waaronder: blijven aandringen op het verlagen van de maximum snelheid tot 80 km per uur op de ons omringende snelwegen); - actief energiebeleid, zo mogelijk in het kader van de regio Amstelland & Meerlanden energieneutraal in het jaar 2040 (waaronder: energiebesparing in de gemeentelijke gebouwen; energiezuinige straatverlichting; eigen elektrisch vervoer en oplaadpunten voor het publiek; streven naar samenwerking met het bedrijfsleven voor een duurzaam bedrijfsterrein; voortzetting van het subsidiebeleid voor bewoners; stimuleren van energiemaatregelen bij particuliere woningen; afspraken met verhuurders over duurzaam renoveren van de bestaande woningvoorraad; bevorderen van plaatsing van windmolens in het buitengebied, met aandacht voor een goede landschappelijke inpassing). In de afgelopen jaren is een groot deel van de milieutaakstelling, zoals opgenomen in de Milieunotities ook daadwerkelijk gerealiseerd. Wij zijn tevreden met de ontwikkeling en uitvoering van het milieubeleid. Bij de intensivering van het milieubeleid gaat het niet alleen om het vaststellen van (beleids)notities, maar met name ook om de daadwerkelijke inzet van ambtelijke capaciteit en financiële middelen voor de uitvoering van het milieubeleid. In het afgelopen jaar was de belangrijkste ontwikkeling waaraan veel tijd is besteed: het intensiveren van de uitvoering van het energiebeleid (zoals: koploperkring duurzaam MKB en MKB award; groepsaankopen zonnepanelen en spouwmuur- en vloerisolatie voor eigenaren/bewoners; windmolens in het buitengebied; energiezorg gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting; verduurzamen Bergwijkpark Noord). Het toegangspad naar milieu-informatie op de gemeentelijke website ziet er als volgt uit: De rubriek milieu en duurzaamheid is onderverdeeld in: beleid (algemeen), duurzaamheid, energie en klimaat, geluid, lucht, bodem, milieuklachten en overige milieu-informatie. In 2016 wordt een Beleid/actieplan milieu opgesteld. Dan kunnen bestaande doelstellingen zo nodig worden aangepast. Bijvoorbeeld die voor energie op basis van een evaluatie van de regionale ambitie om energieneutraal te zijn in De reikwijdte van het plan komt overeen met de inhoud van de Milieunotitie. Het plan vervangt: Milieubeleidsplan Diemen, Beleidsnota geluid, Actieplan energiebeleid en Actieplan luchtkwaliteit. Burgemeester en wethouders van Diemen, de secretaris, de burgemeester, J.D. de Kort E. Boog De Milieunotitie is vastgesteld door B&W op 12 mei In de voorliggende versie van 21 mei 2015 zijn door wethouder R.P. Grondel (op grond van verleend mandaat) enkele energiegegevens gecorrigeerd en aangevuld Blz. 2 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

3 INHOUDSOPGAVE ======================================================================= VOORWOORD 2 INHOUDSOPGAVE 3 LIJST VAN AFKORTINGEN 4 MEERJARENPROGRAMMA BELEIDSWERKZAAMHEDEN 5 SAMENVATTING UITVOERING ACTIVITEITEN IN HOOFDSTUKKEN EN PARAGRAFEN 1. Bodem Opstellen en uitvoeren van bodembeleid 7 2. Geluid Geluidsbelastingkaarten omgevingslawaai Uitvoeren Wet geluidhinder Uitvoeren Actieplan omgevingslawaai Saneren railverkeerslawaai Melden klachten over vliegtuiglawaai Financiën geluid Lucht Monitoren luchtkwaliteit Uitvoeren luchtkwaliteiteisen Wet milieubeheer Uitvoeren Actieplan luchtkwaliteit Externe Veiligheid Organisatie en beleid externe veiligheid Uitvoeren activiteiten externe veiligheid Energie Uitvoeren energiebeleid: beleid en management Uitvoeren energiebeleid: gemeentelijke interne milieuzorg Uitvoeren energiebeleid: doelgroep bedrijven Uitvoeren energiebeleid: doelgroep woningen en inwoners Uitvoeren energiebeleid: thema duurzame energie Uitvoeren energiebeleid: thema verkeer en vervoer Financiën energie Duurzaamheid Borgen beleid voor duurzaamheid Beperken CO2-uitstoot Actielijst duurzaamheid Duurzaam inkopen Natuur- en milieueducatie Regionale samenwerking 28 BIJLAGEN 1 Geluidsbelasting 30 2 Luchtkwaliteit 32 3 Energie gemeentelijke organisatie 33 4 Energie en CO2-uitstoot alle doelgroepen in Diemen 42 5 Prioriteiten bij toezicht en handhaving Blz. 3 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

4 LIJST VAN AFKORTINGEN ======================================================================= A&M : Amstelland & Meerlanden, regio bestaande uit de gemeenten: Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Haarlemmermeer, Ouder-Amstel en Uithoorn. B&W : College van Burgemeester en Wethouders. CO2 : koolstofdioxide. db : decibel (eenheid voor het weergeven van een geluidsniveau). EN2040 : Energieneutraal in het jaar GGD : Geneeskundige en Gezondheidsdienst. GJ : Gigajoule (eenheid voor het weergeven van het energieverbruik; één GJ komt overeen met 277,78 kwh elektriciteit of 28,43 m 3 gas; omdat elektriciteit wordt opgewekt met circa 40% rendement wordt in de berekeningen van het energieverbruik en de energiebesparing gerekend met één GJ is 108,46 kwh primaire energie). kwh : kilowattuur (de hoeveelheid elektrische arbeid, door een vermogen van één kilowatt, staat gelijk aan 1,36 paardenkracht, gedurende één uur geleverd). MKB : Midden- en kleinbedrijf. MRA : Metropoolregio Amsterdam (informeel samenwerkingsverband van 36 gemeenten, twee provincies en de Stadsregio Amsterdam). RMO : Regionaal milieuoverleg A&M. SLOK : Stimulering van locale klimaatactiviteiten (uitkering van het rijk in ). TNO : Toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek. VNG : Vereniging van Nederlandse Gemeenten Blz. 4 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

5 MEERJARENPROGRAMMA BELEIDSWERKZAAMHEDEN ======================================================================= Ten opzichte van de Milieunotitie (vastgesteld door B&W op 25 maart 2014) zijn in de Milieunotitie de volgende wijzigingen aangebracht in het meerjarenprogramma beleidswerkzaamheden. De nummering verwijst naar de paragrafen. Acties zijn uitgevoerd: zijn uit het programma verwijderd Nadere besluitvorming over het project regio Amstelland & Meerlanden energieneutraal in het jaar 2040 (besluit RMO 4 december 2014) Vaststellen Beleidsplan openbare verlichting (besluit B&W 1 april 2014). Acties zijn toegevoegd aan het programma 0.1 Opstellen Beleid/Actieplan Milieu (2 e helft 2016) Actualiseren notitie Opladen elektrische auto s in Diemen (2 e helft 2016). Acties zijn of komen in uitvoering in de periode Door middel van een emoticon (kolom E) is aangegeven of de uitvoering ten opzichte van de planning uit de Milieunotitie op koers ligt of (wederom) is vertraagd: : (veel) vertraging door bijvoorbeeld een tekort aan capaciteit of andere prioriteitsstelling; : (enige) vertraging door bijvoorbeeld het nog niet beschikbaar zijn van nieuw rijksbeleid; : uitvoering ligt (grotendeels) op schema. E Nr. Omschrijving Stand van zaken 0.1 Opstellen Beleid/Actieplan Milieu De reikwijdte van het plan komt overeen (2 e helft 2016). met de inhoud van de Milieunotitie. Het plan vervangt: Milieubeleidsplan Diemen, Beleidsnota geluid, Actieplan energiebeleid en Actieplan luchtkwaliteit Nagaan of tussentijdse Vindt plaats op basis van een door de aanpassing van het Actieplan GGD aan te leveren lijst van te treffen luchtkwaliteit nodig is (1 e helft 2015). maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren met een bewezen effect Nagaan of beleid voor warmte/koudeopslag in de bodem moet worden opgesteld voor Bergwijkpark Noord (1 e helft 2016). Opstellen notitie over uitbreiding van het aantal (openbare) oplaadpalen (2 e helft 2014). In de notitie wordt een actualisatie aangekondigd (2 e helft 2016). Opstellen beleid is mogelijk op grond van het Besluit Bodemenergiesystemen dat op 1 juli 2013 in werking is getreden. Over de gewenste energie-infrastructuur in Bergwijkpark Noord vindt overleg plaats. Vooralsnog wordt gebruik gemaakt van het al aanwezige warmtenet. De notitie is op 17 februari 2015 door B&W vastgesteld. De inspraaktermijn liep van 17 oktober t/m 27 november Behandeling in de informatieve raadsvergadering heeft plaatsgevonden op 15 januari Blz. 5 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

6 SAMENVATTING UITVOERING ACTIVITEITEN IN 2014 ======================================================================= Onderstaand een beknopt overzicht van de belangrijkste (nieuwe) activiteiten die in 2014 zijn opgepakt en/of uitgevoerd, alsmede van belangrijke ontwikkelingen. Geluidsanering spoorlijn Diemen Centrum Op 1 juli 2014 zijn de geluidsschermen opgeleverd. Aan één woning zijn aanvullende gevelmaatregelen aangebracht. Energie: Gemeentelijke interne milieuzorg Op basis van uitgevoerd energiebesparingonderzoek is een meerjarenprogramma voor energiebesparing in gemeentelijke gebouwen opgesteld. Vrijwel alle gas- en elektrameters zijn vervangen door slimme meters die dagelijks op afstand afleesbaar zijn. Monitoring van het energieverbruik is geïntensiveerd. Er zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop voortdurend en in voldoende mate aandacht wordt besteed aan energiezorg. Medewerkers worden hierbij intensiever betrokken en er wordt vaker over gecommuniceerd. Op 1 april 2014 is het Beleidsplan openbare verlichting vastgesteld. In de periode kan op de openbare verlichting 16 tot 23% energie worden bespaard. Hierbij is nog geen rekening gehouden met energiebesparing door dimmen. Energie: Doelgroep bedrijven De vijf deelnemende bedrijven aan de koploperkring duurzaam MKB zijn positief over de kring en hebben belangrijke stappen gezet voor het verduurzamen van hun bedrijf. Het is de bedoeling dat in 2015 een tweede kring van start gaat. Energie: Doelgroep woningen en inwoners Het gehele subsidiebudget duurzame energiepakket is besteed. Aan 80 bewoners is voor 89 maatregelen subsidie (15% van de kosten) toegezegd. Het gaat meestal om spouwmuur- of vloerisolatie of HR++-glas. Van het totaal hebben 42 bewoners voor 50 maatregelen deelgenomen aan de collectieve inkoopactie voor spouwmuur- en vloerisolatie. Energie: Thema duurzame energie Op de daken van de gebouwen op de gemeentewerf zijn zonnepanelen geplaatst met een vermogen van Wattpiek (komt overeen met circa 85% van het elektriciteitsverbruik op de gemeentewerf). De installatie is vanaf april 2015 in bedrijf. Voor dit project is een landelijke subsidie toegekend. Provinciale Staten hebben op 15 december 2014 een besluit genomen over de locaties waar windturbines mogen worden gerealiseerd op grond van de provinciale taakstelling tot en met het jaar De locatie Diemen is afgewezen vanwege de ligging in de ecologische hoofdstructuur. Gewacht wordt op een reactie van de minister op de zienswijze van de gemeente tegen de lengte van het noodklimvlak in het ontwerp luchthavenindelingsbesluit Schiphol. Energie: Thema verkeer en vervoer In 2014 is een openbare oplaadpaal geplaatst bij De Brede Hoed. Uitbreiding van het aantal oplaadpalen vindt plaats op basis van de Notitie opladen elektrische auto s in Diemen die op 17 februari 2015 door B&W is vastgesteld. Gebruik kan worden gemaakt van een aanbesteding van de Metropoolregio Amsterdam Blz. 6 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

7 HOOFDSTUK 1 : BODEM ======================================================================= DOELSTELLING Uitvoeren van het landelijke Besluit Bodemkwaliteit voor het toepassen van bouwstoffen, grond en baggerspecie op landbodems, waarbij primair als doel geldt: het tegengaan van verontreiniging van de bodem. Uitvoeren van de Nota bodembeheer met bijbehorende bodemkwaliteitskaart, waardoor, in afwijking van het landelijke Besluit Bodemkwaliteit, gebiedsspecifiek beleid kan worden uitgevoerd voor het nuttig en doelmatig hergebruik van grond binnen de A&M regio (besluit gemeenteraad 20 december 2012). Toezicht en handhaving van de regelgeving vindt plaats op grond van het Integraal handhavingsbeleid en de Handhavingstrategie Besluit bodemkwaliteit (Yoreco bodemadvies 25 januari 2014) en wordt namens de gemeente uitgevoerd door de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Een hoge prioriteit heeft: a. toezicht grootschalige projecten; b. toepassen van klasse industriegrond; c. niet gemelde toepassingen. Een zeer hoge prioriteit hebben meldingen van illegale lozingen/incidenten. Zie voor de methode van toezicht en handhaving per prioriteit bijlage 5. VERSLAG 1.1 Opstellen en uitvoeren van bodembeleid Trekker: TVG (vergunningverlening). a. Ter voldoening aan het bepaalde in het Besluit Bodemkwaliteit is een gemeentelijke bodemfunctieklassenkaart beschikbaar. b. De in A&M-verband opgestelde regionale bodemkwaliteitskaart met bijbehorende nota bodembeheer wordt gebruikt voor het uitvoeren van gebiedsspecifiek beleid. Deze stukken staan op de gemeentelijke website, digitaal loket, product bodembeheer/- bodemkwaliteitskaart. Het gaat daarbij om het makkelijker en mogelijk goedkoper hergebruiken van licht verontreinigde grond. Uitgangspunt is dat de kwaliteit van de grond moet aansluiten bij de functieklasse (bijvoorbeeld klasse Wonen). c. Zie voor bodemenergie, waaronder warmte/koudeopslag, paragraaf Blz. 7 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

8 HOOFDSTUK 2 : GELUID ======================================================================= DOELSTELLING Uitvoeren van de Wet geluidhinder. Uitvoeren van het vastgestelde beleid in: 1. de Beleidsnota geluid (besluit gemeenteraad 25 maart 2010); 2. de beleidsnota hogere grenswaarde geluid bij herontwikkeling en nieuwbouw (besluit B&W 22 november 2011); 3. het Actieplan Omgevingslawaai (besluit B&W 8 januari 2013). Toezicht en handhaving van de regelgeving vindt plaats op grond van het Integraal handhavingsbeleid met als prioriteiten: a. hoog bij bedrijven, horeca en evenementen; b. gemiddeld bij bouwen en wegwerkzaamheden. Zie voor de methode van toezicht en handhaving per prioriteit bijlage 5. VERSLAG 2.1 Geluidsbelastingkaarten omgevingslawaai Op basis van de Wet geluidhinder zijn door B&W op 3 juli 2012 acht geluidsbelastingkaarten vastgesteld. Deze staan op de gemeentelijke website onder geluid. Om de vijf jaar, opnieuw in 2017, moeten de kaarten worden geactualiseerd. Zie voor informatie over de geluidsbelasting in Diemen bijlage Uitvoeren Wet geluidhinder De uitvoering van de Wet geluidhinder vindt plaats bij een ruimtelijk besluit zoals een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan. 2.3 Uitvoeren Actieplan omgevingslawaai Trekker: TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu) (a,b), TIF (Infra) (c). a. Medio 2011 is de Boven Rijkersloot in de buurt Schelpenhoek bij wijze van proef voorzien van stille betonstraatstenen. De geluidsreductie is in april 2012 gemeten en vastgesteld op 2 db ten opzichte van gewone betonstraatstenen. De meting is begin 2014 herhaald. Toen was nog steeds sprake van 2 db geluidsreductie. Gelet hierop kan de Ouddiemerlaan tussen de Muiderstraatweg en de Prinses Beatrixlaan, gegeven de hoge geluidsbelasting, worden voorzien van stille betonstraatstenen. Op 10 februari 2015 is besloten dit uit esthetisch oogpunt toch niet te doen. Door het weren van doorgaand vrachtverkeer is de geluidsbelasting op dat deel van de Ouddiemerlaan al afgenomen. b. Op 8 januari 2013 is het Actieplan Omgevingslawaai door B&W vastgesteld. Het plan staat op de gemeentelijke website onder geluid. Om de vijf jaar, opnieuw in Blz. 8 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

9 op basis van de nieuwe geluidsbelastingkaarten 2017, moet een geactualiseerd actieplan omgevingslawaai vanwege gemeentelijke wegen worden opgesteld. c. Het saneringsprogramma voor de planperiode en de stand van zaken daarvan zien er als volgt uit: situering gemeentelijke weg maatregel gemeentelijke weg straat wegvak mogelijke maatregel planning jaar uithuidige stand van zaken voering Buytenweg, Oude geheel herinrichting 30 km 2013 wordt 2015/16 Waelweg, Zeezigt gebied Martin Luther Kinglaan geheel herinrichting 30 km gebied 2013 uitgevoerd in 2014 Tobias Asserlaan geheel herinrichting 30 km gebied 2013 uitgevoerd in 2014 Hartveldseweg, geheel opstellen ontwerp 2013/14 wordt 2016/17 Muiderstraatweg oost-west-as Weteringweg geheel SMA i.p.v. DAB 2013/14 uitgevoerd in 2015 Arent Krijtsstraat Hartveldseweg tot Wilhelminaplantsoen 30 i.p.v. 50 km 2013/15 nog nader te bepalen Diemerpolderweg nabij Oud-Diemen SMA i.p.v. DAB 2014 wordt 2015 Ouddiemerlaan Muiderstraatweg tot 30 i.p.v. 50 km 2014/15 wordt 2015 Prinses Beatrixlaan Ouddiemerlaan Rode Kruislaan tot spoorlijn SMA i.p.v. DAB 2014/17 uitgesteld i.v.m. Vogelweg, Tureluurweg geheel herinrichting 30 km gebied en stille bss i.p.v. bss? Meerkoet geheel herinrichting 30 km gebied ondertunneling 2015 wordt wordt 2017 bss= betonstraatstenen (klinkers) DAB= dicht asfalt beton (standaard asfalt) SMA= steen mastiek asfalt 2.4 Saneren railverkeerslawaai a. In Diemen-Centrum (traject Amsterdam/Diemen/Weesp) is sprake van een wettelijke saneringsplicht, waarvan de kosten voor rekening van het Rijk komen. Eind 2013 zijn de raildempers geplaatst en medio 2014 de geluidsschermen. Het treffen van aanvullende gevelmaatregelen (suskasten) is eind 2014 uitgevoerd en was alleen nodig bij de woning Ouddiemerlaan 146. b. In Diemen-Zuid (traject Duivendrecht/Diemen-Zuid/Weesp) is geen sprake van een saneringssituatie. Voor de nieuwbouw Plantage de Sniep zorgt de gemeente, samen met ProRail, voor schermmaatregelen. Vanwege de verbetering van het openbaar vervoer op het traject Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad (OV-SAAL) komen hier vóór 2016 ook betonnen dwarsliggers met raildempers. Voor Bergwijkpark Noord zullen binnen het gemeentelijke beleid hogere grenswaarde ook maatregelen worden getroffen. 2.5 Melden klachten over vliegtuiglawaai Trekker: TRB (ruimtelijk beleid). Vanaf 2015 is de Commissie Regionaal Overleg Schiphol opgeheven en vervangen door de Omgevingsraad Schiphol. Diemen wordt in de subregio A&M van de Omgevingsraad Blz. 9 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

10 Schiphol vertegenwoordigd door de gemeenten Aalsmeer en Uithoorn. Het melden van klachten vindt plaats bij het Bewoners aanspreekpunt Schiphol (BAS) via tel of BAS gaat uit van een gebruiksjaar dat loopt van 1 november t/m 31 oktober. Hiernaast maakt BAS onderscheid tussen veelmelders (vanaf 500 meldingen per jaar) en overige melders. In 2014 waren de veelmelders (0,3% van alle melders) goed voor 58,8 % van alle meldingen. De overige melders worden beschouwd als focusgroep. Het aantal melders bedroeg in het aangegeven jaar: jaar Landelijke cijfers Diemense cijfers totaal melders waarvan veelmelders waarvan focusgroep totaal melders % landelijk focusgroep , , , ,46 Het aantal meldingen bedroeg in het aangegeven jaar: jaar Landelijke cijfers Diemense cijfers totaal meldingen waarvan meldingen waarvan meldingen totaal meldingen % landelijk focusgroep veelmelders focusgroep , , , ,55 In 2014 is er landelijk een forse toename van het aantal melders en meldingen uit de focusgroep. Dit komt met name omdat de Aalsmeerbaan veel meer gebruikt is in verband met langdurig onderhoud aan de Polderbaan en Kaagbaan. Ook is het vliegverkeer toegenomen. Het aantal melders en meldingen in Diemen is sinds 2005 vrij constant en bedraagt zo n 0,5% van de focusgroep. 2.6 Financiën geluid Trekker: TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu) Voor de kosten verbonden aan het uitvoeren van activiteiten omgevingslawaai is in de jaarrekening 2009 een Bestemmingsreserve Omgevingslawaai ingesteld. In de reserve is toen de rijkssubsidie voor de geluidssanering van woningen vanwege wegverkeerslawaai ad gestort. Daaraan behoefde in 2010 en 2011 slechts te worden besteed. Het restant ad kan voor andere geluidsactiviteiten worden gebruikt. Via deze reserve worden ondermeer de inkomsten (subsidie ministerie van Infrastructuur & Milieu (I&M) en uitgaven (inhuur Royal Haskoning DHV en ProRail) geregeld van het project geluidsanering railverkeerslawaai Diemen Centrum in de periode In de reserve is beschikbaar voor het afdekken van risico s behorende bij dit project. Het betreft hier de (meer)kosten van: overschrijding subsidie voorbereidingskosten; legeskosten ad ; kosten die toch niet door het ministerie van I&M worden vergoed. De reserve is en wordt ook gebruikt voor het afdekken van de kosten van: berekenen scheepvaartlawaai Amsterdam-Rijnkanaal (2010); trillingsmetingen (2011); opstellen geluidsbelastingkaarten (2012 en 2017); monitoren van stille betonstraatstenen (2012 en 2014); de meerkosten van het gebruik van stille betonstraatstenen (2011) Blz. 10 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

11 HOOFDSTUK 3 : LUCHT ======================================================================= DOELSTELLING Uitvoeren van de luchtkwaliteitseisen van de Wet milieubeheer: mogelijke overschrijding van emissietaakstellingen voor luchtverontreiniging signaleren en meten en berekenen voor gemeentelijke wegen. Uitvoeren van het Milieubeleidsplan Diemen (besluit gemeenteraad 25 juni 2009), waarin als doelstelling is opgenomen: als prioriteit dient in woongebieden met de hoogste concentraties luchtverontreiniging de luchtkwaliteit te worden verbeterd. Uitvoeren van het Actieplan luchtkwaliteit (besluit B&W 17 december 2013). concentratie stikstofdioxide in West Europa Toezicht en handhaving van de regelgeving vindt plaats op grond van het Integraal handhavingsbeleid met als prioriteit gemiddeld bij inrichtingen Wet milieubeheer en laag bij overig. Zie voor de methode van toezicht en handhaving per prioriteit bijlage 5. VERSLAG 3.1 Monitoren luchtkwaliteit Zie voor informatie over de luchtkwaliteit in Diemen bijlage Uitvoeren luchtkwaliteitseisen Wet milieubeheer De uitvoering van de luchtkwaliteitseisen vindt plaats bij een ruimtelijk besluit zoals een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan. 3.3 Uitvoeren Actieplan luchtkwaliteit Het actieplan voor de periode staat op de gemeentelijke website onder lucht. Besloten is om drie in het actieplan opgenomen mogelijke activiteiten niet uit te voeren: - toepassen specifieke vegetatie (heeft geen positieve invloed op de luchtkwaliteit); - instellen milieuzone vrachtverkeer (wel zo nodig aanhaken bij regionale ketens en zones zoals aangegeven in paragraaf 5.6.7); - op grote schaal betaald parkeren invoeren. Van onderstaande zestien activiteiten staan er zes ook vermeld in het Actieplan energiebeleid Bij deze zes activiteiten wordt voor de voortgang verwezen naar de betreffende paragrafen in hoofdstuk Blz. 11 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

12 1 Lobby verlagen maximum snelheid op rijkswegen voortzetten Trekker: TRB (ruimtelijk beleid). Op relevante momenten wordt het verzoek om de maximum snelheid op de rijkswegen te verlagen herhaald. Daarbij wordt samenwerking gezocht met andere gemeenten. 2 Vervolg onderzoek innovatieve technieken rijksweg afgerond Het fijn stof (dust) reductie systeem (FDRS) is beproefd langs de rijksweg A9 bij Amstelveen. De Stadsregio Amsterdam (in 2013) en de provincie (in 2014) zijn niet bereid om een langdurige proef te financieren. Activiteit financiering zoeken voor vervolgonderzoek is afgerond en wordt daarom afgevoerd van de voortgangslijst. 3 Voorlichting over de luchtkwaliteit voortzetten Op de gemeentelijke website staat onder lucht een notitie met informatie over de luchtkwaliteit in Diemen die actueel wordt gehouden. Jaarlijks wordt in de Diemen Info voorlichting gegeven over het stoken van open haarden en goed ventileren. Waar mogelijk zal aanvullend de informatievoorziening worden gericht op bepaalde doelgroepen. 4 Overleg met bedrijven over maatregelen verbetering luchtkwaliteit voortzetten Zie paragraaf Verkeersmaatregelen, tellingen en verkeersmodel voortzetten Trekker: TRB (ruimtelijk beleid). Het periodiek uitvoeren van verkeerstellingen en het actueel houden van het verkeersmodel wordt voortgezet. 6 Duurzame aanschaf en inhuur van (bouw)machines voortzetten Trekker: TWB (wijkbeheer), TIF (infra). Er moet worden voldaan aan de criteria die staan vermeld op 7 Concessieverlening buslijnen op basis van schone voertuigen voortzetten Trekker: TRB (ruimtelijk beleid). Voor de concessie Amsterdam (waarin ook Diemen valt) heeft de Stadsregio Amsterdam met GVB Holding NV een contract afgesloten tot en met Onderdeel van dit contract is dat GVB fors investeert in de aanschaf van moderne, schone, Euro-6 bussen. 8 Tanklocatie schone brandstoffen en laadpunten elektrisch vervoer voortzetten Zie paragraaf en Onderzoek elektrisch rijden deelauto s voortzetten Zie paragraaf Promoten elektrisch aangedreven brommers/scooters uitvoeren Zie paragraaf Stimuleren gebruik openbaar vervoer door burgers voortzetten Zie paragraaf Stimuleren fietsgebruik door burgers voortzetten Zie paragraaf Integrale afweging bouwen nabij de rijkswegen uitvoeren Trekker: TRB (ruimtelijk beleid). Binnen het wettelijk kader worden plannen opgesteld en (als dat nodig is) om advies toegezonden aan de GGD. Vervolgens vindt bij de besluitvorming een integrale belangenafweging plaats. 14 Meten concentraties luchtverontreiniging uitvoeren (was nader uitwerken) De GGD heeft in opdracht van de gemeente in de jaren 2011 en 2012 stikstofdioxide gemeten door middel van Palmesbuisjes op 25 locaties in Diemen. In 2016 wordt opnieuw gemeten. 15 Lobby schone brandstof/roetfilter binnenvaartschepen nader uitwerken Er vindt landelijk onderzoek Roet en ultrafijn stof van dieseltreinen en binnenscheepvaart plaats, waarin ondermeer de lange termijn concentratie wordt onderzocht. Eerst nadat die concentratie bekend is, kan worden nagegaan of het starten met of aanhaken bij een lobby zinvol is. 16 Tussentijdse aanpassing van het actieplan nader uitwerken In 2015 komt een lijst van de GGD beschikbaar van te treffen maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren met een bewezen effect. Deze lijst wordt gedeeld met de gemeenteraad en bezien zal worden of er aanleiding is voor (tussentijdse) aanpassing van het actieplan Blz. 12 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

13 HOOFDSTUK 4 : EXTERNE VEILIGHEID ======================================================================= DOELSTELLING Uitvoeren van de landelijke Besluiten (en Regelingen externe veiligheid: inrichtingen, buisleidingen en transportroutes: a. de risico s van gevaarlijke situaties inventariseren; b. de (grens)waarden naleven en een saneringsbeleid voor bestaande situaties opstellen; c. het vervoer van gevaarlijke stoffen over gemeentelijke wegen regelen. Uitvoeren van de beleidslijn externe veiligheid regio A&M (besluit B&W 4 december 2012). Toezicht en handhaving van de regelgeving vindt plaats op grond van het Integraal handhavingsbeleid met als prioriteit zeer hoog. Zie voor de methode van toezicht en handhaving per prioriteit bijlage 5. VERSLAG 4.1 Organisatie en beleid externe veiligheid a. Diemense bedrijven en risicobronnen waaraan een gevaaraspect is verbonden, zijn opgenomen op de landelijke kaart die via voor iedereen toegankelijk is. b. De beleidslijn externe veiligheid regio A&M staat op de gemeentelijke website onder veiligheid en leefbaarheid. Van het in de beleidslijn opgenomen stand still beginsel kan indien nodig gemotiveerd worden afgeweken. c. In regionaal verband (Stadsregio Amsterdam, A&M en Veiligheidsregio Amsterdam- Amstelland) werden in de periode activiteiten uitgevoerd op het gebied van externe veiligheid. De regio ontving hiervoor een subsidie (programmafinanciering) van het Rijk. 4.2 Uitvoeren activiteiten externe veiligheid Trekker: TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu) In 2014 zijn ondermeer de volgende activiteiten uitgevoerd. a. Er is geparticipeerd in de klankbordgroep routering gevaarlijke stoffen rijksweg A10-zuid. Door de geplande tunnel (project Zuidasdok) wijzigen vervoerstromen van gevaarlijke stoffen. Het groepsrisico op de A10 in Diemen neemt hierdoor af van 0,110 naar 0,016 keer de oriëntatiewaarde. b. De beleidslijn is toegepast bij de wettelijk verplichte externe veiligheidstoets bij een ruimtelijk besluit zoals een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning in afwijking van een bestemmingsplan Blz. 13 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

14 HOOFDSTUK 5 : ENERGIE ======================================================================= DOELSTELLING Uitvoeren van het Actieplan energiebeleid (besluit gemeenteraad 25 april 2013) met als hoofddoelstellingen voor deze periode, conform de routekaart A&M energieneutraal in 2040 (EN2040): 1. 15% energie besparen (gemeentelijke organisatie, woningen, bedrijven en instellingen); 2. 15% energie besparen en/of duurzame brandstof gebruiken (verkeer en vervoer); 3. 10% van de behoefte aan energie duurzaam opwekken (gemeente en derden). In het Actieplan energiebeleid staat dat de gemeente in de eerste plaats zelf het goede voorbeeld wil geven: als gemeente zelf voldoende energie besparen en duurzame energie opwekken en daarover communiceren. Daarnaast ligt het accent bij het opzetten van samenwerking met burgers, bedrijven en organisaties met als doel concrete resultaten te bereiken. De gemeente heeft een belangrijke rol in het verbinden van partijen met elkaar en in het faciliteren bij het versnellen van de uitvoering (waaronder waar nodig regelgeving proberen aan te passen en het aanvragen van subsidies bij derden). De gemeente is lid van de Vereniging Klimaatverbond Nederland. Toezicht en handhaving van de regelgeving voor inrichtingen Wet milieubeheer vindt plaats op grond van het Integraal handhavingsbeleid met als prioriteit hoog. Zie voor de methode van toezicht en handhaving per prioriteit bijlage 5. VERSLAG 5.1 Uitvoeren energiebeleid: beleid en management Voor het uitvoeren van het energiebeleid dienen de middelen (ambtelijke capaciteit en financiën) beschikbaar te zijn. Deze middelen moeten zo effectief en efficiënt mogelijk worden ingezet. Daarom werkt de gemeente samen in regionaal verband als daaraan een meerwaarde is verbonden. Samenwerken met burgers, bedrijven en instellingen die in Diemen een belang hebben, is een absolute voorwaarde voor het bereiken van resultaten Blz. 14 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

15 Het meten (monitoren) van de bereikte resultaten is erg belangrijk, maar vaak niet eenvoudig te realiseren. Onderstaande zes activiteiten zijn in het Actieplan energiebeleid opgenomen. 1 Borging energiebeleid in de gemeentelijke organisatie voortzetten Zie paragraaf Monitoring voortzetten De gemeente verstrekt al enkele jaren informatie aan de provinciale CO2-monitor Enervisa. Deze monitor is verre van volledig, omdat de gemeente niet over alle gegevens van derden beschikt. Hiernaast wordt gebruik gemaakt van gegevens van Rijkswaterstaat Leefomgeving, Centraal bureau voor de statistiek en Liander. 3 Communicatie voortzetten In de hal van het gemeentehuis zijn diverse folders beschikbaar. Voorlichting en communicatie vindt plaats via de gebruikelijke media en heeft betrekking op concrete activiteiten. Waar mogelijk wordt aangesloten bij landelijke themadagen en weken. Er vindt periodiek overleg plaats met het netwerk Duurzaam Dorp Diemen en de Vereniging Ondernemend Diemen. 4 Energieneutraal in het jaar 2040 voortzetten In A&M-verband is een routekaart opgesteld om energieneutraal te worden in het jaar 2040 (EN2040). Om dit doel te bereiken moet uiteindelijk 60% op het energieverbruik worden bespaard en moet de resterende 40% van de energiebehoefte in de regio duurzaam worden opgewekt. Zie verder paragraaf Regionale activiteiten A&M stoppen De milieu- en energiesamenwerking in A&M-verband is per 31 december 2014 beëindigd. In 2014 zijn geen nieuwe activiteiten opgepakt. Vanaf eind 2014 vindt de regionale samenwerking plaats in het kader van het VNG Energieakkoord. Zie verder paragraaf Regionale activiteiten MRA extensief voortzetten De energiesamenwerking in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is niet geformaliseerd. In 2014 waren drie activiteiten beschikbaar waaraan gemeenten intensief (deelname bij de voorbereiding) of extensief (alleen deelname bij de uitvoering) kunnen deelnemen: zonnepanelen op gemeentelijke daken, oplaadpunten elektrisch vervoer en realiseren vulpunten groen gas en waterstof. De MRA-activiteiten staan elders uitgebreider nogmaals vermeld. In 2015 komt een nieuw overzicht van MRA-activiteiten beschikbaar. 5.2 Uitvoeren energiebeleid: gemeentelijke interne milieuzorg De gemeente heeft een voorbeeldfunctie voor anderen. Door als gemeente zelf het goede voorbeeld te geven en daarover te communiceren, kunnen anderen worden gestimuleerd om ook over te gaan tot energie besparen en het opwekken van duurzame energie. De gemeente heeft al belangrijke stappen gezet, maar er valt nog veel te verduurzamen, zowel door gedragsverandering als door het treffen van fysieke maatregelen. Werken conform de beleidscyclus is hierbij een hulpmiddel Blz. 15 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

16 Doelstelling: in de periode % energie besparen. Onderstaande zeven activiteiten zijn in het Actieplan energiebeleid opgenomen. 1 Verbeteren energiezorg in gemeentelijke gebouwen voortzetten Trekker: TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu), TGF (gebouwen en facilitaire zaken). In 2014 zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop voortdurend en in voldoende mate aandacht wordt besteed aan energiezorg. De focus ligt daarbij in eerste instantie op het gemeentehuis, sportcentrum wethouder F.B. Duran en de openbare verlichting. Bij het verbeteren van de energiezorg wordt met name aandacht besteed aan: - het regelmatig monitoren van het energieverbruik (uitbesteed aan Orangefield); - het treffen van besparingsmaatregelen met een korte en middellange terugverdientermijn; - mogelijkheden om gedragsverandering te beïnvloeden (communicatie en betrekken medewerkers en management). 2 Energiebesparing in gemeentelijke gebouwen voortzetten Trekker: TGF (gebouwen en facilitaire zaken). Bij nieuwbouw moet worden uitgegaan van een met gemiddeld 20% verscherpte energieprestatie coëfficiënt (EPC); gerealiseerd 40% bij de gemeentewerf, 50% bij de brede school De Meridiaan en 16% bij de brede school Noorderbreedte. In 2014 is een meerjarenprogramma voor energiebesparing in de gemeentelijke gebouwen opgesteld. De doelstelling om gemiddeld per jaar 3%, dus in de periode totaal 12%, energie te besparen wordt door de voorgenomen maatregelen niet gehaald. De besparing komt naar verwachting uit op 8,5% (3,8% elektriciteit en 12,9% gas). In het meerjarenprogramma ontbreken maatregelen ter verlaging van het elektriciteitsverbruik in het gemeentehuis. Eind 2014 is besloten tot het uitvoeren van de campagne Duurzaam Doen in het gemeentehuis. Zie verder bijlage 3, punt 3. In 2014 zijn vrijwel alle gas- en elektrameters vervangen door zogenaamde slimme meters die daardoor dagelijks op afstand uitleesbaar zijn. Zie voor het energieverbruik en de voorgenomen energiebesparende maatregelen in gemeentelijke gebouwen bijlage 3. 3 Energiebesparing in de openbare verlichting voortzetten Trekker: TIF (infra). Op 1 april 2014 is het Beleidsplan openbare verlichting vastgesteld. In 2015 volgt nog een uitvoeringsplan. In de periode kan op de openbare verlichting 16 tot 23% van het energieverbruik worden bespaard, door bij 37 tot 53% van het areaal oude lampen te vervangen door led lampen. Zie voor het energieverbruik van de openbare verlichting bijlage 3. 4 Energiebesparing in VRI s, pompen en gemalen voortzetten Trekker: TIF (infra). Bij de aanschaf van nieuwe installaties worden alle energie-eisen van duurzaam inkopen gesteld. Energiebesparing in verkeersregelinstallaties (VRI s) is ondermeer mogelijk door led verlichting toe te passen. Bij de renovatie van gemalen is energiebesparing mogelijk door het toepassen van moderne elektronica. 5 Energiebesparing verkeer&vervoer gemeentepersoneel onderzoeken Trekker: TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu), BMO (Bestuurs- en Managementsondersteuning). Binnen de gemeente is het project het nieuwe werken in uitvoering. Daarvoor in aanmerking komende medewerkers kunnen een deel van hun werkzaamheden thuis uitvoeren, zodat het aantal verplaatsingen verminderd. De consequenties van ambtelijke samenwerking in DUO+ verband op het aantal en de afstand van verplaatsingen is nog niet bekend. Voor verplaatsingen binnen de gemeente zijn dienstfietsen beschikbaar. Gelet op de arbeidsvoorwaarden (reiskostenregeling 2011) is er geen financiële prikkel beschikbaar om het autogebruik te ontmoedigen. In 2015 wordt nagegaan welke mogelijkheden er zijn om het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer door gemeentepersoneel te verhogen. Daarbij gaat het om: a. woon-werkverkeer; b. dienstvervoer in combinatie met het faciliteren van video-conferencing in DUO+-verband. 6 Duurzaam (eigen gemeentelijk) wagenpark voortzetten Trekker: TWB (wijkbeheer). Het leerlingenvervoer en het vervoer Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moeten Blz. 16 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

17 duurzaam worden ingekocht conform de landelijk opgestelde criteria. De mogelijkheden van het verduurzamen van het eigen wagenpark (zoals: roetfilters, omschakeling op aardgas en elektrisch rijden) worden stelselmatig onderzocht. De gemeente streeft naar 100% duurzaam in het jaar De gemeente kiest waar mogelijk voor elektrisch aangedreven voertuigen (inmiddels zijn vier scooters en een personenauto aanwezig). In 2015 en 2016 zijn veel gemeentelijke voertuigen en machines aan vervanging toe. Doelstelling: in de periode % besparen op fossiele brandstoffen en/of inkoop van duurzame brandstoffen. Vanaf 1 januari 2015 vindt gedetailleerde monitoring van het brandstofverbruik plaats. Zie voor globale informatie over de afgelopen jaren bijlage 3. 7 Inkoop groene stroom en groen gas voortzetten Trekker: TGF (gebouwen en facilitaire zaken). De inkoop van elektriciteit en gas vindt gezamenlijk met diverse gemeenten (A&M, Haarlem en Zandvoort) plaats. Voor de periode neemt de gemeente weer voor 100% van haar behoefte groene energie af. Het elektraverbruik is CO 2 -neutraal gemaakt door garanties van oorsprong van Nederlandse windenergie en het gasverbruik is CO 2 -neutraal gemaakt door compensatie met bosprojecten. Al vanaf 2013 (de doelstelling was 2017) is sprake van 100% groene inkoop van energie. CO 2 - neutraal is een eerste stap. Het doel is om uiterlijk in 2040 energieneutraal te zijn: dat de energie duurzaam in de energie is opgewekt. 5.3 Uitvoeren energiebeleid: doelgroep bedrijven Bij duurzaamheid gaat het om produceren en consumeren waarbij niet mateloos met grondstoffen wordt omgegaan en waarbij ook aandacht bestaat voor een verantwoorde verwerking van het ontstane afval. Hiernaast spelen sociale aspecten een rol, zoals het tegengaan van kinderarbeid, goede arbeidsvoorwaarden en een eerlijke prijs. Een goede energiehuishouding maakt onderdeel uit van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Doelstelling: in de periode % energie besparen. Onderstaande zes activiteiten zijn in het Actieplan energiebeleid opgenomen. 1 Verstrekken van informatie voortzetten Het onderwerp energie wordt waar mogelijk aan de orde gesteld tijdens bestaande, periodieke activiteiten (bijvoorbeeld: bijeenkomsten van de Kamer van Koophandel, ondernemersontbijten en netwerkbijeenkomsten). Het verstrekken van informatie in de bijlage Ondernemend Diemen van de Diemer Nieuws, met name gerelateerd aan uit te voeren activiteiten/projecten, wordt voorgezet. Individuele bedrijven kunnen voor informatie terecht bij de coördinator energieprojecten. Deze zal de ondernemer zo goed mogelijk doorverwijzen. Naast de gemeente verstrekken ook brancheorganisaties en adviesbureaus informatie. Bedrijven kunnen voor uitgebreide informatie ook terecht op Het is belangrijk dat bedrijven ook elkaar informeren en netwerken vormen om de duurzaamheid te verbeteren. Bij het vooroverleg bij bedrijfsvestiging wordt altijd het onderwerp energie aan de orde gesteld. Door de automatisering rond het aanvragen van omgevingsvergunningen vindt dit vooroverleg echter steeds minder plaats, waardoor het (in een vroegtijdig stadium) aan de orde stellen van het treffen van bovenwettelijke maatregelen vrijwel niet meer mogelijk is Blz. 17 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

18 2 Handhaving Wet milieubeheer voortzetten Trekker: THH (handhaving). Bij de handhaving Wet milieubeheer wordt veel aandacht besteed aan energiebesparing. Projectmatig wordt gecontroleerd of de vierjaarlijkse keuring van grote stookinstallaties in bedrijven en woongebouwen is uitgevoerd. Dergelijke keuringen zijn gericht op: veiligheid, beperking van de milieubelasting en beperking van het energieverbruik. Tijdens bedrijfsbezoeken in kader van de Wet milieubeheer wordt altijd het onderwerp energie aan de orde gesteld. Afhankelijk van de hoogte van het energieverbruik moeten bedrijven een energiebesparingplan opstellen en maatregelen uitvoeren. Maar niet alle bedrijven worden periodiek gecontroleerd. Zie in dit verband punt 4. 3 Koploperkringen duurzaam MKB voortzetten Dit was een A&M-project waarvoor Diemen de regionale trekker was. De vijf deelnemende bedrijven aan de eerste Diemense kring zijn: Prezco Printing Media, Monarch, Oostenrijk Touringcars, Jumbo Diemen-Zuid en Scholte & de Vries Estoppey. Deze bedrijven zijn al een jaar concreet aan de slag met het verder verduurzamen van hun bedrijf. De bedrijven brengen onder begeleiding van adviesbureau Dzyzzion in kaart waar kansen liggen, stellen een actieplan op en voeren dit plan uit. Tussentijds wisselen ze hierover informatie met elkaar uit in terugkoppelbijeenkomsten. Op de agenda van de kring wordt ook milieuvriendelijker verkeer en (goederen)vervoer geplaatst. De koplopers hebben zelf een groeimodel bedacht om de kring elk jaar uit te breiden met tenminste vijf bedrijven die zelf het zogenaamde klasje doorlopen (DUON-scan, milieubarometer en actieplan) en dan ook automatisch lid worden van de Groene Business Club van Diemen. Door jaarlijks een nieuw klasje op te leiden groeit het netwerk over de jaren uit tot een grotere groep van bedrijven. Het is de bedoeling dat in 2015 een tweede klasje met koplopers van start gaat, maar de animo onder bedrijven is nog gering. 4 Extra voorlichting Diemense bedrijven onderzoeken Trekker: TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu) en THH (handhaving). Het is denkbaar om als project eenmalig Diemense bedrijven (die niet periodiek op grond van de Wet milieubeheer worden gecontroleerd) te bezoeken om informatie te verstrekken over energiebesparing. Dit zou dan kunnen plaatsvinden in Aan deze activiteit zullen extra kosten (inhuur medewerker of stageplaats) zijn verbonden die kunnen worden gedekt uit de bestemmingsreserve SLOK. 5 Verdieping samenwerking met bedrijven nader bezien In de Landelijke klimaatagenda zijn drie nieuwe activiteiten opgenomen: 1. structurele samenwerking met bedrijven en kennisinstellingen opzetten, gericht op versterken, verduurzamen en meer groene stages en banen; 2. stimuleren dat bedrijven Green deals afsluiten met de overheid; 3. optreden als launching customer voor duurzame innovaties. Voor deze activiteiten geldt dat eerst moet blijken of de Diemense bedrijven hieraan behoefte hebben. 6 Regionale duurzaamheidprijs (A&M) stoppen In A&M verband is een regionale duurzaamheidprijs uitgereikt: de duurzaam MKB Award. Aan de Diemense voorronden hebben slechts twee (in 2013) en vier (in 2014) bedrijven deelgenomen. Gegeven de geringe deelname wordt deze activiteit in Diemen niet voortgezet. Activiteit wordt afgevoerd van de voortgangslijst Blz. 18 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

19 5.4 Uitvoeren energiebeleid: doelgroep woningen en inwoners De kosten van elektriciteit en gas zijn in de periode jaarlijks gemiddeld met 5,4% gestegen bij een gemiddelde inflatie van 2,1% per jaar. De verwachting bestaat dat de energieprijzen ook in de komende jaren boven het inflatieniveau blijven stijgen. Huishoudens kunnen heel gemakkelijk energie besparen, door gedragsverandering en door het treffen van fysieke maatregelen. Doelstelling: in de periode % energie besparen. Bij de herstructurering van Bergwijkpark Noord wordt extra aandacht besteed aan duurzaamheid, waaronder energie. Er heeft een interactieve workshop over duurzaamheid plaatsgevonden met alle betrokkenen. Hiermee heeft de gemeente de dialoog op gang gebracht over de duurzame speerpunten van het gebied. Zie ook paragraaf Voor de uitvoering van het VNG Energieakkoord zijn de A&M-gemeenten, Amsterdam en De Ronde Venen vanaf oktober 2014 gaan samenwerken. In eerste instantie gaat het om projecten energiebesparing voor eigenaar/bewoners (zie onderstaande punten 5 en 6). Later vindt uitbreiding naar de huursector plaats. Onderstaande acht activiteiten zijn in het Actieplan energiebeleid opgenomen. 1 Verstrekken van informatie voortzetten Het verstrekken van informatie, met name gerelateerd aan uit te voeren activiteiten/projecten, via de Diemen Info, gemeentelijke website en door middel van brochures wordt voortgezet. In A&M-verband worden de scholen voorzien van lesmateriaal (zoals leskisten) over duurzaamheid en energie. Omdat voorlichting en communicatie van wezenlijk belang zijn, zullen ook andere instrumenten moeten worden ingezet. Te denken aan: het vieren van bereikte resultaten; een forum op internet; burgers als ambassadeurs in de wijk; voorbeeldige burgers in het zonnetje zetten; burgers voorlichting laten geven over eigen ervaringen (bijvoorbeeld gedaan bij de collectieve inkoop van zonnepanelen). 2 Verlenen subsidie duurzame energiepakket aan eigenaren/bewoners voortzetten Vanaf 2008 is er voor eigenaren/bewoners subsidie duurzame energiepakket beschikbaar voor energiebesparende maatregelen en het benutten van duurzame energiebronnen. Het betreft een provinciale subsidie die via de gemeente wordt verleend. Hiertoe heeft de gemeenteraad op 11 september 2008 een subsidieverordening vastgesteld en stellen B&W een aanvullende subsidieregeling op. Een totaal overzicht van alle landelijke, provinciale en gemeentelijke subsidies, groene leningen en fiscale voordelen staat op In de periode bedraagt het jaarlijkse budget circa Subsidiabele maatregelen zijn: isolatie, HR++-glas (tot en met 2014), douchewarmte terugwinning en zonneboiler. Zie bijlage 4 voor de verleende subsidies, energiebesparing en de vermindering van de CO 2 - uitstoot. 3 Maken van afspraken met woningcorporaties voortzetten TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu). Op grond van het VNG Energieakkoord komen de woningcorporaties in aanmerking voor een subsidie van het Rijk voor het treffen van energiebesparende maatregelen in hun woningen. De in Diemen werkzame woningcorporaties hebben in 2014 meegedeeld weinig investeringsruimte te hebben en daarom hun woningen vrijwel alleen op natuurlijke momenten (planmatig onderhoud en mutaties) energetisch te kunnen verbeteren. In 2015 worden met de woningcorporaties concrete afspraken gemaakt over energiebesparing en het opwekken van zonne-energie Blz. 19 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

20 4 Handhaven EPC bij nieuwbouw voortzetten Trekker: THH (handhaving). Conform bestaand beleid moet handhaving van de Energie prestatie coëfficiënt (EPC) bij nieuwbouw plaatsvinden bij 40% van de woningen en 70% van de utiliteitsgebouwen. De handhaving is opgenomen in het handhavingprogramma en begin 2012 van start gegaan. 5 Project isolatie bestaande koopwoningen voortzetten Eigenaren/bewoners kunnen voor het isoleren van hun woning 15% subsidie duurzame energiepakket ontvangen en bij het selecteren van een uitvoerend bedrijf gebruik maken van de websites en In november 2013 is (samen met Haarlemmermeer en Amstelveen) gestart met een collectieve inkoopactie voor spouwmuur- en vloerisolatie bij laagbouwwoningen van eigenaren/bewoners (ook Verenigingen van eigenaren met maximaal drie leden) met een bouwjaar t/m Vanuit Diemen waren er 171 aanmeldingen. De veiling vond plaats op 31 januari Uiteindelijk hebben in dit project 42 Diemense huishoudens 33 keer spouwmuurisolatie en 17 keer vloerisolatie laten aanbrengen. Dit project kan vanaf 2015 worden voorgezet in het kader van het VNG Energieakkoord. 6 Project energiebesparing Verenigingen van eigenaren uitvoeren Bij Verenigingen van eigenaren speelt vaak als belemmering dat er geen voorziening of reserve beschikbaar is waaruit energiebesparende maatregelen kunnen worden betaald. De leden zullen/kunnen al snel besluiten om geen extra kosten te maken ook al staan daar besparingen tegenover. Dit project kan in 2015 worden opgepakt in het kader van het VNG Energieakkoord. 7 Project individueel besparingsadvies aan huishoudens uitvoeren Trekker: punt 1. TSB (beleid afdeling samenleving); punt 2. TRB-MIL (ruimtelijk beleid, milieu). Begin 2013 zijn de mogelijkheden onderzocht. Daarbij gaat het om twee sporen: 1. het integreren van energiebesparing in het armoedebeleid, waaronder schuldhulpverlening en bijzondere bijstand, is vanaf begin 2013 ingevoerd; 2. het stimuleren van voorlichting aan bewoners, waarbij wordt aangesloten op (bestaande) activiteiten van bijvoorbeeld woningcorporaties, huurders- en bewonersverenigingen en energiebedrijven. In 2015 is besloten tot het uitvoeren van een voorlichtingscampagne voor de doelgroep huurders van woningcorporaties. De kosten ad komen ten laste van de bestemmingsreserve SLOK. 8 Energieneutraal bouwen vanaf 2015 (MRA) stoppen Dit was een project van de MRA met de gemeente Amstelveen als trekker. Het project is en wordt niet uitgevoerd. Naar verwachting wordt in het jaar 2020 de Energie prestatie coëfficiënt (EPC) verlaagd tot 0 en bestaat dan landelijk de verplichting om energieneutraal te bouwen. 5.5 Uitvoeren energiebeleid: thema duurzame energie Eigenaren/bewoners van woningen met een geschikt dak (eengezinswoningen met een goede zonoriëntatie) en kleine bedrijven kunnen al rendabel zelf energie opwekken met zonnepanelen. Zelflevering door het benutten van andere daken is toegestaan en vanaf 2014 geldt bij gebruik van andere daken een korting van negen cent op de te betalen energiebelasting. Naast individuele voorzieningen zijn er ook grote installaties en voorzieningen nodig om de doelstelling A&M EN2040 te kunnen halen, zoals: zonnepanelen op Blz. 20 Gemeente Diemen, Milieunotitie , Jaarverslag en meerjarenprogramma 21 mei 2015

Raadsvoordracht. Onderwerp: Milieunotitie 2011. Gevraagde beslissing De Milieunotitie 2011 vaststellen. Relevante achtergrondinformatie

Raadsvoordracht. Onderwerp: Milieunotitie 2011. Gevraagde beslissing De Milieunotitie 2011 vaststellen. Relevante achtergrondinformatie Raadsvoordracht Onderwerp: Milieunotitie 2011 Datum: 13 september 2011 Steller: W.P. Groeneveld Portefeuillehouder: R.P. Grondel Gevraagde beslissing De Milieunotitie 2011 vaststellen. Relevante achtergrondinformatie

Nadere informatie

Diemen verduurzamen en energieneutraal maken in 2040

Diemen verduurzamen en energieneutraal maken in 2040 Diemen verduurzamen en energieneutraal maken in 2040 Actieplan energiebeleid 2013-2017 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling 18 december 2012 ONTWERP INHOUDSOPGAVE ======================================================================

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA 2015-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA Het Uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan omvat negentien projecten waarin de verschillende milieurelevante thema s en de vier benoemde doelgroepen (inwoners, bedrijven, samenkomen.

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Nummer : 2012/36 Datum : 9 mei 2012 Onderwerp : Tijdelijke subsidieverordening stimulering aanschaf zonnepanelen bij particuliere woningen

Nummer : 2012/36 Datum : 9 mei 2012 Onderwerp : Tijdelijke subsidieverordening stimulering aanschaf zonnepanelen bij particuliere woningen Voorbereidende raadsvergadering: 12 juni 2012 Besluitvormende raadsvergadering: 26 juni 2012 Portefeuillehouder: E. Damen AAN DE GEMEENTERAAD Nummer : 2012/36 Datum : 9 mei 2012 Onderwerp : Tijdelijke

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Ontwerp hogere grenswaarde besluit omgevingsvergunning Ouddiemerlaan 112-142 d.d. 19 mei 2015. Wet geluidhinder

Ontwerp hogere grenswaarde besluit omgevingsvergunning Ouddiemerlaan 112-142 d.d. 19 mei 2015. Wet geluidhinder 1 Wet geluidhinder Besluit van burgemeester en wethouders van Diemen tot het op grond van artikel 83 van de Wet geluidhinder en artikel 4.10 van het Besluit geluidhinder vaststellen van hogere grenswaarden

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Per milieuonderwerp is gekozen voor een ambitieniveau. Hierbij gaat het om volgende drie ambitieniveau s:

Per milieuonderwerp is gekozen voor een ambitieniveau. Hierbij gaat het om volgende drie ambitieniveau s: Bijlage 1: Projectenboek 1. Inleiding Voor u ligt bijlage 1 van het milieubeleidsplan, het Projectenboek. In het projectenboek worden de projecten voor het milieubeleid benoemd die in de periode van 2009

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Een 10 puntenplan voor gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Doet uw gemeente voldoende aan het klimaatprobleem? Iedere aanpak van het klimaatprobleem begint lokaal. Internationaal

Nadere informatie

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s.

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s. RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4562162 Aan : Gemeenteraad Datum : 17 december 2013 Portefeuillehouder : Wethouder J.C. Buijtelaar Wethouder C. van Eijk Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014

Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Zaanstad. Nr. 43867 5 augustus 2014 Subsidieregeling Energiezuinige Woning Zaanstad 2014 Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Voorgestelde beslispunten: 1 Samenvatting van het voorstel. 2 Aanleiding. Openbaar

Raadsvoorstel. Voorgestelde beslispunten: 1 Samenvatting van het voorstel. 2 Aanleiding. Openbaar Raadsvoorstel Openbaar Voorstelnummer : 13RV000052 Onderwerp : Zonnepanelen op het dak van het gemeentehuis Besluit in de raad : 25 september 2013 Portefeuillehouder : Drs. J. Baerends Naam steller : I.I.

Nadere informatie

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Raadsvergadering, 10 december 2013 Voorstel aan de Raad Nr.: 20131210 8 RV Agendapunt: 8 Datum: 19 november 2013 Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente 3 Doel 1: Een klimaatbestendig en energieneutraal Sliedrecht 4 Mileubeleidsplan en uitvoeringsprogramma 2010-2011 De gemeente vindt duurzaamheid

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Diemen mei 2009. Nr.: 09-52 Onderwerp: oormerken SLOK-uitkering en onder voorwaarde instemmen met het project A&M energieneutraal 2040

RAADSVOORSTEL Diemen mei 2009. Nr.: 09-52 Onderwerp: oormerken SLOK-uitkering en onder voorwaarde instemmen met het project A&M energieneutraal 2040 RAADSVOORSTEL Diemen mei 2009 Nr.: 09-52 Onderwerp: oormerken SLOK-uitkering en onder voorwaarde instemmen met het project A&M energieneutraal 2040 Aan de raad, 1. Gevraagd raadsbesluit te besluiten: 1.

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Het college besluit Gemeentesecretaris dubbelklik hier Onderwerp: Energiemarkt en wijkgerichte aanpak Vertrouwelijk: Nee Portefeuillehouder: J.J.N.J. Beemsterboer Opsteller: I. Zwart/C. Ekel Registratienr.: Dubbelklik hier Datum: 3 maart 2015 Afdeling/team:

Nadere informatie

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans directie/afdeling RO/afdeling RBA contactpersoon E. ten Cate telefoon 0182-588976 uw kenmerk onderwerp reactie op uw vragen over klimaatdoelstellingen Gouda

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder Energiemanagement actieplan CO2 prestatieladder Opgesteld door : Karin van Roode en Yonni van der Vlies Datum : 12 maart 2015 Versie : 1.1 Goedgekeurd door Paraaf : Harry van Roode : Datum: 12 maart 2015

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn. Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013.

Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn. Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013. Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013. 1 Samenvatting Definitie duurzaamheid volgens Brundtland Aanmelden als Millenniumgemeente Speerpunten:

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr. 80421

GEMEENTEBLAD. Nr. 80421 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Heerhugowaard. Nr. 80421 20 juni 2016 Subsidieregeling Beeldkwaliteit en Duurzaamheid Zandhorst I en II Nr.BW16-0252 Het college van burgemeester en wethouders

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Programma 12 Milieu 12.1 Wat hebben we bereikt? 12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Ruimtelijke ontwikkeling o Milieu aspecten worden vroegtijdig betrokken bij projecten/gebiedsontwikkelingen

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Swung-2. Voortgang en ontwikkelingen. Toon Giele Ton Bos

Swung-2. Voortgang en ontwikkelingen. Toon Giele Ton Bos Swung-2 Voortgang en ontwikkelingen Toon Giele Ton Bos Stand van zaken Voortgang Swung-1 voor rijksinfra in Wet milieubeheer sinds 1 juli 2012 Regeling decentrale wegen en industrie in Swung-2 Uitvoering

Nadere informatie

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden College Onderwerp Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden OORJV004 Collegevoorstel Inleiding In Oudheusden ontwikkelt Woonveste samen met de gemeente Heusden het plan Castellum. Er worden

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015

Almere. Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Uitkomsten van de zoektocht naar dé klimaatneutrale gemeente in Flevoland 2015 Natuur en Milieufederatie Flevoland heeft ook dit jaar weer een verkenning gedaan naar het klimaatneutrale gehalte van de

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid gemeente Eindhoven Inboeknummer Beslisdatum B&W Dossiernummer Bijlage bij RIB Einddoelen programma Duurzaamheid Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid Energie

Nadere informatie

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen 2012-2013. Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 1.0 Datum: 20-feb-2013 Doc.

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen 2012-2013. Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 1.0 Datum: 20-feb-2013 Doc. CO 2 - en energiereductiedoelstellingen 2012-2013 Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 1.0 Datum: Doc.nr: Red1213 CO 2-reductierapport 2012-2013 Distributielijst Naam B.Bor (Alf) M. Roeleveld (ALF)

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

Grafiek 19.1 Percentage Leidenaren dat zich zorgen maakt over luchtkwaliteit, naar stadsdeel en leeftijdsgroep* 0% 25% 50% 75% 100%

Grafiek 19.1 Percentage Leidenaren dat zich zorgen maakt over luchtkwaliteit, naar stadsdeel en leeftijdsgroep* 0% 25% 50% 75% 100% 19 LUCHTKWALITEIT In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de luchtkwaliteit in Leiden. Gevraagd is in hoeverre men zich hier zorgen over maakt. De gemeente heeft diverse maatregelen genomen om de luchtkwaliteit

Nadere informatie

ECFD/U201400578 Lbr. 14/019

ECFD/U201400578 Lbr. 14/019 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ondersteuningsprogramma Energie uw kenmerk ons kenmerk ECFD/U201400578 Lbr. 14/019 bijlage(n) 2 datum 20 maart

Nadere informatie

Milieunotitie 2011. Jaarverslag 2010/2011 en Meerjarenprogramma 2011/2014. 13 september 2011. Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling

Milieunotitie 2011. Jaarverslag 2010/2011 en Meerjarenprogramma 2011/2014. 13 september 2011. Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Milieunotitie 2011 Jaarverslag /2011 en Meerjarenprogramma 2011/2014 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling 13 september 2011 Milieunotitie 2011 Jaarverslag juli t/m juni 2011 en Meerjarenprogramma juli 2011

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Bestaand budget ja/ nee. Extra budget tov huidig per jr. Bestaande capaciteit ja/nee. ja nes Binnen extra uren communicatie en coördinatie

Bestaand budget ja/ nee. Extra budget tov huidig per jr. Bestaande capaciteit ja/nee. ja nes Binnen extra uren communicatie en coördinatie Speerpunt/ onderwerp Doelstelling speerpunt Verantwoordelijk Team/onderdeel activiteiten Bestaand budget / nee Extra budget tov huidig per jr Bestaande capaciteit /nee Extra Capaciteit tov huidig per jr

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

REGELING ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN TE TZUM

REGELING ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN TE TZUM REGELING ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN TE TZUM Het bestuur van stichting MAST; overwegende: dat het bestuur van stichting MAST budget heeft gereserveerd voor bijdragen in de kosten van het treffen

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Bijlage I. Tabel 1: Informatie rondom locaties nieuwbouw scholen. Gemeente Straat Besluit gevoelige bestemmingen van toepassing?

Bijlage I. Tabel 1: Informatie rondom locaties nieuwbouw scholen. Gemeente Straat Besluit gevoelige bestemmingen van toepassing? Bijlage I Tabel 1: Informatie rondom locaties nieuwbouw scholen Gemeente Straat Besluit gevoelige bestemmingen van toepassing? Barendrecht Dierensteinweg Ja, betreft nieuwbouw Focus academie (school voor

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Het college van burgemeester en wethouders van Almere, Gelet op artikel 2, eerste lid aanhef en onder h en artikel 3

Nadere informatie

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd

Uit ervaring blijkt ook dat met energieverbeterende maatregelen gemiddeld 30% energiebesparing gerealiseerd RAADSVOORSTEL Onderwerp : Pilot energieaanpak woningen Raadsvergadering : 2 december 2009 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouder Berkelder Voorstelnummer : 236649 BenW-besluit

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Afdelingshoofd/hoofd BMO: R. Schaatsbergen Paraaf : Paraaf:

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Afdelingshoofd/hoofd BMO: R. Schaatsbergen Paraaf : Paraaf: ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Datum B&W-vergadering : 17-11-2009 Openbaar Onderwerp : subsidie voor verbetering energieverbruik en binnenklimaat scholen Portefeuillehouder(s) : P. C. Tange Afdelingshoofd/hoofd

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Projectcode GEMEENTE 1 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Doelstelling Het verbeteren van de energieprestatie van gemeentelijke gebouwen door 3%

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7. Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7. Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7 Raadsvergadering van 13 november 2008 Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Nadere informatie

Zaaknummer: 1395048 Agendanummer: Datum raadsvergadering: 11-05-2015 De Gemeenteraad Verzenddatum: Voorbereidingskrediet Jeugdspeelpark

Zaaknummer: 1395048 Agendanummer: Datum raadsvergadering: 11-05-2015 De Gemeenteraad Verzenddatum: Voorbereidingskrediet Jeugdspeelpark Zaaknummer: 1395048 Agendanummer: Datum raadsvergadering: 11-05-2015 Aan: De Gemeenteraad Verzenddatum: Betreft: Voorbereidingskrediet Jeugdspeelpark Inleiding In het kader van het coalitieprogramma van

Nadere informatie

dhr. T. de Vries - Openbare werken 3. Beheer openbare ruimte

dhr. T. de Vries - Openbare werken 3. Beheer openbare ruimte Agendapunt: Onderwerp: Vaststellen beleidsplan openbare verlichting 2010-2013 Commissie:, nr. Raadsvoorstel: 13-10-2009, nr. 177 RAADSVOORSTEL status: commissiestuk Portefeuillehouder : Beleidsterrein:

Nadere informatie

Duurzaamheid en Bedrijventerreinen Gemeente Alphen aan den Rijn

Duurzaamheid en Bedrijventerreinen Gemeente Alphen aan den Rijn 1. Welkomstwoord/opening 2. DPL als beleidsinstrument voor duurzame ontwikkeling 3. Project Duurzame bedrijventerreinen 4. Ronde Tafel Gesprekken 5. Discussie en vervolgafspraken 6. Afsluiting 7. Napraten

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

CO2-prestatieladder Periodieke voortgangsrapportage 1e+2e helft 2014

CO2-prestatieladder Periodieke voortgangsrapportage 1e+2e helft 2014 CO2-prestatieladder Periodieke voortgangsrapportage 1e+2e helft 2014 Verheij Infra b.v. Prisma 89 3364 DJ Sliedrecht Tel : 0184-433095 Getekend: Email Site : info@verheijsliedrecht.nl : www.verheijsliedrecht.nl

Nadere informatie

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas'

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas' Gewestelijke Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek Postadres: Postbus 514 1200 AM Hilversum Bezoekadres: Hooftlaan 32 1401 EE Bussum Telefoon: (035) 699 18 88 Fax: (035) 694 17 45 Internet: www.gad.nl

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

CONCEPT SUBSIDIEVERORDENING VERGROENEN WAGENPARK BEDRIJVEN IN BEVERWIJK 2014

CONCEPT SUBSIDIEVERORDENING VERGROENEN WAGENPARK BEDRIJVEN IN BEVERWIJK 2014 CONCEPT SUBSIDIEVERORDENING VERGROENEN WAGENPARK BEDRIJVEN IN BEVERWIJK 2014 Hoofdstuk 1: Algemene Bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen In deze regeling wordt verstaan onder: 1. aanvrager: bedrijf (ingeschreven

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Onderwerp: OLOG verlenging subsidieregeling elektrische laadpaal op eigen terrein 2013

Onderwerp: OLOG verlenging subsidieregeling elektrische laadpaal op eigen terrein 2013 Zaaknummer: 00368089 Onderwerp: OLOG verlenging subsidieregeling elektrische laadpaal op eigen terrein 2013 Collegevoorstel Inleiding Op 22 mei 2012 stelde u de Beleidsregel Subsidiëring Oplaadvoorzieningen

Nadere informatie

Raadsvergadering, 31 januari 2012. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Nota bodembeheer De Kamp

Raadsvergadering, 31 januari 2012. Voorstel aan de Raad. Onderwerp: Nota bodembeheer De Kamp Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Nota bodembeheer De Kamp Nr.: 482 Agendapunt: 9 Datum: 10 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma: Woonomgeving Portefeuillehouder: Robbert

Nadere informatie

Bijlage I. Tabel 1: Informatie rondom locaties nieuwbouw scholen. Gemeente Straat Besluit gevoelige bestemmingen van toepassing?

Bijlage I. Tabel 1: Informatie rondom locaties nieuwbouw scholen. Gemeente Straat Besluit gevoelige bestemmingen van toepassing? Bijlage I Tabel 1: Informatie rondom locaties nieuwbouw scholen Gemeente Straat Besluit gevoelige bestemmingen van toepassing? Barendrecht Dierensteinweg Ja, betreft nieuwbouw Focus academie (school voor

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren Jaarverslag 2013 Van pionieren naar realiseren 1 1.1 1.2 1.2.1 1.2.2 2 2.1 2.2 2.3 Inhoudsopgave 1. Bestuur ECD Het bestuur van de ECD, in 2013 bestaande uit dhr. D.A. van Steensel (HVC) en dhr. H.P.A.

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder. Datum : 17 december 2013

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder. Datum : 17 december 2013 Energiemanagement actieplan CO2 prestatieladder 2013 Opgesteld door : J. Out / B. Rodenburg Datum : 17 december 2013 Inleiding Ten behoeve van de certificering conform de CO2 prestatieladder is dit energiemanagement

Nadere informatie

Robèrt Smits Fractievoorzitter GroenLinks Bodegraven-Reeuwijk Februari 2013

Robèrt Smits Fractievoorzitter GroenLinks Bodegraven-Reeuwijk Februari 2013 I VOORWOORD Velen hebben het over duurzaamheid, maar vaak blijft het bij woorden. Zo horen en lezen we dagelijks over nieuwe initiatieven op het gebied van duurzaamheid in Nederland, maar er wordt tegelijkertijd

Nadere informatie

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Gerben van Lunteren, Feike van der Zandt, Aernoud Olde, Renske den Exter, Raoul Santibanez Gemeenten: Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden,

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst

Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst r 2018 Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst Versie: Definitief (inclusief aangenomen amendementen) Duurzaamheidvisie Gemeente Staphorst Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1. Verrekijker 2018 2. Essentie Duurzaamheidvisie

Nadere informatie

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief)

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief) Inleiding Behaalt uw gemeente de klimaatdoelstellingen? Wilt u weten hoeveel duurzame energie in uw gemeente wordt geproduceerd of energie wordt bespaard? Zoekt u inzicht in welke maatregelen succesvol

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Datum 29 september 2011

Datum 29 september 2011 Beleidsnotitie duurzame openbare verlichting 2011-2016 Kerngegevens Projectleider Afdeling B.I.C. Stolk Ruimte 3 Datum 29 september 2011 3 Behandeling Gemeenteraad Planstatus Casenummer Vastgesteld AB11.00502

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie