Nederland kennisland ligt tussen Amerika en Azië

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederland kennisland ligt tussen Amerika en Azië"

Transcriptie

1 Nederland kennisland ligt tussen Amerika en Azië HBO-I docentendag 30 maart 2010 Internationaal of intercultureel: de toekomst van de ICT-er Guido Bakema Beschrijving Voor het lectoraat Data Architectures & Metadata Management in de Informatica Communicatie Academie (ICA) van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen is internationalisering een van de speerpunten. Het lectoraat is o.a. verantwoordelijk voor vormgeving en uitvoering van de internationale Engelstalige masteropleiding Information Systems Development, waarin we mochten kennismaken met studenten uit vele landen (Duitsland, China, Japan, Taiwan, India, Indonesië, Vietnam, Thailand, Albanië, Kosovo, Marokko, Libië, Ghana, Ethiopië, Oeganda, Rwanda, Tanzania). Binnen het lectoraat zijn van meet af aan ook buitenlandse kenniskringleden aangesteld en het mag zich verheugen in geregelde bezoekers van buitenlandse universiteiten. De voertaal in het lectoraat is Engels. Alle huidige 11 kernleden (inclusief de secretaresse) van de kenniskring hebben inmiddels meerdere buitenlandse ervaringen opgedaan: presentaties op internationale conferenties (USA, Frankrijk, Portugal, Albanië, Libië), participatie in officiële delegaties (Marokko, USA, Japan, China), cursussen voor medewerkers van bedrijven en universiteiten (USA, Costa Rica, Indonesië), curriculum-ontwikkeling-/review voor buitenlandse universiteiten (Albanië, Indonesië, Vietnam), gastcolleges/seminars voor medewerkers en studenten van universiteiten in diverse landen (UK, Duitsland, Albanië, Macedonië, Indonesië, Vietnam, Maleisië), contractonderzoek (Afghanistan, Suriname). Het lijkt me leuk om hierover te vertellen en een en ander te plaatsen in een visie op internationalisering, de structuur van het hoger onderwijs en met name de opleiding van ICT-ers hier en internationaal. 2010, Guido Bakema 1

2 Visie op internationalisering Mijn lectoraat in dit licht International class master-opleiding Information Systems Development Waarnemingen en kansen Conclusie Inspiratie? Vraag van de organisatoren van deze HBO-I docentendag Welke inspiratie haal jij uit internationaal / intercultureel werken? Mijn antwoord Het is inspirerend om met buitenlandse studenten te werken Fantastisch dat je elders welkom bent voor gastcolleges/seminars Geeft ruimere blik op het hoger onderwijs dan het Nederlandse navelstaren (!?) 2010, Guido Bakema 2

3 Drie kerntaken voor lectoraten Kennisontwikkeling (innovatief toegepast onderzoek) Onderwijsvernieuwing Professionalisering docenten Voor alle drie kerntaken is internationalisering een must Kennisontwikkeling Richtlijn Stichting KennisOntwikkeling (SKO): Lectoraten moeten systematische kennisontwikkeling middels eigen langjarige onderzoeksprogramma s tot hun centrale doelstelling maken. Lectoraten, kweekvijvers van innovatie, rapport Evaluatiecommissie Lectoraten, sept Dit betekent ook: stevig meedoen in de internationale onderzoekswereld! Is speerpunt van mijn lectoraat Onderwijsvernieuwing Interesting developments in some East Asian countries: Separating higher educational institutes in 3 years associate degree colleges versus 4 to 6 year bachelor-master degree institutes and universities. Examples: Vietnam: community colleges vs universities, Indonesia: diploma institutes vs degree institutes and universities). It seems wise to relate these developments to the ongoing post-bologna developments in Europe and especially to the - in my opinion - out of date traditional two kinds of higher educational institutes in The Netherlands. ICT-education mismatches, Guido Bakema, internationale IPROF 09 conferentie, Arnhem, 2009 Professionalisering Iedere HBO-docent heeft recht op buitenlandse ervaringen: Bv middels docentuitwisseling, elders gastcolleges geven, publiceren op internationaal platform: Ik bepleit om alle docenten die dit willen aan te bieden es een artikel te schrijven voor publicatie in een internationaal congres. Bv gedurende een half jaar een dag in de week. Ik zie dit als een recht voor docenten die zich op onderzoeksgebied willen ontwikkelen. Dat hoort bij goed werkgeverschap! 2010, Guido Bakema 3

4 Visie op internationalisering Mijn lectoraat in dit licht International class master-opleiding Information Systems Development Waarnemingen en kansen Conclusie ICA Informatica Communicatie Academie (ICA) Zelfstandige academie binnen de faculteit Techniek in de HAN Bachelor-opleidingen Communication and Multimedia Design Digitale Communicatie Bedrijfskundige Informatica Informatica Technische Informatica Master-opleiding Information Systems Development International class (Engelstalig, 12 maanden non-stop) Ook duaal mogelijk, naast werk (2.5 jaar) 2010, Guido Bakema 4

5 ICA lectoraten 3 lectoraten Data Architectures & Metadata Management (Guido Bakema, 2004) Human Computer Interaction (Dick Lenior, 2008) Networked Applications (René Bakker, 2009) Lectoraat Data Architectures & Metadata Management Expertise uitbouwen en uitdragen (met name ook internationaal) Expertise inzetten in onderwijs (Bachelor + Master) Expertise inzetten in eigen organisatie (ontwikkeling HAN-breed IS) Expertise vermarkten (trainingen, advisering, projecten) Kenniskring (Research and Competence Group) Lector (1 fte) + secretaresse (0.2 fte) + 4 onderzoeksmedewerkers (elk 0.2 fte) waarvan 1 promovendus + 4 onderzoekers/ontwikkelaars (elk 0.7 fte) + 1 buitenlandse promovenda (0.0 fte) + afstudeerstudenten (wisselend aantal) van HAN en Radboud universiteit Onderwijsinzet van de kenniskringleden is hierin niet begrepen Lectoraat en z n n omgeving Hoger Onderwijs gastcolleges elders participerend waarnemen innovatief toegepast onderzoek Lectoraat professionalisering collega s bachelor- en master-opleidingen kennis nemen Bedrijven en Organisaties Academische Wereld proof-of-concept toepassing presentaties demo s trainingen presentaties white papers artikelen eigen theoretisch onderzoek Seminars Vaktijdschriften publicaties presentaties promoties 2010, Guido Bakema 5

6 Kenniskring Chris Scholten Jan Pieter Zwart e-school/onderzoek/lectoratenkenniskringen/dataarchitectures-metadatamanagement/ Eddy Luursema Arnoud van Bers Guido Bakema Fazat Nur Azizah Marco Engelbart Dineke Romeijn Subgroep Informatielering en Business Intelligence Lia Venhof Secretariaat Elton Manoku Subgroep Toolarchitectuur en Ontwikkeling Lulzim Bilali Misja Nabben Buitenlandse ervaringen leden kenniskring Conferenties in USA, Frankrijk, Portugal, Albanië, Libië Conferenties in Libië, gastcolleges in Duitsland, bezoek China Zomercursus in MIT in USA, gastcolleges in Vietnam, Duitsland Conferentie in Libië, gastcolleges in Albanië Conferenties in Frankrijk, Libië, Maleisië, Japan, gastcolleges in Albanië Conferentie in USA, gastcolleges in Libië, bezoeken USA, Japan, project in Suriname Conferentie in USA, project in Suriname Conferentie in USA Conferenties in Libië, project in Afghanistan, gastcolleges in Indonesië, Libië, Albanië Studentwerving in Thailand, conferentie in Albanië 2010, Guido Bakema 6

7 Eigen buitenlandse ervaringen als lector Cursussen voor medewerkers van Westsächsische Fachhochschule Zwickau in Duitsland Universidad Nacional in Costa Rica Academy of Graduate studies in Libië State University of Manado in Indonesië... Ontwikkeling academische informatiesystemen voor universiteiten in Marocco en Albanië Curriculum review ICT-opleidingen (bachelor en master) in het Institute of Technology Bandung, Indonesië Internationale conferenties in Nederland, USA, Duitsland, Frankrijk, Portugal, Indonesië, Libië Gastcolleges en seminars in universiteiten/bedrijven/ministeries in Costa Rica, Duitsland, UK, Marocco, Libië, Albanië, Macedonië, Vietnam, Maleisië, Indonesië Some impressions 1 Academy of Graduate Studies, Tripoli, Libië University of Montpellier, Frankrijk Nommensen University, Medan, Indonesië State University of Manado, Indonesië 2010, Guido Bakema 7

8 Architecture In teraction Process Authorization Architectu re Interaction Repository Process Authorization Information User interface Information User interface DDL Script Database Repository Architecture Interaction Doc ume nttype Documenttype_name-toek Journey_ Customertype-toek O219 O Documenttypename J ourney F484 : "T here exists a F485 : "< 973> is called a O312 F452 : " <911> is to be used by D ocum enttyp e O219 <974>. " < 912>." Doc ume nttype_abbrevi ati on-toek J _ Is su in g _ Fi rs t w ith D ocum enttyp ecode F732 : " There e xists a Journey <972> O Documenttype _Abbrevia tion (R educefix)." F530 : "< 1040> is a bbrevi ated 72 w ith as 74 O219 : 'Documenttype first Ticke t <1433> to O312 <14 34>." <972>' Ticket_ Documenttype-toek <1041>." O312 : 'Journey <1433> Documenttypecode 52 2 O221 Ticket_ Journey-toek <14 34>' 116 O F492 : "< 970> is a D ocument of <971 >." F49 3 : "<150> belongs to O223 O223 Coupon_ of_usetype_4 * Airl ine <151>." J ourney_sale s_od -toe k Coupon_ Bil ling_ Airl ine-toek Ti cket O244 Bi li ng Is s ui ng O46 O29 O Ti cketnumbe r F90 : " <158> is meant for O46 : '<177>' F98 : "<174> is invoiced by F6 1 : " There exists F491 : "T here exists a Ticket <1 59>." <175>." a n <984> 479 A irline w ith <985>. " A irlinecode O222 : '<984> <985 >' < 110>." O223 : 'Ticket <984> <985>' O40 O29 : 'A irline <110>' O221 : '<110> ' O222 O223 Usety pe F78 : "T here exists a Usetype with Usetypecode <139>." O34 : 'Usetype <139>' O34 Per iod F4 : " There e xists a P eriod w ith <6> and <7>." O4 : 'Pe riod (<6>, <7>)' O218 : '<6>, <7> ' O4 Process Central Repository Authorization Customer type F82 : "The re exists a Cust omertype with Cust omertypeco de <145>." O36 : 'C ustomer type <145>' Sal es_od S a le s _ F552 : "Th ere exists a Sales_OD <1084> (Reducefix)." O24 4 : 'S ales_od O248 <1084>' City_Pair Coupo n_usetype-toek Coupon Ticket_Seque ncenumbe r-toe k Fr om _ T o 81 S a le s O Se quencenumber F55 0 : " (<1081>, <1 082>) is F 95 : "<168 > has <169 >." F87 : " There exists a C oupon F569 : " <1114> has u sed as a 7 8 in <1 52> T icket_s equencenumber C ity_pair (R educefix)." w ith <11 15>." O245 : 'from < 1081> to C oupon_s equencenr < 1082>' <153 >." O248 : '<1081 >, <1082>' O40 O40 O40 : 'Coup on (<152>, O378 : 'C ity_p air (<1081>, <153 >)' Coupon_ Sequence nr O24 < 1082>)' 5:F553 O24 8:O2 47 Coupon_of_Usetype_1 * Coupo n_peri od-toek Coupon_Fln_ DtdFlt_Ci tysegm-to ek R e po r tin g _ F lo w n O45 City_ Segment O211 Dated_Fli ght_ci ty_ Seg ment F 88 : "<154 > is reporte d in O45 : '< 176>' F466 : " <940> is u sed for <155>." <941 >." O Fl ig ht F478 : "D ated_flight_c ity_segment F553 : "Th ere exists a (<942>, <943 >) exi sts City_Seg ment 125 (Reducefix)." <1085> O21 1 : 'D ated_flight _City_Segm ent (Reducefix)." F207 : "T here exists a Flight (<942>, <943 >)' O24 7 : '<10 85>' with O212 Marketing_Carri er <171> and O176 Marketing_Flightnum ber Li nesubg roup <170>." Dated_Fl ig ht Day D ated_ Fli ght_li nesubg roup-toek * O44 : 'Flight (<171>, < 170>)' O176 : '<171>, <170>' UT C De p _ O26 O214 O F 53 : "Ther e exists a F47 4 : "<956> belongs to O212 : '<944>, <945>' F368 : "Da y <73 0> is LineSubgro up <957>." O214 : 'D ated_flight (<94 4>, an with <9 45>)' instance of the LineSubgro upco de lowest <97>." leve l O26 : 'LineS ubgroup time-grain." <97>' O17 0 : 'D ay <730>' O17 1 : '<73 0>' Information User interface Database Coupon_of_Usetype_ 1 * TariffGroupname-toe k Coupon_Number_ of_ PAX _kms-toek Coupon_Number_ of_ PAX-to ek O45 O Number_ of_pax_ kms Number _of_ PAX F105 : "<188> ha s F1 13 : "<204> mentions a O45 : '<176 >' F 114 : "<206 > concerns a TariffGroupnam e Numbe r_of_pa X_km of 410 Numb er_of_pa X van <189>." <205>." O45 <207>." O48 Coupon_ Fl n_c abin-toek 512 Tari ffgro upname Fl o wn C oupon_revenue_pax-toek F 473 : "<954 > is used for R e ve n ue _ P AX Flown Tari ffsubgroup_group-toek YesNo O40 <955>." O F3 25 : "<626> regards <62 7> O a F106 : "<190> be longs to Coupon_J ourney_sequencenr-toek Revenue_P AX." Cabi n <191>." 759 O40 C o up o n_ J o ur ne y _ 106 Sequencenumber F7 16 : "<1404 > is Co upon nr 1 42 <1405> O40 F80 : " There exists a C abinclass w ith Coupo n_gr used oss_amount-toek fo r the journey." Coupon 276 Coupon_ Paid_ Cabin-toek O35 C abinclasscode <142 >." G ro s s Pa i d O40 Amo unt O O35 : 'Cabi nclass <142 >' F3 23 : "<622> has a Gross F87 : " There exists a C oupon F 101 : "<182 > is booked for O47 Turnover of 417 <183>." O140 : '<142>' functional currency in < 152> w ith O40 <623>." C oupon_s equencenr Coupon_Tari ffsubgroup-toek Tari ffsubgroupname-toek O40 <15 3>." O40 Coupon_FBTD_Cl ass-toek O40 : 'Co upon (<152>, 519 <15 3>)' F B TD F108 : "<1 94> is booked F103 : "<185> ha s Class code O40 O4 Coupon_Turnover_D 0 iscount-toek under <1 95>." TariffS ubgroupname F9 01 : "<964> is sold in 736 O47 <186>." T ur no v er _D is c o un t FBT D_C lass O <1827>." F694 : "<13 59> is sold with a O40 O40 TariffSubg 91 roup Turn over_ Discount of 89 Coupon_ State d_book_c lass-toek <1360> Coupon_Sale s_dis count-toek percent." S ta te d _B o o k S a le s_ D is co u n t F102 : "Ther e exists a Cla ss O95 F7 29 : "<1429 > is reported in TariffS ubgroup Impala F693 : " <1357> is sold w ith a with 289 with stated S ales_d iscount of TariffS ubgroupcode 41 3 Book_<1430>." <13 58> <184>." per cent." O47 : 'T ariffsubgr oup F312 : "T here exists Coupon_ a Derived_ Book_Cl ass-toek * Coupo n_di scount-toek Class O95 <184>' with C lasscod e D e riv e d_ B o ok D is co u nt _ <413>." Percentag e TariffSubg roupcode O9 5 : 'C lass <413>' F6 48 : "<1294 > is so ld with F111 : "<200 > has a N etto O1 45 : '< 413>' calcula ted Percentage Book_<1295>." of <201> p ercent." TariffGroupcode 92 Tari ffgro up F104 : "Ther e exists a TariffGroup with TariffGroupcode <187>." O48 : 'T ariffgroup <187>' TariffSubg roupname Corporate UoD Corporate Information Model Database Schemata Databases OLTP Applications Restricted Corporate UoD Corporate Data Warehouse Model Data Warehouse Database Schema Corporate Data Warehouse Generate: Feed: Data Marts Information Models Data Marts Database Schemata Data Datamarts Marts OLAP Applications Some impressions 2 Principles Basic principles for our way of thinking and working Architectural simplicity ( As simple as possible, but not simpler than that 1 ) Metadata as the key concept All metadata properly stored in repositories and nothing exists outside that ( Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen 2) Fully metadata driven generation ( No code at all, except some SQL ) Show fast, develop stable ( Even one sin now will cause high costs later on! ) Paperless Project Policy ( All documentation can be (re)generated on demand ) Founding principles for information systems ing 3 Well defined way of ing and working Modeling principles identical at meta level and meta-meta level 100% conceptuality Heuristic soundness Theoretical elegance No symmetry breaking Single point of definition Communication orientation Validatability 1 Einstein 2 Wittgenstein 3 OTM/ORM Workshop, Guido Bakema, 2006 Conceptual ing and vision on integration of s Case Tool From To Fact based Case Tool Integration of Information Process Authorization User interface Architecture Interaction And all this Fact driven Metadata driven Web based Fully SQL based Information Architecture Models Realization As simple as possible, but not simpler than that Elementarity Integrated tool support for developing information systems BI project in Royal Dutch Airlines Amstelveen, The Netherlands BI project in Erasmus MC Rotterdam, The netherlands Modellering FCO-IM Navigation Workflow Web Forms Reports Import in extended System Catalog DDL Cubes Script DB of Sybase DWH Two (of in total 40) sub s of the corporate conceptual information Subtypes : AA S_R espond ent Air port_segm ent CA MMM_A nsw er Cit y_n G Cit y_s egment Co upon_of_u setype_1 Co upon_of_u setype_4 DP PD _Answer EGFP _Answer GL_Bala nce_ Accou nt GL_Prof it_and_loss_account Leg_OD Ro ute_city_od Ro ute_od SA DS _Answer Sa les_od VL SUV _Answer YN A_A nsw er YN D_A nsw er YN N_A nsw er YN _Answer Diag ram Info : N ame : COUP ON1 C reation date : Last modification date : A uthor : P.W.F. A lons R epository N ame : DWH _PA SS.I G D escription Diagram In fo : Name : C OU PON2 Creatio n date : Last mo difica tion date : Author : P.W.F. Alo ns Repository Name : D WH_P AS S.IG Descrip tion Corporate conceptual information for Passenger division: 2000 fact types Conceptual datawarehouse (DWH) : 700 fact types Generated normalized logical DWH : > 180 entity types Generated dimensionalized DWH : 16 fact tables, 37 shared dimension tables BI applications on 13 operational cubes, data extracted from 5 big source systems and the internet The lab result of Patient P123 on 28/11/2005 at 00.38h for Standaard bicarbonate (blood) was 20.8 mmol/l. Erasmus MC Rotterdam won the 2007 Computable Award for their high level and innovative way of ing and developing business intelligence solutions. OLAP reports Impressions 3 About 40% of ICT efforts worldwide are closely related to ISD in the data intensive domain Number of ICT workers and money involved In the Netherlands probably even more, because successful Dutch multinational system houses Universities do not realize this enough Strong over-emphasis on qualitative complex or popular subjects above quantitative complexity How many AI experts do you need tomorrow? How many multi-media experts do you need tomorrow? How many ISD professionals do you need already today? Hidden demand for ISD experts (demand/supply mismatch!) Holland needs ISD professionals today! Comparable situation your country? 2010, Guido Bakema 8

9 Ervaringen Publicaties, conferenties Nederlandse vaktijdschriften (DB/M, Tinfon, ) publiceren graag, maar internationale wetenschappelijke tijdschriften blijkt veel lastiger Refereed internettijdschriften lukt wel Publiceren op/via internationale conferenties lukt redelijk goed Onder meer in Libië was ik initiator en mede-organisator van 2 internationale conferenties; bood goede mogelijkheden voor eerste refereed publicaties door jongere kenniskringleden Cursussen, gastcolleges seminars, In buitenland cursussen verzorgen tegen commerciële tarieven is aantal keren gelukt: Costa Rica (met Ned. subsidie), USA, Libië Voor gastcolleges en seminars bleken we in vele landen (UK, Duitsland, Vietnam, Maleisië, Indonesië, Marokko, Libië, ) welkom, iha tegen volledige vergoeding van alle reis- en verblijfkosten, soms meer: Indonesië, Libië Vaak kwam de vraag via graduates van onze internationale master-opleiding We werden haast altijd teruggevraagd voor een volgend jaar Info over projecten, onderzoek, publicaties Onderzoek en projecten Publicaties , Guido Bakema 9

10 Visie op internationalisering Mijn lectoraat in dit licht International class master-opleiding Information Systems Development Waarnemingen en kansen Conclusie Het lectoraat is nauw betrokken bij het ICA-onderwijs Bachelor Propedeuse casus EenmaalAndermaal, 7.5 EC Semester course Develop an Information System (DIS), 30 EC Semester course Communicate with Databases (CODA), 30 EC Nederlandstalige minor Business Intelligence, 30 EC Engelstalige minor Behind the Screens, 30 EC Aandacht voor o.a. BI, ERP, ECM, in andere semester courses Master-opleiding Master of Information Systems Development (MISD), 70 EC Bestaat al vanaf 1996, vanaf 2001 onder Nederlandse accreditatie Van meet af aan nauwe relatie met het lectoraat (!?) 2010, Guido Bakema 10

11 International Master Program Master of Information Systems Development Niet gesubsidieerd relatief duur feitelijk alleen interessant voor studenten met scholarship In augustus 2002 werden de eerste 10 Nederlandse master-diploma s uitgereikt aan graduates van deze master-opleiding 1 Nederlander (61 jaar!) 1 Albanees 1 Vietnamees 1 Japanse 2 Indonesiers 4 Chineses Merk op: 5 mannen, 5 vrouwen! information-systems-development/ Inmiddels meer dan 300 afgestudeerden Dit cursusjaar ( ) hebben we 27 studenten in deze master-opleiding: 1 Nederlander, 26 buitenlanders Kosten en gevolg Break-even kostprijs van de 5 HAN master-opleidingen in de faculteit Techniek: tuition fee (25 studenten) tot (12 studenten) Zolang HBO-masteropleidingen niet gesubsidieerd worden (uitzondering: enkele duale opleidingen) en Nederlandse studenten hiervoor geen beurzen kunnen krijgen (met uitzondering van een enkeling die door z n/haar bedrijf wordt betaald), moeten HBO master-opleidingen het hebben van buitenlandse studenten Voor buitenlandse studenten komt het voor 12 maanden studie dan in totaal neer op tot Met buitenlandse Aziatische studenten uit rijke families hebben we erg slechte ervaringen (bachelor diploma s zijn niet te vertrouwen) Armere studenten kunnen bovenstaande niet betalen en zijn dus iha aangewezen op scholarships (Nederland: Nuffic NFP, ICA (!), Indonesië: DIKTI, Vietnam: Mekong scholarships, ) 2010, Guido Bakema 11

12 Buitenlandse studenten in Nederlandse Hoger Onderwijs Negatief In het Nederlandse hoger onderwijs komt nog geen 5% van de studenten uit het buitenland, 10% in Engeland, Duitsland en België Onze opleidingen (HBO en WO) worden niet gesubsidieerd voor non-eu studenten en zijn dus erg duur in vergelijking met meeste andere landen Visum voor jaar studeren in Nederland is duurste binnen EU De IND is al jaren incompetent: soms bijzonder traag en erg onvoorspelbaar Nederlandse HO-instellingen zijn nogal versnipperd bezig met het werven van buitenlandse (met name Oost-Aziatische) studenten, bv Australië doet dat veel beter en met succes Positief Nederland is internationaal georiënteerd en een goede springplank voor verdere internationale oriëntatie voor non-eu studenten Nederlandse hoger onderwijs staat internationaal goed bekend Hier is aanbieden Engelstalig onderwijs relatief eenvoudig (tov oeverig continentaal Europa) Oost-Aziatische graduates van onze international class van onze master-opleiding ISD blijken - mits met goede cijfers - welkom voor vervolg in PhD study in eigen land en ook in Amerika, Canada, Frankrijk, Hoe doen de buitenlandse studenten het? Nederlandse allochtone studenten deden het tot nu toe iha slecht, zowel M als V Niet-Nederlandse EU-studenten hebben we nauwelijks gehad (we zijn te duur), slechts een paar Duitse en die waren goed Tot heden slechts 1 student uit Canada (was goed), verder geen uit niet-europese westerse landen; maar daar is ook niet geworven Studenten uit het midden oosten (met name Irak, Iran) vielen zonder uitzondering erg tegen, maar 2 Libische studenten deden het wel goed Afrikaanse studenten (ten zuiden van Sahara) idem; één uitzondering: in ac year was een Ethopische student best of class Oost-Europese studenten deden het iha goed tot zeer goed, met Albaanse studenten aan de top Met Indiase studenten hebben we heel slechte ervaringen Chinese studenten waren bijna zonder uitzondering middelmatig, Mongoolse studenten doen het iets beter Indo-Aziatische studenten deden het iha goed, met iha de Vietnamezen aan top, ook Indonesische studenten scoorden iha goed De enige Zuid-Amerikaanse studente (Colombia) tot nu toe doet het uitstekend 2010, Guido Bakema 12

13 Visie op internationalisering Mijn lectoraat in dit licht International class master-opleiding Information Systems Development Waarnemingen en kansen Conclusie Nederlandse Hoger Onderwijs Wat moet beter tav internationale oriëntering Nederland is nog maar kort en erg versnipperd bezig met werving van buitenlandse studenten. Nog maar 5% van de studenten in Nederlandse hoger onderwijs komt uit buitenland, in Engeland, Duitsland en België is dat al 10%. Nederlandse immigratieregels nog steeds streng, IND is volstrekt incompetent en visum voor studeren is duurste binnen EU. Onze opleidingen worden niet gesubsidieerd en zijn dus duur in vergelijking met bijvoorbeeld Duitsland. Kansen Nederlandse hoge onderwijs staat internationaal goed bekend. Veel hoger onderwijs in het Engels. Nederland is internationaal, goede springplank voor waarheen ook. 2010, Guido Bakema 13

14 USA Waarnemingen Moeilijk mee te concurreren op technisch vlak Nog steeds gezien als het land where to go voor studenten uit bijna de hele wereld Kansen In USA vaak erg eenzijdige aandacht voor technische oplossingen, Europa en met name Nederland zijn sterk in conceptuele oplossingen In USA beslist men snel om je voor iets in te huren Kenniskringlid Elton Manoku werd 2 keer voor 5 weken ingehuurd door Amerikaans NGO voor advisering Kadasterproject in Afghanistan Kenniskringlid Jan Pieter Zwart verzorgde 3 maal een tweeweekse cursus conceptuele informatielering voor in totaal 75 medewerkers van het Amerikaanse bedrijf Sandia National Laboratories China Waarnemingen Snelle economische groei, veel snelle rijken ennuie bij jongeren In China nog intellectuele backlog door culturele revolutie: in hoger onderwijs slechts twee miljoen studenten en afgestudeerden Talentpool'bijna uitgeput en groot tekort aan hoger opgeleiden (piloten, IT'ers, ingenieurs, juristen, accountants, artsen, managers) snel stijgende lonen en groot banenverloop Sterke braindrain naar USA, met name artsen, ingenieurs, ICT-ers Voor studeren in buitenland is USA 1e keus, naar Europa komt 2e niveau en het gaat dan vaak puur om I come to take diploma Kansen Joint programs met Chinese universities en polytechnical institutes Braindrain de andere kant op komt inmiddels voor! Program administrator Lia Venhof met zojuist afgestudeerde Chinese master student 2010, Guido Bakema 14

15 India Waarnemingen Veel IT development outsourcing door Nederlandse bedrijven Voor studeren in buitenland is USA veruit 1e keus en UK 2e keus Naar Contenintaal Europa komt alleen eventueel 3e of 4e niveau Hebben we slechte ervaringen mee Nauwelijks geïntereseerd in samenwerkingsverbanden met Nederlandse hogescholen Kansen Voor outsourcing: ja Voor onderwijs: nee? Maleisië Waarnemingen Heeft zelf veel studenten uit andere landen, met name studenten uit Islamitische landen Voor studeren in buitenland sterk georiënteerd op UK Kansen Interesse voor verzorgen gastcolleges daar Enkele van mijn studenten in de University of Malaya in Kuala Lumpur 2 uit Maleisië zelf, 1 uit Mauretanië, 3 uit Iran 2010, Guido Bakema 15

16 Waarnemingen Interessante doelgroep: hardwerkende studenten Voor studeren in buitenland sterk georiënteerd op Australië, maar men pakt elke kans Kansen Vietnam Eigen overheid investeert in studenten naar buitenland sturen Zelf partial scholarships aanbieden wordt opgepakt Geïnteresseerd in samenwerkingsverbanden met Nederlands HBO, bv tav advisering vormgeving Community Colleges gericht op associate degree Gastcollege voor studenten in Ho Chi Minh City Met studenten in Danang Indonesië Waarnemingen Sterk gericht op Nederland, ruim 200 Nuffic beurzen per jaar Komen voor master-opleiding en voor PhD graag naar Nederland, maar alleen op beurs Studenten uit rijke families moet je niet hebben Kansen Advisering tav professionalisering van polytechnische opleidingen. Al minstens 75 Indonesische master-studenten ISD afgestudeerd Al vele jaren op uitnodiging gastcolleges in Indonesische universiteiten Meeting in 2008 met rector, etc in IT Telkom in Bandung over verzorgen seminars over Information Systems Development en Telecommunication Presentatie voor IT staff in IT Telkom in Bandung Bandung tea party in ITB Bandung in , Guido Bakema 16

17 Albanië Waarnemingen Universiteiten zijn sloom, maar intelligente en leergierige studenten Bachelor graduates willen voor master-vervolg graag naar Nederland, maar dan wel op volledige beurs. ICA heeft van 1999 tot heden 10 keer een beurs uitgereikt aan Albanese studenten (5m, 5v) voor onze master-opleiding Information Systems Development Van deze 10 waren er 9 goed tot zeer goed, één zelf briljant Kansen Al vanaf 2002 Albanese R&D medewerker in de onderzoeksgroep Erg leergierig!!! Informatica-les in Shkodra University Libië Waarnemingen Bachelor graduates willen voor een master- of PhD-vervolg liefst naar USA Toch hebben we goede ervaringen met enkele Libische master-studenten Procedures werken iha heel traag, maar soms wordt opeens heel snel beslist Kansen Men pakt suggesties snel op en is genereus In juni 2005 geadviseerd in Tripoli een master-opleiding Information Systems te starten. Deze ging al in oktober 2005 van start Ook geadviseerd om in Libië internationale symposia over Information Systems Modeling and Development te organiseren; beide keren (juni 2006, jan 2008) ongeveer 100 deelnemers, waaronder 5 leden kenniskring Voor gastcolleges is men een graag geziene gast! 2010, Guido Bakema 17

18 Visie op internationalisering Mijn lectoraat in dit licht International class master-opleiding Information Systems Development Waarnemingen en kansen Conclusie ICT gender mismatch? Wereldwijd is al meer dan 60% van de studenten vrouw en dit percentage stijgt nog Met name in Islamitische landen studeren niet de jongens, maar de meisjes; dit geldt ook in Techniek / ICT Vooral in Nederland is er een probleem met vrouwen in technische studies / ICT, in bv Oost-Europa en Azië bestaat dit probleem niet In Maleisië is een ruime meerderheid van de ICT-professoren vrouw Wereldwijd vormen de jongens inmiddels het probleem, niet de meisjes! Meeting met 4 ICT-professoren in de University of Malaya, Kuala Lumpur Maleisië 4e jaars Informatica-studenten in Albanië 2010, Guido Bakema 18

19 Leuke ervaringen 2010, Guido Bakema 19

Webapplicatie-generatie NIOC 2013

Webapplicatie-generatie NIOC 2013 Webapplicatie-generatie NIOC 2013 Eddy Luursema, Misja Nabben, Arnoud van Bers Research Group Model Based Information Systems Presentation Introduction M-BIS Data intensive systems Requirements Generation

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

20. 30 : Vlir-UOS reisbeurzen (grote aula MTC2.00.0010) Vanaf 20.00 : Receptie en infomarkt in de Hallen

20. 30 : Vlir-UOS reisbeurzen (grote aula MTC2.00.0010) Vanaf 20.00 : Receptie en infomarkt in de Hallen 18.30 : algemene infosessie Verwelkoming Studentengetuigenis over Göteborg: Leonie Verberckmoes voorstelling verschillende mogelijkheden voor een buitenlandse ervaring studentengetuigenis: buitenlandse

Nadere informatie

Wat Chinese studenten willen

Wat Chinese studenten willen Wat Chinese studenten willen Kansen en uitdagingen voor het Nederlandse HO in China Charles Hoedt Robert van Kan Kees Kouwenaar 2 Openingsvraag: Bent u tevreden over de bestaande relatie van uw instelling

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

SEFOTECH.NUT An Erasmus Mundus master

SEFOTECH.NUT An Erasmus Mundus master SEFOTECH.NUT An Erasmus Mundus master SEFOTECH.NUT JOINT DEGREE awarded: M.Sc. Degree in Food Science, Technology and Nutrition SEFOTECH.NUT 2 History of the project -90s : IPs on brewing, wine making,

Nadere informatie

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Studiekeuzetraject Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Opbouw IB-diplomaprogramma Vak Nederlands binnen IB-diploma Higher level Standard level A versus B (B

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Studiebegeleiding & tutoraat

Studiebegeleiding & tutoraat Studiebegeleiding & tutoraat Patricia Post-Nievelstein, Head Tutor, University College Utrecht Richard van den Doel, Senior Tutor, University College Roosevelt Oscar van den Wijngaard, Coordinator Academic

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Cooperation between Departments of Computer Science and Information technology in the Netherlands, Ethiopia and Ghana

Cooperation between Departments of Computer Science and Information technology in the Netherlands, Ethiopia and Ghana Cooperation between Departments of Computer Science and Information technology in the Netherlands, Ethiopia and Ghana Kees Smit, Centre for International Cooperation, VU Aemro Bizuneh Bahir Dar University

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree Naam instelling(en) Contactpersoon/contactpersonen Contactgegevens Universiteit

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Free Technology Academy

Free Technology Academy Free Technology Academy Europees onderwijs over Vrije Software en Open Standaarden Open Universiteit Wat is Vrije Software? Begrip geïntroduceerd door Richard Stallman in 1985 Niet verwarren met gratis

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

Open source VoIP Networks

Open source VoIP Networks Open source VoIP Networks Standard PC hardware inexpensive add-in vs. embedded designs Ing. Bruno Impens Overview History Comparison PC - Embedded More on VoIP VoIP Hardware VoIP more than talk More...

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Krachtenveld. Masterprogramma Content & Knowledge Engineering. Ministerie OCW. ß-faculteit. onderwijsvisitatie. bacheloropleidingen.

Krachtenveld. Masterprogramma Content & Knowledge Engineering. Ministerie OCW. ß-faculteit. onderwijsvisitatie. bacheloropleidingen. Masterprogramma Content & Knowledge Engineering Curriculum 2010-2011 Hans Voorbij Krachtenveld onderwijsvisitatie zelfevaluatie ß-faculteit bacheloropleidingen master CKE vakgebied docenten Ministerie

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

De waaier van informaticadisciplines. Lex Bijlsma en Rik Bos Open Universiteit 4 april 2013

De waaier van informaticadisciplines. Lex Bijlsma en Rik Bos Open Universiteit 4 april 2013 De waaier van informaticadisciplines Lex Bijlsma en Rik Bos Open Universiteit 4 april 2013 Accreditatie Bolognaverklaring (1999): maatregelen voor internationale mobiliteit in Europees hoger onderwijs

Nadere informatie

Beta s rol in toekomstige PhD programma s

Beta s rol in toekomstige PhD programma s Sessie Lunteren, over Verleden, heden en toekomst van het PhD onderwijs Beta s rol in toekomstige PhD programma s Geert-Jan van Houtum Wetenschappelijk directeur van Onderzoeksschool Beta voor Operations

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Algemene informatie 2012/2013

Algemene informatie 2012/2013 1 Algemene informatie 2012/2013 1. Wat zou je willen doen in het buitenland? 2. Wanneer zou je naar het buitenland willen? 3. Waar zou je naar toe willen? 2 Bilateraal programma Tweezijdige uitwisseling

Nadere informatie

Tom. Next year, I ll need the same expertise.. How hard can it be to find...

Tom. Next year, I ll need the same expertise.. How hard can it be to find... How hard can it be to find... Next year, I ll need the same expertise.. FastFlex investeert in con/nu onderzoek. Dit doen wij onder de ZZPers, maar ook onder hiring managers en inkopers. Hierdoor leren

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL

Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL Thesaurus driven semantic search applied to structuring Electronic Learning Environments Rotterdam, EURlib symposium, November 23 2006 Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL What

Nadere informatie

Free Technology Academy

Free Technology Academy Free Technology Academy Symposium 21 november 2009 Wat is vrije software? Begrip geïntroduceerd door Richard Stallman in 1985 Niet verwarren met gratis software (freeware) 'Free as in free speech, not

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 3 24 april 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 2.1, 2.3, 2.6 (alleen voor 2.2 en 2.3), 2.9, 2.10, 2.11,

Nadere informatie

Usability walkthrough for accessibility

Usability walkthrough for accessibility Usability walkthrough for accessibility steven stijger steven_stijger@nl.ibm.com http://www.flickr.com/photos/81167076@n00/322162512/ Copyright IBM Corporation 2008 usability walkthrough usability test

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

JOINT MASTER DEGREES 22 Januari 2014

JOINT MASTER DEGREES 22 Januari 2014 JOINT MASTER DEGREES 22 Januari 2014 Maria Madalena Pereira Nuffic Agenda Context Erasmus + Internationale dimensie Erasmus + Joint Master degrees KA1 Verhaal uit de praktijk Afsluiting Context Erasmus

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

Resultaten. Harm Hospers

Resultaten. Harm Hospers Resultaten Harm Hospers Doelen? Gemotiveerde en getalenteerde internationale studenten interesseren en selecteren voor LAS Studenten een breed, open curriculum bieden, met bijzondere aandacht voor academische

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Jennifer Machielse I am Jennifer Machielse, spontaneous, self-conscious and a go-getter, that s me. I am a fourth-year student Marketing & Communication in Tourism

Nadere informatie

Special Interest Group RESEARCH SUPPORT

Special Interest Group RESEARCH SUPPORT Special Interest Group RESEARCH SUPPORT Samenwerken, Open Access en Data voor onderzoek 23 maart 2015 Henk van den Hoogen Voorzitter SIG RS SIG Research Support Staat voor: - inzicht geven/delen (ICT-)

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie

Real-time data Warehousing

Real-time data Warehousing Real-time data Warehousing Hoe ICT de business ontzorgt? Jan-Paul Meijer EclipseIT BIS B.V. Datum: 13-10-2011 Wie maakt er al gebruik van RT DWH Agenda Introductie Business uitdagingen bij Real-time Data

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Get out of the building! Studie en stage in het buitenland

Get out of the building! Studie en stage in het buitenland Get out of the building! Studie en stage in het buitenland Programma 10:00 11:00 uur Inleiding / Mattijs Blekemolen Studie in het buitenland / Kim Voogdt Stage in het buitenland / Anne-Marleen Olthof Ruimte

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01)

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Onderzoeksgroep Mariene Biologie Universiteit Gent werft aan (english version from page 4 onwards): 1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Uiterste inschrijvingsdatum: Sep 29, 2013 16:00

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Nuffic Neso Mexico. Janneke de Geus Director 22 maart 2011

Nuffic Neso Mexico. Janneke de Geus Director 22 maart 2011 Nuffic Neso Mexico Janneke de Geus Director 22 maart 2011 Bienvenidos a Nuffic Neso México! Wie, wat, waar, wanneer Nuffic Neso Mexico 2011 Activiteiten Plannen Marktonderzoek Hoger onderwijs in Mexico

Nadere informatie

Wijngaards G. Dr. Lector 1,0

Wijngaards G. Dr. Lector 1,0 Hogeschool INHOLLAND ASAR- Institute of Advanced Studies and Applied Research Jaarrapportage 2006-2007 Deze rapportage betreft een rapportage over het studiejaar 2006-2007. Om uniformiteit te verkrijgen

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Hbo-minor bedrijfswetenschappen

Hbo-minor bedrijfswetenschappen Hbo-minor bedrijfswetenschappen tijdens het hbo kwalificeren voor de universitaire master bedrijfswetenschappen! 2007-2008 Te bespreken onderwerpen: welke doelen dient de hbo-minor BW? voor wie is de hbo-minor

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding

Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding vrije Universiteit amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding Computer Science Deel B Preambule In dit document wordt een A en een B gedeelte onderscheiden.

Nadere informatie

Continuous Delivery. Sander Aernouts

Continuous Delivery. Sander Aernouts Continuous Delivery Sander Aernouts Info Support in een notendop Maatwerk softwareontwikkeling van bedrijfskritische kantoorapplicaties Business Intelligence oplossingen Managed IT Services Eigen Kenniscentrum

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Topics Wie is Aexis? BI vs CPM CPM proces BI/CPM aanbieders Limieten vd huidige systemen Nieuwe CPM : extra functionaliteiten CorPeuM for Strategy Execution Wie is Aexis? Management buy out van Comshare

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4

EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4 EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4 AGENDA Leerdoelen Wat is sales promotie? Stappenplan voor het ontwikkelen van sales promoties Doelstelllingen van sales promotie Tools

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

VOORLICHTING STUDIE EN STAGE BUITENLAND. Domein Media, Creatie en Informatie Opleiding Interactieve Media

VOORLICHTING STUDIE EN STAGE BUITENLAND. Domein Media, Creatie en Informatie Opleiding Interactieve Media VOORLICHTING STUDIE EN STAGE BUITENLAND Domein Media, Creatie en Informatie Opleiding Interactieve Media 1 PROGRAMMA 10.10 10.15 Inloop 10.15 10.25 Inleiding + Aankondiging nieuwe partnerscholen 10.25

Nadere informatie

Worldwide Alumni Network

Worldwide Alumni Network Worldwide Alumni Network Good practices internationale onderwijs instellingen ISS, UNESCO-IHE, IHS, ITC INTERNATIONAL INSTITUTE FOR GEO-INFORMATION SCIENCE AND EARTH OBSERVATION Deze sessie: Inleiding

Nadere informatie