Zakendoen met Singapore

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zakendoen met Singapore"

Transcriptie

1 Zakendoen met Singapore Poort naar Azië Praktijkverhalen over internationaal ondernemen

2

3 Woord vooraf Woord vooraf Wie Singapore zakelijk gaat ontdekken, waant zich in eerste instantie in het Westen. De enorme welvaart is overal te zien, Engels overal te horen en internet overal te vinden. De dichtbevolkte stadstaat heeft zich in krap vijftig jaar ontwikkeld tot een van de rijkste en modernste landen ter wereld. Noem een internationale ranglijst en Singapore staat in de bovenste regionen zo niet bovenaan: gemiddeld inkomen, opleidingsniveau, infrastructuur, economische groei en fiscale voordelen. Een ideaal zakenklimaat dus. Zeker voor Nederlanders, met wie de Singaporezen niet alleen een van de drukste zeehavens ter wereld gemeen hebben, maar ook een nuchtere handelsgeest. Waar Rotterdam de poort is naar de rest van Europa, heeft Singapore zich ontwikkeld tot de poort naar Azië. In deze economische wereldstad liggen legio kansen. Bereid u wel goed voor, want schijn bedriegt. Singapore is meer Oosters dan u denkt. Alleen een goede kennis van de cultuur en gewoontes zal uw zakelijke plannen tot een succes maken. Daarnaast kost het tijd de weg te vinden in een nieuw land. U krijgt te maken met bijvoorbeeld verschillen in wetgeving, regelingen en het vinden van geschikte zakenpartners. Voor deze zaken hebben wij dit boekje uitgegeven. Het helpt u bij uw voorbereiding op een zakelijk bezoek aan Singapore, de stad waar het Verre Oosten en het vertrouwde Westen op een even kansrijke als verwarrende manier samenkomen. U leest over economische achtergronden, financiële prognoses en handelsperspectieven, maar er staan ook nuttige adressen en praktische tips in. Van pinnen tot paklijsten en van werktijden tot kledingvoorschriften: het komt allemaal aan bod. Wilt u uit eerste hand weten hoe het is om zaken te doen in Singapore, lees dan vooral de verhalen van uw voorgangers. In dit boekje komen verschillende ondernemers met activiteiten in Singapore aan het woord. Hun ervaringen laten zien dat er met goede voorbereiding en doorzettingsvermogen volop kansen liggen. Wij wensen u veel leesplezier en zakelijk succes in Singapore. Hans Biesheuvel Voorzitter MKB-Nederland Joop Wijn Lid Raad van Bestuur ABN AMRO Bank 1

4 Singapore Singapore 2

5 MALEISIË SINGAPORE 3

6 4

7 Over dit boekje Over dit boekje Voor veel ondernemers is Singapore een onbekende markt. Heeft u belangstelling om hierop uw eerste stappen te zetten. Deze uitgave van MKB-Nederland en ABN AMRO helpt u daarbij. De belangrijkste zaken die een rol kunnen spelen bij het zakendoen in of met Singapore, staan op een rij: van een goede zakenpartner vinden tot de zakencultuur. Dit boekje geeft een goede eerste indruk, maar het kan niet volledig zijn. Laat u daarom goed voorlichten als u echt in Singapore aan de slag wilt. Naast algemene informatie, komen enkele ondernemers aan het woord over hun ervaringen in Singapore. Deze verhalen geven u een indruk van het land en het ondernemersklimaat, maar ze bieden ook praktische tips. Veel informatie uit de inleiding is verstrekt door belangrijke handelsbevorderende organisaties. De contactgegevens van deze (en andere) instanties die u kunnen helpen bij uw oriëntatie op de Singaporese markt, vindt u achter in dit boekje. Dit boekje is een uitgave van de Koninklijke Vereniging MKB-Nederland en ABN AMRO en is onderdeel van een reeks boekjes over internationaal zakendoen. Kijk op mkb.nl/internationaal of abnamro.nl/internationaal voor een overzicht van andere uitgaven. Den Haag/Amsterdam, juni

8 6

9 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Woord vooraf 1 Kaart van Singapore 3 Over dit boekje 5 Zakendoen met Singapore, een beknopte handleiding Singapore in feiten 9 Economie van Singapore 12 Wet- en regelgeving 21 Fiscale en financiële zaken 26 Omgangsvormen in Singapore 28 Praktijkverhalen van ondernemers Arnout Mostert, AccelerAsia 32 Richard Canneman, DutchCham Singapore 36 Hans Laarakker, FrieslandCampina 40 Frank Schuil, Qubulus 44 Paul van Ulsen, Salland Engineering International 48 Barbara Voskamp, VoskampLawyers 52 Praktische informatie en ondersteuning 57 Geraadpleegde bronnen 63 Colofon 64 7

10 8

11 Zakendoen Zakendoen met Singapore, met een beknopte handleiding Singapore, een klein dichtbevolkt land, welvarend en met grote economische betekenis. Een Westerse uitstraling, maar met onmiskenbare Chinese invloeden. Als poort naar Azië een belangrijke handelspartner voor Nederlandse ondernemers. Singapore in feiten Met een totale oppervlakte van nog geen 700 km 2 (iets meer dan de Noordoostpolder) is Singapore het kleinste land van Zuidoost-Azië. De republiek bestaat uit een groep van 63 eilanden, in het Noorden gescheiden van Maleisië door de Straat van Johore en in het zuiden van Indonesië door de Straat van Singapore. Door zijn geringe omvang, is Singapore met bijna vijf miljoen inwoners het derde dichtstbevolkte land ter wereld. Feitelijk is het een onafhankelijke stadstaat, zoals Monaco en Liechtenstein, en vrijwel de hele bevolking bewoont dus stedelijk gebied. Bergen zijn er niet, het hoogste punt ligt op 166 meter. Het klimaat is er tropisch; heet en vochtig. Twee keer per jaar zorgen moessons voor grote hoeveelheden neerslag: van december tot maart en van juni tot september. In de tussenliggende perioden is het droger, maar kan het later op de dag evengoed flink onweren. Het grootste deel van de bevolking is Chinees (76,8 procent), gevolgd door Maleisiërs (13,9 procent) en Indiërs (7,9 procent). Singapore heeft meerdere officiële talen, waarvan Mandarijn, Engels en Maleis de belangrijkste zijn. Daarnaast spreekt men nog andere Chinese talen en dialecten en Tamil. De meest voorkomende godsdienst is boeddhisme, gevolgd door de islam, het hindoeïsme, taoïsme en christendom. Van handelspost tot republiek Dat Singapore altijd een belangrijk handelsknooppunt is geweest, blijkt uit opgravingen uit de 14 e eeuw. De stad heette toen nog Temasek, maar vanaf de 15e eeuw komt voor het eerst de naam Singapura voor. De moderne geschiedenis van Singapore begint in 1819, toen het een Britse handelskolonie werd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog namen de Japanners de eilandengroep in. Deze bezetting duurde van februari 1942 tot september Na de Japanse capitulatie kregen de Britten de stad weer in handen. In 1959 kreeg het land zelfbestuur, waarna het zich in 1963 aansloot bij de Maleisische Federatie, om zich na twee jaar alweer af te scheiden. Vanaf dat moment was de republiek Singapore definitief een onafhankelijke staat. Enorme welvaart In de decennia daarna ontwikkelde Singapore zich tot een van de welvarendste landen ter wereld. Afgemeten aan het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking, kan Singapore zich makkelijk meten met de voorhoedespelers in West-Europa. Deze grote 9

12 welvaart is mede te danken aan de handel via een diepe zeehaven, die tot een van de drukste op aarde behoort. Verder is er een opvallend open vrijemarkteconomie en een stabiel prijsstelsel. Corruptie is zo goed als afwezig en de werkloosheid schommelt er rond een schamele 2 procent. De economische bloei is vooral exportgedreven, waarbij consumentenelektronica, IT-producten en farmaceutica het speerpunt vormen. Daarnaast zit financiële dienstverlening als sector duidelijk in de lift. Economische ambities Dat Singapore ook over economische veerkracht beschikt, bleek wel tijdens de laatste wereldwijde crisis. Hoewel de economie er in 2009 met 1,3 procent kromp, was het land een jaar later met een groei van maar liefst 14,7 procent weer volledig back in business. Toch wil de overheid deze toename verder blijven aanjagen. Onder andere door meer te produceren en nog sterker in te zetten op farmaceutische producten en medische technologie. Zo moet het economische doel worden waargemaakt: Singapore als financiële en hightech-hub van Zuidoost-Azië. Plussen en minnen Uw eerste indruk van Singapore zal bijna vertrouwd zijn: een supermodern land, in zakelijk opzicht op westerse leest geschoeid. In veel opzichten is dit ook zo. Maar er zijn wel degelijk grote verschillen met onze wereld. Praktische, culturele, maar ook historische, politieke en maatschappelijke. Hierbij een kort overzicht van pluspunten en (mogelijke) hindernissen die Singapore ondernemers biedt. Goed om in het achterhoofd te houden tijdens de voorbereiding op uw eerste zakelijke stappen in of met een land dat vertrouwd lijkt, maar dat lang niet altijd is. Singapore kent veel pluspunten Westers Aziatisch land ( Azië voor beginners ) Grotendeels Engelstalig Indrukwekkende economische groeicijfers Koopkrachtige bevolking Lage werkloosheid Effectief en efficiënt werkende overheid Politieke stabiliteit (geen economische wijzigingen te verwachten) Staatsfinanciën op orde Kenniseconomie (open en gastvrij voor buitenlanders) Gunstige fiscale regelingen Geen of lage invoertarieven Goed ontwikkelde en onderhouden infrastructuur Boven aan ranglijst ease of doing business Nauwelijks corruptie Stakingen zijn een zeldzaamheid Loyale en hardwerkende medewerkers Weinig bureaucratie Redelijk snel, eenvoudig en goedkoop een eigen bedrijf starten Voorhoedepositie in Azië Vrijhandelsverdragen met steeds meer economische grootmachten 10

13 Kansrijke sectoren Intensieve en economisch kansrijke banden met buurland Maleisië Maar dit moet u ook weten: Schijn bedriegt. U waant zich in het Westen, maar bent dat niet Economie grotendeels afhankelijk van internationale handel, daardoor crisisgevoelig Veel specifieke culturele en transactionele kenmerken Groeiende inkomensverschillen bevolking Bondgenoot VS; daardoor mogelijk doelwit terroristische aanslagen Gelegen aan Straat van Malakka met veel piraterij Veel concurrentie van goedkopere buurlanden en lagelonenlanden 11

14 Economie van Singapore Van talent naar prof Singapore wordt vaak in één adem genoemd met Brazilië, India en China als opkomende economie. De stadstaat laat al sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw indrukwekkende groeicijfers zien (ca. 6 tot 8 procent). Ook in internationale vergelijkingen haalt het land al jaren hoge tot zelfs maximale scores. Zo deelt de Wereldbank een 10 uit als het om zakendoen gaat. Transparancy International prijst Singapore als braafste jongetje van de klas, samen met Denemarken en Nieuw-Zeeland. Opvallend, zeker als we deze uitslagen met die van Nederland vergelijken. Zakendoen: 30 e, corruptie: 7 e. Kortom, Singapore is al lang geen jeugdtalent meer, maar een volwassen profspeler op de wereldmarkt. De crisis: harde klappen, korte pijn Met slechts vijf miljoen inwoners is het niet vreemd dat internationale handel de grootste inkomstenbron van Singapore vormt. In 2010 was de totale buitenlandse handel (uit- en invoer samen) bijna drie keer zo groot als het nationale inkomen: 668 miljard om 223 miljard US dollar. Maar deze succesvolle buitenlandse afhankelijkheid is tegelijk de achilleshiel van het land. Dit bleek wel tijdens de laatste mondiale recessie. In 2009, tijdens het hoogtepunt van de recessie, kreeg de Singaporese economie het met 12 procent krimp flink voor de kiezen. Deze daling was zelfs groter dan in landen waarvan het voor de hand lag dat ze zouden worden getroffen. Verklaarbaar is dat wel. Bij westerse economieën vormt de veel grotere dienstensector een relatieve buffer. In Singapore heeft juist de crisisgevoelige industrie het grootste aandeel in het bruto binnenlands product. Neemt de internationale handel af, dan daalt de industriële productie vrijwel direct mee. Toch duurde de financiële malaise in Singapore maar kort, mede dankzij sterk ingrijpen van de overheid om de economie weer vlot te trekken. De laatste twee kwartalen van 2009 lieten alweer groei zien (3,3 procent), om in 2010 bijna onrealistische hoogten te bereiken: 14,5 procent. Terug naar normaal Naar verwachting zal de spectaculaire groei van 2010 zich niet doorzetten in 2011, noch in de jaren erna. Dit is geen reden tot zorg, er is eerder sprake van een afkoeling van een tijdelijk oververhitte motor. Er zijn ook duidelijke oorzaken voor de terugkeer naar een meer houdbare groei. Zo draait de Singaporese overheid geleidelijk de crisismaatregelen terug en staat in het Westen de economische handrem nog lichtjes aan. Ook dat heeft afvlakkende consequenties voor Singapore. Al met al zal de jaarlijkse economische groei van de stadstaat de komende jaren waarschijnlijk rond een gezonde 5 procent liggen. 12

15 Monetaire en politieke stabiliteit Zou je een zorgenkindje van de Singaporese economie moeten noemen, dan is het de inflatie. Tussen begin 2010 en maart 2011 liep deze op van -0,5 procent naar 5 procent (jaar-op-jaar). Dit heeft deels te maken met de haast onhoudbaar sterke economische groei in 2010, met industriële knelpunten en dus prijsopdrijving als gevolg. Verder had ook Singapore, net als de rest van de wereld, te maken met hoge grondstof-, olie- en voedselprijzen. Met een meer gematigde groei in het verschiet, zal de opwaartse prijsdruk vanuit de industrie afnemen. Inmiddels zijn ook de olie- en voedselprijzen aan het dalen. Daarnaast werkte het monetaire beleid van de overheid dempend op de inflatie. De centrale bank hield een tijd lang een vaste handelsgewogen wisselkoers aan. Dit is de ruilverhouding tussen de Singaporese dollar en de valuta van Singapore s handelspartners, afgezet tegen de waarde die de handel van Singapore met elk van deze valuta vertegenwoordigt. Vervolgens is de centrale bank overgestapt naar een geleidelijke waardestijging van de Singaporese dollar ten opzichte van andere valuta. Over het geheel genomen, rijst de inflatie niet de pan uit, maar blijft deze met 4 procent voor de consumentenprijzen in 2011 beheersbaar. In 2012 zal de inflatie naar verwachting verder afnemen tot 2,5 procent. Politiek-economische rust In mei 2011 heeft de People s Action Party (PAP) de verkiezingen opnieuw gewonnen. Hierdoor regeert deze partij onafgebroken sinds het land zelfbestuur kreeg in De Worker s Party veroverde deze keer weliswaar zes zetels in het parlement (een opmerkelijke stijging ten opzichte van de twee die ze hadden), maar van enige serieuze oppositie is nog altijd geen sprake. De overwinning van de PAP houdt in dat er in de komende vijf jaar geen wijzigingen zijn te verwachten in het ondernemersvriendelijke beleid van Singapore. Gunstige fiscale regelingen en geen (of zeer lage) invoertarieven zullen het ondernemen in de stadstaat transparant blijven maken. Handelsrelatie Singapore - Nederland Nederland voert jaarlijks voor een groot bedrag goederen en diensten uit naar Singapore (ruim 3,6 miljard euro in 2009). Van januari tot en met juli 2010 groeide de goederenuitvoer met maar liefst 38,5 procent in waarde ten opzichte van dezelfde periode in het jaar ervoor. Ook in voorgaande jaren liet de Nederlandse export naar Singapore mooie groeicijfers zien. Zo steeg de exportwaarde in 2009 met 9,6 procent, terwijl Nederlandse exporteurs hun afzet wereldwijd juist met ruim 16 procent in waarde zagen dalen. In de periode nam de Nederlandse uitvoerwaarde naar Singapore jaarlijks met gemiddeld 16,7 procent toe. Met deze cijfers ligt de uitvoergroei naar Singapore nog steeds hoger dan die naar heel Azië. Opvallend is wel dat het hierbij om de uitvoer van goederen gaat. De export van Nederlandse diensten daalt al een flink aantal jaren achtereen. Hierdoor is de gemiddelde waarde van de totale Nederlandse uitvoer al een tijd lang min of meer stabiel. Voor de komende tijd zijn de exportvooruitzichten positief. Dit heeft te maken met de forse groei van de Singaporese economie. Zo verwacht de Economic Intelligence Unit (EIU) in de periode een jaarlijkse groei van het bruto binnenlands product van 4,1 tot 5,0 procent. Dit is uitzonderlijk voor een van de rijkste landen ter wereld. 13

16 Buitenlandse investeringen Hoewel Nederland in absolute zin een van de grootste buitenlandse investeerders in Singapore is, valt de totale omvang relatief mee. In 2009 bedroeg de opgetelde waarde van alle Nederlandse DBI (directe buitenlandse investeringen) in Singapore 11,6 miljard euro. Dit was bijna 1,8 procent van de totale Nederlandse DBI in de wereld, die eind miljard US dollar bedroegen (circa 660 miljard euro volgens De Nederlandsche Bank (DNB) in 2010). Andersom geldt deze constatering nog sterker. De opgetelde DBI van Singapore in Nederland bedroegen eind 2009 met 1,1 miljard euro slechts 0,24 procent van de totale DBI in Nederland. Het totaal van alle directe buitenlandse investeringen kwam dat jaar volgens DNB uit op 452 miljard euro. Interessante sectoren Tijdens de afgelopen (crisis)jaren zijn de prijzen van voeding en veevoer wereldwijd jaarlijks met gemiddeld 60 procent toegenomen. Vooral rijst werd veel duurder, maar ook de kosten voor eetbare olie stegen buitenproportioneel. De belangrijkste oorzaken zijn slinkende voedselvoorraden als gevolg van mislukte oogsten (extreem weer en natuurrampen). Maar ook de prijsstijging van ruwe olie speelde een rol. Tegelijkertijd bleef er vraag naar verse voedingsproducten. In Singapore en Zuidoost-Azië is de retailmarkt nauw verbonden aan de voedingssector, en is de behoefte groot om deze in hoog tempo verder te ontwikkelen. Naast de traditionele markten, richten lokale voedingsproducenten zich steeds meer op de opkomende markten, zoals India, het Midden-Oosten, Rusland en Oost-Europa. Door de strategische ligging is Singapore een ideale plek voor de overslag van verse producten. De wens van de Singaporese overheid om de totale markt van gekoelde opslag en distributie van bederfelijke waren verder te stimuleren, heeft geleid tot strategische voordelen voor (internationale) bedrijven. Zowel wat exportmogelijkheden betreft, als op het gebied van dienstverlening. Denk hierbij aan traceerbaarheid, voedselveiligheid en (de controle op) eerlijke producten. Ook in praktisch opzicht heeft de regering van Singapore maatregelen genomen. In 2009 werd op de luchthaven Changi International Airport in gebruik genomen. Changi is een van de drie vliegvelden van Singapore. Dit hightech op- en overslagcentrum bestaat uit verschillende zones en is bestemd voor voedingsmiddelen, verse producten, levende en of bederfelijke waren, zoals fruit, groente, zuivel, vlees, vis en gevogelte, maar ook bloemen en medicijnen. Het centrum heeft koelmogelijkheden van -28 tot 18 o C en een jaarlijkse afhandelingcapaciteit van zo n ton aan goederen binnen de vrijhandelszone. In Nederland is de regio Amsterdam-Schiphol al lange tijd een internationaal knooppunt op het gebied van gekoelde distributie, op- en overslag. Ook als het gaat om aanverwante en waardeverhogende diensten, zoals vacuümkoeling, (geconditioneerd) transport, fiscale behandeling, inspectie en etikettering. Met wil Singapore hetzelfde voor Azië bereiken wat Nederland voor Europa op versgebied betekent: een mondiale gateway en distributieknooppunt. 14

17 Deze doelstelling van Singapore brengt de nodige kansen met zich mee voor Nederlandse ondernemers die gespecialiseerd zijn in dienstverlening rondom de logistiek, exportbegeleiding, productie en het vervoer van voedsel. Logistieke expertise De oprichting van creëert kansen voor logistieke bedrijven in Singapore. Maar deze tak van ondernemen is er nog relatief jong. Door dit kennistekort liggen er mogelijkheden voor Nederlandse adviseurs met ervaring in de hele logistieke keten rond gekoelde opslag en distributie (cold chain). Deze omvat diensten en producten op het gebied van: opslag; tanks voor het beheer van levende dieren (vissen); voorraadbeheer; specifieke soft- en hardware; infrastructuur; transport. Momenteel haalt Singapore veel kennis uit India en China. Maar de cold chain-oplossingen uit deze landen, stellen Singapore in klimatologisch opzicht niet in staat om producten te leveren aan landen met vier seizoenen. Een samenwerkingsverband met een Nederlandse logistieke dienstverlener of advieskantoor zou kunnen leiden tot een integrale oplossing voor cold chaindiensten buiten Singapore, waar de omstandigheden klimaatafhankelijk zijn. Voedingsproductie en -distributie Nu Singapore duidelijk een regionaal cold chain-knooppunt wil worden, hebben veel bedrijven al een plekje dicht bij het vuur gevonden. Zij distribueren vanuit Singapore voeding en andere bederfelijke waar in de Aziatische regio. Maar voor Nederlandse producenten en distributeurs zijn er zeker nog mogelijkheden, bijvoorbeeld om een win-win-partnership op te zetten met Singaporese bedrijven. Zo n samenwerking zou een mooie springplank zijn richting de rest van de Aziatische markt. Business Development: exportbegeleiding 50 procent van de Singaporese productie is bestemd voor de internationale handel en Singapore wil graag de exportmogelijkheden naar Europa verder verkennen. Voor Nederlandse ondernemers met internationale distributiekennis en/of een logistiek netwerk dat zich buiten Europa uitstrekt, is dit goed nieuws. Samengevat, als het om verse levensmiddelen en andere bederfelijke waar gaat, liggen er overduidelijk kansen voor ondernemers met internationale ambities, zoals: logistiek adviseurs en managers; IT-leveranciers; experts in warehousing en opslag; producenten van opslagmateriaal; producenten van transportmaterieel; experts in voorraad- en netwerkoptimalisatie, transport routing en projectbegeleiding; levensmiddelenproducenten en -distributeurs; 15

18 logistieke bedrijven; opleidingsinstituten en universiteiten. Maritieme sector De diepe zeehaven van Singapore ligt aan een van de drukste handelswegen tussen het Oosten en het Westen. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw heeft de haven een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Aanvankelijk bestonden de activiteiten voornamelijk uit laden en lossen. Nu is de Port of Singapore een van de grootste overslaghavens ter wereld. Dit komt door de ligging, de efficiënte afhandeling van goederen en de enorme IT-investeringen die de havenautoriteiten (Port of Singapore Authority, PSA) hebben gedaan. De maritieme industrie is goed voor ongeveer 7 procent van het bruto binnenlands product (BBP) van Singapore. Grootste handelsvloot van Azië Een andere belangrijke havenactiviteit is de afhandeling van olietankers als verlengstuk van de petrochemische en raffinage-industrie. Alle grote oliemaatschappijen hebben dan ook een vestiging in Singapore. Hoewel Shanghai de haven van Singapore inmiddels in omvang is voorbijgestreefd, is de Singaporese handelsvloot de grootste in Azië. Met meer dan drieduizend schepen onder Singaporese vlag, neemt de vloot de zevende plaats in op de wereldranglijst. Financiële injectie Volgens de havenautoriteiten zijn er in de Port of Singapore 28,4 miljoen containers overgeslagen in 2010, een stijging van 9,9 procent ten opzichte van Naar verwachting zal deze groei blijven toenemen, met oog op de duw in de rug die de Maritime and Port Authority of Singapore (MPA) de haven van plan is te geven. Hieronder valt een financiële injectie van zo n 200 miljoen Singapore dollar in de komende tien jaar (110,3 miljoen euro). Deze impuls is vooral bestemd voor het nieuwe maritieme instituut van Singapore, dat de ontwikkeling van strategieën en verschillende programma's in de maritieme industrie moet stimuleren. Denk hierbij aan onderwijs, opleiding, onderzoek en ontwikkeling. Andere doelstellingen van dit instituut zijn onder meer gerenommeerde onderzoekers aantrekken en de pool van maritiem opgeleide studenten en professionals vergroten. Groene scheepvaart en scheepsbouw Een ander stimuleringsprogramma van de Maritime and Port Authority is het Maritime Singapore Green Initiative. Hierbij gaat het om de introductie van een groot aantal maatregelen om een schonere en groene scheepvaart en scheepsbouw te stimuleren. Het maatregelenpakket valt uiteen in drie programma s: Green Ship; Green Port; Green Technology. Daarnaast is in 2011 nog het Port Technology Research and Development Programme gelanceerd. Dit onderzoeksprogramma zal zich de komende vijf jaar richten op geautomatiseerde containerhavensystemen en -technieken en groene, innovatieve technologie. 16

19 Overige kansrijke sectoren Naast de maritieme sector en de productie, exportbegeleiding, opslag, koeling, distributie en het transport van verse voedingsmiddelen en andere gekoelde waren, zijn er nog een paar sectoren veelbelovend te noemen voor mkb ers met oosterse aspiraties. Enkele kansrijke domeinen in vogelvlucht: gezondheidszorg (IT en hoogwaardige diagnostische en ziekenhuisapparatuur); farmaceutica; consumentenelektronica (computers, mobile, audiovisueel); chemie; petrochemie; energie; bouw en infrastructuur; onroerend goed. Zakenklimaat In de eerste helft van 2010 was de groei van de Singaporese economie een van de hoogste van de wereld. Voor de tweede helft van dat jaar werd een groei van het bruto binnenlands product van 12,2 procent voorspeld. Voor de periode verwacht de Economic Intelligence Unit (EIU) een jaarlijkse economische groei van 4,1 tot 5,0 procent. Een prima prestatie voor een van de rijkste landen ter wereld. Toch komt het economische succes van Singapore niet uit de lucht vallen. Allereerst is de ligging aan een drukke handelsroute met een diepe haven en het grote, minder ontwikkelde achterland uitstekend. En als het om het ondernemingsklimaat gaat, staat het land al jaren in de top vijf op ranglijsten van het International Institute for Management Development in Lausanne (IMD), het World Economic Forum en de EIU. Ook op het gebied van onderwijs scoort Singapore uitstekend. Zo heeft het land onder 25- tot 34-jarigen het grootste aantal hooggeschoolden ter wereld. De ontwikkeling en het onderhoud van de fysieke infrastructuur zijn van wereldklasse en corruptie is vrijwel afwezig. Volgens de Wereldbank is het bijzonder makkelijk zakendoen in Singapore, dat tweede staat op de ICTranglijst Networked Readiness Index van het World Economic Forum (WEF) en de wereldwijde Business School Institut Européen d'administration des Affaires (INSEAD). Op Zweden na, een betere score dan alle EU-lidstaten, de VS en Japan. Volgens het International Institute for Management Development (IMD) in Lausanne werkt de overheid van Singapore zeer effectief en efficiënt in vergelijking met andere overheden wereldwijd. Ook de Wereldbank is goed te spreken over het gemak van zakendoen in Singapore. In een onderzoek uit 2009 onder 183 landen stond Singapore bovenaan op het gebied van grensoverschrijdende handelsmogelijkheden en werkgelegenheid. Waar het de aanvraag van bouwvergunningen en de bescherming van investeerders betrof, eindigde het land op de tweede plaats. Hoewel zeer veel bedrijven in Singapore deels of geheel in staatshanden zijn, roemen de Heritage Foundation en de Wall Street Journal het land al 15 jaar op rij om zijn geliberaliseerde markt (tweede van de wereld). Singapore staat bovendien in de top van de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum. In vergelijking met 133 andere landen, komt het op de derde plaats achter Zwitserland en de VS. 17

20 Kijk je naar de meer praktische kanten van zakendoen in Singapore, dan liegen de cijfers er ook niet om. Het kost gemiddeld drie dagen om een bedrijf op te zetten of goederen in te klaren. En binnen slechts vijf dagen staat onroerend goed op uw naam. Deze snelle doorlooptijd heeft waarschijnlijk veel te maken met het feit dat Singapore geen corruptie kent. Ook als het gaat om openheid richting investeerders en de rechtsbescherming van zowel debiteuren als crediteuren, haalt Singapore de hoogste score. En met maar vijf soorten belasting voor bedrijven is Singapore uniek in de regio, waar dit aantal rond de 25 ligt. Zelfs de OESO-landen (34 landen met een hoog welvaartsniveau) kennen er gemiddeld 13. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat Singapore echt een regionale hub is geworden voor de grote Aziatische regio: Maleisië, Vietnam, Indonesië en zelfs China. Investeringsklimaat Vrijwel vanaf het begin van de industriële ontwikkeling hebben buitenlandse bedrijven Singapore makkelijk weten te vinden. Belangrijkste oorzaken: de geografische ligging, een stabiele politieke situatie, onovertroffen fiscale regelingen en een volledig geliberaliseerd handelsklimaat. Aangetrokken door deze voordelen, hebben zich in de loop der tijd duizenden buitenlandse ondernemingen in Singapore gevestigd. Eerst hoofdzakelijk als productielocatie, maar inmiddels is de stadstaat uitgegroeid tot een regionaal financieel, handels- en dienstencentrum. Daarnaast is het een vestigingsplaats voor veel regionale hoofdkantoren. Buitenlandse investeringen De bulk van de investeringen in Singapore komt van buitenlandse ondernemingen. Hoewel de locatiekosten hoog zijn, blijft het land aantrekkelijk voor investeerders van buiten. Dit komt vooral door de praktische afwezigheid van corruptie en de vele internationale handelsakkoorden die het land heeft afgesloten. Tel daar vervolgens een hoogopgeleide beroepsbevolking en lage belastingen bij op. De belangrijkste investeringssectoren zijn aardolie, elektronica en farmaceutische producten. De buitenlandse bedrijven nemen driekwart van de industriële productie voor hun rekening en bijna 90 procent van de export (exclusief diensten). De elektronica-industrie is goed voor ongeveer de helft van het totaal. Amerikaanse bedrijven vormen van oudsher de belangrijkste groep investeerders, gevolgd door ondernemingen uit de EU en Japan. In mei 2008 stond Nederland na de VS, Japan en de EU op een riante vierde plaats op de ranglijst van buitenlandse investeerders. In Singapore zijn meer dan 270 Nederlandse bedrijven gevestigd. Singapore is op zijn beurt weer een belangrijke investeerder in China, Hong Kong en Maleisië. Marktbenadering Een eigen bedrijf in Singapore starten is redelijk eenvoudig en goedkoop. Toch is het vaak handiger om een product te introduceren via een agent, een Singaporese partner, een distributeur of een handelshuis. Zo n agent of distributeur vindt u via organisaties als de Singapore International Chamber of Commerce, andere Kamers van Koophandel, de Singapore Manufacturers Federation en soortgelijke (branche-)organisaties. Deze instanties bieden soms ook de mogelijkheid om te adverteren. 18

zakendoen met Singapore

zakendoen met Singapore zakendoen met Singapore 3 inhoudsopgave Voorwoord 5 Zakenklimaat Handelsgeest 6 Economische situatie 10 Handelsrelatie 16 Kansrijke sectoren 20 Zakencultuur 28 Omgangsvormen 32 Bedrijfsprofielen 38 Zakendoen

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Van de Kaasmarkt naar de Chinese Markt

Van de Kaasmarkt naar de Chinese Markt Van de Kaasmarkt naar de Chinese Markt Kansen in China en Hong Kong Door: George Ammerlaan Voorzitter HONG KONG KAMER VAN KOOPHANDEL IN NEDERLAND Informeert Adviseert Organiseert Onderzoeksrapporten China,

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Investeringen door buitenlandse bedrijven hebben een belangrijke toe gevoegde

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0 Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en in september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

de Renminbi rekening

de Renminbi rekening de Renminbi rekening Kansrijk inspelen op de internationalisering van de Chinese Renminbi Doet u zaken in of met China? ABN AMRO biedt u nu de mogelijkheid om een Renminbi rekening in Hongkong te openen;

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Kent, een geweldige plek om zaken te doen

Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent is de beste plek om zaken te doen in het Verenigd Koninkrijk. Gelegen in Zuidoost-Engeland is Kent de regio die het dichtst bij het vasteland van Europa ligt.

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Het kennisintensieve MKB in Taiwan

Het kennisintensieve MKB in Taiwan Het kennisintensieve MKB in Taiwan door: Erik Blomjous, Tokio, 23 juli 2004 Samenvatting Het MKB speelt in Taiwan een zeer belangrijke rol in de economische en sociale structuur van het land. Ondanks dat

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Opgave 1 Sinds 1 juni 1998 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de centrale banken van andere

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Marktkansen en risico s bij internationaal zakendoen

Marktkansen en risico s bij internationaal zakendoen Industrie Marktkansen en risico s bij internationaal zakendoen Quick scan op meest aantrekkelijke buitenlandse afzetmarkten Gekeken naar omvang en groei dan blijken China en Rusland de meest aantrekkelijke

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Gezondheid en welzijn; Onderwijs; Beroepsbevolking en werk; Een stimulerende omgeving om human capital te laten renderen.

Gezondheid en welzijn; Onderwijs; Beroepsbevolking en werk; Een stimulerende omgeving om human capital te laten renderen. ONDERZOEKSRAPPORT Nederlandse beroepsbevolking behoort tot de wereldtop 1) Zwitserland, Finland en Singapore hebben de slimste beroepsbevolking In het eerste Human Capital Report van het World Economic

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Economie en MKB Ondernemen met tegenwind

Economie en MKB Ondernemen met tegenwind Economie en MKB Ondernemen met tegenwind Willem van der Velden Schiedam/Vlaardingen, 11 februari 2009 Agenda Kredietcrisis en recessie Scenario tot 2014 Actualiteit MKB Sectorramingen Tips voor succesvol

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 S M A R T P O R T

Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 S M A R T P O R T Stad en Haven. De haven en kansen voor de stedelijke economie. Bart Kuipers RHV / Smart Port 26 Februari 2014 Het Rotterdamse haven en industriecomplex Container hub: #1 in Europa, #11 in de wereld Chemisch

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE NEDERLAND

LANDEN ANALYSE NEDERLAND LANDEN ANALYSE NEDERLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee5 de sector (cijferma>g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms>ge (2018) waarde van de consump>e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V.

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Marc Padberg Den Haag 11 Juni 2014 Inhoudsopgave Regelgeving en belastingen in Vietnam Op welke manieren investeren in Vietnam Stappen voor het starten

Nadere informatie

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 PERSBERICHT Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 Het jaar 2007 kan voor de kledingsector worden samengevat als een stabiel jaar. De omzetdaling was

Nadere informatie

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga Vraag In de laatste zes maanden was er steeds zoveel slecht nieuws over de economische groei, dat dit de consumptiegroei deed stagneren. In de

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

Ondernemen in China: Minimizing Risk / Maximizing Profit

Ondernemen in China: Minimizing Risk / Maximizing Profit UITNODIGING Ondernemen in China: Minimizing Risk / Maximizing Profit 22 Maart, 2013 Kamer van Koophandel Rotterdam Veel Nederlandse ondernemers denken na over het opzetten van een eigen vestiging in China,

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Importeren uit China. Een korte handleiding

Importeren uit China. Een korte handleiding Importeren uit China Een korte handleiding Aspecten van China De geografie De cultuur De taal Het zakendoen Vervoer en transport Ordergrootte Tijd De geografie China is groot maar. Concentratie van fabrieken

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? De Rabobank verwacht een moeizaam derde kwartaal voor de Nederlandse varkenssector. Aan het einde

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Nederland behoort tot de wereldtop van de internationale handel

Nederland behoort tot de wereldtop van de internationale handel Nederland behoort tot de wereldtop van de internationale handel Vandaag wordt de Global Enabling Trade Report 2014 van het World Economic Forum (WEF) gepubliceerd. In dit rapport wordt uitgebreid aandacht

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Uw totaalpakket in logistiek. www.packntrace.nl

Uw totaalpakket in logistiek. www.packntrace.nl Uw totaalpakket in logistiek www.packntrace.nl Uw totaalpakket in logistiek Als dienstverlener op het gebied van pakketlogistiek, biedt packntrace eersteklas diensten die betrekking hebben op alle aspecten

Nadere informatie

In welke landen liggen kansen?

In welke landen liggen kansen? 2 Heb je een sterk onderscheidend product? Bijv: Enige in de wereld Unieke eigenschappen geschiedenis, geografie, sociale betekenis Functioneel/performance Ambachtelijke kwaliteit Beschikbaarheid / prijs

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Als er één plek is die duidelijk maakt waarom Nederland in de moderne tijd zo n belangrijk handelsland is, dan is het Rotterdam wel. De haven ligt in de delta van

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011 PERSBERICHT EMBARGO TOT DINSDAG, 13 SEPTEMBER 2011, 00.01 UUR Contact: Irene Bieszke ManpowerGroup Nederland +31 (0) 6 41 05 96 62 irene.bieszke@manpower.nl Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand

Nadere informatie

Country factsheet - November 2014. Zweed

Country factsheet - November 2014. Zweed Country factsheet - November 2014 Zweed Wie Zweden zegt, zegt digitaal. En wie digitaal zegt, zegt e-commerce. Inderdaad, e-commerce maakt gewoonweg deel uit van de dagelijkse routine van de Zweed. De

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. economie 1

Examen HAVO - Compex. economie 1 economie 1 Examen HAVO - Compex Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 23 mei totale examentijd 2,5 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 19 In dit deel staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Sinds jaar en dag wordt (bijna) alles wat we op het eiland kunnen kopen per schip en later met het vliegtuig naar het eiland gebracht.

Sinds jaar en dag wordt (bijna) alles wat we op het eiland kunnen kopen per schip en later met het vliegtuig naar het eiland gebracht. Het is zo vanzelfsprekend dat er etenswaren in de winkelschappen liggen, dat er televisies, kleding en boormachines te koop zijn. Vrijwel ieder product dat we op het eiland kunnen kopen heeft een lang

Nadere informatie

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Wat is de Common Reporting Standard (CRS)? De Nederlandse overheid werkt met veel landen samen om belastingontduiking

Nadere informatie

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010 Btw en transport per 1 januari 2010 mr. C.F.C. C (Frank) Resseler mr. T. (Ton) Verveer 1 Btw in perspectief Btw en transport INHOUD Btw en met transport samenhangende diensten Bemiddeling Verhuur vrachtwagens

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

Suriname: een potentiële outsourcing

Suriname: een potentiële outsourcing Suriname: een potentiële outsourcing en offshoring bestemming Business process outsourcing in de financiële sector 27 October 2009, Banquet Hall Hotel Torarica Drs. J.D. Bousaid, CEO Hakrinbank N.V. Overzicht

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE ITALIË

LANDEN ANALYSE ITALIË LANDEN ANALYSE ITALIË Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt Na een teleurstellend vierde kwartaal in het vorige jaar, start

Nadere informatie

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn.

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. 1. De Wereldbank berichtte onlangs dat de Chinese economie binnen afzienbare tijd de grootste economie van

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens?

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? 8.1 Waarom handel met het buitenland? Importeren = het kopen van goederen en diensten uit het buitenland. Waarom? -Goedkoper of van betere kwaliteit -Bepaalde

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie