Doelenlijst G-start voor VVKBaO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doelenlijst G-start voor VVKBaO"

Transcriptie

1 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten. Met deze activiteiten kan je op een speelse en functionele manier aan de slag gaan in je klas. Ook begeleiders en directies vinden in dit boek heel wat informatie en instrumenten om een geletterdheidsbeleid te voeren op school. Meer informatie? - over -start: - een voorbeeldactiviteit: - de inhoudstafel van -start: -start bestellen? 2. OPBOUW DOELENLIJST Attitude, inzicht of vaardigheid Doel uit doelenlijst -start Ontwikkelingsdoelen Nederlands passend bij het doel uit -start Doelen uit het ontwikkelingsplan Kleuteronderwijs van het VVKBaO passend bij het doel uit - start Eindtermen Nederlands waartoe een aanzet wordt gegeven met het -startdoel Doelen uit de leerplannen Nederlands van het VVKBaO passend bij het doel uit -start (enkel kleuters en eerste graad) 3. AFKORTINEN EN BRONNEN = -startdoel Loman J. en Vermeir K. (2012). -start. eletterdheid stimuleren bij jonge kinderen. Leuven: Centrum voor Taal en Onderwijs

2 2 OD = ontwikkelingsdoel = ontwikkelingsaspect ET = eindterm LP = leerplandoel 4. ALEMENE DOELENLIJST -START EN -SCREEN Attitudes 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. OD Ontwikkelingsdoelen luisteren (verhaalbegrip) 1.3 en 1.5 Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 6 Plezier beleven Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 7 Tot rust komen Emotionele ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 15 evoelens bij zichzelf en bij anderen inlevend herkennen Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 70 Auditieve boodschappen interpreteren en er gepast op reageren ET Eindterm lezen 3 Eindterm luisteren 1.1 Eindterm strategieën 5.1 LP Leerplan lezen 1.3 Leerplan luisteren b. Het kind is gemotiveerd om de betekenis van geschreven taal te achterhalen. OD Ontwikkelingsdoel lezen 3.2 Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 4 emotiveerd zijn Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 11 Nieuwsgierig zijn Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 Kennismaken met geschreven taal ET Eindtermen lezen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 en 3.5 Eindterm strategieën 5.1 Eindterm taalbeschouwing 6.1 LP Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan taalbeschouwing 1

3 3 1c. Het kind heeft zin om zelf te 'lezen' in allerlei bronnen. OD Ontwikkelingsdoel lezen 3.4 Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 11 Nieuwsgierig zijn Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 13 Betrokken bezig zijn Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 Kennismaken met geschreven taal Zelfsturing Ontwikkelingsaspect 81 Iets te weten komen ET Eindterm lezen 3 Eindterm strategieën 5.1 LP Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. OD Ontwikkelingsdoelen schrijven 4.1, 4.2 en 4.3 Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 6 Plezier beleven Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 11 Nieuwsgierig zijn Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 12 Initiatief nemen Motorische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 45 Kleinmotorisch bewegen Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 75 Boodschappen omzetten in pictogrammen ET Eindtermen schrijven 4.1, 4.2, 4.3, 4.4 en 4.5 Eindtermen taalbeschouwing 6.5 en 6.7 LP Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2.1 en 3 Leerplan taalbeschouwing 23 1e. Het kind geniet van het spelen met taal en klanken. OD Ontwikkelingsdoel taalbeschouwing 5.5 Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 6 Plezier beleven Muzische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 42 Muzisch omgaan met taal Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 73 Luisteren en spreken verfijnen Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 77 Nadenken en spreken over eigen taalgebruik en dat van anderen ET Eindterm luisteren 1 Eindterm spreken 2 Eindtermen taalbeschouwing 6.5 en 6.7 LP Leerplan luisteren 1, 2.1 en Leerplan spreken 3 Leerplan taalbeschouwing 6

4 4 Inzichten 2a. Het kind beseft dat gesproken taal kan worden vastgelegd op papier en met audiovisuele middelen. OD Ontwikkelingsdoel taalbeschouwing 5.3 Muzische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 41 Muzisch omgaan met materialen en beelden Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 Kennismaken met geschreven taal ET Eindterm lezen 3 Eindtermen schrijven 4.1, 4.2, 4.3, 4.4 en 4.5 Eindtermen taalbeschouwing 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5 en 6.7 LP Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan schrijven 1.1, 1.2 en 1.5 Leerplan taalbeschouwing 1, 3 en 15 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. OD Ontwikkelingsdoel taalbeschouwing 5.2 Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 Kennismaken met geschreven taal Zelfsturing Ontwikkelingsaspect 81 Iets te weten komen ET Eindterm lezen 3 Eindtermen schrijven 4.1, 4.2, 4.3, 4.4 en 4.5 Eindtermen taalbeschouwing 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5 en 6.7 LP Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan schrijven 1.1 en 1.2 Leerplan taalbeschouwing 1, 3 en 15 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende OD Ontwikkelingsdoelen taalbeschouwing 5.3 en 5.4 Muzische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 38 Nadenken en spreken over eigen muzische uitingen en die van anderen Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 77 Nadenken en spreken over eigen taalgebruik en dat van anderen ET Eindterm lezen 3 Eindtermen schrijven 4.1, 4.2, 4.3, 4.4 en 4.5 Eindtermen taalbeschouwing 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5 en 6.7 LP Leerplan lezen 1.3 en 2.3 Leerplan schrijven 1.3 en 1.4 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 15 en 29

5 5 2d. Het kind begrijpt dat gesproken woorden uit klanken bestaan en dat deze klanken met lettertekens kunnen worden verbonden. OD Ontwikkelingsdoelen taalbeschouwing 5.4 en 5.5 Zintuiglijke waarneming Ontwikkelingsaspect 56 Intens luisteren Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 73 Luisteren en spreken verfijnen Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 Kennismaken met geschreven taal ET Eindtermen Lezen 3.1, 3.2 en 3.3 Eindterm luisteren 1 Eindterm spreken 2 Eindtermen taalbeschouwing 6.5 en 6.7 LP Leerplan lezen 1.2 Leerplan luisteren 1.2 en Leerplan spreken 3 Leerplan taalbeschouwing 6, 9 en 23 2e. Het kind beseft dat er bepaalde conventies gelden bij geschreven taal. OD Ontwikkelingsdoelen lezen 3.2 en 3.3 Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 Kennismaken met geschreven taal ET Eindterm lezen 3 Eindtermen schrijven 4.1 en 4.7 LP Leerplan lezen 1.3 Leerplan schrijven 3, 4 en 5 Leerplan taalbeschouwing 22 en 23

6 6 Vaardigheden 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. OD Ontwikkelingsdoel luisteren (verhaalbegrip) 1.5 Sociale ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 22 Zich inleven in anderen Morele ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 23 Ervaren wat zinvol, mooi, goed, waar is Muzische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 43 Muzisch omgaan met spelend uitbeelden Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 70 Auditieve boodschappen interpreteren en er gepast op reageren Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 71 Ervaringen verwoorden ET Eindterm Lezen 3.5 Eindtermen luisteren 1.3 en 1.5 Eindtermen spreken 2.1, 2.2, 2.3, 2.5 en 2.6 Eindtermen strategieën 5.1, 5.2 en 5.3 Eindtermen taalbeschouwing 6.5 en 6.7 LP Leerplan lezen 2.2. en 2.3 Leerplan luisteren 2.2.2, 2.3 en 3 Leerplan spreken 1 Leerplan taalbeschouwing 9, 14, 15, 17 en 18 3b. Het kind kan betekenis koppelen aan symbolen of geschreven taal. OD Ontwikkelingsdoelen lezen 3.1 en 3.2 Denkontwikkeling Ontwikkelingsaspect 63 Kennis en ervaringen integreren Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 74 Visuele boodschappen interpreteren en er gepast op reageren ET Eindterm lezen 3 Eindtermen taalbeschouwing 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5 en 6.7 Eindterm strategieën 5.1 LP Leerplan lezen 1.2, 2.1, 2.2 en 3 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4 en 19 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. OD Ontwikkelingsdoelen schrijven 4.1, 4.2 en 4.3 Positieve ingesteldheid Ontwikkelingsaspect 14 Speels, onbevangen en creatief omgaan met de wereld Muzische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 37 Eigen ervaringen creatief uitdrukken in muzische expressievormen Denkontwikkeling Ontwikkelingsaspect 62 Kennis en ervaringen voorstellen Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 75 Boodschappen omzetten in pictogrammen ET Eindtermen schrijven 4.2, 4.3, 4.4 en 4.5 Eindtermen taalbeschouwing 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5 en 6.7 Eindtermen strategieën 5.1, 5.2 en 5.4 Eindtermen interculturele gerichtheid 7

7 7 LP Leerplan schrijven 2 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4, 19 en 23 3d. Het kind toont blijk van een groeiend taalbewustzijn door te experimenten en te reflecteren over symbolen, zinnen, woorden, woordstukken, klanken, rijm en letters. OD Ontwikkelingsdoel taalbeschouwing 5.5 Muzische ontwikkeling Ontwikkelingsaspect 42 Muzisch omgaan met taal Zintuiglijke waarneming Ontwikkelingsaspect 56 Intens luisteren Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 77 Nadenken en spreken over eigen taalgebruik en dat van anderen ET Eindterm luisteren 1 Eindterm spreken 2 Eindtermen taalbeschouwing 6.5, 6.6 en 6.7 LP Leerplan luisteren 1.1, 1.2 en Leerplan spreken 2 en 3 Leerplan taalbeschouwing 6, 8, 19 en 23 3e. Het kind kan lettertekens en andere tekens van elkaar onderscheiden. OD Ontwikkelingsdoel lezen 3.3 Zintuiglijke waarneming Ontwikkelingsaspect 55 Intens kijken Taalontwikkeling Ontwikkelingsaspect 76 kennismaken met geschreven taal ET Eindterm lezen 3 Eindtermen schrijven 4.1, 4.2, 4.3, 4.4 en 4.5 Eindtermen taalbeschouwing 6.5 en 6.7 LP Leerplan lezen 1.2 en 2.1 Leerplan schrijven 5 Leerplan taalbeschouwing 23

8 8 5. DOELENLIJST ACTIVITEITEN -START 2.1 VERTELLEN MAAR! Begrijpen van een verhaal, genieten van voorlezen, aanzetten om zelf te 'lezen' 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan luisteren 2.3 en SUPERHELDEN Begrijpen van een verhaal, inzien waarvoor geschreven taal dient, verband zien tussen letters en klanken 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. 2d. Het kind begrijpt dat gesproken woorden uit klanken bestaan en dat deze klanken met lettertekens kunnen worden verbonden. 1b. Het kind is gemotiveerd om de betekenis van geschreven taal te achterhalen. 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan taalbeschouwing 6, 9 en 23 Leerplan schrijven DE TOCHT VAN MUIS Een geschreven boodschap 'lezen', een verhaal begrijpen 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 1b. Het kind is gemotiveerd om de betekenis van geschreven taal te achterhalen. 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 15 en 29 Leerplan luisteren 2.2.2, 2.3 en 3

9 9 2.4 WE MAKEN EEN BOEK Begrijpen van een verhaal, inzien dat er een verband bestaat tussen prenten en tekst, weten dat er leesconventies bestaan, een boodschap weergeven via geschreven taal 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. 1c. Het kind heeft zin om zelf te 'lezen' in allerlei bronnen. 2a. Het kind beseft dat gesproken taal kan worden vastgelegd op papier en met audiovisuele middelen. 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. 2e. Het kind beseft dat er bepaalde conventies gelden bij geschreven taal. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2.1 en 3 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4, 19 en BEELD ZONDER KLANK Begrijpen dat via geschreven taal een boodschap kan overgebracht worden, een boodschap weergeven via geschreven taal 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan schrijven 2 Leerplan taalbeschouwing 1, 3 en MET EEN BOEK IN EEN HOEK enieten van voorlezen, aanzetten om zelf te 'lezen' 1c. Het kind heeft zin om zelf te 'lezen' in allerlei bronnen. 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.3, 2.2 en 2.3 Leerplan luisteren 2.2.2, 2.2 en 3 Leerplan taalbeschouwing 9, 14, 15, 17 en 18

10 BEESTENBOEL Een boodschap weergeven via geschreven taal, een geschreven boodschap 'lezen' 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. 2a. Het kind beseft dat gesproken taal kan worden vastgelegd op papier en met audiovisuele middelen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.2, 2.1, 2.2 en 3 Leerplan schrijven 2 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4, 19 en DE TAAL VAN MUZIEK Een (muzikale) boodschap weergeven via geschreven taal, een geschreven boodschap 'lezen' 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. 3b. Het kind kan betekenis koppelen aan symbolen of geschreven taal. 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.2, 2.1, 2.2 en 3 Leerplan schrijven 2 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4, 15 en TOVEREN Begrijpen dat via geschreven taal een boodschap kan worden overgebracht en opnieuw kan worden opgeroepen, spelen met taalelementen zoals klank en rijm 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. 1e. Het kind geniet van het spelen met taal en klanken. 3d. Het kind toont blijk van een groeiend taalbewustzijn door te experimenten en te reflecteren over symbolen, zinnen, woorden, woordstukken, klanken, rijm en letters. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan spreken 2 en 3 Leerplan taalbeschouwing 1, 3, 6 en 15

11 MIJN ROENTENTUIN Inzien waarvoor geschreven taal dient, een boodschap weergeven via geschreven taal 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2, 1.3 en 2.3 Leerplan luisteren Leerplan schrijven 1.3 en 1.4 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 15 en SCHOONHEIDSSALON Begrijpen dat via geschreven taal een boodschap kan overgebracht worden 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 2a. Het kind beseft dat gesproken taal kan worden vastgelegd op papier en met audiovisuele middelen. 3e. Het kind kan lettertekens en andere tekens van elkaar onderscheiden. 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. 3b. Het kind kan betekenis koppelen aan symbolen of geschreven taal. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.2, 1.3, 2.1, 2.2 en 2.3 Leerplan schrijven 1.3, 1.4 en 5 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4, 15, 23 en 29

12 BOUWVAKKERS Een geschreven boodschap 'lezen' (pictogrammen, schema's en getalbeelden), een boodschap weergeven via geschreven taal 3b. Het kind kan betekenis koppelen aan symbolen of geschreven taal. 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan luisteren 2.2.2, 2.3 en 3 Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2 en 3 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 4, 19 en CAFEETJE Inzien waarvoor geschreven taal dient, het verband zien tussen gesproken en geschreven taal, een boodschap weergeven via geschreven taal 2e. Het kind beseft dat er bepaalde conventies gelden bij geschreven taal. 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. 3c. Het kind kan eigen boodschappen in een schriftelijke neerslag vastleggen. 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. 2a. Het kind beseft dat gesproken taal kan worden vastgelegd op papier en met audiovisuele middelen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2, 3 en 5 Leerplan taalbeschouwing 1, 3, 4, 15, 19, 22 en WAAR ZIT KUIKENTJE? Een geschreven boodschap 'lezen', begrijpen van een verhaal 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. 1b. Het kind is gemotiveerd om de betekenis van geschreven taal te achterhalen. 3a. Het kind kan een verhaal begrijpen en toont inzicht in verhaalstructuren. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan luisteren 2.2.2, 2.3 en 3 Leerplan taalbeschouwing 1, 9, 14, 15, 17 en 18

13 HET BORDSPEL Begrijpen dat via taal een boodschap kan overgebracht worden en opnieuw opgeroepen worden, een geschreven boodschap 'lezen' 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. 1b. Het kind is gemotiveerd om de betekenis van geschreven taal te achterhalen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.2 en 1.3 Leerplan luisteren Leerplan taalbeschouwing VALENTIJN Begrijpen dat via geschreven taal een boodschap kan overgebracht worden, een boodschap weergeven via geschreven taal 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2.1 en 3 Leerplan lezen 1.3 en 2.3 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 15, 23 en DE ZOEKACTIE Inzien waarvoor geschreven taal dient, een boodschap weergeven via geschreven taal 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2, 1.3 en 2.3 Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3 en 1.4 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 15 en 29

14 DE IMMOKRANT Begrijpen dat via geschreven taal een boodschap kan worden overgebracht en opnieuw opgeroepen kan worden 1c. Het kind heeft zin om zelf te 'lezen' in allerlei bronnen. 2e. Het kind beseft dat er bepaalde conventies gelden bij geschreven taal. 3e. Het kind kan lettertekens en andere tekens van elkaar onderscheiden. 2b. Het kind beseft dat schriftelijke boodschappen bewaard kunnen blijven en opnieuw kunnen worden opgeroepen. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2, 1.3 en 2.1 Leerplan schrijven 3, 4 en 5 Leerplan taalbeschouwing 1, 3, 15, 22 en WE VLIEEN ERIN Inzien waarvoor geschreven taal dient, een boodschap weergeven via geschreven taal 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. 2e. Het kind beseft dat er bepaalde conventies gelden bij geschreven taal. 3e. Het kind kan lettertekens en andere tekens van elkaar onderscheiden. 3d. Het kind toont blijk van een groeiend taalbewustzijn door te experimenten en te reflecteren over symbolen, zinnen, woorden, woordstukken, klanken, rijm en letters. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2.1 en 3 Leerplan lezen 1.3, 1.4 en 2.3, 3, 4, 5 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3, 6, 8, 15, 19, 22, 23 en 29

15 KOKKERELLEN Inzien waarvoor geschreven taal dient, een geschreven boodschap 'lezen', een boodschap weergeven via geschreven taal 1a. Het kind geniet van het luisteren naar voorgelezen tekst uit verschillende bronnen. 2d. Het kind begrijpt dat gesproken woorden uit klanken bestaan en dat deze klanken met lettertekens kunnen worden verbonden. 2c. Het kind begrijpt dat mensen schrijven en lezen om verschillende 1b. Het kind is gemotiveerd om de betekenis van geschreven taal te achterhalen. 1d. Het kind toont schrijfdurf en experimenteert met allerlei vormen van schrijven. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan luisteren 1.2, en Leerplan schrijven 1.1, 1.2, 1.3, 1.5, 2.1 en 3 Leerplan taalbeschouwing 1, 2, 3 15, 23 en MILAN DE MARSMAN Spelen met taalelementen zoals klankgroepen 3d. Het kind toont blijk van een groeiend taalbewustzijn door te experimenten en te reflecteren over symbolen, zinnen, woorden, woordstukken, klanken, rijm en letters. 1e. Het kind geniet van het spelen met taal en klanken. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan luisteren 1, 1.2, 2.1 en Leerplan spreken 2 en 3 Leerplan taalbeschouwing 6, 8, 19 en 23

16 ALLEMAAL LETTERS Verband zien tussen letters en klanken, spelen met taalelementen, onderscheiden van lettertekens 3e. Het kind kan lettertekens en andere tekens van elkaar onderscheiden. 1c. Het kind heeft zin om zelf te 'lezen' in allerlei bronnen. 2d. Het kind begrijpt dat gesproken woorden uit klanken bestaan en dat deze klanken met lettertekens kunnen worden verbonden. 1e. Het kind geniet van het spelen met taal en klanken. 2e. Het kind beseft dat er bepaalde conventies gelden bij geschreven taal. 3d. Het kind toont blijk van een groeiend taalbewustzijn door te experimenten en te reflecteren over symbolen, zinnen, woorden, woordstukken, klanken, rijm en letters. Ontwikkelingsaspecten Leerplandoelen Leerplan lezen 1.1, 1.2 en 1.3 Leerplan luisteren 1.2 en Leerplan spreken 2 en 3 Leerplan schrijven 3, 4 en 5 Leerplan taalbeschouwing 6, 9, 22 en 23

Doelenlijst G-start voor GO!

Doelenlijst G-start voor GO! 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten.

Nadere informatie

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan 1. (17) Wegwijzers voor goed kleuteronderwijs In het eerste deel worden de wegwijzers naar goed kleuteronderwijs beschreven. Het zijn de sleutelbegrippen uit

Nadere informatie

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten Cijfers en letters Zelfstandig spelen Schrijfhoekje: ( MO ) 45 kleinmotorisch bewegen Met allerlei schrijfmaterialen experimenteren op verschillende soorten papier < een juiste pengreep nadoen bij het

Nadere informatie

www.vclb-koepel.be www.vclb-koepel.b Voorbeelden van basiscompetenties TAAL/mondelinge taalontwikkeling zijn: Groeiboek Groeiboe

www.vclb-koepel.be www.vclb-koepel.b Voorbeelden van basiscompetenties TAAL/mondelinge taalontwikkeling zijn: Groeiboek Groeiboe van basiscompetenties TAAL/mondelinge taalontwikkeling zijn: [...] De kleuter staat open voor hulp van juf bij De kleuter imiteert andere kleuters bij De kleuter vertelt aan andere kleuters hoe hij De

Nadere informatie

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs 1. Specifiek voor het kleuteronderwijs: (Ook de ander leerplannen gelden voor het kleuteronderwijs) November 2008 Ontwikkelingsplan nieuw

Nadere informatie

18/09/2013 TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013.

18/09/2013 TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013. TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013 Een half uurtje Coach van een implementatietraject door Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven)

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid

Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid 3;6 4 4;6 5 5;6 6 6,6 7 1. Beleeft zichtbaar plezier aan voorlezen, boeken en rijmpjes. 1. Beleeft zichtbaar plezier aan voorlezen, boeken en rijmpjes door

Nadere informatie

Werken met visualisaties in de kleuterklas

Werken met visualisaties in de kleuterklas 1 1. Wat is een visualisatie? Werken met visualisaties in de kleuterklas Een visualisatie is een vertaling van een gedachte naar een beeld. Een visualisatie maakt een begrip als beeld voorstelbaar. 1 Het

Nadere informatie

VME in kleuteronderwijs Verkeersborden. David Van Fraechem

VME in kleuteronderwijs Verkeersborden. David Van Fraechem VME in kleuteronderwijs Verkeersborden David Van Fraechem Kleuteronderwijs en VME (verkeersborden): 1. Ontwikkelingsdoelen (Departement Onderwijs Vlaanderen) Ontwikkelingsdoelen WO Domein Verkeer en Mobiliteit

Nadere informatie

Algemene informatie groep 1-2. Ontwikkeling van kleuters:

Algemene informatie groep 1-2. Ontwikkeling van kleuters: Algemene informatie groep 1-2 Ontwikkeling van kleuters: Van kleuters is bekend dat de ontwikkeling veel sprongsgewijs verloopt. Niet alle kinderen ontwikkelen dezelfde gebieden op hetzelfde moment. We

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Datum: 23/04/ 03 Uur: 9.30 10.00. Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Tipi kleed beschilderen. (4) ES: EB. dg5: Kijkboekjes. (2)

Datum: 23/04/ 03 Uur: 9.30 10.00. Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Tipi kleed beschilderen. (4) ES: EB. dg5: Kijkboekjes. (2) Onderwerp: Tipi kleed beschilderen. Datum: 23/04/ 03 Uur: 9.30 10.00 Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Tipi kleed beschilderen. (4) ES: EB dg1: Thematafel. (4) dg2: Lees en schrijfhoek. (2) dg3: Bouwhoek.

Nadere informatie

Eindtermen Nederlands lager onderwijs

Eindtermen Nederlands lager onderwijs Eindtermen Nederlands lager onderwijs Bron: www.ond.vlaanderen.be/dvo 1 Luisteren De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) de informatie achterhalen in: 1.1 een voor hen bestemde mededeling

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 1. Ontluikende- en beginnende geletterdheid Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 Boekoriëntatie Verhaalbegrip - Tonen belangstelling voor boekjes het boek goed vasthouden - Doen ervaring

Nadere informatie

Voorbeeld van een inhoudelijke brug 3ko-1lo : Taal Organisatie

Voorbeeld van een inhoudelijke brug 3ko-1lo : Taal Organisatie Voorbeeld van een inhoudelijke brug 3ko-1lo : Taal Organisatie - totaal aantal kinderen : 30 leerlingen eerste leerjaar 30 derde kleuter - wordt 3x georganiseerd (telkens 1 namiddag) - juf Sonia neemt10

Nadere informatie

Kleuteronderwijs: Ontwikkelingsdoelen Nederlands

Kleuteronderwijs: Ontwikkelingsdoelen Nederlands Kleuteronderwijs: Ontwikkelingsdoelen Nederlands 1 Nederlands - Luisteren De kleuters kunnen 1.1 een mondelinge boodschap, eventueel ondersteund door gebaar, mimiek met betrekking tot een concrete situatie

Nadere informatie

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen 1. Kids Adventure: - Kids-moeras, blote voetenpad, estafettes, kano s, lage tarzans, speleobox Eindtermen wereldoriëntatie (WO) WO mens en

Nadere informatie

Overzicht van de leergebiedgebonden, leergebied-overschrijdende, vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen EHBO en de ontwikkelingsdoelen.

Overzicht van de leergebiedgebonden, leergebied-overschrijdende, vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen EHBO en de ontwikkelingsdoelen. Overzicht van de leergebiedgebonden, leergebied-overschrijdende, vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen EHBO en de ontwikkelingsdoelen. Inhoud Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs Impliciet Wereldoriëntatie

Nadere informatie

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Grappig, spannend, heldhaftig: de avonturen van Frederik Kikker! Frederik Kikker

Nadere informatie

Informatieavond schooljaar 2015-2016. Cluster 1/2

Informatieavond schooljaar 2015-2016. Cluster 1/2 Informatieavond schooljaar 2015-2016 Cluster 1/2 Programma Even voorstellen Ik & Ko KIJK! het observatiesysteem Het rapport De ontwikkelingslijnen/hoe werken we in de kleuterklas? naar eigen klas Praktische

Nadere informatie

Steekkaart: nummer 1Ne

Steekkaart: nummer 1Ne Steekkaart: nummer 1Ne Onderwerp Het herkennen en discrimineren van aangeleerde woorden met behulp van woordkaartjes en het digitaal fototoestel Leeftijd/Doelgroep 1 e leerjaar Leergebied Nederlands Organisatie

Nadere informatie

Accent op verhaal. Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten.

Accent op verhaal. Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. onderdeel: dialoog Titel les/thema Sprookjes Graad: 1 Accent op verhaal Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. Leerplandoelnummer Leerplandoel uitgeschreven

Nadere informatie

Piramide 4: muzische vorming

Piramide 4: muzische vorming Piramide 4: muzische vorming Muziek 1. Welkom Kriebels - De kinderen kunnen spontaan vakantieherinneringen ophalen. - De kinderen kunnen herkenbare passages vergelijken met situaties uit hun leefwereld.

Nadere informatie

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Hieronder vindt u de leerplandoelen taalbeschouwing die we met onze evaluatie in kaart willen brengen. Ze staan in dezelfde volgorde

Nadere informatie

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek Uitwerking De Bouwhoek 1. Het belang van bouwen en construeren Bouwen en construeren ontwikkelen een groot aantal belangrijke vaardigheden, zoals: het bevorderen van eigen initiatief, samenwerken, samen

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

Datum: 24/04/ 03 Uur: 9.25 10.10. Groepenindeling: - Deelgroepen: bg.g: Totempaal maken. (4) ES: EB

Datum: 24/04/ 03 Uur: 9.25 10.10. Groepenindeling: - Deelgroepen: bg.g: Totempaal maken. (4) ES: EB Onderwerp: Totempaal maken. Datum: 24/04/ 03 Uur: 9.25 10.10 Groepenindeling: - Deelgroepen: bg.g: Totempaal maken. (4) ES: EB dg1: Het indianendorp. (2) dg2: Bouwhoek. (6) dg3: Timmerhoek. (2) dg4: Thematafel.

Nadere informatie

Bekijk het maar! met Suus & Luuk

Bekijk het maar! met Suus & Luuk Bekijk het maar! met Suus & Luuk Richtlijnen voor taal en sociaal emotionele ontwikkeling die gebruikt kunnen worden in het werken met Bekijk het maar! met Suus & Luuk Taal Midden peuters (ca. 3 jaar)

Nadere informatie

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA)

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) Leesbegeleiding P3, uitleg. P3 leesniveau Om een oog te krijgen op het leesniveau van de kinderen, hebben Merle en ik alle kinderen individueel

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05

Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05 Onderwerp: Waarneming van materiaal bij de indianen. Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05 Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Waarneming van materiaal bij de indianen. (6) dg1: Spijkerplankjes. (4) dg2: Poppenhuisje.

Nadere informatie

Wat een feest! Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6

Wat een feest! Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 Wat een feest! 1. Thema: Feestdagen 2. Vakgebied en vakonderdeel: Muzische vorming/drama 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen: 3.5 ervaringen,

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de commerciële uitingen van het kerstfeest: de versierde

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

leerlijn muzische 2de, 3de en 4de leerjaar.xls 1 van 10 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod

leerlijn muzische 2de, 3de en 4de leerjaar.xls 1 van 10 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod 1. Intensief gebruik maken van alle zintuigen Ik kan geconcentreerd kijken, beluisteren, betasten, smaken, ruiken. Ik sta open voor muzische prikkels van buitenaf en neem de tijd om ze op mij te laten

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Visie en accenten leerplan Frans BaO 1 De eerste stappen zetten - Basiswoordenschat

Nadere informatie

dit ben ik Mijn naam is: Ik ga op (datum) naar de basisschool.

dit ben ik Mijn naam is: Ik ga op (datum) naar de basisschool. (logo peuterspeelzaal) OVERDRACHT PEUTER - KLEUTER Mijn naam is: dit ben ik Ik ga op (datum) naar de basisschool. Ik speel het liefst met..(speelgoed, binnen / buiten) en ik heb veel belangstelling voor..

Nadere informatie

eindtermen basisonderwijs

eindtermen basisonderwijs STAM op schoolmaat eindtermen basisonderwijs inhoudstafel 1. inleiding...3 2. leergebied overschrijdende eindtermen...3 2.1. ICT...3 2.2. sociale vaardigheden...3 3. eindtermen leergebieden...4 3.1. muzische

Nadere informatie

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen De leerling heeft zicht op wat hij/zij kan. (1) De leerling gaat op een gepaste manier om met dingen die hij/zij niet

Nadere informatie

2.3 Literatuur. 1.4.2 Schriftelijke vaardigheden 1.4.2.1 Lezen LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL LEERPLAN ALGEMEEN:

2.3 Literatuur. 1.4.2 Schriftelijke vaardigheden 1.4.2.1 Lezen LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL LEERPLAN ALGEMEEN: LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL ALGEMEEN: p.8 2.3 Literatuur In onze leerplannen is literatuur telkens als een aparte component beschouwd, meer dan een vorm van leesvaardigheid. Na de aanloop

Nadere informatie

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs De peuterklas van A tot Z Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 1 20-01-2010 09:16:59 DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 2 20-01-2010 09:16:59 De peuterklas van A tot Z Inleiding

Nadere informatie

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde!

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde! Ines Vandoorne (Beeldopvoeding) - Bernadette De Geest (Muzikale Opvoeding) Kathleen Pisman (Dramatisch Spel - Bewegingsexpressie) - Liliane Steppe (Muzisch taalgebruik) Muzo - Workshops voor scholengemeenschappen

Nadere informatie

De magie van het lezen. Kris Verbeeck

De magie van het lezen. Kris Verbeeck De magie van het lezen Kris Verbeeck Waarom is lezen belangrijk? Ontwikkeling van literaire competentie: verhaalstructuur, verband met de werkelijkheid, verwijzingen en toespelingen, humor,... Uitbreiding

Nadere informatie

Handleiding Mikado-planner

Handleiding Mikado-planner Handleiding Mikado-planner Inhoud conceptnota... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1 Wat is Mikado-planner?... 3 2 Hoe werkt Mikado-planner?... 3 3 Wat biedt het overzicht van de doelen?... 3 4 Aan de

Nadere informatie

Hoekenwerk op het niveau van je kleuters?

Hoekenwerk op het niveau van je kleuters? Actieonderzoek 1 Hoekenwerkophetniveauvanjekleuters? Kinderspel *! * Oftochniet? Alsleerkrachtbenjemedeverantwoordelijkvoorhetlerenvanjekleuters.Hetaantal hoekenindeklasmagdanheeltalrijkzijn,alsdehoekennietopniveauvanjekleuterszijn,

Nadere informatie

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 Muzische opvoeding Muzikale opvoeding klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 1. Het kind musiceert met klank en muziek 3 1.1 Musiceren en experimenteren met de stem, met aandacht voor een goed stemgebruik

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vlaanderen

Onderwijsinspectie Vlaanderen 1. Doel practica in ASO, KSO en TSO Onderwijsinspectie Vlaanderen Hoe is het in de praktijk gesteld met het uitvoeren van leerlingenproeven? Het empirisch karakter van het vak tot uiting brengen Leerlingen

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de uiterlijke verschijnselen van Pasen: paasversieringen,

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie De Vlinder 2008-2009 De Vlinder 2008-2009 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en / of schriftbeeldvorming (spellen)

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2. Analyse doelen Jonge kind

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2. Analyse doelen Jonge kind Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Analyse doelen Jonge kind Maart 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het

Nadere informatie

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA)

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) Datum : 19 mei 2015 Kleuteronderwijzer : Naam : Leeftijd kleuters : 3-jarigen Klas DLO : 1 BaKo 2 Aantal kleuters : 19 Stageschool : Belangstellings-

Nadere informatie

ICT-gebruik in de kleuterklas

ICT-gebruik in de kleuterklas ICT-gebruik in de kleuterklas Gino Vanherweghe Regionaal ExpertiseNetwerk West-Vlaanderen www.renwv.be Met medewerking van Germain Dekimpe, Chantal Vincke en Jo Bultheel. ICT-gebruik in de kleuterklas

Nadere informatie

Zoekwijzer Leerplannen basisonderwijs

Zoekwijzer Leerplannen basisonderwijs Zoekwijzer Leerplannen basisonderwijs Mediatheek Kattenberg - Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs Dit bestand wordt verder geactualiseerd door: Mediatheek: Dirk Bogaerts, Karoline Anseeuw, Eveline

Nadere informatie

Lettermonster Titel. Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied

Lettermonster Titel. Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied x.x.x 8.1 Lettermonster Titel Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied 8.1 Taal & Teken 5 6 j. Kringgesprek Verhaal 50 6 zakken Lichamelijke opvoeding Nederlands Het Latijnse schrift is slechts

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT: EEN GROEPSTEKST MAKEN

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT: EEN GROEPSTEKST MAKEN LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT: EEN GROEPSTEKST MAKEN Omschrijving van de activiteit De leerlingen brengen met ondersteuning van de leerkracht zinnen aan om vanuit hun beleving en ervaring een eenvoudige

Nadere informatie

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Ronde 4 Ayse Isçi Onderwijscentrum, Gent Contact: ayse.isci@gent.be Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Meertaligheid in het onderwijs en in de opvang

Nadere informatie

LEERLIJNEN DE TAALBENDE TWEEDE LEERJAAR

LEERLIJNEN DE TAALBENDE TWEEDE LEERJAAR LEERLIJNEN DE TAALBENDE TWEEDE LEERJAAR In dit overzicht vind je een opsomming van de lessen en de lesdoelen per domein. In de eerste kolom vind je het lesnummer. Deze nummer start bij elk thema opnieuw.

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

LEREN LEZEN MET DE DAVIS LEERSTRATEGIE.

LEREN LEZEN MET DE DAVIS LEERSTRATEGIE. LEREN LEZEN MET DE DAVIS LEERSTRATEGIE. Leren lezen is een ingewikkeld proces, waarbij heel wat vaardigheden moeten worden ontwikkeld. OBS Dijkerhoek heeft daarom heel bewust gekozen voor de Davis leerstrategie

Nadere informatie

Vakonderdeel: MONDELING TAALGEBRUIK: SPREKEN EN LUISTEREN

Vakonderdeel: MONDELING TAALGEBRUIK: SPREKEN EN LUISTEREN Vakonderdeel: MONDELING TAALGEBRUIK: SPREKEN EN LUISTEREN Doelen Oordelen of een woord al of niet klankzuiver is. Taalhandelingen ontwikkelen: reageren in gesprekken met eenvoudige, maar relevante vragen

Nadere informatie

Leerlijn taalontwikkeling groep 1

Leerlijn taalontwikkeling groep 1 Leerlijn taalontwikkeling groep 1 Spreken Uitbreiden actieve woordenschat Woordvorming ( werkwoordsvormen en meervoud ) Zinsbouw ( 4 á 5 woorden) Zelf een verhaaltje vertellen Logisch rangschikken / rubriceren

Nadere informatie

Observatieformulier Leerlijn Engelse taal (tpo) FASE 6

Observatieformulier Leerlijn Engelse taal (tpo) FASE 6 Kindgegevens: Voornaam Achternaam Geboortedatum Groep Observatieformulier Leerlijn Engelse taal (tpo) FASE 6 Thuistaal Opvoeding tweetalig n.v.t. ja nee notatiewijze: kijkpunt is nog niet in ontwikkeling

Nadere informatie

Datum: 30/04/ 03 Uur: 9.25 10.00. Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Een gerechtje maken. (6) ES: ONT

Datum: 30/04/ 03 Uur: 9.25 10.00. Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Een gerechtje maken. (6) ES: ONT Onderwerp: Een gerechtje maken. Datum: 30/04/ 03 Uur: 9.25 10.00 Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Een gerechtje maken. (6) ES: ONT dg1: Versiering maken: met veren, kralen (4) dg2: Bouwhoek (6) dg3:

Nadere informatie

Sint op komst! Lesbrief voor kleuteronderwijzers

Sint op komst! Lesbrief voor kleuteronderwijzers Lesbrief voor kleuteronderwijzers Sinterklaas is met zijn stoomboot onderweg naar ons land. Als hij op een dag lekker in bad wil, neemt een felle rukwind zijn kleren mee de zee in. Terwijl alle Pieten

Nadere informatie

Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten, tekstkenmerken en strategieën

Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten, tekstkenmerken en strategieën 1 Bijlage 10. Eindtermen moderne vreemde talen: Frans of Engels van de derde graad bso (derde leerjaar) Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten, tekstkenmerken en strategieën LUISTEREN vrij concreet

Nadere informatie

HANDLEIDING. Inleiding. 1 e leerjaar groep 3. Schrijfpalet is zeer geschikt als aanvulling op het reeds beschikbare materiaal in bestaande methodes.

HANDLEIDING. Inleiding. 1 e leerjaar groep 3. Schrijfpalet is zeer geschikt als aanvulling op het reeds beschikbare materiaal in bestaande methodes. Schrijfpalet HANDLEIDING Inleiding 1 e leerjaar groep 3 In het onderwijs heeft het traditionele schrijven van een opstel steeds meer plaats gemaakt voor een meer gestructureerde activiteit. Het schrijven

Nadere informatie

Hoe met leerlingen uit de tweede graad (secundair onderwijs) reflecteren op taal?

Hoe met leerlingen uit de tweede graad (secundair onderwijs) reflecteren op taal? Ronde 2 Ulrik De Roover College Paters Jozefieten, Melle Contact: ulrikderoover@gmail.com Hoe met leerlingen uit de tweede graad (secundair onderwijs) reflecteren op taal? 1. Inleiding en situering Even

Nadere informatie

Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen

Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen Vooraf De syntheseproef bestaat uit een aantal onderdelen. 1. Schriftelijke taalvaardigheid Het verslag dat je maakte van de aidsgetuigenis van Kristof

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd vanaf 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Zoveel heb ik jou lief

Zoveel heb ik jou lief Langreuter, Jutta Stefanie Dahle ISBN-13: 9789059241046 NUR 273 D/2014/6186/19 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Jij en ik! Victor Haas heeft een fikse ruzie met mama Haas: Hij moet mee opruimen,

Nadere informatie

Interactieve rondleiding 3 de graad LO Waar water waakt

Interactieve rondleiding 3 de graad LO Waar water waakt Interactieve rondleiding 3 de graad LO Waar water waakt Waar water waakt... Daar is de haven! Tijdens deze rondleiding schepen de leerlingen in voor een bootreis langs de geschiedenis van de haven van

Nadere informatie

Schrapvoorstel Taal actief 3e versie Ten behoeve van intensiever woordenschatonderwijs Paul Filipiak

Schrapvoorstel Taal actief 3e versie Ten behoeve van intensiever woordenschatonderwijs Paul Filipiak Schrapvoorstel Taal actief 3e versie Ten behoeve van intensiever woordenschatonderwijs Paul Filipiak juli 2009 Schrapvoorstel Taal actief 3e versie Ten behoeve van intensiever woordenschatonderwijs 1 Schrapcriteria

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

G-START. HSN 14 november Pandora Versteden, Eline Vereycken en Jozefien Loman

G-START. HSN 14 november Pandora Versteden, Eline Vereycken en Jozefien Loman G-START HSN 14 november 2014 Pandora Versteden, Eline Vereycken en Jozefien Loman Bron G-start Geletterdheid stimuleren bij jonge kinderen Jozefien Loman en Karen Vermeir (2012) Leuven: Centrum voor Taal

Nadere informatie

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen Mondelinge taal 1 Spraak-taalontwikkeling Baby blauw maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) herhaalt geluidjes Dreumes brabbelt bij (eigen) spel oranje begint steeds meer

Nadere informatie

32 Taalbeschouwing. 1 Inleiding

32 Taalbeschouwing. 1 Inleiding DC 32 Taalbeschouwing 1 Inleiding Taalbeschouwing betekent letterlijk: het beschouwen van de taal. Dus, het gaat niet over taalgebruik, maar over bestuderen van het verschijnsel taal. Als je kijkt naar

Nadere informatie

HANDLEIDING HANDLEIDING. Inleiding. 2 e leerjaar groep 4

HANDLEIDING HANDLEIDING. Inleiding. 2 e leerjaar groep 4 Schrijfpalet HANDLEIDING Inleiding HANDLEIDING 2 e leerjaar groep 4 In het onderwijs heeft het traditionele schrijven van een opstel steeds meer plaats gemaakt voor een meer gestructureerde activiteit.

Nadere informatie

Methodeanalyse. Leeslijn & Zo leer je kinderen lezen en spellen

Methodeanalyse. Leeslijn & Zo leer je kinderen lezen en spellen Methodeanalyse Leeslijn & Zo leer je kinderen lezen en spellen Methode/methodiek Methode en methodiek Vergelijken maar? Uitgangspunten - Aanbod - Ondersteuning - Rol van de leerkracht - Aanpak niveau verschillen

Nadere informatie

Handboeken in de opleiding kleuteronderwijs Vorselaar, 2015-2016

Handboeken in de opleiding kleuteronderwijs Vorselaar, 2015-2016 Handboeken in de opleiding kleuteronderwijs Vorselaar, 05-06 Aankoop studiemateriaal Onze docenten gebruiken in hun opleidingsonderdelen (OPO) verschillende soorten studiemateriaal, bijvoorbeeld: - Eigen

Nadere informatie

Groep specifieke informatie

Groep specifieke informatie Groep specifieke informatie KIJK! Volgsysteem voor de groepen 1-2-3 Observeren en registreren van de ontwikkeling van kinderen in al haar facetten, bij alles wat kinderen doen in de klas Input voor de

Nadere informatie

Eindtermen Nederlands algemeen secundair onderwijs (derde graad)

Eindtermen Nederlands algemeen secundair onderwijs (derde graad) Eindtermen Nederlands algemeen secundair onderwijs (derde graad) Bron: www.ond.vlaanderen.be/dvo 1 Luisteren 1 De leerlingen kunnen op structurerend niveau luisteren naar uiteenzettingen en probleemstellingen

Nadere informatie

Fiche voorbereiden van activiteiten

Fiche voorbereiden van activiteiten Fiche voor voorbereiden van activiteiten Omschrijving van de activiteit: Muzikale activiteit instrumentaal musiceren + integratie van de muzikale dobbelsteen. Ervaringssituatie: O zelfstandig spelen O

Nadere informatie

HANDLEIDING HANDLEIDING. Inleiding. 5 e leerjaar groep 7

HANDLEIDING HANDLEIDING. Inleiding. 5 e leerjaar groep 7 HANDLEIDING Inleiding Schrijfpalet HANDLEIDING 5 e leerjaar groep 7 In het onderwijs heeft het traditionele schrijven van een opstel steeds meer plaats gemaakt voor een meer gestructureerde activiteit.

Nadere informatie

Lestip 'Die hoed zit goed'

Lestip 'Die hoed zit goed' Lestip 'Die hoed zit goed' Over het boek Die hoed zit goed is een verzameling van raadsels, gedichten en stripverhalen. Het boek is opgedeeld in verschillende hoofdstukken volgens eenzelfde stramien en

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde

MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde graad ASO, Duits als tweede moderne vreemde taal kan worden

Nadere informatie

Interactieve rondleiding Op pelgrimstocht LO Heilige Plaatsen

Interactieve rondleiding Op pelgrimstocht LO Heilige Plaatsen Interactieve rondleiding Op pelgrimstocht LO Heilige Plaatsen Waarom leggen pelgrims honderden of soms zelfs duizenden kilometers af naar een heilige plek? De leerlingen bezoeken de tentoonstelling net

Nadere informatie

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat het programma in het eerste leerjaar te zwaar is We raken

Nadere informatie

Politiecongres. 5 november 2013

Politiecongres. 5 november 2013 Politiecongres 5 november 2013 Vlaamse Stichting Verkeerskunde 1990, decreet Vlaams Parlement: vorming organiseren wetenschappelijk onderzoek stimuleren Vlaams Parlement en Vlaamse regering adviseren Opleidingscentrum

Nadere informatie

Interactieve rondleiding 2 de graad LO Megamachtig

Interactieve rondleiding 2 de graad LO Megamachtig Interactieve rondleiding 2 de graad LO Megamachtig Macht heeft voor iedereen een andere betekenis. Zou jij graag veel macht hebben? Wat zou je doen met je macht? Is macht iets van deze tijd of van vroeger?

Nadere informatie

Naar een mediawijs competentieprofiel voor begeleiders van openbare computerruimtes 14/11/13 1

Naar een mediawijs competentieprofiel voor begeleiders van openbare computerruimtes 14/11/13 1 Naar een mediawijs competentieprofiel voor begeleiders van openbare computerruimtes 14/11/13 1 Kennismaking 14/11/13 2 Mediawijsheid in relatie tot andere begrippen Mediageletterdheid en mediawijsheid

Nadere informatie

Kleine school, groot engagement!

Kleine school, groot engagement! Kleine school, groot engagement! 1. De hele dag taal, met het kind centraal: zowel mondelinge als schriftelijke taalvaardigheid, ook als ondersteuning in andere leergebieden We eindigen de dag met een

Nadere informatie