Postbus AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND"

Transcriptie

1 Postbus AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND september 2011

2

3 Verenigingsnieuws - Rob Lijzenga De vakanties in Noord Nederland zitten er bijna weer op. Tijd om de balans op te maken. Voor veel ondernemers nog een paar maanden om de plannen die ze voor 2011 hadden geformuleerd waar te maken. Eigenlijk wil ik niet mee doen aan onze nationale liefhebberij; klagen over het weer, maar na deze zomer ontkom ik er niet aan. De zomer stelde dit jaar helaas niet veel voor. Veel regen, weinig zon en veel wind!! En dat laatste is voor ons dan wel weer gunstig. Zonder de cijfers te kennen, kan het niet anders dan dat de molens meer energie hebben opgeleverd dan in voorgaande jaren. Ook voor het bestuur is het de afgelopen weken even rustig geweest. Als gevolg van de vakanties even geen bestuursvergaderingen. Begin september gaan we weer los. Het eerste halfjaar heeft vooral in het teken gestaan van de politieke lobby. Het PDF is officieel opgericht en heeft haar eerste stappen op het energie-pad gezet. Even leek het erop dat de oprichting van PDF niet nodig zou zijn geweest, want met de FNP aan de coalitietafel leek er weinig ruimte voor windenergie. Wij vinden dat windenergie zich bewezen heeft en een kans ver-dient, sterker nog een duurzaam Friesland kan niet zonder!! U begrijpt dat onder dit politieke gesternte dit het nodige geduld, beeldvorming en overtuigingskracht vereist. Blijft dus dat wij ons willen inzetten voor een Duurzaam Friesland waar windenergie voor een belangrijk deel in de energievoorziening voorziet. Dit kan alleen maar door sanering van het huidige windmolenbestand en door clustering van windmolens op een aantal door de Provincie aangewezen locaties. In mijn beleving zullen wij ons hiervoor sterk moeten maken. Netwerken op provinciaal niveau en iedereen wijzen op de voordelen van duurzame energie! Daar waar men in Friesland de plannen enigszins temporiseert worden juist in andere provincies ambitieuze plannen ontwikkeld. Er zullen in Nederland de komende jaren op veel uitgesproken locaties windmolenparken worden gebouwd. Friesland kan daarin niet achterblijven. Al met al genoeg werk aan de winkel voor het komende verenigingsjaar. Agenda zaterdag 17 september Noordenwindstand en zonneboot op Duurzaamheidsmarkt Joure donderdag 29 september Lezing van Nobelprijswinnaar Al Gore over klimaatverandering, duurzaamheid en verantwoord leiderschap, EBF Universiteit Groningen, Martiniplaza zaterdag 1 oktober Ledendag ter gelegenheid van ons 25 jarig bestaan. De leden zijn per brief reeds geìnformeerd. zaterdag 29 oktober Noordenwindstand en zonneboot op Duurzaamheidsmarkt Gemeentehuis Wolvega Tijdens de ledenvergadering van 15 juni kwamen van alle kanten vragen zoals: Nu we op korte termijn geen project kunnen realiseren, kan het bestuur dan ledenacties in een of andere vorm ontwikkelen? Het nieuwe bestuur heeft deze geluiden opgepikt en gaat met werkgroepen aan de slag om interessante ledenacties te onderzoeken. Daartoe wordt ook een werkgroep (mini)molens en een werkgroep zon in het leven geroepen. Gezocht: Versterking wergroepen Voor de werkgroepen die ledenacties op touw zetten is er behoefte aan versterking. Zit je ook al lang te wachten op een interessante ledenactie of het je ideen daarvoor denk mee in een van onze werkgroepen. Aanmelden op bij het bureau van Noordenwind, of Handen aan de PR-stand De PR wordt steeds vaker gevraagd Noordenwind te presenteren tijdens evenementen ook in Groningen en Drenthe. Soms moeten we NEE zeggen. Wil jij af en toe met ons mee naar evenementen, waar je zelf ook weer interessante dingen tegenkomt, meld je dan aan bij PR voorzitter Riet du Pré, of Ursi Frehner Personalia: Dries Tadema naar zonnebootteam Na jaren intensieve betrokkenheid heeft Dries Tadema afscheid genomen als secretaris van de PRgroep. Wij bedanken hem voor het vele werk, dat hij voor de PR verzet heeft. Wij zijn blij hem voortaan te mogen inzetten bij het Sinne Rinner team. Sieberen Idzenga komt de PR-groep aanvullen met zijn achtergrond op educatief vlak. Sieberen was bij eerdere zonnebootprojecten al betrokken bij de PRgroep. Welkom Sieberen! 1

4 Ledenvergadering in Kenniscentrum voor duurzame energie & domotica Op een bijzondere locatie - het Kenniscentrum voor Duurzame Energie & Domotica - kwam 15 juni jl. de algemene ledenvergadering bijeen. Na de jaarrekening en verslaggeving van Platform Duurzaam Frsylân verzorgde Hille Vellema, eigenaar van Vellema installatietechniek een boeiende presentatie over zijn kenniscentrum. 2 Als installatiebedrijf in een kleine kern zag hij zich voor een veranderende markt geplaatst. Hij koos ervoor om zich te specialiseren op duurzame energie. De nieuwbouw van zijn bedrijf en woning voerde hij als voorbeeldproject en kenniscentrum voor duurzame energie uit. Zo doet hij ervaring met deze technieken en deelt hij zijn ervaring met zijn klanten. In de demonstratiewoning is alles op het gebied van duurzame energie en domotica toegepast. De term nulenergiewoning is Vellema te conservatief. In toekomst kan een woning meer energie produceren als hij vraagt. Daarom spreekt hij liever van slimme-installatiewoning of intelligente woning. Bij de slimme-installatiewoning is het van primair belang de energievraag te beperken. Daarbij is het van belang dat de installateur in een vroegtijdig stadium betrokken wordt bij de bouw van een woning. Met aandacht voor optimale isolatie en kierdichtheid wordt de warmtevraag van de riante woning al teruggebracht tot het minimum, vergelijkbaar met van 800m3 aardgas. Vellema s domoticawoning gebruikt geen aardgas meer, maar werkt met een aardwarmte-warmtepomp op vloer- en wandverwarming. Waar mogelijk wordt warmte teruggewonnen; bij het ventilatiesysteem, het douchewater en de wasemkap. De favoriete plek van Vellema is de stoel naast de pelletkachel in de woonkamer. Deze ondersteunt de verwarming ook bij extreme kou. Het warmwater komt uit de zonneboiler. Verder produceren 18 zonnepanelen groene stroom. Een regenwatersysteem met 7000l water voorziet de WC en wasmachine. Door moderne LED verlichting wordt tientallen procenten bespaard op stroom voor verlichting. Op het gebied van domotica is alles met een touchscreenaansturing te bedienen, van de centrale deurvergrendeling, de gordijnen tot de verlichting. Ook is beneden op het scherm te zien of boven nog ergens een lamp brandt. Handig met kinderen. Het digitale audiosysteem is per ruimte regelbaar. Er zijn automatische kranen en toiletspoeling, een centrale waterontharder en een Quooker voor een kopje thee uit de kraan en er is een centrale stofzuigerinstallatie. Alle slaapkamers zijn voorzien van een plintgootsysteem voor de stopcontacten. Zonder breken nog een leiding erbij leggen is handig als er nog een telefoon, TV of computeraansluiting aangelegd moet worden. Het kenniscentrum was ruim genoeg om onze hele ledenvergadering van zo n 40 mensen te ontvangen. Na de presentatie van Vellema konden de leden met een rondje langs de apparatuur de verschillende installaties in het echt bewonderen.

5 PDF - Aanbod 600 in uitwerking Na de officiële oprichting van de vereniging Platform Duurzaam Fryslân wordt intensief gewerkt aan de uitwerking van Aanbod600 en de windbank. De eerste algemene ledenvergadering heeft 5 juli de meerjarenvisie, het activiteitenplan, de begroting en de raamovereenkomst vastgesteld. Het projectburo en het bestuur werken intensief aan een intentieovereenkomst met de provincie Fryslân. Ondertussen worden er gesprekken met de wethouders van Zuidwestfriesland en Heerenveen gevoerd. De aan de deeltrajecten communicatie en burgerparticipatie wordt gewerkt. Een website met een windbibliotheek is in de maak. Voor de ontwikkeling van de windbank zijn er opdrachten uitgezet bij buro Ecorys voor de juridische en ruimtelijke aspecten en Buro Vijn voor de financiële aspecten. Omstreeks oktober kan de windbank inhoudelijk besproken worden. Met zonnepanelen op de camping Ons lid Auke de Jong uit Beneden Leeuwen kiest als ecotoerist graag voor de natuurcamping. Maar zijn vrouw is trotse eigenaar van een elektrische fiets en een elektrische koelbox. Daar is op natuurcampings zonder stroomaansluiting geen rekening mee gehouden. Dat lost hij elegant op met twee zonnepanelen voor de caravan, een autoaccu en een omvormer. Overdag staan de panelen voor de tent, houden de koelbox koel en laden de accu. S avonds wordt de fiets weer opgeladen via de accu. 3

6 De kracht van dorpsmolens Ursi Frehner Dorpsmolens leveren een waardevolle bijdrage aan de leefbaarheid van kleine kernen. Zo steunen dorpmolens de lokale verenigingen, realiseren zaken, waarvoor de gemeente geen geld uittrekt en stimuleren de dorpelingen met energieprojecten. De negen dorpsmolens in Friesland hebben inmiddels hun dorpen gesteund met een half miljoen euro, aldus Ger van Putten van de Feriening Fryske Doarpsmûnen. Zo genieten dorpshuizen, scholen, verenigingen en zelfs het openluchtzwembad van de financiële steun van de dorpsmolens. Het zijn voor de kleine bijna vergeten plattelandskernen voorzieningen die zonder deze steun verloren dreigen te gaan. Dorpsmolen De Joarum Kubaard zonnepanelen op de d basisschool in Kubaard De initiatiefnemers van dorpsmolens zijn duurzaam georiënteerde aanpakkers. Waar zij haalbare kansen zien om duurzaam te vernieuwen realiseren ze hun voorbeeldprojecten. Want voorbeelden zijn het voor de omgeving. Dorps- en verenigingsmolens laten in hun omgeving zien hoe met decentrale energieopwekking en duurzame maatregelen winst behaald kan worden en de leefbaarheid van de kleine plattelandskernen erbij profiteert. Met duurzaam geld duurzaamheid bevorderen De dorpsmolenvereniging van Wommels en Iens laat haar gehele winst terugvloeien naar de gemeenschap. De vereniging heeft twee commissies; goede doelen en groene projecten. Al verschillende keren heeft de windmolenvereniging projecten van het buitenzwembad in Wommels gesteund, zoals de sponsoring van een glijbaan. Daarmee trek je weer meer bezoekers, waarmee het bad aantrekkelijk blijft. Wij dekken geen exploitatietekorten, maar wij sponsoren wel concrete projecten, aldus woordvoerder Ultsje Wiersma. Het zwembad is door de gemeente geprivatiseerd en wordt door een zwembadstichting en de inzet van veel vrijwilligers open gehouden. Het volgende project is de sponsoring van een warmtepomp voor het zwembad. Daarmee wordt energie bespaard en de kosten gedrukt. Zo helpt de dorpsmolen om het zwembad te behouden voor de gemeenschap. Een ander project van de dorpsmolenvereniging is een warmtepomp voor de nieuwbouw van de basisschool in Wommels. Die kon gerealiseerd worden dankzij een gift van de dorpsmolen van euro gespreid over 7 jaar. De commissie goede doelen buigt zich over aanvragen voor speeltoestellen voor de buurtverenigingen tot en met nieuwe uniformen voor het muziekkorps. Het belangrijkste criterium is dat het geld wordt gebruikt voor de bevordering van de leefbaarheid in de beide dorpen Wommels en Iens. Daarnaast zijn er ook nog acties voor de participanten, zoals een tegemoetkoming bij de aanschaf van droogmolen of een nieuwe fiets. De kilometers, die je fietst, die zit je niet in een auto, is de overweging. Voor elektrische auto s doen we dat niet. Die leidt alleen maar tot meer autokilometers. Nu het rijk de energiesubsidies voor woningisolatie, zonneboilers en -panelen heeft afgeschaft, kunnen de participanten ook daarvoor bij de dorpsmolenvereniging terecht. Groen dorp In Kubaard speelt het geld dat van de dorpsmolen van Stichting Wiek een belangrijke rol in het sociaal culturele leven. Jaarlijks gaat 25% van het resultaat van de dorpsmolen gaat naar dorpsbelang, dat ook het dorpshuis beheert, sociaal culturele activiteiten en dorpsfeesten organiseert. Zo kon onder andere het dorpshuis voorzien worden van dubbele beglazing. In 15 jaar is er zeker euro naar dorpsbelang gegaan, aldus woordvoerder Ger van Putten. Verder zijn er twee voetgangersbruggetjes gerealiseerd voor de ontsluiting 4

7 van het sportveld en een wandelroute. Daarnaast heeft de Stichting duurzamheid stimuleren hoog in het vaandel. Er was een lampenactie, waarbij de Stichting alle huishoudens in het dorp een LED lamp cadeau deed. De Stichting bood ook alle huishoudens in het dorp aan de eigen bijdrage voor een energieadvies voor hun woning te vergoeden. 30% heeft van het aanbod gebruik gemaakt. Het energieadvies had vervolgens een vliegwiel-effect. Verschillende bewoners die bijvoorbeeld een energielabel F op hun woning hadden voelden zich uitgedaagd om hun woning enkele treden te verbeteren en voerden energiebesparingsmaatregelen uit het energieadvies uit. Op het dak van de basisschool heeft de dorpsmolen 48 zonnepanelen gerealiseerd. De school koopt de groene stroom van de dorpsmolen, maar verdient ondertussen van de huur voor het dak. In de school is een display van het zonnedak, dat ook voor educatieve doelen gebruikt kan worden. Bloeiend verenigingsleven De dorpsmolen Pingjum steunt al twee decennia de lokale verenigingen. De lokale verenigingen kloppen aan met hun projecten. Zo werd de spelletjescommissie gesteund met een springkussen, de jaarlijkse ringrijderij met een bijdrage, de Harmonie met nieuwe instrumenten. Voor de nieuwbouw van school en dorpshuis neemt de dorpsmolen de meerkosten van energieneutraleinstallties voor haar rekening. In 2009 is de dorpsmolen Pingjum opgegaan in opschalingscluster Windpark A7. Naast vernieuwing van de dorpsmolen is in dit project ook het saneren van met elf andere solitaire molens bereikt, waarmee het landschap weer een stuk is opgeruimd. Met Windpark A7 kwam de dorpsmolen buiten het dorp tussen de andere dorpen te liggen. Om het draagvlak voor deze clustering te waarborgen steunt de Stichting Dorpsmolen Pingjum sinds de opschaling ook de vier omringende kernen Wons, Schraard, Cornwerd en Zurich - naar rato van het aantal inwoners. Daarmee is de dorpsmolen van Pingjum een voorbeeldproject voor toekomstige clusters. Energieproductie tegen krimp Het Duitse Feldheim is volledig groen ; zelfvoorzienend in stroom en warmte. Het dorpje ten zuiden van Berlijn telt 150 inwoners en wekt lokaal energie op met 43 windturbines. Een biogasinstallatie dient als back-up. Slechts één procent van de opgewekte stroom wordt door de dorpelingen zelf gebruikt, de rest gaat naar het stroomnet. De lage stroomprijs, die 25% lager ligt dan in Berlijn, is voor 10 jaar vastgelegd. Met het project staat het dorp model voor decentrale energievoorziening. Positief bijverschijnsel, in deze energieregio is de dreigende krimp en verpaupering succesvol stopgezet. Het dorp staat model voor decentrale energievoorziening. Energie komt niet meer van ver weg maar wordt lokaal geproduceerd. In dit geval van het 43 windturbines tellende windpark, dat een directe lijn heeft naar het dorp. Vrijwel alle bewoners hebben enkele duizenden euro s in het project hebben geïnvesteerd en hebben via een coöperatie inspraak in wat er gebeurt. Slecht één procent van de opgewekte windenergie gaat naar het kleine Feldheim, de rest komt in het stroomnet terecht. Voor het geval de wieken een keer niet draaien is er een biogasinstallatie, direct naast een varkenshouderij. Bij het concept staat de sociale acceptatie bovenaan, benadrukken burgemeester Knape. Je kunt niet meer om de burgers heen, dat zie je ook bij het stationsproject in Stuttgart, zegt initiatiefnemer Frohwitter. We willen ressentimenten vermijden. Klachten over een lelijk landschap of geluidoverlast van de windmolens zijn gepareerd door de dorpelingen financieel aan het project te binden. De eigen varkens stinken niet, aldus Frohwitter. Als extra douceurtje is er de gunstige stroomprijs. De stroomprijs, 25 procent minder dan in Berlijn, is voor tien jaar vastgelegd. De euro die de inwoners jaarlijks betalen voor stroom blijven in het dorp. Vroeger ging dat geld naar Rusland, naar meneer Poetin. Dankzij het project is de leegloop van het dorp gestopt in het gebied dat na het vertrek van Sovjettroepen, begin jaren negentig, dreigde te verpieteren. Op het voormalige kazerneterrein is nu het windmolenpark. Een aardappelschuur is getransformeerd tot een modern staalfabriekje waar ook zware, windbestendige zonnepanelen worden gemaakt. Daarmee is er volledige werkgelegenheid gecreëerd. bron: Eindhovens Dagblad 5

8 Groen Samsü - Petra Sjouwerman Trouw Het Deense eiland Samsü voorziet bijna geheel in zijn eigen energie. In plaats van een grote BMW heb ik een windmolen. Het is bijna een nieuw statussymbool. En kijkje in de lifestyle van een duurzame gemeentschap. Waait het? Dan kunnen we de elektrische auto opladen, zegt Brian Kjür, bewoner van het Deense eiland Samsü en trotse eigenaar van een eigen windmolen. Sinds enkele jaren voorziet het vruchtbare eiland, dat inwoners telt en kleiner is dan Schiermonnikoog, bijna geheel in zijn eigen energie. Daarmee is het een lichtend voorbeeld voor andere landen. Als de eilandbewoners een stekker in het stopcontact steken, is de stroom afkomstig van een van de elf windmolens op het eiland. Waar vroeger elektriciteit van het vasteland werd geïmporteerd, via kabels onder water, gaat de stroom nu juist de andere kant op. Daar zorgen nog eens tien windturbines op zee voor, gelegen bij de zuidelijke punt van het eiland. Warm water voor stadsverwarming wordt tegenwoordig geproduceerd in energiecentrales die werken op stro, houtsnippers of zonne-energie. Daarnaast zie je overal boerderijen, huizen en villa s met zonnepanelen op het dak of kleine windmolens in de tuin. Voor Brian Kjür is het een gewoonte geworden om een paar keer per dag naar zijn windmolen te kijken, die vlak achter zijn vrijgelegen huis staat, net buiten het plaatsje Nürreskifte. Dat geldt ook voor zijn zoontje van twee. Als hij uit het dagverblijf komt, kijkt hij meteen of de windmolen draait. De elektricien kocht deze molen vijf jaar geleden tweedehands voor euro en knapte hem zelf op. Daarnaast verving hij zijn olieketel door een ketel die op houtpillen werkt, en schafte hij een zonnepaneel aan voor de productie van warm water. Dat waren dure investeringen, maar daar ziet hij wat van terug. Voor elektriciteit scheelt het me jaarlijks 500 euro, en voor verwarming ruim 1300 euro. Geld besparen en tegelijkertijd iets doen voor het milieu, dat is op Samsü een soort sport geworden, zegt de 31-jarige Kjür. Op verjaardagen praten we over waterpompen en aardwarmte. In plaats van een grote BMW voor de deur, heb ik een windmolen. Het is bijna een nieuw statussymbool, grinnikt hij. Aan de andere kant van het eiland, in het pittoreske dorpje Besser, tikt de 63-jarige Erik Andersen met zijn wijsvinger op de meterkast. Hier sta ik heel vaak te kijken, zegt de rijzige Andersen, die een kleine biologische boerderij heeft met 15 koeien. Zonder zijn leesbril valt het hem niet makkelijk om de meter te zien, maar na enkele seconden begint hij breed te glimlachen. Kijk, de meter staat stil, terwijl mijn vrouw toch net de wasmachine heeft aangezet. Onze zonnepanelen produceren meer elektriciteit dan we verbruiken, dat is toch aardig?, wijst hij. Acht jaar geleden ging het paar over op zonne-energie en schafte een cv-ketel aan die op houtsnippers werkt. Snippers die afkomstig zijn uit hun eigen houtwallen. De auto en tractor rijden op koolzaadolie die Andersen zelf produceert uit eigen koolzaad. We gebruiken het ook in ons eten, zegt Andersen, die de pers in zijn stal even aanzet en het dikke gele vocht van zijn vinger likt. Het ombouwen van de tractor kostte euro, de auto 650 euro. Ik ben onafhankelijk van vervuilende olie, zegt hij. In 1997 werd Samsü door de Deense regering uitgeroepen tot duurzaam energie eiland. Het eiland moest binnen tien jaar alleen nog duurzame energie gebruiken. Dat doel is bijna bereikt. De grote windturbines op zee produceren jaarlijks meer energie dan het eiland verbruikt, en dat is inclusief de olie voor de veerponten. Maar er is een aantal afgelegen boerderijen die olieketels hebben, en dit betekent dat niet 100 maar 75 procent van de verwarming van duurzame energie afkomstig is. Zonder de bezielende leiding van Süren Hermansen (49) ex-leraar milieustudie, geboren en getogen op Samsü, was het waarschijnlijk niet gelukt. Want de eilandbevolking staat bekend als conservatief en de landbouworganisatie heeft altijd een grote invloed op de lokale politiek gehad. Volgens Hermansen is het geheim achter het succes te vatten in één woord: energiedemocratie. Meepraten, meebeslissen. Mensen merken dat ze zelf een deel van de oplossing zijn, zoals de boeren die stro of houtsnippers leveren aan de energiecentrales. Mensen voelen het in hun portemonnee en dat is belangrijk voor de motivatie, zegt Hermansen, die werkzaam is als directeur van de 6

9 Energie-academie, een centrum waar hij samen met acht collega s jaarlijks voorlichting geeft aan meer dan geïnteresseerde bezoekers uit de hele wereld. Het aantal bijeenkomsten en vergaderingen dat hij heeft belegd in alle uithoeken van het 28 kilometer lange eiland, kan hij niet meer tellen. In het begin richtte hij zich vooral op personen die veel te winnen hadden: grote boeren, boseigenaren en ambachtslieden. Zij investeerden als eerste in de windmolens en daarna volgden de andere eilandbewoners. Ik vroeg gewoon: wie wil nu meteen windmolen-aandelen kopen en wie op langere termijn? zegt Hermansen. Bijna alle investeringen deden de bewoners zelf, op weg geholpen met enkele subsidies van de Deense overheid en de EU. Het idee is over het hele eiland verspreid, als een ring in het water, zegt Hermansen. Met aanstekelijk enthousiasme verzekert hij dat dit model ook in Nederland een succes kan worden, zelfs al is er verzet tegen windmolens in het Nederlandse landschap. Dat ligt in Denemarken anders. Daar zijn bijna alle windmolens op land in bezit van individuele personen of particuliere coöperaties, de zogenaamde laug (gilden). In dezelfde traditie als coöperatieve zuivelfabrieken en winkelverenigingen, die aan het einde van de achttiende eeuw ontstonden, zijn er windmolenverenigingen, bestaande uit dorpsbewoners, boeren en buren. Juist deze cultuurhistorische traditie vormt de kern voor de acceptatie van de bevolking voor windmolens in het landschap. Duitsland heeft dit model al met succes overgenomen, dus dat kan Nederland ook, meent Hermansen. En ook al is hij vorig jaar door Time Magazine uitgeroepen tot milieuheld, toch zijn er geluiden te horen dat de ontwikkeling nu stilstaat. Dat klopt, geeft Hermansen toe. We zijn klaar met de grote projecten. We hebben windmolens, we hebben energiecentrales, we hebben campagnes gevoerd. Maar het transport is nog een probleem. We experimenteren met koolzaadolie, we hebben elektrische auto s en fietsen en we volgen de waterstoftechnologie op de voet. Maar het moet goedkoper worden voordat mensen willen investeren. Boer Erik Andersen mist nog iets anders op het eiland: meer biologische boeren. Door het groene imago van Samsü denken veel mensen dat alle groenten die hier worden verbouwd ook biologisch zijn. Helaas gebruiken de boeren nog veel gif, aldus Andersen. Burger sponsort stroom grootverbruiker - bron: Leeuwarder Courant.nl 23 juni 2011 LEEUWARDEN - Huishoudens draaien voor een belangrijk deel op voor de kosten van het stroomverbruik van grootverbruikers, bericht donderdag de Leeuwarder Courant. Huishoudens betaalden vorig jaar 14 cent per kilowattuur, extreme grootverbruikers minder dan 5 cent. Industriële grootverbruikers betalen veel minder dan de kostprijs. Die ligt, inclusief milieukosten, gemiddeld op 9 cent per kilowattuur, blijkt uit een onderzoek van Ecofys en CE Delft. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Eneco en de Triodos Bank. Het grote verschil wordt verklaard door het feit dat extreme grootverbruikers - met een verbruik van meer dan tien miljoen kilowattuur - vrijgesteld zijn van energiebelasting. Grootverbruikers profiteren flink van belastingvrijstellingen en subsidies. Dat druist in tegen het streven naar energiebesparing, aldus de onderzoekers. Zij stellen ook vast dat de overheid aanzienlijk meer geld beschikbaar stelt voor fossiele energie. Dankzij belastingkortingen en subsidies werd daar vorig jaar 5,8 miljard gestoken, tegenover een injectie van 1,5 miljard in hernieuwbare energie. Isolatie huizen stagneert Leeuwarder Courant, 6 sept 2011 Het nationale isolatieprogramma Meer met Min-der heeft niet toe geleid dat huizenbezitters massal hun woninge hebben geïsoleerd. Ook het energielabel heeft geen positieve uitwerking gehad, zo melden energieleveranciers en netbeheerders in hun rapport Energie in Nederland De isolatie van 3,3 miljoen oudere koopwoningen in Nederland is de afgelopen jaren vrijwel stilgevallen. Alleen de toepassing van energiezuinige hoogrendements-ketels stijgt nog. Isolatie van vloeren, gevels en daken blijft hangen op 60% of lager. Het adviesbureau Milieu Centraal is begonnen met een campagne voor vloerisolatie. Van de bestaande koopwonngen beschikt 65% niet over vloerisolatie. Dat betreft ruim twee miljoen woningen. Hoewel energiebedrijven als Nuon en Essent in spouwmuurisolatie zijn gestapt neemt het aantal woningen met geïsoleerde gevels niet toe. Volgens het rapport hangt de graad van muurisolatie al vier jaar op 60%. Ditzelfde geldt voor dakisolatie. Isolatieglas is het populairst: 90% van de woningen is er van voorzien. Maar ook dit cijfer stijgt al jaren niet meer. Het ontbreekt aan een krachtig impuls van de overheid. Die is nodig om een flinke energiebesparing te kunnen behalen, aldus Energie Nederland. Milieu Centraal zegt dat woningisolatie loont ook al vinden veel mensen het gedoe en denken ze dat het duur is. Meevaller! Het 6% tarief BTW blijft ook na 1 oktober 2011 van kracht voor isolatiemaatregelen! 7

10 Energieverbruik per persoon: Nederland is de hekkesluiter Nederland is het met de meeste emissie vervuilde land op het Westelijk halfrond is op de website van de NASA en het KNMI te zien. Jaarlijks energieverbruik per persoon in: Portugal 2,36 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 100 % Zwitserland 3,42 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 105% Engeland 3,48 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 147 % Oostenrijk 3,99 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 169 % Duitsland 4,03 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 171 % Frankrijk 4,15 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 176 % Nederland 4,91 Tonne Oil Equivalent/Capita.year = 208 % Bron: IEA, KEY WORLD ENERGY STATISTICS 2009 Geluid meten met je Smartphone De techniek staat voor niets. Je smartphone kan ook als dienst doen als geluidmeter. Er zijn verschillende apps te vinden. Daarmee kun je voortaan zelf meten hoe hoog de geluidsbelasting van je omgeving is. Voor Android toestellen (van het merk HTC bijvoorbeeld) heb je een App die soundmeter heet. Voor de Iphone heb je SPL meter en Soundmeter. Bij OVi Store van Nokia zoeken op Dba meter. Welke het beste werkt is ons niet bekend. We houden ons aanbevolen voor jullie ervaringen. Hoe wordt geluid ervaren? (bron Handreiking industrielawaai en vergunningverlening, VROM) Perceptie van omgevingsgeluid Cat. Perceptie Equivalent geluidsniveau (LAeq) in db(a) Dag (07-19 u.) Avond (19-23 u.) Nacht (23-07 u.) 1 Zeer stil <=40 <=35 <=30 2 Stil Rustig Hoorbaar Rumoerig, druk Lawaaiig Zeer lawaaiig >=66 >=61 >=56 8

11 VERENIGING COLLECTIEF BEZIT WINDMOLENS NoordenWIND kantoor website windmolenvereniging NOORDENWIND Van Haersmasingel KP Drachten fax postadres Postbus AN Drachten Frieslandbank Postbank KvK BTW-nr B.01 projectleider Nynke van Ens bestuurssecretaresse Klaske Hoekstra bestuur voorzitter secretaris & PR penningmeester molenbeheer PR & Sinne Rinner (zonneboot) voorzitter (standbeheer) Sinne Rinner Sinne Rinner Sinne Rinner werkgroep zon voorzitter Rob Lijzenga Ursi Frehner Marcus Stevens Jo Bosma Andries van Weperen Keimpe Fink k.fi Riet du Pré Doede Boon Joke del Grosso Syberen Idzenga Poppe Hooijsma Jelle de Heer Dries Tadema Tjeerd Osinga Henk Kiewiet MISSIE Noordenwind - Vereniging Collectief Bezit Windmolens Noord-Nederland - is een vereniging van betrokken en bezorgde mensen, die actief een bijdrage willen leveren aan een snelle energietransitie naar hernieuwbare energiebronnen, het ombuigen van de klimaatopwarming en het voorkomen van verdere ecologische schade van onze consumptie. Noordenwind zet zich in om zoveel mogelijk energie uit wind en andere duurzame bronnen op te wekken in Noord-Nederland. - De vereniging realiseert al sinds 1986 windturbines met laagdrempelige participatiemogelijkheden voor iedereen en streeft ernaar zoveel mogelijk mensen bij hun eigen energieproductie te betrekken. - Noordenwind is de organisatie in Noord-Nederland die de lokale bevolking en anderen een platform biedt om te participeren in de realisatie van duurzame energiebronnen. Noordenwind heeft een voorlichtende rol voor het publiek over energie en energiegerelateerde maatschappelijk vraagstukken. - Dit doet Noordenwind door met de promotiestand deel te nemen aan beurzen, markten en evenementen en door inspirerende voorbeelden van wat er met duurzame energiebronnen mogelijk is, zoals haar deelname aan de Elfstedenrace voor solarboten. - De vereniging wil in toekomst als de wetten die ruimte bieden haar groene stroom aan haar leden leveren. - Door middel van het verenigingsorgaan Wiekenwerk, ledenvergaderingen en excursies worden de leden op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen op het gebied van hernieuwbare energie. Noordenwind denkt proactief met de overheden mee in de vormgeving van het transitiebeleid. - Dit doen wij door het informeren met relevante informatie in op bestuurders gerichte publicaties. - Noordenwind in o.a. één van de initiatiefnemers van AANBOD600, het initatief van de Friese windmoleneigenaren tot herstructurereing van de windsector. PROJECTEN WINDturbines Molen 2 Holwerd Molen 3 Herbayum Molen 4 Holwerd Molen 5 Burdaard Molen 8 Ternaard Molen 9 Hallum Molen 10 RUG Groningen Molen 12 ons aandeel van 12% in opschalingscluster Windpark A7 vervangt sinds 2009 molens 1 en 6 bij Zurich ZON pv-projecten 1 Informatiecentrum Mar & Klif, Oudemirdum 2200 Watt-piek (20x110Wp) 2 Noordenwind kantoor, Drachten, 600 Watt-piek (3-150Wp) 3 Solarboot Sinne Rinner, t.g.v. Frisian Nuon Solar Challenge Solarboot Sinne Rinner 2 voor FSC-race 2008, ism FMF 5 Steun educatieve opstelling Dockinga College, Dokkum 6 Frisian Solar Challenge 2010 ism. Feenstra s Installatiebedrijf, Schettens

12 Schone energie maken we samen! Nu! Noordenwind - Vereniging Collectief Bezit Windmolens Noord-Nederland is al 25 jaar het platform voor mensen die het duurzaamheid voorop stellen. Noordenwind heeft sinds 1986 twaalf windenergieprojecten gerealiseerd en produceert groene stroom voor 1100 huishoudens. De vereniging heeft bijna 600 leden. Zij lenen de vereniging geld voor het realiseren van haar energieprojecten. Voor het realiseren van een project geeft Noordenwind laagdrempelinge certificaten uit. Noordenwind lost elke inleg binnen 10 jaar af. De huidige rentevergoeding is 5%. Via Wiekenwerk blijven de leden op de hoogte van onze projecten. Meer informatie? Noordenwind Postbus 577, 9200 AN Drachten, tel

april 2012 Postbus 577 9200 AN Drachten

april 2012 Postbus 577 9200 AN Drachten april 2012 Postbus 577 9200 AN Drachten Verenigingsnieuws 2012 voor de wind Eindelijk gaat het weer iets beter met de windenergie. Na de twee zeer ondermaatse windjaren is 2011 als normaal windjaar afgesloten.

Nadere informatie

SOCIAL RESPONSIBILITY

SOCIAL RESPONSIBILITY SOCIAL RESPONSIBILITY LID WORDEN SAMEN JE EIGEN WINDMOLEN Tegenwoordig draait alles om duurzaamheid en groen. Een goede tijd voor de Windcentrale. We weten allemaal dat er ergens stroom en energie vandaan

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Postbus 577 9200 AN Drachten ORGAAN VAN DE WINDMOLENVERENIGING NOORDENWIND

Postbus 577 9200 AN Drachten ORGAAN VAN DE WINDMOLENVERENIGING NOORDENWIND Postbus 577 9200 AN Drachten ORGAAN VAN DE WINDMOLENVERENIGING NOORDENWIND oktober 2010 Verenigingsnieuws - Ursi Frehner Noordenwind heeft een drukke zomer achter de rug. Als deelnemer in het Platform

Nadere informatie

NOORDENWIND ON THE MOVE

NOORDENWIND ON THE MOVE november 2009 NOORDENWIND ON THE MOVE Het verenigingsnieuws van voorzitter Sicco Boorsma Deze keer een titel in het Engels. Vertaald in het Nederlands Noordenwind onderweg. Als je onderweg gaat heb je

Nadere informatie

Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND

Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND december 2011 Verenigingsnieuws Beste Vrienden en vriendinnen van Noordenwind, Het is herfst, Sinterklaas staat voor de deur en het waait nauwelijks de

Nadere informatie

Wind. De kracht van Nederland. Platform Duurzaam Fryslân

Wind. De kracht van Nederland. Platform Duurzaam Fryslân Wind De kracht van Nederland Is uw beeld van windenergie bij de tijd? De moderne Windturbines hebben in 30 jaar een grote ontwikkeling doorgemaakt. De discussie over windturbines wordt overheerst door

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND

Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND juni 2011 Verenigingsnieuws - Rob Lijzenga Voor alles is een eerste keer. Enkele maanden geleden werd ik gebeld door Johannes Houtsma. Ik kende Johannes

Nadere informatie

WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN

WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN WAT HEEFT DIT MET WINDENERGIE TE MAKEN? Begrafenisvereniging Zurich in nieuw pak gestoken Judovereniging Witmarsum nieuwe mat WAT HEEFT DIT MET WINDENERGIE

Nadere informatie

Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND

Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND Postbus 577 9200 AN Drachten 25 JAAR NOORDENWIND maart 2011 Verenigingsnieuws - Ursi Frehner Er gebeurt veel op het gebied van Windenergie in Friesland. Het Windcluster Dongeradeel gaat het vergunningstraject

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

Postbus 577 9200 AN Drachten ORGAAN VAN DE WINDMOLENVERENIGING NOORDENWIND

Postbus 577 9200 AN Drachten ORGAAN VAN DE WINDMOLENVERENIGING NOORDENWIND Postbus 577 9200 AN Drachten ORGAAN VAN DE WINDMOLENVERENIGING NOORDENWIND juni 2010 Verenigingsnieuws AFSCHEID Deze titel komt wel vrij definitief over maar ik hoop en verwacht dat de opgebouwde relatie

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

juli 2012 Postbus 577 9200 AN Drachten

juli 2012 Postbus 577 9200 AN Drachten juli 2012 Postbus 577 9200 AN Drachten Verenigingsnieuws Na 30 jaar moderne windenergie is de omgeving voor windenergie veranderd. Ook de vereniging verandert. Er is veel ambitie voor duurzame energie,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân Gebruik de lokale, Friese kracht voor meer duurzame energie en werkgelegenheid Vijf stellingen voor een duurzamer Fryslân Steeds meer Friezen kiezen er voor om zelf duurzame energie op te wekken, thuis

Nadere informatie

De toolbox. Te gebruiken instrument

De toolbox. Te gebruiken instrument LochemEnergie heeft geen blauwdruk klaarliggen voor het plaatsen van windmolens. We zullen samen met de leden en lokale organisaties de opties en locaties bespreken. We hebben een draaiboek en een toolbox

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Aanvullingen, wijzigingen en reactive op regiobijeenkomsten plan Opschalingscluster Sieswerd

Aanvullingen, wijzigingen en reactive op regiobijeenkomsten plan Opschalingscluster Sieswerd Stichting Opschalingscluster Sieswerd Schwartzenbergweg 3 8743 KX HICHTUM 06 46257129 sieswerd@sieswerd.nl Aan: Fryslân foar de Wyn info@fryslanfoardewyn.nl Kenmerk: --- Datum: 1 juli 2014 Bijlagen: ---

Nadere informatie

Jelle Vegt. Naam Medewerker Milieu en Duurzaamheid Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg

Jelle Vegt. Naam Medewerker Milieu en Duurzaamheid Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg Eigen duurzame energie Is dat mogelijk? Jelle Vegt Naam Medewerker Milieu en Duurzaamheid Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg Waarom zouden we? 2-6-2015 3 2-6-2015 4 2-6-2015 5 Olie en gasvoorraden

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

VERENIGINGSNIEUWS HYPOTHEKEN VERZEKERINGEN PENSIOENEN SPAREN FINANCIERINGEN

VERENIGINGSNIEUWS HYPOTHEKEN VERZEKERINGEN PENSIOENEN SPAREN FINANCIERINGEN september 2009 VERENIGINGSNIEUWS Bindert Kloosterman Nieuwe secretaris Tijdens de ledenvergadering van 17 juni heeft onze secretaris Egbert Kruize afscheid genomen als bestuurslid van onze vereniging.

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

Postbus 1835, 8901 CC Leeuwarden. Onze toekomst, een windboom in je tuin???

Postbus 1835, 8901 CC Leeuwarden. Onze toekomst, een windboom in je tuin??? Postbus 1835, 8901 CC Leeuwarden Onze toekomst, een windboom in je tuin??? In deze nieuwsbrief Voorwoord Verenigingsnieuws Algemene leden vergaderingen Opbrengst molens Noordenwind in 2014 Schipper gezocht

Nadere informatie

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines?

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines? Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Groningen PVV Groningen wil niet dat er Ik sta hier niet achter windturbines in bewoond gebied komen! PVV Heel belangrijk PVV Groningen

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

7-PUNTENPLAN 2013-2014

7-PUNTENPLAN 2013-2014 7-PUNTENPLAN 2013-2014 oplegger bij het meerjarig actieplan DUURZAME WADDENEILANDEN OP WEG NAAR EEN ENERGIEKE TOEKOMST IN 2020 1 1. Inleiding Dit 7-punten plan is een oplegger bij het meerjarig actieplan

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

VERENIGINGSNIEUWS VAN DE PENNINGMEESTER VOORPAGINA

VERENIGINGSNIEUWS VAN DE PENNINGMEESTER VOORPAGINA juni 2008 VERENIGINGSNIEUWS Op een zonovergoten dag wil ik u even bijpraten over de verenigingsactiviteiten van Noordenwind. Het wat natte voorjaar zijn we gauw vergeten nu de zomer zo inzet. Velen genieten

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1, vmbo Duurzame stroom in het EcoNexis huis Vooraf Er zijn steeds meer mensen op de wereld. En die hebben gemiddeld ook steeds meer geld te besteden. Daarom is er steeds meer energie nodig.

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Koepel presentatie ten behoeve van Bestuur Vogelwijk Energie(k) Den Haag

Koepel presentatie ten behoeve van Bestuur Vogelwijk Energie(k) Den Haag Koepel presentatie ten behoeve van Bestuur Vogelwijk Energie(k) Den Haag Indeling 1. Algemene Informatie a) Wijk b) Vogelwijk Energie(k) 2. Historie Vogelwijk Energie(k) 3. Duinvogel 4. Resultaten (naar

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Comité Hou Friesland Mooi

Comité Hou Friesland Mooi Comité Hou Friesland Mooi Oktober 2012 ineens Fryslân Windstreek 2012 Hier 40 tot 100 windturbines van 180 meter In IJsselmeer nog meer: 75 tot 150 Vergadering Zurich: Comité Hou Friesland Mooi Eerste

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Lokale Duurzame Energie Bevlogen business. Zaterdag 9 maart 2013 Henk Stormink

Lokale Duurzame Energie Bevlogen business. Zaterdag 9 maart 2013 Henk Stormink Lokale Duurzame Energie Bevlogen business Zaterdag 9 maart 2013 Henk Stormink Wat is LochemEnergie? Een lokale duurzame energie coöperatie (LDE) Van, voor en door inwoners van de gemeente Lochem (een echt

Nadere informatie

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 OPINIERONDE 2 oktober 2014 Agendapuntnummer: 6 Raadsvergadering 16 oktober 2014 Onderwerp: Sociale randvoorwaarden windenergie Registratienummer: 14int03080 Casenr:

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

Nije Mûne eerlijke wind Een initiatief van D66 Fryslân o.l.v. Statenlid Klaas Hettinga

Nije Mûne eerlijke wind Een initiatief van D66 Fryslân o.l.v. Statenlid Klaas Hettinga Nije Mûne eerlijke wind Een initiatief van D66 Fryslân o.l.v. Statenlid Klaas Hettinga Klaas Hettinga Mark de Roo Michiel Mosterman Govert Geldof Bindert Kloosterman Catharina Botermans Jo Bosma Jan Bos

Nadere informatie

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS ZONSTATION GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS Amsterdam staat aan de vooravond van een energietransitie. Van vieze

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer.

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Op zoek naar het nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Opgave Windenergie Het Rijk heeft zichzelf tot doel gesteld om in 2020 6000

Nadere informatie

Is uw verbruik normaal?

Is uw verbruik normaal? Is uw verbruik normaal? Maar dit mag ons niet doen vergeten wat zijn kostprijs en effecten op het milieu zijn. Ook al hebben we geen vat op de prijzen, ons verbruik kunnen we wel zelf beïnvloeden. Deze

Nadere informatie

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken!

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Als jongste gemeente van Nederland zijn we al goed bezig als het om duurzaamheid gaat! De

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

600 het aanbod voor de ontwikkeling van windenergie in fryslân van

600 het aanbod voor de ontwikkeling van windenergie in fryslân van aanbod600 het aanbod voor de ontwikkeling van windenergie in fryslân van Platform Duurzaam Fryslân Colofon Aanbod600, voor ontwikkeling van windenergie in Fryslân Ontwikkeld door: Pride Finance en Platform

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

Cursus energiebesparing bij de dorpshuizen in Tytsjerksteradiel

Cursus energiebesparing bij de dorpshuizen in Tytsjerksteradiel Cursus energiebesparing bij de dorpshuizen in Tytsjerksteradiel W2N advies bureau in Drachten Freerk Wiersum Inhoud Deel1 Deel2 - Trias energetica - Verbruik/kosten - Constructie/installatie - Monitoring

Nadere informatie

Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen

Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen Provinciaal centrum voor duurzaam bouwen en wonen VRG 1 LGMN Wat was Kamp vroeger? Kamp was vroeger een bedevaartsoord. Kamp was vroeger een ritse legerbasis. Kamp was vroeger een stortplaats. VRG 2 Wat

Nadere informatie

Bewonerspanel Energie

Bewonerspanel Energie Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Energie Novemberpeiling 2014: Energie De gemeente Utrecht ondersteunt bewoners, bedrijven

Nadere informatie

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân Roo, Marijke de Van: Windpark Fryslân Verzonden: dinsdag 08 juli 2014 17:20 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Windpark Fryslân Nieuwsflits (4) Opvolgingsmarkering:

Nadere informatie

ENERGIE? Beheer van Common Goods!

ENERGIE? Beheer van Common Goods! ENERGIE? Beheer van Common Goods! Fiene Biesbrouck & Daan Creupelandt Antwerpen 20 oktober 2015 Inleidende video 2 Overzicht 0. Inleidende video 1. Energietransitie 2. Energiedemocratie 3. REScoops 4.

Nadere informatie

AANBOD600 HET AANBOD VOOR DE ONTWIKKELING VAN WINDENERGIE IN FRYSLÂN VAN P DF. ryslân. latform uurzaam

AANBOD600 HET AANBOD VOOR DE ONTWIKKELING VAN WINDENERGIE IN FRYSLÂN VAN P DF. ryslân. latform uurzaam AANBOD600 HET AANBOD VOOR DE ONTWIKKELING VAN WINDENERGIE IN FRYSLÂN VAN Aanbod600 Het Platform Duurzaam F (PDF) doet de Provincie F hierbij het Aanbod600 voor samenwerking bij het bereiken van een fossielvrije

Nadere informatie

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik)

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie is broodnodig: eerst besparen en dan zelf energie opwekken met de bronnen uit onze onmiddellijke omgeving.

Nadere informatie

Welkom bij. Transitie Roermond

Welkom bij. Transitie Roermond 1 Welkom bij Transitie Roermond Transition Towns De kracht van de lokale gemeenschap Transition Towns zijn lokale gemeenschappen (steden, wijken, dorpen, buurten) die zelf aan de slag gaan om hun leven

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren

Jaarverslag 2013. Van pionieren naar realiseren Jaarverslag 2013 Van pionieren naar realiseren 1 1.1 1.2 1.2.1 1.2.2 2 2.1 2.2 2.3 Inhoudsopgave 1. Bestuur ECD Het bestuur van de ECD, in 2013 bestaande uit dhr. D.A. van Steensel (HVC) en dhr. H.P.A.

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Dorpsvisie Energie 2016 2026. Energiewerkgroep Zuidwolde (Gn) Arnold Simons 14 maart 2016 De Kern

Dorpsvisie Energie 2016 2026. Energiewerkgroep Zuidwolde (Gn) Arnold Simons 14 maart 2016 De Kern Dorpsvisie Energie 2016 2026 Energiewerkgroep Zuidwolde (Gn) Arnold Simons 14 maart 2016 De Kern energiewerkgroep Zuidwolde MarCn Aarnink : helaas... naar verkeer Jan ChrisCaansen Bert Dijkinga Hans van

Nadere informatie

2013, peiling 2 juli 2013

2013, peiling 2 juli 2013 resultaten 2013, peiling 2 juli 2013 Van 14 mei tot en met 26 mei 2013 is een peiling onder het HengeloPanel gehouden. Van de 2.715 panelleden die waren uitgenodigd, hebben 1.615 leden de vragenlijst ingevuld.

Nadere informatie

Streekagenda Waddeneilanden

Streekagenda Waddeneilanden Roo, Marijke de Van: Provincie Fryslân Verzonden: dinsdag 25 maart 2014 10:59 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Streekagenda Waddeneilanden Opvolgingsmarkering: Markeringsstatus:

Nadere informatie

30% ENERGIEZUINIG. En de energierekening dan? Energiebesparende maatregelen. Welke maatregelen? een warme jas! Energiebesparende maatregelen

30% ENERGIEZUINIG. En de energierekening dan? Energiebesparende maatregelen. Welke maatregelen? een warme jas! Energiebesparende maatregelen Wat is de groene mug? Nationaal energiebesparingsinitiatief Lokaal energiebesparingsinitiatief Gemeente Haarlem met partners Elan Wonen Spaarnelanden Nuon Ymere Pre Wonen Eneco Provincie Noord Holland

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Coöperatieve Vereniging voor Zonne-energie in Oosterhesselen UA

Coöperatieve Vereniging voor Zonne-energie in Oosterhesselen UA Coöperatieve Vereniging voor Zonne-energie in Oosterhesselen UA Wie zijn wij? Wat willen wij? 1 Het fundament, de basis van ons project, waarom willen wij de Coöperatieve Vereniging voor Zonne-energie

Nadere informatie

snelwegen voor de wind

snelwegen voor de wind snelwegen voor de wind Snelwegen voor de wind GroenLinks stelt voor om grond langs snelwegen beschikbaar te stellen voor de bouw van windmolens. Er is in Nederland meer dan 2300 kilometer snelweg. Langs

Nadere informatie

Wil Bunnik een windmolen langs de snelweg en een zonneweide bij het gemeentehuis?

Wil Bunnik een windmolen langs de snelweg en een zonneweide bij het gemeentehuis? Wil Bunnik een windmolen langs de snelweg en een zonneweide bij het gemeentehuis? Uitkomsten enquête Duurzame Energie GroenLinks Bunnik, 12 maart 2015 Aanleiding In Nederland is een groot draagvlak voor

Nadere informatie

Wij gaan voor duurzaam!

Wij gaan voor duurzaam! Uw duurzame totaalinstallateur Wij gaan voor duurzaam! Acties geldig tot 30 april 2014 Over Installatiebedrijf Lukkes Installatiebedrijf Lukkes heeft duurzame energie hoog in het vaandel, het kantoor in

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Aarding. Voor alle zekerheid. Meer informatie:

Aarding. Voor alle zekerheid. Meer informatie: Meer informatie: Provincie Groningen, Drenthe, Overijssel en de Noordoostpolder Aardingsbureau Noord Postbus 196 8000 GB Zwolle Telefoon 038 852 76 05 Provincie Friesland Postbus 81 8900 AB Leeuwarden

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID

AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID 2 AARDING / VOOR ALLE ZEKERHEID 3 INHOUDSOPGAVE Belangrijkste punten 4 Aarding en elektriciteit 5 Geaard of niet? 5 Vier systemen van aarding 6

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje ENERGIE Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Van warme douche, autorit en vliegvakantie tot het verwarmen van ons huis: alles wat we in ons dagelijks leven doen, leidt tot uitstoot van broeikasgassen.

Nadere informatie

Persbericht voor Statenleden: Gebruik de lokale, Friese kracht voor een duurzamer Fryslân Bijlagen:

Persbericht voor Statenleden: Gebruik de lokale, Friese kracht voor een duurzamer Fryslân Bijlagen: Roo, Marijke de Van: Wini Weidenaar Verzonden: donderdag 12 maart 2015 20:36 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Persbericht voor Statenleden: Gebruik de lokale, Friese kracht

Nadere informatie

Bernhezer EnergieCoöperatie BECO

Bernhezer EnergieCoöperatie BECO Bernhezer EnergieCoöperatie BECO Ontstaan BECO Initiatiefgroep: lokaal en duurzaam Gesteund door lokale RABO en gemeente Najaar 2012 publieksavond Tweede avond voor belangstellenden werkgroepen Januari

Nadere informatie