Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties"

Transcriptie

1 F O C U S O P V E R S L AV I N G s ZO R G VA n doorbreken Begrijpen waar het om gaat Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties hanteren door Leefstijltraining Huisarts Sylvia van Manen over welles-nietes-discussies Jaargang 1 - nr 3 - december 2007

2 V o o r u i t Z I e n Inhoud Doorbreken 3 Leefstijltraining biedt houvast voor cliënt in risicosituaties 6 Regioconferenties schot in de roos 10 Autorijscholen en verslavingszorg pakken slechte gewoontes aan 13 Kort Inzien! 14 Probleemdrinkers zoeken sneller hulp dankzij consulenten in huisartsenpraktijk 18 Methadongebruikers: verhalen achter de cijfers 20 Minor Verslavingskunde voorziet in vraag naar goed opgeleid personeel 21 Het gezicht achter het Cliënten Service Bureau Gewoontes zijn diep verankerd in menselijk gedrag. Om een doel te bereiken, moeten die gewoontes vaak worden doorbroken. Dat geldt ook voor mensen die worstelen met verslaving of afhankelijkheid én voor de mensen die hen helpen hun problemen te overwinnen. In deze Inzien! veel voorbeelden van oude gewoontes en nieuw gedrag dat daarvoor in de plaats komt. Samen met autorijscholen proberen we slechte gewoontes met betrekking tot alcohol en verkeer te doorbreken, preventief of na een aanhouding. Doorbreken is ook een sleutelwoord voor methadongebruikers. Zij kampen vaak met lichamelijke, sociale en psychologische problemen en zitten gevangen in een patroon van opkrabbelen en terugvallen. Ook voor professionals is het niet eenvoudig bestaande processen te veranderen, zoals u bijvoorbeeld kunt lezen in het artikel over huisartsen, die een steeds belangrijkere rol gaan spelen bij het doorbreken van de onderbehandeling van alcoholproblematiek. Een doorbraak bereiken is moeilijk, maar je behaalt alleen nieuwe resultaten als je nieuwe dingen doet! Krijn in t Veld, Roel Hermanides Raad van Bestuur Novadic-Kentron C o lo f o n Uitgave Inzien! is een uitgave van Novadic-Kentron, netwerk voor verslavingszorg. Inzien! wordt toegezonden aan relaties en medewerkers en verschijnt drie keer per jaar. Wilt u dit magazine ontvangen of heeft u opmerkingen of suggesties? Mail uw reactie naar Redactieraad Femke de Blijzer, Sandra de Graaf, Roel Hermanides, Koby van der Knaap, Leon de Leijer, Mart van de Lisdonk (hoofdredactie), Neeltje van Gerven (Het Inventief) Ontwerp Heleen Verhoeven (Het Inventief) Eindredactie Femke de Blijzer Fotografie Bram Delmee, Maria van der Heyden, Leon de Leijer, Mart van de Lisdonk Foto cover Maria van der Heyden Illustratie Annet Scholten Aan dit nummer werkten verder mee Jules Pulles (Het Inventief), Wybo Vons (Wybo Vons Journalistieke producties) Oplage exemplaren Drukwerk Drukkerij Leonard, Oosterhout Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van Novadic-Kentron worden overgenomen. Hoewel bij de samenstelling van dit magazine de uiterste zorgvuldigheid is betracht, kan voor eventuele onjuistheden niet worden ingestaan. 2

3 V r o e g s i g n a l e r i n g a lco h o lp r o b l e m at i e k D r e m p e lv e r l a g e n d e a a n pa k va n o m va n g r i j k e o n d e r b e h a n d e l i n g Probleemdrinkers zoeken sneller hulp dankzij consulenten in huisartsenpraktijk Het recept blijkt even eenvoudig als doeltreffend. Bied huisartsen in hun eigen praktijk advies en gerichte ondersteuning, zodat zij alerter worden op sluimerende alcoholproblematiek en probleemdrinkers direct kunnen verwijzen. Met deze aanpak heeft Novadic-Kentron de afgelopen jaren geëxperimenteerd. Met succes, blijkt uit onderzoek dat het NISPA onlangs presenteerde. Dankzij de inzet van consulenten zijn probleemdrinkers geholpen, die anders geen professionele hulp hadden gezocht. 14

4 Vroeger kon ik een alcoholprobleem wel bespreekbaar maken, maar was het de vraag hoe zinvol dat was. De vervolgstap, een verwijzing naar de verslavingszorg, lag voor de meeste patiënten namelijk drie treden te hoog. Maar nu zij diezelfde hulp binnen de huisartsenpraktijk kunnen krijgen, staan zij daar wél voor open. Dat is de belangrijkste winst van het werken met verslavingsconsulenten, benadrukt Sylvia van Manen, huisarts in Den Bosch. De afgelopen twee jaar hield Josie van Dijk, een van de consulenten van Novadic-Kentron, maandelijks een eigen spreekuur in haar praktijk. Voor Sylvia was dat een extra stimulans om overmatig alcoholgebruik aan te kaarten. Dat is niet altijd even eenvoudig. Veel mensen vinden namelijk van zichzelf dat ze helemaal niet te veel drinken. Daardoor loop je de kans om in welles-nietesdiscussies terecht te komen. Maar als het wel lukt om een neutrale niet-moraliserende toon te treffen, kun je soms net dat zetje geven naar de verslavingsconsulent. Die maakt dan vervolgens een inventarisatie van het gebruik en zo nodig een plan van aanpak. Ik ben blij met die ondersteuning. SIGNAAL-onderzoek Sylvia was één van de zesenveertig huisartsen in Gelderland en Noord-Brabant die meewerkten aan het SIGNAAL-onderzoek (SIGNAlering, motivering, begeleiding en verwijzing bij ALcoholproblematiek in de huisartsenpraktijk). Dit onderzoek naar het effect van de inzet van verslavingsconsulenten voerde onderzoeksinstituut NISPA (Nijmegen Institute for Scientist- Practitioners in Addiction) uit in opdracht van Novadic- Kentron en IrisZorg (verslavingszorg Gelderland). De huisartsen signaleerden naar eigen zeggen meer alcoholproblematiek. Bovendien geven zij aan dat zij problematisch alcoholgebruik vaker ter sprake brachten. Dat heeft uiteindelijk geleid tot een toenemend aantal verwijzingen naar de consulent, concludeert onderzoeksleider Truus Kersten. Zij voerde het onderzoek uit met Cor de Jong, hoogleraar Verslaving en Verslavingszorg aan de Radboud Universiteit en wetenschappelijk directeur van NISPA. Truus: Desondanks zijn er nog veel patiënten die niet gebruikmaken van de verslavingsconsulent. Dat kan aan de patiënt liggen, maar ook aan de huisarts. De komende periode ligt daar een belangrijk aanknopingspunt voor verdere deskundigheidsbevordering en training. Ontnuchterende resultaten Ook al zijn de onderzoeksgegevens niet altijd even hard, het SIGNAAL-onderzoek bevat enkele ontnuchterende resultaten. Bijvoorbeeld het gegeven dat slechts 21,7% van de huisartsen aangeeft met de NHG-standaard voor alcoholproblematiek te werken. Verder blijkt dat de meeste huisartsen verslaving nog steeds zien als gedragsprobleem en niet als chronische hersenaandoening, waarvoor een medische behandeling nodig is. De meeste huisartsen zien verslaving nog steeds als gedragsprobleem en niet als chronische hersenaandoening. Hoewel de visie en houding van huisartsen niet wezenlijk zijn veranderd tijdens het project, verwijzen zij wel meer patiënten, constateert Truus Kersten. Het merendeel van de patiënten dat naar de consulent werd verwezen, dronk al jaren het dubbele van de geldende alcoholnorm of zelfs meer. Geen beginnende drinkers dus, terwijl dat aanvankelijk wel de doelgroep was voor wie de huisartsenondersteuning werd opgezet. Truus: Uit ons onderzoek blijkt dat huisartsen pas na één jaar ook patiënten met lichtere problematiek naar de consulent gaan verwijzen. Daardoor was er inderdaad in veel gevallen geen sprake van vroegsignalering in de letterlijke zin van het woord. Toch hebben de verwezen patiënten wel degelijk baat gehad bij de ondersteuning van de consulent. Vier weken na de interventie was driekwart van hen minder gaan drinken of zelfs helemaal gestopt. I nzien! DECE MBE R

5 V r o e g s i g n a l e r i n g a lco h o lp r o b l e m at i e k Truus Kersten, onderzoeksleidster: Er zijn nog veel patiënten die niet gebruikmaken van de verslavingsconsulent. Jan Verhelst, ervaringsdeskundige: Vergeet niet hoe eenzaam je bent met het geheim van je verslaving. Cor de Jong, hoogleraar Verslaving en Verslavingszorg aan de Radboud Universiteit en wetenschappelijk directeur van NISPA: Alcoholverslaving is een chronische hersenziekte. Bagatelliseren Sinds Austin Rooijakkers, huisarts in Sprang-Capelle, ondersteuning krijgt van een verslavingsconsulent, verwijst hij jaarlijks zo n vijftien à twintig patiënten door. Op basis van landelijke cijfers zou in elke huisartsenpraktijk zo n 10% van de patiënten problemen met alcohol moeten hebben. Hoe komt het dat huisartsen dat doorgaans niet zien? Ik vermoed dat patiënten met alcoholproblematiek minder vaak een huisarts bezoeken vanuit een soort vermijdingsgedrag, zegt Austin. Bovendien bagatelliseren of ontkennen veel patiënten hun probleem, zelfs als uit testjes blijkt dat hun alcoholgebruik veel te hoog is. En vergeet niet dat ik als bedrijfsarts van de huisvrouw op het spreekuur ook allerlei groepen mis, die hoogstwaarschijnlijk wel in aanmerking zouden komen voor een aantal gesprekken met de verslavingsconsulent. Wat dacht je bijvoorbeeld van al die zakenmensen die vaak stevig drinken en dineren? Dubbele ontkenning Het SIGNAAL-onderzoek werd feestelijk gepresenteerd tijdens een minisymposium op 2 november in Nijmegen. Alcohol in cijfers Van de Nederlandse bevolking is 10,4% een probleemdrinker. Een groot deel van deze groep is niet verslaafd, maar heeft wel problemen die samenhangen met alcohol. Het aantal probleemdrinkers onder mannen is vier maal zo groot als onder vrouwen (16,8% tegen 4,2%). Slechts 3% van de probleemdrinkers zoekt hulp. Huisartsen signaleren naar schatting hooguit tussen de 10 en 30% van de potentiële probleemdrinkers in hun praktijk. Er is dus sprake van een omvangrijke onderbehandeling. Enkele referenten gaven daarbij een reactie op het onderzoek, onder wie ervaringsdeskundige Jan Verhelst: Alcoholproblematiek wordt nu vaker door huisartsen gesignaleerd, maar nog lang niet altijd besproken. In feite is er dan sprake van dubbele ontkenning, zowel door de patiënt als door de huisarts. Daarom is het belangrijk dat artsen zich bewust worden van de manier waarop zij zelf tegen alcoholgebruik aankijken. Daardoor zijn ze namelijk beter in staat patiënten zonder vooroordeel te bereiken en hun vertrouwen te winnen, zodat patiënten ook zelf durven te beginnen over hun probleem. Want vergeet niet hoe eenzaam je bent met het geheim van je verslaving. Meer dan preventie Uit het SIGNAAL-onderzoek blijkt dat huisartsen onze verslavingsconsulenten vooral zien als vooruitgeschoven hulpverlening, en minder als dienstverlening waarbij sprake is van consultatie. Dat is een ander accent, maar ik vind dat geen enkel probleem, zegt Koby van der Knaap, hoofd van de afdeling Preventie, Voorlichting en Advies van Novadic-Kentron. Als patiënten met een alcoholprobleem niet naar ons toekomen, dan moeten wij naar hen toe, redeneert zij pragmatisch. Het is duidelijk dat onze consulenten in de huisartsenpraktijk veel meer moeten bieden dan alleen preventie. In eerste instantie krijgen zij namelijk patiënten te zien met behoorlijk zware problematiek. Toch geeft maar liefst 56% van hen aan dat zij anders geen hulp hadden gezocht. Bovendien vindt de helft van de verwezen patiënten het na de gesprekken met de consulent makkelijker om eventueel alsnog naar de verslavingszorg te stappen. De inzet van consulenten in de eerstelijn werkt dus duidelijk drempelverlagend. Als we op deze manier iets kunnen verbeteren aan de enorme onderdiagnose en onderbehandeling, is dat winst, ook 16

6 N ova d i c - K e n t r o n B e g r i j p e n wa a r h e t o m g a at Jan Verhelst, ervaringsdeskundige en Personal Coach bij Novadic-Kentron Alcoholproblematiek bij patiënten wordt door huisartsen lang niet altijd besproken. In feite is er dan sprake van dubbele ontkenning, zowel door de patiënt als door de huisarts. Daarom is het belangrijk dat artsen zich bewust worden van de manier waarop zij zelf tegen alcoholgebruik aankijken. Daardoor zijn ze namelijk beter in staat patiënten zonder vooroordeel te bereiken en hun vertrouwen te winnen, zodat patiënten ook zelf durven te beginnen over hun probleem. Want vergeet niet hoe eenzaam je bent met het geheim van je verslaving. Verder zou het goed zijn dat huisartsen bij het trainen van onder meer gespreksvaardigheden gebruikmaken van de ervaringsdeskundigheid van mensen zoals ik. Lees meer over vroegsignalering van alcoholmisbruik op pagina 14. Novadic-Kentron is de instelling voor verslavingszorg in Noord-Brabant. Samen met de cliënt zoeken we het beste antwoord op zijn vraag. We bieden preventie en voorlichting, behandeling, begeleiding, nazorg en opvang. Onze aanpak is gericht op de behoeften en wensen van de cliënt, persoonlijk en op maat, maar altijd onderbouwd door de nieuwste inzichten en wetenschappelijk onderzoek. Met verschillende vestigingen, steunpunten en zorgboerderijen zijn we altijd bij u in de buurt. Onze hoofdlocatie bevindt zich in Vught. Verder hebben we grotere en kleinere vestigingen in onder andere Breda, Den Bosch, Eindhoven, Tilburg, Helmond, Oss, Roosendaal en Bergen op Zoom. De hoofdlocatie: Novadic-Kentron Laagstraat 3 Postbus AE Vught Telefoon: (073)

Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties

Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties F O C U S O P V E R S L AV I N G s ZO R G VA n doorbreken Begrijpen waar het om gaat Alcohol en verkeer: autorijscholen voorkomen slechte gewoontes Risicosituaties hanteren door Leefstijltraining Huisarts

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

De Novadic-Kentron Groep. Leefstijl en preventie, verslavingszorg en maatschappelijke steun NET WERK V O OR V ERSL A V INGSZORG

De Novadic-Kentron Groep. Leefstijl en preventie, verslavingszorg en maatschappelijke steun NET WERK V O OR V ERSL A V INGSZORG De Novadic-Kentron Groep Leefstijl en preventie, verslavingszorg en maatschappelijke steun NET WERK V O OR V ERSL A V INGSZORG Welke rol spelen genotmiddelen in úw leven? Een kop koffie of thee, een wijntje

Nadere informatie

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007)

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007) in Nederland (1998-2007) Juni 2009 In het kort Het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag is sinds 1998 met 130% gestegen (89% gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel alcoholcliënten van 55 jaar

Nadere informatie

Alcohol Drugs Gokken Medicijnen. netwerk voor verslavingszorg

Alcohol Drugs Gokken Medicijnen. netwerk voor verslavingszorg Alcohol Drugs Gokken Medicijnen netwerk voor verslavingszorg Ik ben verslaafd aan... Hoe erg is het als u af en toe iets gebruikt? Wat is verslaafd? Wanneer bent u eigenlijk verslaafd? Welke middelen zijn

Nadere informatie

Actieplan Alcoholzorg. verslag activiteiten over het jaar 2003

Actieplan Alcoholzorg. verslag activiteiten over het jaar 2003 Actieplan Alcoholzorg verslag activiteiten over het jaar 2003 september 2004 Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN...4 3. RESULTATEN VAN HET TWEEDE JAAR ACTIEPLAN ALCOHOLZORG...5

Nadere informatie

Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn.

Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn. Alcohol (g)een probleem? Factsheet over preventie van overmatig alcoholgebruik vanuit de eerstelijn. 2 Alcoholpreventie vanuit de eerstelijn 3 Ondersteuning bij signaleren en bespreken 5 Pilot vroegsignalering

Nadere informatie

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving?

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Dag van de verslaving 12 oktober 2007 Gerard M. Schippers Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Tijdschrift sinds 2005 Bohn Stafleu Van Loghum

Nadere informatie

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt en overzicht alcohol < 0 jaar Voorlichting over de risico's van alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl < 0 jaar

Nadere informatie

voorkomen herstellen ondersteunen ondersteun de cliënt regisseert, wij leveren passende zorg Meerjarenbeleidsplan 2013-2016 Novadic-Kentron Groep

voorkomen herstellen ondersteunen ondersteun de cliënt regisseert, wij leveren passende zorg Meerjarenbeleidsplan 2013-2016 Novadic-Kentron Groep erstellen voorkomen herstellen ondersteunen de cliënt regisseert, wij leveren passende zorg ondersteun Meerjarenbeleidsplan 2013-2016 Novadic-Kentron Groep De cliënt regisseert, wij leveren passende zorg

Nadere informatie

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP Overmatig alcoholgebruik aanpakken met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk RODER Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP De belangrijke eerste stap... U heeft met uw huisarts gesproken over

Nadere informatie

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Samenwerking tussen algemeen ziekenhuis en GGZ Roxanne Izendooren Projectleider Vroegsignalering alcoholgebruik 23 april 2012 Opdracht: Vragenlijst

Nadere informatie

Cor de Jong: Je kiest ervoor drugs of alcohol te gebruiken, maar niemand kiest ervoor verslaafd te worden GGZ Breburg

Cor de Jong: Je kiest ervoor drugs of alcohol te gebruiken, maar niemand kiest ervoor verslaafd te worden GGZ Breburg F O CUS O P V E R S L AV I N GsZO R G VAn aanpakken Begrijpen waar het om gaat Cor de Jong: Je kiest ervoor drugs of alcohol te gebruiken, maar niemand kiest ervoor verslaafd te worden GGZ Breburg en Novadic-Kentron

Nadere informatie

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven.

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Voorbeeld alcoholbeleid Sociale Werk voorziening 1. Inleiding Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Binnen

Nadere informatie

Ondersteuning van huisartsen en ziekenhuizen bij vroegsignalering en kortdurende interventies door de verslavingszorg- en GGZ-instellingen

Ondersteuning van huisartsen en ziekenhuizen bij vroegsignalering en kortdurende interventies door de verslavingszorg- en GGZ-instellingen Ondersteuning van huisartsen en ziekenhuizen bij vroegsignalering en kortdurende interventies door de verslavingszorg- en GGZ-instellingen Drs. Myrna Keurhorst Drs. Ellen Keizer Drs. Juliette Cruijsberg

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Informatie voor huisartsen PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Wanneer verwijst u naar de BasisGGZ (Novae) of de Specialistische GGZ (VNN)? WANNEER VERWIJST U NAAR DE BASISGGZ (NOVAE)

Nadere informatie

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts 1. De rol van de huisarts De huisarts kijkt op basis van de anamnese m.b.v. de Audit C of ICD 10 de cliënt alcoholafhankelijk is en doorverwezen moet worden naar

Nadere informatie

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Sociaal kwetsbare burgers in Eersel Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Prestatievelden Wmo 1. Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid dorpen 2. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen

Nadere informatie

Weer volwaardige burgers worden

Weer volwaardige burgers worden SMO BREDa / novadic-kentron Weer volwaardige burgers worden Sneller hulp verlenen aan verslaafden en dak- en thuislozen. Dat willen Novadic- Kentron en SMO Breda: ketens smeden. Ervaringsdeskundige Wim

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie Preventie en voorlichting Introductie De afdeling preventie geeft voorlichting en advies over genotmiddelen aan jongeren, ouders en professionals. Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen

Nadere informatie

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08 Comm. : MZ Onderwerp Alcoholpreventie jongeren in Noord Brabant Status oordeelvormend Voorstel 1. Deel te nemen aan het project alcoholpreventie Jongeren Veiligheidsregio Brabant-Noord 2. Vanaf 2009 voor

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Woord van de voorzitter

Woord van de voorzitter Jaarverslag 201 1 Jaarverslag 201 Woord van de voorzitter Addicts voor Addicts (A4A) is een nog betrekkelijk jonge organisatie, die informele zorg verleent aan mensen met verslavingsproblemen. Individuele

Nadere informatie

DE GGZ IN DE 9 PRESTATIEVELDEN

DE GGZ IN DE 9 PRESTATIEVELDEN WMO W A A I E R Obstakels - Voorwaarden en Aanbevelingen DE GGZ IN DE 9 PRESTATIEVELDEN 1 Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid van dorpen wijken en buurten Obstakels Isolement Vooroordelen

Nadere informatie

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Alcohol en drugs Waar denken we aan? Nadine Mouchart, MSc Medewerker Verslavingspreventie Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? En wat missen

Nadere informatie

Slim leven. Motiveren tot een gezonde leefstijl

Slim leven. Motiveren tot een gezonde leefstijl Slim leven Motiveren tot een gezonde leefstijl Grip op het eigen leven Elke jongere verdient de kans om zich te ontwikkelen. Om uit te groeien tot een zelfstandig individu met ambities, doelen en perspectief.

Nadere informatie

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010 Lectoraat GGZ-Verpleegkunde LVG en Verslaving s Heerenloo 30 juni 2010 1 Wat komt aan bod? Overzicht programma LVG en verslaving Prevalentiegegevens Casus Brijder en s Heerenloo Discussie nav casuïstiek

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten < 0 ar Voorlichting over de risico's van Zwangeren Voorkomen van alcoholgebruik bij STAP alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl

Nadere informatie

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

STICHTING ADDICTS FOR ADDICTS (A4A) voor het bieden van hulp en ondersteuning aan mensen met verslavingsproblemen BELEIDSPLAN 2014

STICHTING ADDICTS FOR ADDICTS (A4A) voor het bieden van hulp en ondersteuning aan mensen met verslavingsproblemen BELEIDSPLAN 2014 1 STICHTING ADDICTS FOR ADDICTS (A4A) voor het bieden van hulp en ondersteuning aan mensen met verslavingsproblemen BELEIDSPLAN 2014 Oss 12 december 2013 1 2 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR?

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? Gezond genieten Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? 1. Op oudere leeftijd kun je lichamelijk beter tegen alcohol. 2. Vanaf het vijfenveertigste jaar heeft alcohol een gunstig effect op

Nadere informatie

Problematisch middelengebruik, verslaving en werk

Problematisch middelengebruik, verslaving en werk 6e tbv-congres Problematisch middelengebruik, verslaving en werk Dinsdag 11 november 2008 De Heerlickheijd van Ermelo, Ermelo Stichting ter bevordering der Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde www.tbv-online.nl/congres

Nadere informatie

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB Marijke Dijkstra Trimbos instituut Focus op onderzoek Utrecht, 2 december 2011 Improving Mental Health by Sharing Knowledge Programma Middelengebruik

Nadere informatie

Kwetsbare burgers in beeld? Workshop Symposium 10 februari 2014 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant

Kwetsbare burgers in beeld? Workshop Symposium 10 februari 2014 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant Kwetsbare burgers in beeld? Workshop Symposium 10 februari 2014 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant Kwetsbaarheid in beeld Inhoud workshop Het algemene beeld: Monitor Sociaal Kwetsbare Groepen

Nadere informatie

Praten met de patiënt over problematisch alcoholgebruik. Eindrapportage E.G. Burgering-van Gelder, J.H.B.M. Willems 21 december 2012

Praten met de patiënt over problematisch alcoholgebruik. Eindrapportage E.G. Burgering-van Gelder, J.H.B.M. Willems 21 december 2012 Praten met de patiënt over problematisch alcoholgebruik Eindrapportage E.G. Burgering-van Gelder, J.H.B.M. Willems 21 december 2012 2 Inhoud 1. Samenvatting... 5 2. Inleiding... 9 3. Doelstellingen...

Nadere informatie

Sfeerimpressie netwerkbijeenkomst Preventie in de Buurt 19 maart 2015 in Haarlem

Sfeerimpressie netwerkbijeenkomst Preventie in de Buurt 19 maart 2015 in Haarlem Sfeerimpressie netwerkbijeenkomst Preventie in de Buurt 19 maart 2015 in Haarlem In Haarlem vond de tweede regionale bijeenkomst van het project Preventie in de Buurt plaats. Professionals vanuit de publieke

Nadere informatie

Crisisopvang. onderzoek naar het oneigenlijk gebruik

Crisisopvang. onderzoek naar het oneigenlijk gebruik onderzoek naar het oneigenlijk gebruik Gemeente Nijmegen Afdeling Onderzoek en Statistiek april 2003 Inhoudsopgave 1 Probleemstelling en onderzoeksopzet 3 1.1 Aanleiding van het onderzoek 3 1.2 Probleemstelling

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

Workshop 9 En morgen gezond weer op

Workshop 9 En morgen gezond weer op 23 april 2012 Symposium Ouderen & Alcohol Workshop 9 En morgen gezond weer op Complementair werken in de zorg voor ouderen Yildiz Gecer Tactus Henk Snijders Carintreggeland Voorstellen Wie zijn wij? Wie

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?!

Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?! Kennis en rolopvatting van professionals gedurende Alcohol mij n zorg?! Integrale aanpak vroegsignalering alcoholgebruik bij ouderen in de eerstelijn Drs. Myrna Keurhorst Dr. Miranda Laurant Dr. Rob Bovens

Nadere informatie

Project vroegsignalering overmatig alcoholgebruik op de Spoedeisende Hulp

Project vroegsignalering overmatig alcoholgebruik op de Spoedeisende Hulp Project vroegsignalering overmatig alcoholgebruik op de Spoedeisende Hulp Angelique van Gaalen van der Ende Verpleegkundig specialist acute zorg Afdeling Spoedeisende Hulp Medisch Centrum Haaglanden locatie

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie.

De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Zelftest De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Met een glas wordt steeds een standaard hoeveelheid alcohol bedoeld: een bierglas voor een biertje, een wijnglas voor een

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Pagina 1 Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Juni 2011 - Nieuwsbrief Nr 3 Beste verloskundige en assistente, Dit is de derde nieuwsbrief over het onderzoek Alcohol en Zwangerschap van het Nederlands Instituut

Nadere informatie

Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden

Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden Bijlage 1: Concept Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden De regionale aanpak van alcoholmatigingsbeleid: Beleidsvisie en opdracht Inhoudsopgave 1. Urgentie... 1 2. Een complexe opdracht voor

Nadere informatie

Nieuwsbrief April 2015

Nieuwsbrief April 2015 Nieuwsbrief April 2015 Nieuwsbrief April 2015 Jaargang 22, nummer 4 In dit nummer: Van het bestuur 3 Van alles wat 4 AIC Den Bosch 5 D n Hoef (advertentie) 6 Ebla (advertentie) 7 Futuris (advertentie)

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Inspectie Jeugdzorg Utrecht, april 2013 Samenvatting Eind december 2012 heeft de Inspectie Jeugdzorg via een digitale vragenlijst een inventariserend onderzoek

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

GHB PROBLEMATIEK BIJ POLITIE EN JUSTITIE VRIJ EENVOUDING TE MAKEN EN GOEDKOOP MET ALS GEVOLG

GHB PROBLEMATIEK BIJ POLITIE EN JUSTITIE VRIJ EENVOUDING TE MAKEN EN GOEDKOOP MET ALS GEVOLG GHB PROBLEMATIEK BIJ POLITIE EN JUSTITIE VRIJ EENVOUDING TE MAKEN EN GOEDKOOP Dirk J. Korf Bonger Instituut voor Criminologie, UvA NISPA CONGRES -GHB Monitor Nijmegen, 19 maart 2013 MET ALS GEVOLG Lokale

Nadere informatie

EEn GEBUnDELDE aanpak voor Brabantse daken thuislozen

EEn GEBUnDELDE aanpak voor Brabantse daken thuislozen EEn GEBUnDELDE aanpak voor Brabantse daken thuislozen 1 Wij geven thuis! U ook? De Brabantse steden tellen steeds meer kwetsbare burgers zoals daken thuislozen en zwerfjongeren. Zowel hun aantal als de

Nadere informatie

Mondriaan. Mondriaan. in vogelvlucht. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Mondriaan. Mondriaan. in vogelvlucht. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid in vogelvlucht voor geestelijke gezondheid Colofon Tekst Concernstaf i.s.m. Afdeling Communicatie is an institute for mental health care in Limburg and is spread over more than fifty sites. This enables

Nadere informatie

Schakelen naar het juiste recept

Schakelen naar het juiste recept Schakelen naar het juiste recept Onderzoek naar verwijswerkwijze van huisartsen en praktijkondersteuners in Amsterdam-Zuid Voorjaar 2013 Aanleiding onderzoek Er is veel aandacht voor de inzet van de wijkverpleegkundige

Nadere informatie

13 december 2007. Bijlage. Zorgvernieuwingsprojecten GGZ en Collectieve Preventie GGZ. Bestedingsplan. Regio Midden-Holland.

13 december 2007. Bijlage. Zorgvernieuwingsprojecten GGZ en Collectieve Preventie GGZ. Bestedingsplan. Regio Midden-Holland. 13 december 2007 Bestedingsplan Bijlage Regio Midden-Holland Zorgvernieuwingsprojecten GGZ en Collectieve Preventie GGZ Inleiding Op 3 oktober 2007 heeft het portefeuillehoudersoverleg Wmo ingestemd met

Nadere informatie

Preventie. Nieuwsbrief. Voorjaar 2014. Informatie en advies over alcohol, drugs, opvoeding en puberteit. In deze nieuwsbrief

Preventie. Nieuwsbrief. Voorjaar 2014. Informatie en advies over alcohol, drugs, opvoeding en puberteit. In deze nieuwsbrief Nieuwsbrief Preventie Wij houden u graag op de hoogte Informatie en advies over alcohol, drugs, opvoeding en puberteit In deze nieuwsbrief Veel vragen over NIX18 Fabels en feiten De Buitenhof is een landelijk

Nadere informatie

Gerard Frijstein, MANAGER ARBODIENST BIJ ACADEMISCH MEDISCH CENTRUM, UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM EN HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM

Gerard Frijstein, MANAGER ARBODIENST BIJ ACADEMISCH MEDISCH CENTRUM, UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM EN HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Gerard Frijstein, MANAGER ARBODIENST BIJ ACADEMISCH MEDISCH CENTRUM, UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM EN HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM 41 We zijn goed in het oplossen van problemen, maar liever nog helpen we om ze

Nadere informatie

DE PROCEDURE DE FEITEN

DE PROCEDURE DE FEITEN Klachtencommissie Huisartsenzorg Midden-Nederland Uitspraak januari 2013 Kern: te late doorverwijzing bij verhoogde ASAT en ALAT waarden Klager verwijt de huisarts dat hij hem te laat heeft doorverwezen

Nadere informatie

Preventie- en handhavingsplan

Preventie- en handhavingsplan 08OKT.2014 Gemeente Delft Preventie- en handhavingsplan Voor de uitvoering van de Drank en Horecawet - 2014 Astrid Lensink & Irma Lauwers 14-04-2014 Inleiding Op I januari 2014 is de Drank- en Horecawet

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Alcohol Informatie voor patiënten F0931-3415 september 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH

Nadere informatie

Alcohol gebruik bij ouderen. 16-09-2010 Dick van Etten

Alcohol gebruik bij ouderen. 16-09-2010 Dick van Etten Alcohol gebruik bij ouderen 16-09-2010 Dick van Etten Inleiding Prevalentie Risicofactoren, lichamelijke aandoeningen Vroegsignaleren en diagnostiek Ontwikkelde interventies U moet de bakens verzetten

Nadere informatie

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa WIJ ZIJN IXTA NOA IXTA NOA. OFTEWEL IK STA NIEUW. IXTA NOA IS EEN EIGENZINNIGE VERZAMELING VAN MENSEN DIE ZELFBEWUST EN

Nadere informatie

Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel

Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel 1. Inleiding Met de komst van de Wmo per 1 januari 2007 is Den Bosch centrumgemeente voor de Openbare Geestelijke gezondheidszorg

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen ZORGAANBODPLAN 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Reflectie Hartfalen Het hartfalenprogramma wordt in 4 huisartsenpraktijken geïmplementeerd. Er is een selectie gemaakt van patiënten die geïncludeerd moeten

Nadere informatie

Welkom bij IrisZorg. Informatie voor cliënten

Welkom bij IrisZorg. Informatie voor cliënten Welkom bij IrisZorg Informatie voor cliënten IrisZorg is er voor u Het kan zijn dat uw leven anders loopt dan u wilt. Bijvoorbeeld door een verslaving of problemen op het gebied van wonen, werken en financiën.

Nadere informatie

opbouwen Huisarts Pieter Antonides: Jongeren hebben meer dan vroeger problemen door alcohol Verzet en emoties tussen

opbouwen Huisarts Pieter Antonides: Jongeren hebben meer dan vroeger problemen door alcohol Verzet en emoties tussen F O CUS O P V E R S L AV I N GsZO R G VAn opbouwen Begrijpen waar het om gaat Huisarts Pieter Antonides: Jongeren hebben meer dan vroeger problemen door alcohol Verzet en emoties tussen spoorlijn en begraafplaats

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014.

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Programma: 09.30 uur - Inloop met koffie en thee 10.00 uur - Eenzaamheid en sociaal isolement:

Nadere informatie

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U)

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.1 Auteur(s):Angela van den Berg/Marten Leistra Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300 E

Nadere informatie

Informatie Piet Roordakliniek. Tactus

Informatie Piet Roordakliniek. Tactus Informatie Tactus Behandelaanbod Forensische Verslavingskliniek De is een forensische verslavingskliniek en biedt behandeling aan cliënten die veelvuldig met justitie in aanraking zijn gekomen, langdurig

Nadere informatie

IIIk voel me zo rot, dat ik niet weet waar ik het zoeken moet. Het verwijzerspunt

IIIk voel me zo rot, dat ik niet weet waar ik het zoeken moet. Het verwijzerspunt n i e u w s b r i e f v o o r v e r w i j z e r s h a ag l a n d e n - j u n i 2 0 1 6 Op zoek naar tips bij depressie klachten? Ga naar www.geloofjehetselfie.nl IIIk voel me zo rot, dat ik niet weet waar

Nadere informatie

IRIS in de Buurt effectieve preventie is community-based

IRIS in de Buurt effectieve preventie is community-based IRIS in de Buurt effectieve preventie is community-based Lars van Driel Projectleider IRIS in de Buurt WWW.IRISZORG.NL Centrale positie Vervolgdia, plaats hier je tekst 2 Algemeen Preventie heeft pas echt

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 De kaders van verslavingspreventie... 5 2.1 Wettelijk kader... 6 2.2 Typen preventie... 6

Inhoud VII. 2 De kaders van verslavingspreventie... 5 2.1 Wettelijk kader... 6 2.2 Typen preventie... 6 VII Inhoud 1 Inleiding........................................................................... 1 1.1 Gezondheidsbevordering en preventie.............................................. 2 1.2 Verslavingspreventie................................................................

Nadere informatie

= concept = Plan van aanpak bestrijding drugsgebruik jongeren gemeente Drimmelen

= concept = Plan van aanpak bestrijding drugsgebruik jongeren gemeente Drimmelen = concept = Plan van aanpak bestrijding drugsgebruik jongeren gemeente Drimmelen Achtergrond: De wijkagent in Terheijden/Wagenberg heeft vanuit burgers, verontruste ouders, jeugd en 3 horecaondernemers

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid Volwassenen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Verslavingszorg Introductie Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen met problematisch gebruik van alcohol, drugs, medicijnen, gameverslaving en met

Nadere informatie

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.)

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.) www.ambiq.nl Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.) Februari 2013 Inhoud Geschiedenis samenwerking Ambiq-Tactus Visie en uitgangspunten Beleid Plannen 2013 e.v. Vragen Geschiedenis

Nadere informatie

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort De bestrijding van huiselijk geweld is een van de taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO, nu nog prestatieveld

Nadere informatie

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten 1. Inhoud 2. Inleiding 1. Inhoud 2. Inleiding 3. Intentie van het beleid op het gebied van klachten 4. Uitvoering beleid 5. Implementatie 6. Bijlage 1 Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken

Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken Interventies 2 Meetinstrument SumiD-Q 2 Open en Alert 2 Kennis 2 Kennisplein gehandicaptensector

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

IEDEREEN GEBRUIKT TOCH?

IEDEREEN GEBRUIKT TOCH? Cure & Care Development organiseert het symposium IEDEREEN GEBRUIKT TOCH? Verslavingsproblematiek bij mensen met een lichte verstandelijke beperking 13 december 2012 Dominicanenklooster in Huissen 1/6

Nadere informatie

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V)

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) Star-MDC is een organisatie waar diagnostiek en begeleiding van patiënten van met name de huisarts centraal staan. Hiervoor wordt laboratorium-, functie- en beeldvormend

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK TAALCOACHES 1 OKTOBER 2008 TOT EN MET 1 OKTOBER 2011 HELMOND.

PLAN VAN AANPAK TAALCOACHES 1 OKTOBER 2008 TOT EN MET 1 OKTOBER 2011 HELMOND. PLAN VAN AANPAK TAALCOACHES 1 OKTOBER 2008 TOT EN MET 1 OKTOBER 2011 HELMOND. A. INLEIDING De gemeente Helmond heeft in haar brief, kenmerk 0899005794 NP, Vrijwilligerscentrale Helmond uitgenodigd een

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF LVB en verslaving september 2012

NIEUWSBRIEF LVB en verslaving september 2012 NIEUWSBRIEF LVB en verslaving september 2012 Verbeterproject LVB en verslaving Gebruik van alcohol en drugs kan tot problemen leiden. Dat geldt nog sterker voor mensen met een licht verstandelijke beperking.

Nadere informatie

Doelgroepen kasteelplus. Kerngedachten bij de visie. Ontwennen meer dan stoppen. Visie : controleverlies betekent totale abstinentie

Doelgroepen kasteelplus. Kerngedachten bij de visie. Ontwennen meer dan stoppen. Visie : controleverlies betekent totale abstinentie Doelgroepen kasteelplus Ontwennen meer dan stoppen. Hoe helpen we mensen om te veranderen? dag van de zorg 17/03/2013 Patrick Lobbens Hoofdverpleegkundige verslavingszorg kasteelplus Kasteelplus 1 : mensen

Nadere informatie

Algemene Informatie. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Verslavingszorg. voor geestelijke gezondheid

Algemene Informatie. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Verslavingszorg. voor geestelijke gezondheid Algemene Informatie Informatie voor cliënten Verslavingszorg Mondriaan voor geestelijke gezondheid Uw hulpvraag staat bij ons centraal. Wie zijn wij? De Divisie Verslavingszorg is één van de vijf divisies

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders.

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Onderzoeksrapport Hou vol! Geen alcohol Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Suzanne Mares, MSc Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Prof. Dr. Rutger Engels Inleiding

Nadere informatie

Chairman / Inleiding / Closing

Chairman / Inleiding / Closing WHO S WHO Chairman / Inleiding / Closing ANNE VAN DUYSE Dr Anne Van Duyse is werkzaam als psychiater sinds 1994 en medisch directeur van De Sleutel sinds 2002. Zij is klinisch actief in het psychiatrisch

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie