Die legende des heileghen bisscops Sinte Nyclaes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Die legende des heileghen bisscops Sinte Nyclaes"

Transcriptie

1 Die legende des heileghen bisscops Sinte Nyclaes Nycholaus was portere 1 der stat van Patera. Ende hi was gheboren van heyleghen ende rike lieden. Sijn vader hiet Epyphanius ende sijn moeder hiet Johanna. Doen dese lieden dit kint in harer joncheit ghewonnen hadden, soe leefden si voertmeere in zuverheiden ende in heyleghen levene. Op den yersten dach datmen dit kint Sinter Claes baedde, so stont hi al rechte int becken. Ende hi en soech maer eens daechs die borst des goensdaechs 2 ende des vridaechs 3. Doen hi een yonghelinc was, soe scoude 4 hi alle der ander yonghelinge kintscheit. Ende hi ghinc altoes ter kerken 5 ende soe wat hi verstaen mochte vander heylegher scrijftueren dat onthielt hij. Doen sijn vader ende sijn moeder doot waren, soe peysde 6 hi hoe hi dat groete goet dat hem bleven was betrecken 7 mochte, niet der 8 eeren vander werelt, maer ten love Gods. Doen woende hi bi enen man die edel was die drie dochteren hadde. Die dwanc hi int bordeel te sittene - ende si waren meechden - omdat hi leven soude bi dien sundeghen loene die si alsoe winnen 9 souden. Doen dat Sinter Claes vernam, soe vereysde hi hem vander sonden ende bewant 10 enen clont gouds in enen doec ende werpt bi nachte doer een veynster in dies mans huys. Doen die man des morghens op stont, so vant hi den clont gouds. Hi dancte Gode ende huwede sijn outste dochter daer mede. Niet langhe daer na, so werp Sinter Claes noch enen clont gouts in sijn huus. Die man vanten echter ende dancte onsen heere God groetelec. Ende hi pensde dat hi daer na waken soude, om te weten wie hi ware die sine armoede ende sine scaemte alsoe versach 11. Cort daer na soe werp Sinter Claes noch enen clont gouts in des mans huus, die alte veel meerder was dan eenich vanden anderen gheweest hadde. 12 Ende metten cloppe, soe ontspranc 13 die man ende hi liep Sinter 1 Burger van een stad. 2 Woensdag. 3 Woensdag en vrijdag zijn de vastendagen. 4 Scuwde. 5 Handschrift: 'ter ker kerken'. 6 Nadenken, denken over iets. 7 Iets besteden, gebruiken. 8 Sic. Lees ter. 9 Handschrift: 'vin' winnen. 10 Handschrift: 'bn bewant'. 11 Versien: waarnemen. 12 Handschrift: 'hadden'. 13 Ontwaken, wakker worden.

2 Claes na, die vore liep, ende sprac hem aldus ane: Ontbeyt 14 alluttel ende en ontlope mi niet. Ende hi liep sterkelec 15 na ende hi bekinde dat Nycholaus was. Hi viel voer hem ter eerden ende woude sine voete cussen, maer Sinter Claes en wouts niet ghedoeghen. 16 Ende hi dedet den man gheloven dat hi dat niet versegghen en soude alsoe langhe als hi leefde. Hier na als die bisscop van Mirrea doot was, soe vergaderden daer die bisscopen dat si te dier stat enen bisscop souden maken. Ende onder hem soe was een bisscop van alte groeter macht. Ende als hise alle daer toe vermaent hadde dat sij vasten ende beden souden 17, soe hoorde 18 hi inder nacht een stemme die hem seide dat hi te mettentijt voer die kercdore staen soude. Ende die hi eerstwerven 19 saghe comen ter kercken werdt, die Nycholaus hiet, dat hine consacreren 20 soude ende bisscop maken. Dit openbaerde hi enen andren bisscop ende hiet hem dat si alle in bedinghe sijn souden, ende hi soude voer die kercdore wachten. Siet hier wonder! Te mettentide so stont Nycholaus op voer alle dander als van Gode ghesonden ende vercoren ende quam ter kerken. Die bisscop greepene ende seide: Hoe es dijn name? Ende Nycholaus die vol simpelheiden als een duve was, sloech sijn hoeft neder ende seide: Nycholaus, u knecht. Ende hi leyddene in die kerke ende setten in sbisscop zetel al waest hem leedt. Alsoe Nycholaus te voren gheweest hadde in oetmoedicheiden 21, alsoe hielt hi hem voert meer. Hi waecte vele in bedinghen. Hi hielt sinen lichame tonder met vastene. Hi scuwede gheselschap te hebbene 22 met wiven. Hi was oetmoedich om alle menschen tontfane, suete inder spraken, snel ende wijs in te beradene ende wreet in te berespene die sunden. Men leest in een coronike dat Sinter Claes was inden raet van Nychea 23. Hi dede oec menich scoen miracule ende teken. MIRAKELE 14 Ontbiden: Wachten, verwijlen. 15 Handschrift: 'vas sterkelec'. 16 Dulden 17 Handschrift: 'soude'. 18 Handschrift: 'hoorden'. 19 De eerste maal. 20 Wijden. 21 Deemoedig, onderdanig, onderworpen, nederig, gering over zich zelf denkende. 22 Handschrift: 'hebbe'. 23 Concilie van Nicaea, 325 AD.

3 Het waren eenderande scep lieden die in groeten anxte waren te verdrinkene. Op enen dach begonsten si alle te weenene ende te biddene, ende seiden: O Nycholaus, Gods knecht, oft waer es dat wij van di ghehoert hebben, soe moeten wijs gheware worden. Te hant so openbaerde daer een in Nycholaus ghelikenesse ende seide: Siet, ic ben hier, want ghi hebt mi gheroepen. Ende hi begonst hem lieden te hulpene met ryemen, met bomen ende met anderen instrumente vanden scepe. Ende doen verghinc die tempeest. Ende doen si te sijnre kerken quamen, soe bekindese sonder yemens wisen dat hijt was die hem gheholpen hadde, nochtan en hadden 24 sine noyt ghesien. Si dancten Gode ende hem van harer verlossinghen. Nycholaus seide: Dit es u gheschiet om u goet gheloeve, maer niet om mijnre verdienten wille. MIRAKELE Op eenen anderen tijt soe was in Sinter Claes provincie al te groet hongher, soe dat alle den lieden ghebrac, daer si bi leven souden. Doen vernam Nycholaus dat scepe in die havene aen comen waren die gheladen waren met tarwen. Soe ghinc hi ter stont der werdt ende bat den sceplieden dat si hem hulpen wouden uut elken scepe hondert mudde 25 corens voer die ghene die van hongher bederven souden. Si seiden: Vader, wi en dorrens 26 niet doen, want wi moetent leveren met maten in 27 skeysers schuere alsoe wijt ontfaen hebben tot Alexandrien. Nycholaus seide tot hem: Doet dat ic u segghe ende ic ghelove u bider cracht Gods dat ghijs 28 niet te mijn en selt vinden daer ghijt leveren selt. Die sceplieden dadent ende doen si quamen daer si tcoren leveren souden dat si t Alexandrien ontfinghen, so vonden si die selve mate die si daer ontfaen hadden, alsoe hem Nycholaus ghelooft hadde. 29 Doen seiden 30 si des keysers knapen dat groete wonder. Si loofden Gode ende Nycholaus sinen knecht. Dese heyleghe Nycholaus deylde dat coren elken na dat hijs noot hadde, soe dat sijs bi mirakele twe jaer lanc ghenoech hadden bi te levene ende oec ghenoech te zaeyne. 24 Handschrift: 'hadde'. 25 Benaming van eene inhoudsmaat van droge waren van verschillende grootte. 26 Durven. 27 Handschrift: 'in k skeysers'. 28 Handschrift: 'dat sijs ghijs'. 29 Handschrift: 'hadden'; dittografie 'Also hem nycholaus'. 30 Handschrift: 'seide'.

4 Als alle dat lantscap den afgoden diende voer ander afgode, soe oeffende 31 dat volc dat beelde 32 der onutter 33 Dyanen alsoe seere dat in Sinter Claes tide eeneghe dorpers dienden deser onnuttter Dyanen religioene ende dat si onder eenen boem die Dyanen gheconsacreert 34 was, plaghen te doene een oeffeninghe vanden heydenen. Maer Nycholaus verdreef die sede uut alle sinen lande ende dede den boem af houwen. Hierom werdt die viant yeghen hem vergramt ende maecte een olye die hiet Mydiaton. Ende die olye berent yeghen natuere in water ende in steene. Ende hi versciep 35 hem inder vormen ghelijc enen heileghe wive. Ende alsoe quam hi te ghemoete sommeghe mannen die in een scep voeren te Sinter Claes werdt. Ende hij seide hem aldus: Ic soude alte gherne varen met u lieden te Sinter Claes werdt, maer ic en mach. Daerom soe biddic u dat ghi dese olye draecht tot sijnre kerken. Ende om mijns te ghedinckene, soe salfter oec mede die mueren van sijnre kerken oft salen. Te hant was dat wijf verloren. 36 Die sceplieden saghen een ander sceepken met eersamme persoenen ende onder die was een die Sinter Clase alte ghelijc was. Ende die riep hem lieden aene ende seide: Ay, wat heeft u dat wijf gheseet oft wat heeft si u bracht? Si seident hem al. Doen seide hi: Dat es die vule Dyanen die al vol quaets es. Ende omdat ghi gheloeven moecht dat ic waer segghe, soe worpt die olye in die zee! Ende si deden alsoe. Te hant 37 was daer een groet vier in die zee. Ende si saghent langhe bernen in die zee dat yeghen natuere was. Mettien was dat sceepken van hem ghekeert ende si voeren 38 te Sinter Claes werdt. Ende doen si quamen daer sine saghen, soe seidense: Warelec, ghi sijt die ghene die ons verlosses 39 in die zee vander Dyanen bedrieghenesse. Si loefden 40 Gode ende dancten den heyleghen man Sinter Claes. EXEMPEL Te dien tide was eenrande volc dat yeghen tkeyserrike van Rome stac. Ende die keyser sant daer drie princen yeghen hem, die hieten Nepocia, Ursum ende 41 Apolinen. Ende si quamen 31 Handschrift: offer oeffende. 32 Handschrift: 'beeldie'. 33 Schadelijk. 34 Handschrift: 'gheconsacreet'. 35 Verscheppen: een andere gedaante annemen. 36 Weg. (eig. verloren, zoek ) 37 Handschrift: 'te hat'. 38 Handschrift: dittografie: 'voeren voer'. 39 Handschrift: 'verlosserslosses'. 40 Handschrift: 'loefde'. 41 Handschrift: dittographie 'Ende'.

5 aen die havene van Adria mids dien winde die hem contrarie was. Ende Sinter Claes noeddese met hem ten etene, omdat hi wilde dat si haren volke verbieden souden te roevene dat si te doen plaghen in jaermerten. Hier en binnen waest eens dat Sinter Claes daer niet en was, soe was die baeliu 42 ghemiedt met ghelde ende hadde bevolen III ontsculdighe ridders tonthoofdene. Als dat Nycholaus hoorde, soe bat hi dien drie princen voer gheseet dat si haestelec met hem daer gaen souden. Ende doen hi ter stat quam daer mense onthoefden soude, soe vant hise knielende ende doeghen verbonden ende den hangman tsweert boven thooft ghetrocken om te slane. Doe werdt Nycholaus verwermt met torene 43 ende liep onder den hangman ende nam hem tswert uuten sinen handen. Hi ontbant die ontsculdege ende leidese met hem thuusweert al ghesont. Ende hi ghinc haestelec tot des baeliuus huse weert ende stac die doren op met crachte die vast ghesloten waren. Die baeliu quam rechtvoert yeghen hem ende gruettene. Nycholaus veronwerdet 44 ende seide tot hem: Du, Gods viant, brekere der wet! Hoe dorrestu voer ons oeghen comen ende du wetes dat du so groeten mesdaet ghedaen hebs? Ende doe hine dus seere versproken hadde, soe begheerde de baeliu penitencie. 45 Ende hi nammen tot penitencie om der princen beden. Des keysers princen ontfinghen van Nycholaus die benedixie 46 ende voeren wech. Ende sonder bloetstortinghe daden si tonder 47 die viande. Ende doen sij weder omme toten keyser quamen, werdense groetelec van hem ontfanghen. Someghe benijdden deser princen heerlicheit. Ende met ghelde ende met beden soe ghevoerense soe yeghen des keysers provoost 48 dat hise voer de keyser soude wroeghen 49 van groeter mesdaet. Doen dit die provoost alsoe ghedaen hadde, soe werdt die keyser alte gram op die princen ende beval datmense kerkeren soude 50 ende dan doden sonder yemens vraghen binnen der selver nacht. Doen die wachter dit den princen 51 gheseet hadde, soe werdense alte seer bedroeft ende weenden bitterlec. Doen ghedachte deen van hem drien - dat was Nepocia - hoe dat Sinter 42 Benaming van den rechterlijken ambtenaar, die in een bepaald rechtsgebied (district, baljuwschap) als vertegenwoordiger van den landsheer optreedt, en elders schout of drost genoemd wordt. 43 Kwaad worden. 44 Geringe waarde hechten aan iets. 45 Aan een biechteling voor zijne zonden opgelegde boetedoening. 46 Goddelijke zegen. 47 Handschrift: tonder hoor'. 48 Opziener, hij die als hoofd over iets is aangesteld of aan het hoofd van iets staat. 49 Beschuldigen, aanklagen. 50 Handschrift: 'souden'. 51 Handschrift: prince.

6 Claes die drie ontsculdeghe ridders verloste ende hi bat hem dat sine met hem ane roepen souden. Doen riepen si met groter devocien 52 op Senter Claes. Opten selven nacht soe quam Nycholaus toten keyser ende seide seer gramelec: Waerom hebdi die princen dus met onrechte ghevaen ende ghevonnest ter doot sonder mesdaet? Haestelec, stant op ende laetse uut gaen! Ende en doedijs niet, ic sal Gode bidden dat hi di enen strijt toe bringhe ende daer saltu in doot gheslaghen wordden ende dan selen di die beesten eten. Die keyser seide: Wie bestu die ons dus bi nachte comes in minen palayse ende dorres 53 aldus tot mi spreken? Hi seide: Ic ben Nycholaus, bisscop der stat van Mirrea 54. Nycholaus verveerde 55 oec den provoost in sinen visioene met eenre verveerleker stemmen ende seide: Du verloren van sinne ende dom van herten, waerom hebstu toe gebracht ende gheconsentheert 56 der princen doot? Ganc vollec ende doese verlossen! Ende en doetstuus niet, dinen lichame sal vol levender wormen werdden ende dijn huus sal te hant worden ghedestruweert. Die provoest seide: Wie bestu die dus dreyghende comes? Ende hi seide: Wet dat ic ben Nycholaus, bisscop der stat van Mirrea. Doen die keyser ende die provoest ontwaecten soe seyden si deen den anderen haer visioen. Ende doen sonden si haestelec om die ghevanghene. Ende doen 57 seide die keyser toten princen: Wat toeverien coendi dattu ons met dusdaneghen droemen bespottes? Die princen antworden hem dat si neghene toeveraers en waren ende dat si der doot niet verdient en hadden. Die keyser seide hem: Kendi enen bisscop die Nycholaus heet? Doen die princen sinen naem hoerden, soe sloeghen si haer oeghen te hemele ende staken haer handen op ende baden Gode dat hise om Nycholaus verdiente vanden anxte verlossen woude. 58 Doen seydense den keyser van Nycholaus heyleghe levene ende van sinen groeten mirraculen. Doen seide die keyser toten princen: Gaet vrilec wech ende danct Gode die u mids Nycholaus bede verlost heeft. Ende draecht 59 hem vanden onsen ende bidt hem dat hi mi niet meer en dreyghe maer dat hi Gode voer mi bidde ende voer mijn rike. Cort daerna soe quamen dese drie princen met groeter blijscap tot 60 Nycholaus. Si vielen te hant neder voer sijn voete ende seyden: Warelec du best een groet vrient Gods ende een ghewarich minnare Jhesu Cristi. 52 Innigheid, met godgewijde stemming. 53 durven, de moed hebben. 54 De 'e' in Mirrea in superscript. 55 Vrees aanjagen aan iemand. 56 Toestemmen in iets, inwilligen. 57 Handschrift: 'die k' geschrapt. 58 Handschrift: 'die' geschrapt. 59 Meedelen.

7 Ende sij seiden hem watter gheschiet was. Doen Nycholaus ghehoort ende verstaen hadde die saken, hi stac sijn handen te hemel werdt ende seide: Here Jhesu, ic love ende dancke u grotelec. Hi leerde den princen wel te doene. Hi benedijse ende sant se ten keyser weder. Nycholaus leefde altijd in groeter heylicheit. Ende als dien tijt quam dat hem God halen woude in sijn ewich leven uut deser ellendegher werelt - dat verstont Nycholaus inden geeste - doen bat hi onsen here dat hi hem senden woude sinen heyleghen inghel. Ende hi sloech sijn hoeft neder ende hi sach den inghel tot hem comen met groeter claerheit. Hi las desen salm: Heere, ic hebbe ghehoept in dij ende ic ben niet wordden confuys. 61 Ende int leste seide hi: Heere, in dinen handen bevelic minen geest. Dat was int Jaer ons heren C.C.C.C ende XLIIJ. Doen hoordemen daer hemelsche melodye. Doen was hij begraven in een marberen tomme. 62 Ende uut sinen hoefde vloeyde olye ende water als een fonteyne ende uut sinen voeten. Ende noch op den dach van heden, soe vloeyt uut sinen leden olye die crachtich es yeghen vele ziecheiden. Na hem quam een goet man, die bisscop was. EXEMPEL Dese werdt verdreven vanden quaden menschen ende daerom liet die olie uut Sinter Claes haer vloyen. Ende doen hi weder ghehaelt was, so vloeyde die olye weder alsoe si te voeren ghedaen hadde. Na vele tijts, soe destruweerden die Turken die stat van Mirrea ende XLVIIJ ridders van Berrea die voeren derwerdt. Ende vier monke toenden hem Sinter Claes tomme ende si dadense op ende vonden sijn beene vloeynde van olien. Ende sij voerdense met groeter eersamheit te Berrea werdt. Dat was inden jare ons heren M ende LXXVIJ. EXEMPEL Een out man was ende die ontleende ghelt aen enen Jode ende hi swoer hem op Sinter Claes outaer, omdat hij anders en ghenen borghe en hadde, dat hijt hem weder gheven soude alsoe saen 63 als hi conste. Ende omdat hi dat ghelt te langhe besichde ende onder hielt, soe hiescht 64 hem die Jode. Die man seide dat hi hem tghelt betaelt hadde. Die Jode riepen ten vonnesse ende men wijsde den man dat hi sweren moeste. Die man hadde met hem bracht enen holen 60 Handschrift: tot 'f' Nycholaus. 61 In verwarring gebracht. 62 Het graf. 63 Spoedig. 64 Eisde.

8 stoc dien hi al vol ghemalen tgouds ghedaen hadde als oft hine plaghe te beseghene. Ende doen hi den eedt dede, soe gaf hi den Jode dien stoc te houdene. Ende hi swoer dat hi hem meer ghegeven hadde dan hi hem sculdich was. Doen hi ghesworen hadde hiesch hi sinen stoc weder ende die Jode die dese scalcheit niet en wiste, gaffen hem weder. Doen dese, die dese bedrieghenesse ghedaen hadde, wederkeerde tot sinen huyse, soe viel hi van vake op enen wechsceede neder ende ontsliep. Ende een waghen die daer ghevaren quam doeddene ende brac den stoc daer tgout in was. Ende tgout stortte uute. Doen dat die Jode hoorde, quam hi haestelec derwerdt. Ende doen hi dese loesheit 65 sach, verwonderes hem. Ende hem rieden vele lieden dat hi tgout te hem werdt name, maer hi en woude, ten ware dat die man, dier doot ware, bi Senter Claes verdiente levende wordde. Ende hi seyde, waert dat alsoe ghesciede, hi soude hem doen doepen ende wordden kersten. Die man die doot was, stont op te hant ende die Jode werdt ghelovich ende ghedoept in Cristus name EXEMPELE Een ander Jode sach die groete cracht van Sinter Claes ende die groete mirraculen. Hi dede maken een beeldie 66 ende settet binnen sinen huyse. Ende als hi yet verre ghinc, soe beval hi hem alle sijn goet met dreyghene ende seide dese wordde, oft des ghelijc: Siet Nycholaus, ic bevele u alle mijn goet te wachtene. 67 Op een tijt doen die Jode wech was ende hi Senter Claes sijn goet met desen woerden bevolen hadde en waert dat hijt niet wel en wachte, hi soude hem wreken over hem met slaghen ende met gheeselen, soe quamen dieven ende nament hem al ende lieten daer alleen die beeldie. 68 Doen die Jode quam ende hi sach dat hi gheroeft was, sprac hi desen beeldie 69 toe in deser manieren aldus: Her Nycholaus, en settic u niet in minen huyse dat ghi mijn goet wachten sout van den dieven. Waerbi lietstu dit doen ende en verbodest hem niet? Hierom seldi ghedoeghen grote tormenten, want ghi selt dat ghelden voer die dieve. Ende alsoe saelic mijn scade verhalen in dinen tormenten ende vercuelen minen gramscap in dinen slaghen. Aldus begreep die Jode dat beeldie 70 ende hij sloecht ende gheeselet seere. Hoort hier dat seer te verwonderen es! Daer die dieven dat goet deylden dat si den Jode ghestolen hadden, soe oppenbaerde hem Sinter Nycholaus des 65 Bedrieglijkheid, valschheid. 66 Sic. Lees beelde. 67 Bewaken. 68 Handschrift: 'beeldie'. 69 Handschrift: 'beeldie'.

9 ghelike sprekende: Waerbi ben ic om uwen wille dus seer ghegeeselt ende gheslaghen? Waerbi heb ic sus vele tormenten gheleden? Siet hoe mijn lichame ghewefelt 71 es ende siet hoe roet dat hi es van bloede. Gaet vollec ende ghevet al weder dat ghi ghenomen hebt oft anders sal die wrake Gods op u comen ende u mesdaet sal dan oppenbaer werdden. Ende elc van u sal werden ghehanghen. Die dieven seiden: Wie bestu die dusdanen dinghen segt tot ons? Ende hi seide: Ic ben Nycholaus, Gods knecht, die die Joden om sijn goet dat ghi ghenomen hebt aldus fellec heeft gheslaghen ende ghegheeselt. Si werden vervaert ende quamen toten Jode ende seyden hem dat groet mirakel. Die Jode seyde hem wat hi der beeldien 72 ghedaen hadde. 73 Doen gaven sij hem alle sijn goet weder. Dus so quamen die dieven tot gherechten rouwe ende die Jode werdt ghedoept ende ontfinc kersten gheloeve. EEN EXEMPELE Het was een man die alle jare alte groetelec vierde Sinter Claes feeste om sijns kints wille, dat ter scolen ghinc. Op enen tijt soe bereydde dies kints vader een groete maeltijt ende noedde vele clerken. Ende die duvel benijdde dit ende quam voer die doore in pelgrijms abijt ende bat daer om een aelmoesene. Die vader beval haestelec sinen kinde dat hi dien pelgrijm 74 een aelmoesene gave. Dat kint haeste hem ende en vant den pelgrijm niet, maer hi volchde hem na. Ende alst comen was op enen 75 weeghscede, so begreep die duvel dat kint ende verworghet. Doen dat die vader hoorde, versuchte hi seere ende nam den lichame ende leydene in een camere. Ende van groeten rouwe begonste hi te roepene ende te segghene: O suete kint, hoe eest aldus met di? O sente Nycholaus, es dit den loen vander eeren die ic u 76 langhe ghedaen hebbe? Ende doen hi dit ende des ghelijc seide, soe verwecte dat kint als uut enen slape ende ontdede 77 sijn oeghen ende stont op ende wandelde. EEN EXEMPELE 70 Handschrift: 'beeldie'. 71 Met striemen, wonden bedekt. 72 Handschrift: 'beeldien'. 73 Handschrift: 'hadden'. 74 Handschrift: 'met' geschrapt. 75 Handschrift: 's weeghscede'. 76 Handschrift: 'u' superscript. 77 Openen.

10 Een edel man was ende die bat Sinter Claes dat hi hem eenen sone impetreren 78 woude van Gode. Ende hi gheloefde dat hi tkint tot sijnre kerken bringhen soude ende soude hem offeren enen gulden nap. Die sone werdt gheboren ende die vader dede enen nap maken. Ende omdat die nap hem alte seer wel ghenoechde 79, soe behielt hine te sinen beseghene ende hi dede enen anderen nap maken die alsoe vele werdt was. Ende doen voeren si te scepe tot sinter Nycholaus kerke weert. Die vader hiet sinen soene dat hi hem water gave in dien nap die hi eerstwerf maken dede. Ende doen tkint water sceppen soude, soe vielt metten nappe in die zee ende voer wech. Ende sijn vader beweendene bitterlec, maer hi dede sine gheloeften. Ende doen hi tot Sinter Nycholaus outaer quam ende hi den anderen nap offerde, soe viel hi van den outare als oft menne daer af gheworpen hadde. Doen hief hine weder op ende settene op den outaer. Ende hi werdt weder af gheworpen. Ende hi hieffene derdewerf op ende settene weder op den outaer. Ende hi werdt derdewerf af gheworpen. Hier in hadden si alte groeten verwonderen. Ende die vader werdt alte seere bedruct ende riep op Senter Clase. Doen quam daer te hant dat kint ende brochte den eersten nap in sine hande. Ende seyde voer hem allen, hoe dat in die zee viel ende dat doen quam Sinte Nycholaus ende hieltene op dat hi niet en verdranc, noch niet ghequetst en was. Die vader wert seer verblijt ende offerde beide die nappen Senter Clase. 78 Verkrijgen, winnen. 79 Vermaakte.

[C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6]

[C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6] [C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6] Nu is ghecomen den meydach, ende doen quam Floris in root purper gecleed[t], om dat hi den rooden roose gelijken soude, ende dat

Nadere informatie

tekst: Mariken van Nieumeghen fragment: Hoe Emmeken haer sondich leven een luttel beclaecht

tekst: Mariken van Nieumeghen fragment: Hoe Emmeken haer sondich leven een luttel beclaecht tekst: Mariken van Nieumeghen fragment: Hoe Emmeken haer sondich leven een luttel beclaecht r. 590 O memorie, verstandenisse, waerdii dinckende Op dleven, daer ick mi nu int ontdraghe, Het soude u duncken

Nadere informatie

1. Van enen brueder in welkes hande die kroemen verwandelt weren in peerlen

1. Van enen brueder in welkes hande die kroemen verwandelt weren in peerlen Tien korte exempelen, over gewone mensen, arm en rijk, jong en oud, allemaal bedoeld om er een godsdienstige waarheid mee te verduidelijken. Zie over exempelen en mirakels Wereld in woorden pag. 302 e.v.

Nadere informatie

hertaling Albert Verwey (soms iets herschikt) [of een eigen variante] Hadewijch s 7e visioen

hertaling Albert Verwey (soms iets herschikt) [of een eigen variante] Hadewijch s 7e visioen Hadewijch s 7e visioen te enen cinxendage wart mi vertoont in de dageraat, ende men sanc mettenen in de kerke ende ic was daar; ende mijn herte ende mijn aderen ende alle mine leden schudden ende beveden

Nadere informatie

Die coninc vraecht: Hoe comt dat men wint gevoelt ende niene sien en mach?

Die coninc vraecht: Hoe comt dat men wint gevoelt ende niene sien en mach? Hieronder volgen uit de Sidrac alle eenentwintig vragen die op pagina 110 van Wereld in woorden opgesomd worden, inclusief de complete antwoorden. Sidrac blijkt inderdaad een allesweter. Die coninc vraecht:

Nadere informatie

Van Pylatus. Hoe Pylatus doot sloeg des conincs soen van Vrancrijck. 1. Doesborch 1528: spelden

Van Pylatus. Hoe Pylatus doot sloeg des conincs soen van Vrancrijck. 1. Doesborch 1528: spelden Van Pylatus Pylatus Pontius, een rechter ghestelt over dat Joetsche volcke, is mede gherekent van den.ix. quaetsten, omdat hi dat alderbeste goet dat in den hemel ende in der eerden is, so deerlijc, so

Nadere informatie

Ponthus ende die schoone Sydonie

Ponthus ende die schoone Sydonie Een schoone ende amoruese historie van Ponthus ende die schoone Sydonie welcke waren beyde van coninclijker afcoemsten: Ponthus des conincx Tybours sone, coninck van Galissiën ende Sidonie des conincx

Nadere informatie

Wat de name bediet. Donnosel 1

Wat de name bediet. Donnosel 1 Wat de name bediet Donnosel 1 kinderkinne heet men also bi drien reidenen: omme donnoselheit van leivenne, van reidenen ende van der pinen, ende omme donnoselheit die si behilden. Men heetse onnosel van

Nadere informatie

Van Sente Paula der weduwen van Roemen

Van Sente Paula der weduwen van Roemen Van Sente Paula der weduwen van Roemen Paula was een edel vrouwe van Roemen. Haer leven bescreef Ieronimus in desen woerden: Waert dat al mijn leden worden verwandelt in tongen ende alle mijn lede spraeken,

Nadere informatie

O Mdat het verhaal vergeten is

O Mdat het verhaal vergeten is O crux lignum triumphale [1r] O Kruis, zegevierend Hout Hier vintmen bescreuen hoe dat they lighe cruys quam tot BREDA É O Mme dat die reden es uergheten, Ende luttel liede sijn, diet weten, Hoe theylighe

Nadere informatie

Hs. Stockholm KB A 159 (26vb-28ra) Hs. Amsterdam Universiteitsbibliotheek VI B 14 (40rb-42rb) Vanden onnoselen kinderen. Wat de name bediet

Hs. Stockholm KB A 159 (26vb-28ra) Hs. Amsterdam Universiteitsbibliotheek VI B 14 (40rb-42rb) Vanden onnoselen kinderen. Wat de name bediet Hs. Stockholm KB A 159 (26vb-28ra) Hs. Amsterdam Universiteitsbibliotheek VI B 14 (40rb-42rb) Vanden onnoselen kinderen Wat de name bediet Donnosel 1 kinderkinne heet men also bi drien reidenen: omme donnoselheit

Nadere informatie

'i' ontstaan, een verschijnsel dat vooral in het Brabants voorkomt (Van Loey 1980b, 15b).

'i' ontstaan, een verschijnsel dat vooral in het Brabants voorkomt (Van Loey 1980b, 15b). Proloog Handschrift Wenen [7r] Hier beghint de legende vander heilegher maget Sinte Godelieve: / Als men screef ons Heeren jaer M / ende vierentachtentich, als paus / te Roome was Hildebrant ende / daer

Nadere informatie

Pelgrimagie der menscherliker natueren

Pelgrimagie der menscherliker natueren editie Ingrid Biesheuvel bron, (handschrift ms. germ. fol. 624 van de Staatsbibliothek Preussischer Kulturbesitz te Berlijn.) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_pel003pelg01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Valentijn ende Oursson,

Valentijn ende Oursson, Een schone ende wonderlijcke historie van Valentijn ende Oursson, de twee edele vrome ridders, sonen vanden mogenden keyser van Griecken ende neven vanden edelen koningh Pepijn, doen ter tijt koningh van

Nadere informatie

De jeeste van Walewein

De jeeste van Walewein Veel meer over Walewein en ettelijke andere Arturromans is te vinden in het grote derde hoofstuk van Frits van Oostrom, Stemmen op schrift. Amsterdam 2007. De jeeste van Walewein Vanden coninc Arture Es

Nadere informatie

In het volgende fragment lezen wij hoe de boerenzoon Ferguut op weg gaat naar het hof van koning Artur, aangezien hij zo graag ridder van de Ronde Tafel wil worden. Nadat de koning hem tot ridder heeft

Nadere informatie

Vanden sacramente van Aemsterdam.

Vanden sacramente van Aemsterdam. Het wonder dat Willem van Hildegaersberch in deze sproke verhaalt, voltrok zich in maart 1345 in een woning aan de Kalverstraat. Nog ieder jaar vindt in die maand in Amsterdam de Stille Omgang plaats,

Nadere informatie

oe Namels van Bavier hoorde [162] Karels redene ende sine woorde wart hi van herten seere gram.

oe Namels van Bavier hoorde [162] Karels redene ende sine woorde wart hi van herten seere gram. A lse doe 1 saghen die Sarrasine [161] doot haren heere, ginghen si hem pinen 2 dapperleke 3 te vliene. Daer en was gheen so coene, hi en wilde te dien stonden wel hebben geweest sijnre verde. 11130 Die

Nadere informatie

A lso nam Ogier vele sciere [241] vanden spere dat baniere ende scoerdet vore Broyiers oghen. Dat en conste Broyier niet ghedoghen. Hi quam daerbi uten keere ende vinc ghereet te sinen spere 16950 ende

Nadere informatie

N u volghede Charloot met sporen [101] den herte na, dat emmer voren 4985 wel was ene boghescote. Dat verdroot seere Charlote. Hi verhaeste 1 sijn pert meer dant ghelede. 2 Hets dicke gheseit te menegher

Nadere informatie

Niclaes Peeters. Editie J.G.R. Acquoy

Niclaes Peeters. Editie J.G.R. Acquoy Hier beghinnen de sermonen oft wtlegghingen op alle de evangelien vander vasten, metter passien, alsomen die inder kercken houdt zeer costelijck wtgeleyt Niclaes Peeters Editie J.G.R. Acquoy bron Niclaes

Nadere informatie

Dander Martijn. De tweede Martijn.

Dander Martijn. De tweede Martijn. Dit is een van de zogenoemde strofische gedichten van Jacob van Maerlant (zie Stemmen op Schrift pag. 544 en, voor de Eerste Martijn, pag. 521-2, 535 en 543). De gesprekspartners, de vrienden Jacob en

Nadere informatie

J. van Mierlo Jr., S. J. Strophische Gedichten

J. van Mierlo Jr., S. J. Strophische Gedichten LEUVENSE TEKSTUITGAVEN 446 J. van Mierlo Jr., S. J. lihad EWIJCH Strophische Gedichten Keurboekerij, Grote Markt, 17, Leuven. 1910. Ritmata haywigis I I y, al es nu die winter cout vn Cort die daghe

Nadere informatie

Een nieuw lied op de zeven hooftzonden: en op ieder zonden haar exempel, zeer stigtig voor de

Een nieuw lied op de zeven hooftzonden: en op ieder zonden haar exempel, zeer stigtig voor de en op ieder zonden haar exempel, zeer stigtig voor de jonkheid om te lezen, zynde een spiegel om de zouden te vlieden bron : en op ieder zonden haar exempel, zeer stigtig voor de jonkheid om te lezen,

Nadere informatie

I n den salighen name Marie, [90]

I n den salighen name Marie, [90] Deel 2 Ogiers outheit (versregels 4137-23731) I n den salighen name Marie, [90] die moeder es ende maghet vrie willic nu beghinnen dichten. Ende dat ic mi niet en moete ontvruchten, 1 4140 des moghe mi

Nadere informatie

.vij xiiij A iij b c xi d PETRONILLE virgine.vij

.vij xiiij A iij b c xi d PETRONILLE virgine.vij [schutblad] Tsomer stic vander GULDEN LEGENDE [B].ij. [-4r] d Van pinxteren..i. vij e VRBANI pape.vij vi f g BEDE presbiteri.vij xiiij A iij b c xi d PETRONILLE virgine.vij KL Iunius heuet dies.xxx. luna.xxviij.

Nadere informatie

Göttingen, theol. 160 proloog, Cant. 1,1-615 -

Göttingen, theol. 160 proloog, Cant. 1,1-615 - Göttingen, theol. 160 proloog, Cant. 1,1-615 - Göttingen theol. 160 varianten proloog basishs.: * H1: Gö, Göttingen, NStUB, theol. 160 collatiehss.: * O: De, Deventer, SAB, 101 F F2 Ha2, Den Haag, KB,

Nadere informatie

Bijlage I: Parafrase en analyse van relevante passages uit boek VI van Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD)

Bijlage I: Parafrase en analyse van relevante passages uit boek VI van Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD) Bijlage I: Parafrase en analyse van relevante passages uit boek VI van Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD) Van den proprieteyten der dinghen (VDPDD) Infant/Kindertijd (0 7 jaar) Informatie over leeftijdsfase

Nadere informatie

Cornicke van Brabant

Cornicke van Brabant Cornicke van Brabant Hennen van Merchtenen editie Guido Gezelle bron (ed. Guido Gezelle). A. Siffer, Gent 1896 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/henn004corn01_01/colofon.htm 2003 dbnl

Nadere informatie

De oudste preken in het Nederlands

De oudste preken in het Nederlands De oudste preken in het Nederlands Limburgse sermoenen in het begaardenconvent 3 hss.: Brussel, KB, II 112 (Servaaskopiist); Brussel, KB, IV 138; Weert, Minderbroeders, 10 (Johannes Test) Relatie met

Nadere informatie

Vindplaats: Toonkunstbibliotheek Amsterdam, 212 E 20, Gulde-iaers Feest-Dagen, 1635 I.S.V.W. Pagina 1157, Microfilm: UB Amsterdam

Vindplaats: Toonkunstbibliotheek Amsterdam, 212 E 20, Gulde-iaers Feest-Dagen, 1635 I.S.V.W. Pagina 1157, Microfilm: UB Amsterdam Wij vyeren heden Wij vyeren heden is een Sint-Nicolaaslied uit Gulde-iaers-feestdagen (1635, pag. 1157) van Johannes Stalpaert van der Wiele, I.S.V.W. (1579-1630). Vindplaats: Toonkunstbibliotheek Amsterdam,

Nadere informatie

Beatrijs. Tekst en vertaling

Beatrijs. Tekst en vertaling Editie H. Adema bron H. Adema (ed.),. Taal & Teken, Leeuwarden 1988 (derde druk) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_bea001beat38_01/colofon.php 2012 dbnl / H. Adema t.o. 3 Eerste handschrift

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

33054 vogel sijn vlucht gedaen heeft also dat. 33055 men daer gheen teyken en siet daer die. 33056 vogelen gheulogen hebben ende het wer-

33054 vogel sijn vlucht gedaen heeft also dat. 33055 men daer gheen teyken en siet daer die. 33056 vogelen gheulogen hebben ende het wer- Folio 217r 33017 Hier beghint het xij. boeck ende spreect 33018 vande vogelen int ghemeen ende int spe- 33019 ciael 33020 Dat i. capitel vande vogelen int gemeen 1 33021 ENde want nv die trac- 33022 taet

Nadere informatie

BIBLIOTHEEK VAN. 111,1133WE Ell ONDER REDACTIE VAN. Dr. H. E. MOLTZER. Hoogleeraar te Groningen, Dr. JAN TE WINKEL

BIBLIOTHEEK VAN. 111,1133WE Ell ONDER REDACTIE VAN. Dr. H. E. MOLTZER. Hoogleeraar te Groningen, Dr. JAN TE WINKEL BIBLIOTHEEK VAN 111,1133WE Ell ONDER REDACTIE VAN Dr. H. E. MOLTZER Hoogleeraar te Groningen, EN Dr. JAN TE WINKEL Praeceptor aan het Gymnasium te Groningen. MET MEDEWERKING VAN Prof. W. G. BRILL, Prof.

Nadere informatie

Spiegel der monniken

Spiegel der monniken Spiegel der monniken Editie van de Middelnederlandse vertaling van het eerste boek van de Profectus religiosorum door Roel van den Assem, Eefje Been, Afra Boot, Fleur van Geenen, Jelmer Dijkstra, Jorik

Nadere informatie

Het nieuwe christelyk en geestelyk uur-slag

Het nieuwe christelyk en geestelyk uur-slag bron. z.n., z.p. ca. 1800 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_nie042nieu01_01/colofon.php 2013 dbnl 1. Stem: Daar was een meisje jong van jaaren. EEn ider mag in deze Tijden, De Goedheid

Nadere informatie

Het daghement ghegheven teghen den Heere Prince van Orangen.

Het daghement ghegheven teghen den Heere Prince van Orangen. Het daghement ghegheven teghen den Heere Prince van Orangen. Bron: Verantwoordinge, verklaringhe ende waerschowinghe mitsgaders eene hertgrondighe begheerte des edelen, lancmoedighen ende hooghgeboren

Nadere informatie

Seismologisch onderzoek in België door de Koninklijke Sterrenwacht van België

Seismologisch onderzoek in België door de Koninklijke Sterrenwacht van België Seismologisch onderzoek in België door de Koninklijke Sterrenwacht van België Taken Toezicht op de seismische ac;viteit in en rond België Seismisch netwerk Lokale aardbevingen Verre aardbevingen Wetenschappelijk

Nadere informatie

Bloemlezing uit de Middelnederlandse Dichtkunst

Bloemlezing uit de Middelnederlandse Dichtkunst VERWI JS Bloemlezing uit de Middelnederlandse Dichtkunst 2 N.V. W. J. THIEME & CIE - ZUTPHEN Prij~ in.'. f Il.---, cvdb. I I!.sn VERWIJS' Bloemlezing uit cle Miciclelneclerlandse Dichtkunst HERZIEN DOOR

Nadere informatie

Alfa. literaire teksten uit de nederlanden. Lanseloet. van Denemerken. een abel spel. bezorgd door. Hans van Dijk. Amsterdam University Press

Alfa. literaire teksten uit de nederlanden. Lanseloet. van Denemerken. een abel spel. bezorgd door. Hans van Dijk. Amsterdam University Press Alfa literaire teksten uit de nederlanden Lanseloet van Denemerken een abel spel bezorgd door Hans van Dijk Amsterdam University Press LANSELüET VAN DENEMERKEN Alfa Literaire teksten uit de Nederlanden

Nadere informatie

Cort verhael van die ghesciedenisse ende belegeringhe der stat Alcmaer anno 1573

Cort verhael van die ghesciedenisse ende belegeringhe der stat Alcmaer anno 1573 Cort verhael van die ghesciedenisse ende belegeringhe der stat Alcmaer anno 1573 Handschrift, ca. 1575. Dit 'Cort verhael' maakt deel uit van een handschrift (circa 1575) over het beleg van Haarlem van

Nadere informatie

1398Albrecht, na 24 augustus 1398. Schwarzenberg Pag. 285. Albrecht geeft Friesland een Hollands landrecht.

1398Albrecht, na 24 augustus 1398. Schwarzenberg Pag. 285. Albrecht geeft Friesland een Hollands landrecht. Albrecht geeft Friesland een Hollands landrecht. 1398Albrecht, na 24 augustus 1398. Schwarzenberg Pag. 285. Aelbrecht bi Goids genaden Palensgreve up ten Rijn, Hertoge in Beyeren, Grave van Henegouwen,

Nadere informatie

L E S E R. [485] T O T D E N

L E S E R. [485] T O T D E N [485] T O T D E N L E S E R. NA dat ick besloten hadt een eynde van deze oeffeningen te maecken, soo heb ick bevonden, dat my, Beminde Leser, noch verscheyde andre dingen van vermaeckelijcke en treffelijcke

Nadere informatie

6 Stefanus gevangengenomen

6 Stefanus gevangengenomen 6 Stefanus gevangengenomen 8. En Stefanus, vol geloof en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk. 9. En enigen van hen die behoorden tot de zogenoemde synagoge van de Libertijnen, van de

Nadere informatie

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Voorganger: Ds. M.N. Ariesen-Holwerda Organist: Kees Nottrot Pianist: Peter Wagenaar Afkondigingen Zingen van een psalm 122: 1 en

Nadere informatie

Tineke Moonens 3de bachelor Taal- en Letterkunde Nederlands- Engels 2007-2008 Middelnederlandse Kronieken Remco Sleiderink Examen: individueel

Tineke Moonens 3de bachelor Taal- en Letterkunde Nederlands- Engels 2007-2008 Middelnederlandse Kronieken Remco Sleiderink Examen: individueel Tineke Moonens 3de bachelor Taal- en Letterkunde Nederlands- Engels 2007-2008 Middelnederlandse Kronieken Remco Sleiderink Examen: individueel werkstuk 1 Eeuwigdurende liefde van en voor Onze Lieve Vrouwe

Nadere informatie

Omme dat die mensche na der scrifturen coninc es der creaturen, es dus van hem mijn beghin.

Omme dat die mensche na der scrifturen coninc es der creaturen, es dus van hem mijn beghin. Uit de talloze beschrijvingen die Maerlants Der naturen bloeme telt, volgen hier de fragmenten over de mens en diens zeven levenstijdperken, over de valk en de uitgebreide vogelgeneeskunde die erop volgt,

Nadere informatie

TIME 2 SING 16 JUNI 2013 OPSTANDINGSKERK 19.00 UUR THEMA: VOLG MIJ

TIME 2 SING 16 JUNI 2013 OPSTANDINGSKERK 19.00 UUR THEMA: VOLG MIJ TIME 2 SING 16 JUNI 2013 OPSTANDINGSKERK 19.00 UUR THEMA: VOLG MIJ LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opwekking 553) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht buigt voor

Nadere informatie

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis / De Omwisseling Vergeving Verlossing / Reiniging Genezing Bevrijding Verzoening Nieuw leven Getsemane Diezelfde avond ging

Nadere informatie

Beschrijving van de grafzerken in de Adriaen Janszkerk in 1922

Beschrijving van de grafzerken in de Adriaen Janszkerk in 1922 Beschrijving van de grafzerken in de Adriaen Janszkerk in 1922 door Bloys van Treslong Prins in Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken in de provincie Zuid-Holland. blz. 540

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

I - Het eerste hoofdstuk heeft geen titel, daar gewoonlijk de kroniektitel daarvoor in de plaats staat.

I - Het eerste hoofdstuk heeft geen titel, daar gewoonlijk de kroniektitel daarvoor in de plaats staat. 1 I. Dit sijn die croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant. Eersamen gheduchten vaderen, edelen princen ende heren haren Johanne, bisscop der heiliger kerken tot Utrecht, ende Willame, hertoghe

Nadere informatie

Ludolph van Colen. tsamen door. gheboren in Hildesheim. Ghedruckt t Amstelredam by Cornelis Claesz. opt water, by die oude Brugghe.

Ludolph van Colen. tsamen door. gheboren in Hildesheim. Ghedruckt t Amstelredam by Cornelis Claesz. opt water, by die oude Brugghe. Solutie ende Werckinghe op twee geometrische vraghen by Willem Goudaen inde jaren 1580 ende 83 binnen Haerlem aenden kerckdeure ghestelt, mitsgaders propositie van twee andere geometrische vraghen tsamen

Nadere informatie

Figuren die exempel gheven

Figuren die exempel gheven Figuren die exempel gheven De functie van dieren in verhalende profaan-ethische sproken Scriptie Bachelor Nederlandse taal en cultuur Eindwerkstuk Middelnederlandse Letterkunde Begeleider: Bart Besamusca

Nadere informatie

Verantwoording. Transcriptie 52

Verantwoording. Transcriptie 52 Verantwoording Bij de hiernavolgende transcriptie van het oprichtingsconcept van de Vlissingse Compagnie van Kaapvaart uit 1623 en de begeleidende brief voor Prins Maurits is voor de oorspronkelijke methode

Nadere informatie

DE TIEN GEBODEN, Provinciale Bibliotheek van Friesland, HANDSCHRIFT. Gr. W. VAN BoRSSÜM WAÄLKES, NAAR EEN UIT DE BEWERKT DOOR

DE TIEN GEBODEN, Provinciale Bibliotheek van Friesland, HANDSCHRIFT. Gr. W. VAN BoRSSÜM WAÄLKES, NAAR EEN UIT DE BEWERKT DOOR DE TIEN GEBODEN, NAAR EEN HANDSCHRIFT UIT DE Provinciale Bibliotheek van Friesland, BEWERKT DOOR Gr. W. VAN BoRSSÜM WAÄLKES, INLEIDING. In de Prov. bibliotheek van Friesland is een handschrift, dat de

Nadere informatie

DIENST VAN DE VOORBEREIDING

DIENST VAN DE VOORBEREIDING Eredienst in de Morgensterkerk 15 juli 2012 Dienst van Schrift en Tafel Muziek bij binnenkomst DIENST VAN DE VOORBEREIDING Welkom door de ouderling Stilte (gemeente gaat staan) Bemoediging en drempelgebed

Nadere informatie

Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 : 20 en 21. Psalm 19 : 3 en 4 Gezang 118 : 1 en 3 Gezang 89 : 1 en 3 Gezang 165 Gezang 145

Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 : 20 en 21. Psalm 19 : 3 en 4 Gezang 118 : 1 en 3 Gezang 89 : 1 en 3 Gezang 165 Gezang 145 Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 : 20 en 21 Psalm 19 : 3 en 4 Gezang 118 : 1 en 3 Gezang 89 : 1 en 3 Gezang 165 Gezang 145 Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 :

Nadere informatie

Dagboek van Jan de Pottre, 1549-1602

Dagboek van Jan de Pottre, 1549-1602 Dagboek van Jan de Pottre, 1549-1602 Jan de Pottre editie B. de St. Genois bron Dagboek van Jan de Pottre, 1549-1602. (Editie B. de St. Genois.) C. Annoot-Braeckman, Gent 1861 Zie voor verantwoording:

Nadere informatie

Lof der schilder-konst

Lof der schilder-konst Lof der schilder-konst Philips Angel bron (facsimile van uitgave Leiden 1642). Kunsthistorisch Instituut, Amsterdam 1972 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/ange001lofd01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Schoutsrekeningen die betrekking hebben op het Land van Ravenstein (voornamelijk stad), transcriptie door Henk Beijers

Schoutsrekeningen die betrekking hebben op het Land van Ravenstein (voornamelijk stad), transcriptie door Henk Beijers MEIERIJSE SCHOUTSREKENINGEN 1368 1638 TRANSCRIPTIE De Meierijse schoutsrekeningen zijn op het Algemeen Rijksarchief in Brussel verfilmd. Over genoemde periode zijn daarin een 6-tal typen rekeningen te

Nadere informatie

Vertel me toch je geheim! Gezinsdienst over Simson en Delilah

Vertel me toch je geheim! Gezinsdienst over Simson en Delilah Orde van dienst voor de viering van de eredienst in de Morgensterkerk Vertel me toch je geheim! Gezinsdienst over Simson en Delilah 6 november 2011 DIENST VAN DE VOORBEREIDING Orgelspel Bruce Springsteen

Nadere informatie

Ende hoer hier al dat hercomen Over de oogmerken en functies van de proloog

Ende hoer hier al dat hercomen Over de oogmerken en functies van de proloog Caroline De Witte Academiejaar 2008-2009 3 e bachelor Nederlands- Engels Nederlandse Letterkunde V Remco Sleiderink Geschiedschrijving tijdens de Grote Hongersnood Ende hoer hier al dat hercomen Over de

Nadere informatie

Op welke wijze kreeg Mozes een les in geloof dat hij door God is aangewezen Gods volk te leiden?

Op welke wijze kreeg Mozes een les in geloof dat hij door God is aangewezen Gods volk te leiden? De wonderen van God. Op welke wijze kreeg Mozes een les in geloof dat hij door God is aangewezen Gods volk te leiden? Exodus 4:1-3 1 Toen antwoordde Mozes en zei: Maar zie, zij zullen mij niet geloven

Nadere informatie

Hoop in onzekere tijden. Daniël: God Regeert

Hoop in onzekere tijden. Daniël: God Regeert Hoop in onzekere tijden Daniël: God Regeert Daniëls Reputatie Daniël 5:11-12 Er is een man in uw koninkrijk, in wie de geest der heilige goden woont, en in wie in de dagen van uw vader verlichting, verstand

Nadere informatie

Middelnederlandsche spraakkunst. Syntaxis

Middelnederlandsche spraakkunst. Syntaxis Middelnederlandsche spraakkunst. Syntaxis F.A. Stoett bron. Martinus Nijhoff, Den Haag 1977 (derde, herziene druk, vijfde oplage) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/stoe002midd01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Tussen hemel en hel. Sterven in de middeleeuwen

Tussen hemel en hel. Sterven in de middeleeuwen Tussen hemel en hel Sterven in de middeleeuwen Men zegt wel eens dat men vandaag probeert de dood te negeren en dat vroeger de dood een alledaags gegeven was. Dat is niet noodzakelijk zo. Aan de ene kant

Nadere informatie

Onsch Kooplieden Courant

Onsch Kooplieden Courant Onsch Kooplieden Courant 08-04-1647 Een kijkje in 't bestaen van Antoni van Leeuwenhoek Engelbert van den Hondencoet a.k.a Eva Boerma Om mij allereersgt voor te stellen. Ick ben Engelbert van den Hondencoet,

Nadere informatie

..tem doe bisscop Florens ghestorven was, doe qwamen binnen Utrecht

..tem doe bisscop Florens ghestorven was, doe qwamen binnen Utrecht 243 VERVOLG De kroniek van de Nederlandse Beke eindigt met 1393, en wel met een bericht van Sint Margriet, 13 juli. Toen is het kasteel Altena door Willem van Oostervant overgegeven. Een halve bladzij

Nadere informatie

Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan?

Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan? Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan? Genesis 2:8-10 8 Ook plantte de HEERE God een hof in Eden, in het oosten, en Hij plaatste daar de mens, die Hij gevormd had. 9 En de HEERE

Nadere informatie

DANKDIENST. voor het leven van AALTJE ~ALIE~ MEIJER-VAN BERKUM. geboren op 10 juni 1950 te Zwollerkerspel overleden op 16 mei 2016 te Heerde

DANKDIENST. voor het leven van AALTJE ~ALIE~ MEIJER-VAN BERKUM. geboren op 10 juni 1950 te Zwollerkerspel overleden op 16 mei 2016 te Heerde DANKDIENST voor het leven van AALTJE ~ALIE~ MEIJER-VAN BERKUM geboren op 10 juni 1950 te Zwollerkerspel overleden op 16 mei 2016 te Heerde Heerde, 20 mei 2016 Kruiskerk Vrije Evangelische Gemeente Voorganger:

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

Het is om wanhopig te worden. t Drukt je neer, je komt geen stap vooruit. Vooral in je zwakste momenten word je door een machtige vijand gestuit.

Het is om wanhopig te worden. t Drukt je neer, je komt geen stap vooruit. Vooral in je zwakste momenten word je door een machtige vijand gestuit. Overwinning Je twijfelt of je wel in de hemel zult komen, een stemmetje in je zegt van niet. Te zondig voor al die mooie dromen. Dat loopt op niets uit, zoals je zelf toch wel ziet. Het is om wanhopig

Nadere informatie

DE FAMILIE-AANTEKENINGEN VAN ADRIAEN CLAESZ. [VAN ADRICHEM] TE DELFT (1503-1560)

DE FAMILIE-AANTEKENINGEN VAN ADRIAEN CLAESZ. [VAN ADRICHEM] TE DELFT (1503-1560) DE FAMILIE-AANTEKENINGEN VAN ADRIAEN CLAESZ. [VAN ADRICHEM] TE DELFT (1503-1560) Nationaal Archief, archief van de familie Van Adrichem, nr. 1: Registerboeck van mijn onroerende goeden als van landen,

Nadere informatie

OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen Muziek Allen gaan staan. Genade zij u en vrede van God onze Vader en van Jezus Christus, onze Heer!

OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen Muziek Allen gaan staan. Genade zij u en vrede van God onze Vader en van Jezus Christus, onze Heer! WILHELMINAKERK SOEST 27 september 2015 Voorganger: Ambtsdrager: Lector: Organist: ds. Sj. van der Zee, Gorinchem Fred Heidinga, Dênise Smit Loes Paul Theo van der Woude OM TE BEGINNEN Welkom en mededelingen

Nadere informatie

exemplaar Huis Bergh, Hs. 4.

exemplaar Huis Bergh, Hs. 4. Getijdenboek van Geert Groote (1340-1384) exemplaar Huis Bergh, Hs. 4. Diplomatische editie bezorgd door dr. Willem Kuiper & Matthijs Holwerda M.A. Leerstoelgroep Historische Nederlandse Letterkunde Universiteit

Nadere informatie

GEDENKSCHRIFTEN. VkN. Jhr. FIERBEREN VAN 1 IRJ ID N, UITG EPEN DOOR. MR. S. MU LLE R Fz. w,.w~~www

GEDENKSCHRIFTEN. VkN. Jhr. FIERBEREN VAN 1 IRJ ID N, UITG EPEN DOOR. MR. S. MU LLE R Fz. w,.w~~www GEDENKSCHRIFTEN VkN Jhr. FIERBEREN VAN 1 IRJ ID N, UITG EPEN DOOR MR. S. MU LLE R Fz. w,.w~~www De hierachter uitgegevene gedenkschriften brengen ons weinig nieuws : het wetenswaardigste, dat zij bevatten,

Nadere informatie

WIE ZINGT MEE? Liturgie aangepaste kerkdienst op zondag 1 november 2015 om 14.30 uur in de Elimkerk te t Harde

WIE ZINGT MEE? Liturgie aangepaste kerkdienst op zondag 1 november 2015 om 14.30 uur in de Elimkerk te t Harde WIE ZINGT MEE? Liturgie aangepaste kerkdienst op zondag 1 november 2015 om 14.30 uur in de Elimkerk te t Harde Voorganger: ds. D. Dekker Organist: dhr. G.G. Kunst Medewerking: het Interkerkelijk Kinderkoor

Nadere informatie

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Liturgie voor Goede Vrijdag ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Kijk naar het Lam Voorganger: ds. Inge Eckhardt-Groeneveld Organist: Wim Veerman M.m.v. Het Projectkoor en diverse lectoren Stilte Net als gisteren

Nadere informatie

7.10 Aanbesteding herbouw van spits in 1714

7.10 Aanbesteding herbouw van spits in 1714 7.10 Aanbesteding herbouw van spits in 1714 Transcriptie van document: RHCE Schepenbank Heeze Leende en Zesgehuchten, A-0210, nr.1653, fol. 42 t/m 44 gedateerd 11 mei 1714: Regel nummer tekst interpretatie

Nadere informatie

het Bijbelboek 1 en 2 Thessalonicenzen 19 april 2014 19-4-2014 1

het Bijbelboek 1 en 2 Thessalonicenzen 19 april 2014 19-4-2014 1 het Bijbelboek 1 en 2 Thessalonicenzen 19 april 2014 19-4-2014 1 1. Wat verwacht jij van de toekomst? 2. Wat is de basis van jouw verwachting? 3. Wat is de zekerheid van jouw verwachting? 4. Wat doet jouw

Nadere informatie

Sterzingen 2016 Viering

Sterzingen 2016 Viering Sterzingen 2016 Viering Bouwen aan een wereld Sterzanger Vandaag vieren we dat wijze mensen hoopvol op weg wilden gaan. Zij lieten zich leiden door een ster, hadden aandacht voor het nieuwe dat zich aandiende.

Nadere informatie

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën.

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën. Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën bron. T. C. Hoffers, Rotterdam 1826-1837 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_nie118nieu01_01/colofon.php

Nadere informatie

Orde van de dienst op de 17e zondag na Pinksteren 23 september anno Domini 2012. Startzondag

Orde van de dienst op de 17e zondag na Pinksteren 23 september anno Domini 2012. Startzondag Orde van de dienst op de 17e zondag na Pinksteren 23 september anno Domini 2012 Startzondag Kom ik goed over? De speech op de berg als lichtend voorbeeld Deze dienst is voorbereid in samenwerking met de

Nadere informatie

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 1. Als vervulling van Gods beloften En Ik zal vijandschap teweegbrengen tussen u en de vrouw, en tussen uw nageslacht en haar Nageslacht; Dat zal u de kop vermorzelen,

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

Ik ben de hand en jij de voet

Ik ben de hand en jij de voet Ik ben de hand en jij de voet Aangepaste dienst Zondag 30 maart 2014 Ds. Henk Bondt Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen: Gezang 45 : 1 en 2 l Laat de kind' ren tot Mij komen, alle alle kind'ren Laat

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Schriftlezing: Romeinen 5 vers 12 t/m 21 Romeinen 6 vers 1 t/m 14 Psalm 119 vers 53 (Schoolpsalm) Psalm 103 vers 8 en 9 Lied 100 vers 1, 2, 3 en 4 (Op

Nadere informatie

Niet bang zijn! God maakt je sterk!

Niet bang zijn! God maakt je sterk! Niet bang zijn! God maakt je sterk! Aangepaste dienst Zondag 22 november 2015 Br. Peter Zuidema Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen:E & R 230 - Jezus is de goede Herder 1. Jezus is de goede herder

Nadere informatie

Wie kreeg een opmerkelijke droom en welk indruk liet deze droom bij de koning achter?

Wie kreeg een opmerkelijke droom en welk indruk liet deze droom bij de koning achter? De droom van koning Nebukadnezar. Wie kreeg een opmerkelijke droom en welk indruk liet deze droom bij de koning achter? Daniël 2:1 1 In het tweede regeringsjaar van Nebukadnezar had Nebukadnezar dromen.

Nadere informatie

De sonderling-heden rariteyten wtgelesen sinnelickheden van Christiaen Porret. MEDEGEDEELD DOOR E. W. MOES.

De sonderling-heden rariteyten wtgelesen sinnelickheden van Christiaen Porret. MEDEGEDEELD DOOR E. W. MOES. De sonderling-heden rariteyten wtgelesen sinnelickheden van Christiaen Porret. MEDEGEDEELD DOOR E. W. MOES. Hoe ongestadig de menschelijke dingen, Hoe werdt men omgevoerd door hun veranderingen! Die al

Nadere informatie

OCHTEND- EN AVONDGEBED. DOM Vrijdag 19 September 2014, 9.00 17.30. JANSKERK Zaterdag 20 September 2014 9.00 BIJLAGEN

OCHTEND- EN AVONDGEBED. DOM Vrijdag 19 September 2014, 9.00 17.30. JANSKERK Zaterdag 20 September 2014 9.00 BIJLAGEN NL OCHTEND- EN AVONDGEBED DOM Vrijdag 19 September 2014, 9.00 17.30 JANSKERK Zaterdag 20 September 2014 9.00 BIJLAGEN Ochtend- en Avondgebed Jona Sta op en ga! sprak de Heer tegen Jona. Maar Jona weigerde,

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

(Deel van) Zijn Lichaam

(Deel van) Zijn Lichaam (Deel van) Zijn Lichaam 1 December 2013 I. Wedergeboren Leven II. Levende stenen 1 Petrus 2:4-5 Voeg u bij hem, bij de levende steen die door de mensen werd afgekeurd maar door God werd uitgekozen om zijn

Nadere informatie

Goede voorgangers van de Juridische faculteit.

Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Welverdiend is de goede naam, waarin de Leidsche zich op het gebied der rechtswetenschap mag verheugen, en groot is het aantal beroemde rechtsgeleerden, wier

Nadere informatie

(U wordt verzocht zoveel mogelijk voor in de kerk te gaan zitten)

(U wordt verzocht zoveel mogelijk voor in de kerk te gaan zitten) (U wordt verzocht zoveel mogelijk voor in de kerk te gaan zitten) Organisten: Erik Krooneman en Marijn Krooneman Orgelspel We zingen twee liederen: k Ben reizend naar die stad (Joh. de Heer; nummer 19)

Nadere informatie

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen?

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Dood van Saul en zijn zonen. Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Zie 1 Samuel 30 en 31 Saul echter voelde zich alleen en onbeschermd, omdat God hem verlaten

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 6 juli 2014, 3 e zondag van de zomer Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Ad Huetink Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = = = = = = =

Nadere informatie