Scholing op de Participatie ladder

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Scholing op de Participatie ladder"

Transcriptie

1 Scholing op de Participatie ladder November 2009 Scholing op de Participatieladder

2 Colofon Titel Scholing op de Participatieladder Tekst Henny Ketelaar, Mee & Ander, s-hertogenbosch Ontwerp en druk Drukkerij Libertas, Bunnik Traffic en Productie MBO Raad, De Bilt In opdracht van Mieke de Haan, MBO Raad, De Bilt Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Overname van teksten alleen met bronvermelding. MBO Raad, november 2009

3 De participatieladder Gemeenten hebben als taak om de participatie van hun inwoners te bevorderen. Met de Wet Werk en Bestand (WWB), de Wet Inburgering (WI), de Wet Participatiebudget, de Wet Investeren in Jongeren (WIJ) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) hebben gemeenten de wettelijke kaders én budgetten om mensen in de samenleving mee te laten doen, in het bijzonder mensen in een kwetsbare positie. Maar in hoeverre lukt dat hen ook? In opdracht van twaalf gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft Regioplan de participatieladder ontwikkeld (http://www.participatieladder.nl/pages/content.php?page=8). Met deze ladder kunnen gemeenten de mate van participatie van hun inwoners in beeld brengen en de effectiviteit van hun participatiebeleid meten. De participatieladder bestaat uit zes treden, van een teruggetrokken, geïsoleerd bestaan (trede 1) tot participatie door middel van betaald werk (trede 6). Veel gemeenten zullen deze participatieladder of een variant daarop als leidraad voor hun participatiebeleid gebruiken. Gemeenten zullen diensten en producten inkopen aan de hand van de participatieladder. Met deze digitale brochure Scholing op de Participatieladder wil de MBO Raad aan roc s een handreiking bieden om hun opleiding- en cursusaanbod af te stemmen op de participatieladder. 3 Scholing op de Participatieladder

4 Scholing als participatie-instrument Gemeenten zullen in toenemende mate de participatieladder gebruiken als instrument om de participatie van mensen te bevorderen. Het doel hierbij is om mensen maximaal te laten participeren: op de voor hen hoogst haalbare trede van de ladder. Scholing is een belangrijk instrument om de participatie van mensen te bevorderen. Met scholing en opleiding kunnen mensen op de participatieladder stijgen of ze kunnen steviger op hun sport van de ladder komen te staan. Scholing staat daarbij niet op zichzelf: het is een participatie-instrument dat verbonden moet worden met andere participatievormen zoals werk, vrijwilligerswerk of activiteiten in een wijk. Daarom zullen roc s steeds meer samen moeten werken met andere partijen, zoals welzijnsinstellingen, vrijwilligersorganisaties en sociale werkvoorziening. In deze handreiking worden per trede van de participatieladder voorbeelden gegeven van opleidingen/cursussen die een roc aan de gemeente en andere lokale partijen kan aanbieden. Als het doel is om mensen steviger op hun trede van de ladder te laten staan (zonder terug te vallen op lagere tredes), kan een roc scholing aanbieden die bij de desbetreffende trede wordt genoemd, eventueel aangevuld met scholing uit traptreden daaronder. Als het doel is om mensen op de participatieladder te laten stijgen, kan een roc scholing aanbieden die bij hogere traptreden is opgenomen, eventueel aangevuld met scholing uit lagere traptreden. Want ook voor iemand met een betaalde baan kan het zinvol zijn zijn/haar basisvaardigheden te versterken en ook iemand met een betaalde baan kan vrijwilliger worden. Tot slot zijn in de laatste tabel aanvullende instrumenten/activiteiten opgenomen die roc s kunnen inzetten om bijvoorbeeld de potentie van mensen in kaart te brengen en professionals te ondersteunen. Bij alle voorbeelden van scholing is aangegeven welke partijen als opdrachtgever en/of samenwerkingspartner kunnen optreden. Denk aan de afdeling Werk & Inkomen van de gemeente, een woningbouwcorporatie of een welzijnsinstelling. De route Om de participatie van mensen daadwerkelijk te bevorderen, is maatwerk nodig: inzetten van participatie-instrumenten die aansluiten bij de mogelijkheden en het perspectief van mensen. Bij elke individuele deelnemer of groep deelnemers zal een roc dus een passend scholingstraject moeten ontwikkelen. Welk traject dat is, kan via de volgende stappen worden vastgesteld: 1. Bepalen doelgroep (individuele deelnemer of groep deelnemers) in samenspraak met de samenwerkingspartner/ opdrachtgever: welke doelgroep is dit en op welke trede van de ladder bevinden deze mensen zich? 2. Bepalen vraag en potentie van de doelgroep (in overleg met de doelgroep): welke competenties hebben deze mensen, wat is voor hen haalbaar, naar welk perspectief (traptrede) willen ze toewerken en welke competenties horen daarbij? 3. Bepalen randvoorwaarden: wanneer heeft de doelgroep tijd om te leren, wat is hun belastbaarheid, is kinderopvang nodig,? 4. Bepalen opleidingsprogramma: hoeveel uur duurt de cursus, welke methodiek hanteren we, waar voeren we de cursus uit, passen we EVC toe,? 5. Bepalen opleidingskosten, voor zowel deelnemer als opdrachtgever. 6. Bepalen bekostigingsmogelijkheden (afhankelijk van opdrachtgever en samenwerkingspartners). 7. Bepalen vergoedingen en tegemoetkomingen van de opleidingskosten: a. voor opdrachtgever; b. voor de deelnemer. De opdrachtgever zal vaak de afdeling Werk & Inkomen van de gemeente zijn, maar het kan bijvoorbeeld ook een welzijnsorganisatie, UWV WERKbedrijf of woningbouwcorporatie zijn. Voor de bepaling van de bekostigingsmogelijkheden en vergoedingen (stappen 6 en 7) kan de Routekaart naar een (start)kwalificatie worden benut, zie 4 Scholing op de Participatieladder

5 Treden van de ladder 5 Scholing op de Participatieladder

6 Treden van de Doelgroepen Voorbeelden van opleidingen/cursussen Mogelijke opdrachtgevers ladder of samenwerkingspartners Trede 6 Betaald werk Mensen met betaald werk zonder ondersteuning (dus zonder aanvullende uitkering of zonder Scholing in combinatie met betaald werk 1. Werkgerelateerde scholing in aansluiting op een betaalde baan, zoals een training Werk en Werkgevers, O&O-fondsen. 2 inzet van een gemeentelijk Communicatie of Assertiviteit op het Werk. participatie-instrument) 2. Scholing van basisvaardigheden, zoals Mensen met een arbeidscontract. computervaardigheden en de Nederlandse Werkgevers, O&O-fondsen. Mensen met een arbeidscontract taal. 1 die met ontslag worden bedreigd. 3. Leren op de werkvloer: reflectie, praktijk- Zzp ers. opdrachten, feedback, vaktaal NT2, etc. Werkgevers, O&O-fondsen. Ondernemers. 4. Arbeidsmarktgerichte scholing voor een Stagiairs met stagevergoeding eventuele toekomstige functie. UWV, O&O-fondsen. zonder aanvullende uitkering. 5. Scholing in aansluiting op ondernemerschap, Mantelzorgers die worden betaald zoals een cursus Ondernemersvaardigheden Zzp er/ondernemer, UWV. via het PRB. of Vraaggericht werken. Trede 5 Betaald werk met ondersteuning Mensen met betaald werk met ondersteuning (dus met een aanvullende uitkering of met inzet van een gemeentelijk participatieinstrument, educatie, jobcoach, Scholing in combinatie met betaald werk met ondersteuning 1. Werkgerelateerde scholing in aansluiting op een betaalde baan met ondersteuning: communicatie, vakvaardigheden, vaktaal NT2, SW, W&I, UWV, werkgevers. etc.) etc. Mensen met een wsw-indicatie 2. Leren op de werkvloer: reflectie, praktijk- SW, W&I, UWV, werkgevers. (intern, gedetacheerd, begeleid opdrachten, feedback, vaktaal NT2, etc. werken). 3. Scholing algemene competenties/basisvaar- SW, W&I, UWV, werkgevers. Werknemers die worden begeleid digheden in combinatie met een betaalde door een jobcoach of andere baan: deeltijd VAVO, lezen/schrijven, rekenen, externe ondersteuner. computervaardigheden, etc. Werknemers voor wie de werk- 4. Arbeidsmarktgerichte scholing voor een even- UWV, werkgevers, W&I. gever een loonkostensubsidie tuele toekomstige functie voor werknemers ontvangt. die met werkloosheid worden bedreigd. Werknemers die een educatie- 5. Scholing in aansluiting op ondernemerschap. UWV, W&I. aanbod volgen. 6. Bbl-opleiding in combinatie met een betaalde SW, werkgevers, W&I, UWV. Parttime werknemers met een baan. aanvullende uitkering. 7. Inburgerings- of NT2-traject in combinatie met W&I, SW, werkgevers. Zzp ers/ondernemers met een betaalde baan. aanvullende uitkering. Stagiairs met stagevergoeding en aanvullende uitkering. Inburgeraars met een betaalde baan. 1 Een werknemer die zijn/haar basisvaardigheden versterkt via een educatie-aanbod dat door de gemeente wordt gefinancierd, staat automatisch op trede 5 van de ladder. Een laaggeletterde werknemer die leert lezen en schrijven, staat daardoor lager op de ladder dan een laaggeletterde werknemer die dit niet leert. 2 W&I = gemeentelijke afdeling voor Werk en Inkomen, SW = Sociale Werkvoorziening, WonCor = Woningbouwcorporatie, ZorgOrg = AWBZ-gefinancierde instellingen, WelzOrg = Welzijnsorganisatie, VrijwOrg = Vrijwilligersorganisatie. 6 Scholing op de Participatieladder

7 Treden van de ladder Trede 4 Onbetaald werk Doelgroepen Voorbeelden van opleidingen/cursussen Mogelijke opdrachtgevers of samenwerkingspartners Mensen met onbetaald werk Mensen die werken met behoud van uitkering. Inburgeraars die een duaal inburgeringstraject (met werkcomponent) volgen. Werkzoekenden die werkervaring opdoen/stage volgen. Vrijwilligers die minimaal 1x per week contact hebben. Mensen die een voltijd opleiding of geïntegreerd traject volgen met stage. Scholing in combinatie met onbetaald werk 1. Arbeidsmarktgerichte/werkgerelateerde scholing in aansluiting op stage/werkervaringsplek/participatiebaan: communicatie, vakvaardigheden, vaktaal NT2, etc. 2. Leren op de werkvloer (bij onbetaald werk): reflectie, praktijkopdrachten, feedback, vaktaal NT2, etc. 3. Scholing algemene competenties in combinatie met stage/werkervaring/participatiebaan/vrijwilligerswerk: deeltijd VAVO, lezen/ schrijven, rekenen, computervaardigheden, etc. 4. Bbl-opleiding met onbetaald werk. 5. Toeleidingstraject/voorschakeltraject naar een bbl-opleiding op niveau 2 of hoger. 6. Voltijds mbo-opleiding (bol) met stage 7. Intensieve (vak)opleiding met stage, ter voorbereiding op betaald werk. Inburgeringscursus of NT2-traject richting staatsexamen in aansluiting op onbetaald werk/(taal)stage. NT2 op werkvloer in aansluiting op onbetaald werk. 10. Algemene scholing ter verkrijgen van een betaalde baan: arbeidsoriëntatie, sollicitatietraining, communicatie, etc. 11. Trainingen/cursussen voor vrijwilligers: W&I, SW, UWV. W&I, SW, UWV, VrijwOrg. W&I, SW, UWV, VrijwOrg. W&I, SW, UWV, VrijwOrg. W&I, SW, UWV. W&I, SW. W&I, UWV. W&I. W&I, SW, UWV, VrijwOrg. W&I, UWV. W&I, VrijwOrg. gastheer/gastvrouw, ouderenadviseurs, taalcoaches, ambassadeurs alfabetisering, etc. 12. Leerwerkplekken in de wijk (buurtrestaurant, W&I, SW, WonCor, UWV. wijkzorg, klussendienst, wijkhotel, buurtcafé, buurtconciërges, ). 7 Scholing op de Participatieladder

8 Treden van de ladder Trede 3 Deelname aan georganiseerde activiteiten Doelgroepen Voorbeelden van opleidingen/cursussen Mogelijke opdrachtgevers of samenwerkingspartners Mensen die deelnemen aan Scholing als georganiseerde groepsactiviteit georganiseerde activiteiten 1. Langerdurende scholing algemene W&I, SW. Vrijwilligers die minder dan 1x per week contact hebben. Aankomend vrijwilligers. Werkzoekenden die (nog) geen 2. competenties/basisvaardigheden: VAVO, lezen/schrijven, rekenen, computervaardigheden, etc. Toeleidingstraject/voorschakeltraject naar W&I, SW. werkervaring opdoen. Inburgeraars met een traject 3. een bbl-opleiding op niveau 1. Inburgeringscursus of NT2-traject richting W&I. zonder werk/stage. Mensen met een handicap of 4. staatsexamen. Algemene scholing ter verkrijgen van een W&I, UWV. chronische ziekte zonder werk, die meedoen aan georganiseerde activiteiten. Mensen/wijkbewoners zonder 5. betaalde baan: arbeidsoriëntatie, sollicitatietraining, communicatie, styling & presentatie, etc. Trainingen/cursussen voor (aankomend) W&I, VrijwOrg. werk (waaronder gepensioneerden, WAO ers en nuggers), die wel meedoen aan georganiseerde activiteiten. 6. vrijwilligers: oriëntatie op vrijwilligerswerk of cursussen voor specifieke functies (gastheer/ gastvrouw, ouderenadviseurs, taalcoaches, ambassadeurs alfabetisering, etc.). Trainingen/cursussen voor (aankomend) W&I, WelzOrg, WonCor, vrijwilligers: oriëntatie op vrijwilligerswerk in wijk of dorp of cursussen voor specifieke functies (activiteitenbegeleiders, leden bewonersvereniging, buurtvaders, wijkbewoners die een wijkkrant willen VrijwOrg. 7. uitbrengen, etc.). Scholing basisvaardigheden gekoppeld aan dagbesteding voor mensen met een handicap. ZorgOrg. 8 Scholing op de Participatieladder

9 Treden van de ladder Trede 2 Sociale contacten buiten de deur Doelgroepen Voorbeelden van opleidingen/cursussen Mogelijke opdrachtgevers of samenwerkingspartners Mensen met sociale contacten buiten de deur Mensen met een handicap of (chronische) ziekte zonder werk, die zelfstandig of in een woonvoorziening wonen, en die activiteiten buitenshuis ondernemen (sport, dagbesteding, bezoek vrienden, etc.). Mensen/wijkbewoners zonder werk, die wel activiteiten buitenshuis ondernemen (sport, kerkbezoek, volkstuin, etc.), waaronder gepensioneerden, WAO ers en nuggers. Mantelzorgers voor anderen dan familie of huisgenoten. Scholing ter bevordering van sociale contacten buiten de deur 1. Kortdurende scholing algemene competenties/basisvaardigheden: computervaardigheden, communicatie, omgaan met geld, omgaan met instanties, etc. 2. Korte cursussen specifieke basisvaardigheden in een wijk/dorp: opvoeding, leggen sociale contacten, budgetteren, uw kind op internet, ouderparticipatie, papieren en formulieren, etc. gekoppeld aan activiteit van andere organisatie (welzijnsinstelling, woningbouwcorporatie, basisschool). 3. Vrijblijvende scholingsvormen in de wijk: computerinloop, inlooplessen Nederlands, begeleid proathuus, etc. 4. Scholing als trekker (lokkertje) voor mensen om actiever te worden: naailessen, kooklessen, klussen in huis, etc. 5. Korte cursussen voor mensen met een handicap. W&I, WelzOrg. Diverse. W&I, WMO, WelzOrg, WonCor. WMO, WelzOrg, WonCor. WMO, WelzOrg, ZorgOrg. handicap, zoals een cursus Omgaan met digitale apparaten of een mobiliteitstraining. Korte cursussen voor senioren, zoals een WMO, WelzOrg, ZorgOrg. geheugentraining of een cursus rondom digitale apparaten of gezondheid. Scholing basisvaardigheden gekoppeld aan ZorgOrg. dagbesteding voor mensen met een Trede 1 Geïsoleerd Mensen in een geïsoleerde positie Mensen met een handicap of (chronische) ziekte zonder werk en Scholing voor mensen in een geïsoleerde positie 3 1. E-learning: cursussen/opleidingen via W&I, WMO. zonder sociale contacten. internet, leren op afstand. Mensen/wijkbewoners zonder 2. Educatieve televisie: leren via de TV en Overheden, omroepen, werk (waaronder gepensioneer- werkboeken thuis. WMO. den, WAO ers en nuggers) en 3. Les aan huis (taalmaatje, individueel les, W&I, WonCor, WelzOrg, zonder sociale contacten. Taal aan Huis). WMO. Mantelzorgers voor familie of huisgenoten, zonder sociale contacten. 3 Om mensen te verleiden om uit hun geïsoleerde positie te komen, kunnen de scholingsinstrumenten uit trede 2 worden ingezet, eventueel voorafgegaan door bijvoorbeeld een keukentafelgesprek over wensen en behoeften (zie hierna bij de Ondersteunende activiteiten ). Bij trede 1 zijn alleen de scholingsmogelijkheden genoemd voor mensen die (nog) niet in staat zijn zich onder de mensen te begeven, maar wel iets willen leren. 9 Scholing op de Participatieladder

10 Treden van de ladder Doelgroepen Voorbeelden van opleidingen/cursussen Mogelijke opdrachtgevers of samenwerkingspartners Ondersteunende De verschillende doelgroepen Aanvullende activiteiten, in aansluiting op activiteiten zoals genoemd bij de traptreden scholing of als opstap voor scholing 1. Intake: vaststellen competenties, leervermo- W&I, UWV, werkgevers. gen/groeipotentieel, bepalen ontbrekende competenties en/of vaststellen eventuele randvoorwaarden. 2. Ontwikkelgesprekken met werknemers of W&I, UWV, werkgevers. werkzoekenden, begeleiding bij het opstellen van persoonlijke ontwikkelplannen. 3. Individuele of groepsgewijze vraagverhel- W&I, UWV, WonCor, VrijwOrg, dering (wat wilt u leren?): keukentafel- ZorgOrg. gesprekken, weer leren loket, themabijeenkomsten, interviews, wijkavonden, etc. 4. Begeleiding bij samenstelling portfolio. W&I, UWV. 5. Uitvoeren procedure voor Ervaringsprofiel W&I, UWV. of Ervaringscertificaat. 6. Afnemen van een talentenscan, interesses- Diverse. test, etc. 7. Stagebegeleiding. W&I, UWV. 8. Nazorgactiviteiten: coaching, begeleiding Diverse. bij toepassing kennis in de praktijk, terugkombijeenkomsten. 9. Ontwikkeling taalbeleid in het mbo. Roc mbo. Activiteiten voor Professionals die rechtstreeks Activiteiten voor professionals die professionals contact hebben met de (potenti- (potentiële) cursisten begeleiden ële) cursisten (frontliners) 1. Workshop herkenning laaggeletterdheid en W&I, WelzOrg, WonCor, Werk-, praktijk- en stagebegelei- bespreekbaar maken. werkgevers. ders. 2. Workshop in aansluiting op een bepaalde Diverse. Consulenten van de afdeling Werk cursus, speciaal voor de begeleiders van de & Inkomen. cursisten. Werkcoaches van UWV WERK 3. Training voor werkgevers rondom stage- Werkgevers, SW. bedrijf. begeleiding, leren op de werkvloer, taal op Consulenten van re-integratie- de werkvloer, o.i.d. bedrijven. 4. Training voor professionals rondom Diverse. Wijkbeheerders/woonconsulenten omgaan met de doelgroep : empowerment, van een woningbouwcorporatie communicatie, anderstaligen, etc. Welzijnswerkers, maatschappelijk werkers en hulpverleners. Begeleiders van mensen met een handicap of (chronische) ziekte. Inburgeringsconsulenten. Begeleiders/coördinatoren van vrijwilligers. 10 Scholing op de Participatieladder

11 Treden van de ladder Doelgroepen Voorbeelden van opleidingen/cursussen Mogelijke opdrachtgevers of samenwerkingspartners Wervingsacties De verschillende doelgroepen Activiteiten om cursisten te werven zoals genoemd bij de traptreden 1. Wervingsacties in samenwerking met de Diverse. professionals/vrijwilligers die in direct contact staan met de potentiële cursisten. 2. Algemene PR via lokale/regionale media: Lokale/regionale media. TV, radio, kabelkrant, weekbladen, kranten, wijkkrantjes. 3. Gerichte PR op plaatsen waar de potentiële Afhankelijk van doelgroep. cursisten veel komen. 4. Wervingsacties onder huidige cursisten: Roc educatie/inburgering. stimuleren doorstroom naar nieuwe cursus en werving nieuwe cursisten door huidige cursisten. 11 Scholing op de Participatieladder

12 Achtergrondinformatie 12 Scholing op de Participatieladder

13 Re-integratie naar betaald werk Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de re-integratie van werkzoekenden met een gemeentelijke uitkering (WWB, Anw, IOAW en IOAZ), jongeren met een leerwerkplicht en niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers). UWV WERKbedrijf is verantwoordelijk voor de re-integratie van mensen met een WW-, WIA- of Wajonguitkering. Voor de re-integratie van hun cliënten kopen UWV en gemeenten re-integratiediensten in bij re-integratiebedrijven, waaronder roc s. Voor de uitvoering van de re-integratie ontvangen gemeente van het Rijk een Participatiebudget. Naast deze werkzoekenden zijn er mensen met een fysieke, verstandelijke of psychische beperking, die niet op een reguliere arbeidsplek kunnen werken, maar wel op een aangepaste werkplek. Deze mensen komen in aanmerking voor een indicatie in het kader van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een passende arbeidsplaats voor mensen met een wsw-indicatie. Vaak komen deze mensen in dienst van een SW-bedrijf, waar zij in een beschermde omgeving kunnen werken of van waaruit ze worden gedetacheerd (individueel of als groep) bij een andere organisatie. Het hoogste doel is dat wsw ers met extra begeleiding bij een reguliere werkgever aan de slag gaan (begeleid werken), waarbij de werkgever in aanmerking komt voor een loonkostensubsidie. Voor de uitvoering van de Wsw ontvangen gemeenten een budget van het Rijk op grond van het aantal wsw ers. Daarnaast ontvangen de gemeenten extra geld voor elke wsw er die bij een reguliere werkgever werkt. Een deel van de werkzoekenden komt voor hun eigen re-integratie in aanmerking voor een eigen budget: een persoonlijk/persoonsgebonden re-integratiebudget (PRB), voor WWB-cliënten; een individuele re-integratieovereenkomst (IRO), voor cliënten van UWV WERKbedrijf; persoongebonden budget (PGB), voor begeleid werken van wsw ers; In dat geval zijn zij zelf de opdrachtgever van hun eigen traject. Meestal worden deze mensen hierbij begeleid door een re-integratiebedrijf. Inburgering De kern van de Wet Inburgering (WI) is de inburgeringsplicht, die geldt voor in beginsel alle vreemdelingen van 16 tot 65 jaar die duurzaam in Nederland willen en mogen verblijven. Inburgeraars hebben pas aan hun inburgeringsplicht voldaan als zij het inburgeringsexamen (of staatsexamen NT2 dan wel minimaal een mbo2-opleiding) hebben gehaald. Volgens de WI zijn inburgeraars zelf verantwoordelijk voor hun eigen inburgering: inburgeringsplichtigen moeten zelf bepalen hoe zij zich op het inburgeringsexamen voorbereiden. Aan bepaalde groepen inburgeringsplichtigen biedt de gemeente een inburgeringsvoorziening aan, die zij op de vrije markt inkoopt, onder andere bij roc s. Gemeenten moeten zo n inburgeringsvoorziening minimaal aanbieden aan vluchtelingen en geestelijk bedienaren, maar doen dit veelal ook aan andere inburgeringsplichtigen en in toenemende mate ook aan inburgeringsbehoeftigen: anderstaligen die niet verplicht zijn in te inburgeren, maar hiertoe wel de behoefte hebben. Sommige inburgeraars komen in aanmerking voor een persoonlijk inburgeringsbudget (PIB), waarmee zij zelf hun zelfgekozen inburgeringstraject kunnen bekostigen. Gemeenten kopen steeds meer duale inburgeringstrajecten in, waarbij de inburgering wordt gecombineerd met een ander participatie-instrument, zoals taalstages, een beroepsopleiding, vrijwilligerswerk of gesubsidieerd werk. Voor scholing in het kader van de duale inburgering kunnen roc s samenwerking zoeken met mbo-opleidingen, een vrijwilligerssteunpunt, welzijnsorganisaties en de sociale werkvoorziening. 13 Scholing op de Participatieladder

14 Maatschappelijke ondersteuning Per 1 januari 2007 is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) van kracht. Doel van de Wmo is dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen en sociaal redzaam blijven/worden. De Wmo is een kaderwet : gemeenten zijn verantwoordelijk voor de lokale invulling en uitvoering van de Wmo. Zij leggen hun beleid vast in een gemeentelijk beleidsplan en werken dat verder uit in een lokale verordening. In de Wmo zijn negen prestatievelden opgenomen waaraan de gemeenten moeten werken. Op vijf van deze negen prestatievelden kan scholing een rol spelen: Prestatieveld 1: het bevorderen van sociale samenhang in en leefbaarheid van dorpen, wijken en buurten. Prestatieveld 2: op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen met problemen met opgroeien en van ouders met problemen met opvoeden. Prestatieveld 3: het geven informatie, advies en cliëntondersteuning. Prestatieveld 4: het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers. Prestatieveld 5: het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het zelfstandig functioneren van mensen met een beperking, met een chronisch psychisch probleem en/of met een psychosociaal probleem. Voor de uitvoering van de Wmo ontvangen de gemeenten geld van het Rijk via het Gemeentefonds. Hiervan kunnen gemeenten wmo-diensten bij organisaties inkopen, zoals maatschappelijk werk, huishoudelijke zorg, opbouwwerk en scholing. Voor de aanvraag van individuele wmo-voorzieningen (bijvoorbeeld huishoudelijke zorg of een rolstoel) kunnen mensen in hun gemeente bij een wmo-loket terecht. Voor scholing in het kader van de Wmo kunnen roc s samenwerking zoeken met: welzijnsorganisaties, woningbouwcorporaties, zorginstellingen, maatschappelijk werk, sociaal raadslieden werk, een vrijwilligerssteunpunt en zelforganisaties. Zorg en ondersteuning De Wmo sluit aan bij de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). De AWBZ dekt zware geneeskundige risico s die niet onder de zorgverzekering vallen. Het gaat om medische kosten die door vrijwel niemand zijn op te brengen, zoals opname in een instelling voor gehandicapten, een opname in een psychiatrische inrichting of langdurige zorg thuis. Vanuit de AWBZ worden niet alleen de verblijf- en verzorgingskosten van iemand bekostigd, maar ook begeleidingskosten en dagactiviteiten buitenshuis (zoals scholing). Om voor de zorg/begeleiding vanuit de AWBZ in aanmerking te komen, moeten mensen geïndiceerd worden. Aspecten die daarbij een rol spelen zijn bijvoorbeeld sociale redzaamheid, probleem gedrag en psychisch functioneren. Mensen kunnen ook in aanmerking komen voor een persoongebonden budget (PGB) van waaruit zij hun zorg en begeleiding kunnen bekostigen. Voor scholing aan AWBZ-cliënten kunnen roc s samenwerking zoeken met: instellingen voor mensen met een (lichamelijke of verstandelijke) handicap, MEE, instellingen voor verslavingszorg, verzorgingstehuizen en regionale instellingen voor beschermd wonen. 14 Scholing op de Participatieladder

15 Leefbaarheid Veel gemeenten kiezen voor een wijk- of dorpsgerichte aanpak van de leefbaarheid (één van de prestatievelden in de Wmo), onder andere in de veertig krachtwijken. Gemeenten werken daarbij vaak met wijkambtenaren of coördinatoren en/of wijkgebonden subsidieregelingen. Sommigen provincies investeren ook in de bevordering van de leefbaarheid in wijken of dorpen. In toenemende mate investeren ook woningbouwcorporaties in de leefbaarheid in een buurt door het verrichten van werkzaamheden die ten goede komen aan het woongenot in een buurt of wijk (artikel 12a van het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH)). Een (klein) deel van de woningbouwcorporaties vat hieronder ook scholing en opleiding, bijvoorbeeld van risicojongeren of laaggeschoolde volwassenen. Woningbouwcorporaties komen in specifieke gevallen in aanmerking voor projectsubsidies door het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV), onder andere voor projecten in de veertig krachtwijken. Gemeenten en woningbouwcorporaties maken gezamenlijke afspraken over de woningbouw en leefbaarheid, die zij vastleggen in meerjarige prestatieovereenkomsten. Aandachtsgebieden als scholing, leren/werken en integratie worden vooralsnog niet vaak expliciet genoemd. Voor scholing ter bevordering van de leefbaarheid kunnen roc s samenwerking zoeken met woningbouwcorporaties, welzijnsorganisaties, gemeentelijk wijkwerk, maatschappelijk werk, politie en bewonersorganisaties/buurtverenigingen. 15 Scholing op de Participatieladder

16 Relevante websites Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) Kernkaart WWB met kerncijfers over de Wet Werk en Bijstand per gemeente Participatieladder Participatiebudget Routekaart naar een (start)kwalificatie Werk & Inkomen Wet Inburgering: informatie van de VNG een handreiking voor gemeenten en informatie over inburgering Wet Investeren in Jongeren (WIJ) Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): informatie van de VNG en handreikingen voor gemeenten Wet sociale werkvoorziening (Wsw): informatie van het ministerie en handreikingen voor gemeenten Woningbouwcorporaties: informatie van het ministerie en informatie van de brancheorganisatie 16 Scholing op de Participatieladder

17

Juli 2009. Routekaart naar een (start)kwalificatie www.mboraad.nl

Juli 2009. Routekaart naar een (start)kwalificatie www.mboraad.nl Juli 2009 Routekaart naar een (start)kwalificatie www.mboraad.nl Routekaart naar een (start)kwalificatie werkend werkzoekend inburgeraar Huidig niveau en gewenst Huidig niveau en gewenst Huidige taalvaardigheid

Nadere informatie

Nieuwe versie! 2009. Routekaart naar een (start)kwalificatie www.mboraad.nl

Nieuwe versie! 2009. Routekaart naar een (start)kwalificatie www.mboraad.nl Nieuwe versie! 2009 Routekaart naar een (start)kwalificatie www.mboraad.nl Routekaart naar een (start)kwalificatie werkend werkzoekend inburgeraar Huidig niveau en gewenst Huidig niveau en gewenst Huidige

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 25 2012-2013 Cursussen voor volwassenen U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland, met een breed

Nadere informatie

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo):

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ): Collectieve Volksverzekering voor ziektekostenrisico s, waarvoor je je niet individueel kunt

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 26 2014-2015 Cursussen voor volwassenen www.alfa-college.nl U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland,

Nadere informatie

Nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Opzet presentatie Wat zijn de veranderingen t.o.v. van huidige Wmo? Opdracht gemeente Maatwerkvoorzieningen specifiek begeleiding Vervolgstappen tot 1 januari

Nadere informatie

Kadernota. Wet participatiebudget. Regio Kromme Rijn Heuvelrug

Kadernota. Wet participatiebudget. Regio Kromme Rijn Heuvelrug Kadernota Wetparticipatiebudget RegioKrommeRijnHeuvelrug Inhoudsopgave Inleiding...4 Dekaderssamengevat...5 Hoofdstuk1 Dewetparticipatiebudget...6 1.1 Achtergrondparticipatiebudget...6 1.1.1 DeWetwerkenbijstand(WWB)...6

Nadere informatie

Wat is duaal inburgeren?

Wat is duaal inburgeren? Wat is duaal inburgeren? Duaal is participeren Voldoende van Nederland en de Nederlandse taal leren om actief te kunnen deelnemen aan de Nederlandse samenleving Duaal is gelijktijdigheid Les en praktijk

Nadere informatie

SUBSIDIEKAART. 13 september 2013. Toelichting

SUBSIDIEKAART. 13 september 2013. Toelichting SUBSIDIEKAART Toelichting Dit betreft een overzicht van de nu bestaande subsidies en voorzieningen aan bedrijven, die ten goede komen aan en werkzoekenden voor mobiliteit, algemene scholing, opdoen van

Nadere informatie

De participatieladder

De participatieladder De participatieladder Klanten indelen naar niveau en perspectief Instrumenten koppelen aan de treden Het Purmerendse uitvoeringsmodel Karin Streefkerk Erin van Broekhuisen Oktober 2009 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten

Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Bij de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) staat 'werken naar vermogen' centraal. De nadruk ligt op wat mensen

Nadere informatie

Partners in Leven lang leren Handreiking voor roc s

Partners in Leven lang leren Handreiking voor roc s Partners in Leven lang leren Handreiking voor roc s www.mboraad.nl Colofon Titel Partner in leven lang leren Tekst Henny Ketelaar, Mee & Ander, s-hertogenbosch Ontwerp en druk Drukkerij Libertas, Bunnik

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Sociale Zaken

Voortgangsrapportage Sociale Zaken Voortgangsrapportage Sociale Zaken 2e e half 2013 gemeente Landsmeer [Geef tekst op] [Geef tekst op] [Geef tekst op] Afdeling Zorg en Welzijn April 2014 1. Inleiding Voor u ligt de voortgangsrapportage

Nadere informatie

WIJZIGINGENOVERZICHT VERORDENING EN KADERNOTA INBURGERING N.A.V. WETSWIJZIGINGEN

WIJZIGINGENOVERZICHT VERORDENING EN KADERNOTA INBURGERING N.A.V. WETSWIJZIGINGEN WIJZIGINGENOVERZICHT VERORDENING EN KADERNOTA INBURGERING N.A.V. WETSWIJZIGINGEN In de afgelopen periode hebben er vele wijzigingen plaatsgevonden in de wet inburgering. Een aantal van deze wijzigen zijn

Nadere informatie

Harry Zegerius (06) 51 96 34 13 Bas Bodzinga (06) 51 43 34 13. Inspiratiesessie: Arbeidsmatige Dagbesteding

Harry Zegerius (06) 51 96 34 13 Bas Bodzinga (06) 51 43 34 13. Inspiratiesessie: Arbeidsmatige Dagbesteding Harry Zegerius (06) 51 96 34 13 Bas Bodzinga (06) 51 43 34 13 Inspiratiesessie: Arbeidsmatige Dagbesteding Philadelphia Verantwoordelijkheid Passie Aandacht Professionaliteit - 2 Philadelphia Philadelphia

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie Collegevoorstel Inleiding: De gemeente ontvangt van het Rijk middelen voor volwasseneneducatie. Deze middelen moeten ingezet worden bij het regionaal opleidingscentrum (roc). Onze gemeente zet deze middelen

Nadere informatie

1. De Wet Werk en Bijstand op hoofdlijnen (WWB)

1. De Wet Werk en Bijstand op hoofdlijnen (WWB) BIJLAGE 2: BASISINFORMATIE WET WERK EN BIJSTAND, WET INBURGERING EN WET EDUCATIE BEROEPSONDERSWIJS 1. De Wet Werk en Bijstand op hoofdlijnen (WWB) a. Doel van de Wet Werk en Bijstand Volgens de Commissie

Nadere informatie

Financiële voordelen voor werkgevers. Ik neem een oudere werknemer, langdurig werkloze of werknemer met een beperking in dienst

Financiële voordelen voor werkgevers. Ik neem een oudere werknemer, langdurig werkloze of werknemer met een beperking in dienst Financiële voordelen voor werkgevers Ik neem een oudere werknemer, langdurig werkloze of werknemer met een beperking in dienst Werk vinden is niet voor iedereen even gemakkelijk. Bijvoorbeeld voor mensen

Nadere informatie

Financiële voordelen voor werkgevers. Ik neem een oudere werknemer, langdurig werkloze of werknemer met een beperking in dienst

Financiële voordelen voor werkgevers. Ik neem een oudere werknemer, langdurig werkloze of werknemer met een beperking in dienst Financiële voordelen voor werkgevers Ik neem een oudere werknemer, langdurig werkloze of werknemer met een beperking in dienst Werken aan perspectief Werken is belangrijk, voor uzelf en voor de maatschappij.

Nadere informatie

Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018

Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Gemeente Noordoostpolder 19 augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. groep... 4 3. en en uitgangspunten... 5 3.1.

Nadere informatie

BBBrief.nl. Nummer 4 oktober 2006 BBBrief.nl is een nieuwsbrief van Belangenbehartiger.nl. 1 Afgezien van uw eigen telefoonkosten

BBBrief.nl. Nummer 4 oktober 2006 BBBrief.nl is een nieuwsbrief van Belangenbehartiger.nl. 1 Afgezien van uw eigen telefoonkosten BBBrief.nl Nummer 4 oktober 2006 BBBrief.nl is een nieuwsbrief van Belangenbehartiger.nl Hierbij de nieuwste uitgave van BBBrief.nl. BBBrief.nl is een nieuwsbrief van Belangenbehartiger.nl, met daarin

Nadere informatie

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad VERG AD ERING GEM EENT ER AAD 20 14 VOORST EL Registratienummer: 1150476 Bijlage(n) 2 Onderwerp Beleidsplan Participatiewet Aan de raad Middenbeemster, 30 september 2014 Inleiding en probleemstelling Gemeenten

Nadere informatie

WERKwijzer voor zwerfjongeren. Diana Kole Branko Hagen

WERKwijzer voor zwerfjongeren. Diana Kole Branko Hagen WERKwijzer voor zwerfjongeren Diana Kole Branko Hagen Meedoen via een loopbaan Jongeren die in de opvang terecht komen, hebben directe hulp nodig. Maar ook ondersteuning bij de vormgeving van hun toekomst.

Nadere informatie

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Het KTO is een wettelijke verplichting wat betreft de verantwoording naar de Gemeenteraad

Nadere informatie

Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend!

Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend! Meedoen Werkt! Geen werk, geen uitkering, wél ambitie? Ontwikkel je talent in Purmerend! Heb je geen werk, geen uitkering maar wél ambitie? Wil je bijvoorbeeld graag werkervaring opdoen, in contact komen

Nadere informatie

Veranderingen rond werk en zorg. Informatie voor ouders van kinderen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs

Veranderingen rond werk en zorg. Informatie voor ouders van kinderen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs Veranderingen rond werk en zorg Informatie voor ouders van kinderen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs Veranderingen rond werk en zorg Jongeren in het praktijkonderwijs (pro) en

Nadere informatie

Hoe zit het met de Re-integratie?

Hoe zit het met de Re-integratie? Hoe zit het met de Re-integratie? Afdeling Samenleving Bezoekadres: 1 e bezoek: Publiekscentrum Raadhuisplein 2 Krimpen aan den IJssel Openingstijden: Maandag; 08.30 12.30 uur Dinsdag; 08.30 12.30 uur

Nadere informatie

Participatiewiel: een andere manier van kijken

Participatiewiel: een andere manier van kijken Participatiewiel: een andere manier van kijken Ideeën voor gebruik door activeerders en hun cliënten Participatiewiel: samenhang in beeld WWB Schuldhulpverlening Wajong / WIA / WW / WIJ AWBZ en zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Voorstel aan de gemeenteraad van Oostzaan

Voorstel aan de gemeenteraad van Oostzaan Onderwerp: Regelingen regionaal Participatiewet Oostzaan Invullen door Raadsgriffie RV-nummer: 14/84 Beleidsveld: Werk en inkomen Datum: 26 november 2014 Portefeuillehouder: M. Olij Contactpersoon: Corina

Nadere informatie

gelet op artikel(en) 15, vijfde lid en 24 van de Re-integratieverordening WWB, IOAW, IOAZ en WIJ gemeente Overbetuwe 2010;

gelet op artikel(en) 15, vijfde lid en 24 van de Re-integratieverordening WWB, IOAW, IOAZ en WIJ gemeente Overbetuwe 2010; gemeente Overbetuwe Onderwerp: Scholingsregeling gemeente Overbetuwe 2010 Ons kenmerk: 10bwb00155 Burgemeester en wethouders van de gemeente Overbetuwe; gelet op artikel(en) 15, vijfde lid en 24 van de

Nadere informatie

Inzet op re-integratie 2012/2013

Inzet op re-integratie 2012/2013 Notitie Inzet op re-integratie 2012/2013 Visie en afwegingen bij de besteding van het participatiebudget Inleiding 1. Beleidskeuzes en koersbepalende ontwikkelingen 1.1 Reductie participatiebudget 1.2

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Bram wil werken! Wat betekenen de veranderingen in wet- en regelgeving voor hem? Februari 2015 helpdesk@raadenrespons.nl

Bram wil werken! Wat betekenen de veranderingen in wet- en regelgeving voor hem? Februari 2015 helpdesk@raadenrespons.nl Bram wil werken! Wat betekenen de veranderingen in wet- en regelgeving voor hem? Februari 2015 helpdesk@raadenrespons.nl Bram is niet alleen. Hoe komen deze jongeren op een duurzame werkplek? Uitstroommogelijkheden:

Nadere informatie

Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn

Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Mensen met een hulpvraag krijgen ondersteuning thuis en in de wijk. Het wijkteam regelt dit. Soms is er gespecialiseerde

Nadere informatie

Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen. voor bibliotheken

Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen. voor bibliotheken Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen voor bibliotheken Breng vraag en aanbod bij elkaar en help laaggeletterden vooruit Nederland telt 1,3 miljoen laaggeletterde volwassenen (16-65 jaar).

Nadere informatie

Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn

Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Mensen met een hulpvraag krijgen ondersteuning thuis en in de wijk. Het wijkteam regelt dit. Soms is er gespecialiseerde

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen Participatieverordening gemeente Bergen 2014 De raad van de gemeente Bergen, gelezen het voorstel van Burgemeester en wethouders van 10 december 2013, gelezen het advies van de commissie Welzijn van 28

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

Invoering. Wet participatiebudget

Invoering. Wet participatiebudget Invoering Wet participatiebudget Wat verandert er door de invoering van de Wet participatiebudget? Op 1 januari 2009 is de Wet participatiebudget in werking getreden. Deze wet houdt in dat de ministeries

Nadere informatie

Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang!

Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers

Nadere informatie

Het antwoord op uw personele vraagstuk

Het antwoord op uw personele vraagstuk BD Recruitment BV Het antwoord op uw personele vraagstuk Wie bepaalt bij welk re-integratiebedrijf ik terecht kan? De gemeente of UWV WERKbedrijf maakt bij uw re-integratietraject vaak gebruik van een

Nadere informatie

UITWERKING PARTICIPATIEVERORDENING WIL

UITWERKING PARTICIPATIEVERORDENING WIL UITWERKING PARTICIPATIEVERORDENING WIL Uitwerking participatieverordening Pagina 1 van 6 Matrix 1 Beleidskader Klantgroepen (nadere uitwerking artikel 3 Participatieverordening) Job ready Niet job ready

Nadere informatie

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon AMSTERDAMMERS AAN HET WERK Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon 1 Samenvatting De weg uit armoede is werk. De vraag hoe mensen weer aan het werk geholpen kunnen worden is actueel. De flinke

Nadere informatie

Sturen op effectiviteit re-integratie Opzet:

Sturen op effectiviteit re-integratie Opzet: Sturen op effectiviteit re-integratie Opzet: 1) Context 2) Drie niveaus van sturing: - bestuurlijk niveau - managementteam niveau - operationeel niveau 3) Vragen en verdiepen Context: maatschappelijke

Nadere informatie

DE PARTICIPATIELADDER. Meetlat voor het participatiebudget. - eindadvies - drs. M.J. van Gent drs. C. van Horssen drs. L. Mallee drs. S.

DE PARTICIPATIELADDER. Meetlat voor het participatiebudget. - eindadvies - drs. M.J. van Gent drs. C. van Horssen drs. L. Mallee drs. S. DE PARTICIPATIELADDER Meetlat voor het participatiebudget - eindadvies - drs. M.J. van Gent drs. C. van Horssen drs. L. Mallee drs. S. Slotboom Amsterdam, november 2008 Regioplan publicatienr. 1776 Regioplan

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Promenzo werkt

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Promenzo werkt Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Promenzo werkt Promenzo begeleidt en ondersteunt mensen met ernstige psychiatrische of psychische problemen bij het zoeken naar, vinden en behouden van

Nadere informatie

JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011

JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011 JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011 Inleiding Sinds 1 januari 2007 is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) van kracht. Het doel van de wet is dat iedereen kan meedoen in de maatschappij,

Nadere informatie

RE-INTEGRATIEBELEID GEMEENTE DALFSEN

RE-INTEGRATIEBELEID GEMEENTE DALFSEN RE-INTEGRATIEBELEID GEMEENTE DALFSEN Beleidsgegevens Vastgesteld door: de Raad Vastgesteld in: Gemeentelijk re-integratie beleid Vastgesteld op: Inwerking getreden op:1 januari 2006 Het volgende besluit

Nadere informatie

Scenario Participatiewet 2013-2016 Iedereen doet mee, niemand aan de kant

Scenario Participatiewet 2013-2016 Iedereen doet mee, niemand aan de kant Scenario Participatiewet 2013-2016 Iedereen doet mee, niemand aan de kant Inzet MEEWERKEN tegenprestatie naar vermogen optima forma Uitgangspunten: Huidige beleidsuitspraken Vraagstelling: Is dit betaalbaar

Nadere informatie

De markt beweegt verder Rechte tellingen. Rapport: nog te verschijnen

De markt beweegt verder Rechte tellingen. Rapport: nog te verschijnen De markt beweegt verder Rechte tellingen Rapport: nog te verschijnen September 2010 Projectnummer: 09/516 V. Veldhuis, MSc drs T.J. Veerman m.m.v. drs. D.A.G. Arts J.W. van Egmond AStri Beleidsonderzoek

Nadere informatie

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College Werving tbv Educatieve Trajecten 19 juni 2013 Drenthe College Drenthe College - Middelgroot ROC met werkgebied: provincie Drenthe - Ca 650 medewerkers en 8300 studenten - 3 sectoren voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Nadere regels Re-integratieverordening 2015

Nadere regels Re-integratieverordening 2015 Nadere regels Re-integratieverordening 2015 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Krimpen aan den IJssel; overwegende dat het wenselijk is het beleid omtrent de re-integratievoorzieningen

Nadere informatie

Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Wat verandert er in de zorg in 2015

Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Wat verandert er in de zorg in 2015 Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking Wat verandert er in de zorg in 2015 De zorg in beweging Wat verandert er in 2015? In 2015 verandert er veel in de zorg. Via een aantal

Nadere informatie

Beleidskader Participatie in Langedijk Voor de jaren 2009-2012

Beleidskader Participatie in Langedijk Voor de jaren 2009-2012 Beleidskader Participatie in Langedijk Voor de jaren 2009-2012 Inhoudsopgave 1. Doel van het beleidskader... 3 2. Doel van het participatiebudget... 3 3. Aansluiting bij de visie en missie Langedijk, ondernemend

Nadere informatie

Wmo bijeenkomst PIANOo Zwanet van Kooten

Wmo bijeenkomst PIANOo Zwanet van Kooten De drie transities Wmo bijeenkomst PIANOo Zwanet van Kooten Inhoud presentatie - Inleiding - Decentralisatie AWBZ-begeleiding - Wet werken naar vermogen - Decentralisatie jeugdzorg - Samenloop transities:

Nadere informatie

De wereld van het sociaal domein. Raadsbijeenkomst 28 januari 2014 Eerste bespreking beleidsplannen en De Verbinding

De wereld van het sociaal domein. Raadsbijeenkomst 28 januari 2014 Eerste bespreking beleidsplannen en De Verbinding De wereld van het sociaal domein Raadsbijeenkomst 28 januari 2014 Eerste bespreking beleidsplannen en De Verbinding Presentatie: Bestaat uit twee onderdelen : Inhoudelijk Financieel Wat komt er op ons

Nadere informatie

Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn

Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik werk en maak mijn eigen keuzes. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Mensen met een hulpvraag krijgen ondersteuning thuis en in de wijk. Het wijkteam regelt dit. Soms is er gespecialiseerde

Nadere informatie

re-integratie presentatie ten behoeve van congres reuma werkt op 17 mei 2011 Jan van den Berg Boudewijn Röling

re-integratie presentatie ten behoeve van congres reuma werkt op 17 mei 2011 Jan van den Berg Boudewijn Röling re-integratie presentatie ten behoeve van congres reuma werkt op 17 mei 2011 Jan van den Berg Boudewijn Röling re-integratie: wie doet wat? spoor 1: zolang er een dienstverband bestaat is de werkgever

Nadere informatie

De raad van de gemeente Schiermonnikoog,

De raad van de gemeente Schiermonnikoog, De raad van de gemeente Schiermonnikoog, Gelet op artikel 8a, eerste lid, onderdeel b, van de Participatiewet, artikel 35, eerste lid, onderdeel e van de Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk

Nadere informatie

De nieuwe Wmo. Werkconferentie: De krachten bundelen voor samenwerking in de wijk 13 november 2014

De nieuwe Wmo. Werkconferentie: De krachten bundelen voor samenwerking in de wijk 13 november 2014 De nieuwe Wmo Werkconferentie: De krachten bundelen voor samenwerking in de wijk 13 november 2014 Hervorming langdurige zorg PowerPoint Op 1 januari 2015 presentatie verdwijnt Lelystad de AWBZ: deel gaat

Nadere informatie

Van landelijk naar lokaal

Van landelijk naar lokaal Van landelijk naar lokaal Decentraliseren en particperen Wat kunnen wij daarmee in onze eigen (burgerlijke) gemeente? 7 februari 2015 Hans van der Knijff Waar gaan we het over hebben? Overgang naar Wmo

Nadere informatie

Vragen en antwoorden. Antwoord: Leeftijdsopbouw WWB-bestand: 27 tot 45 jaar 67 personen 45 tot 60 jaar 82 personen 60 tot 65 jaar 22 personen

Vragen en antwoorden. Antwoord: Leeftijdsopbouw WWB-bestand: 27 tot 45 jaar 67 personen 45 tot 60 jaar 82 personen 60 tot 65 jaar 22 personen Aanvullende vragen burgerraadslid mw. A. van Esch (fractie PK) betreffende plan van aanpak re-integratie van uitkeringsgerechtigden (n.a.v. Politieke avond d.d. 12 maart 2009) en beantwoording. Politieke

Nadere informatie

Zelf doen wat kan en ondersteuning waar moet.

Zelf doen wat kan en ondersteuning waar moet. Zelf doen wat kan en ondersteuning waar moet. Op 1 januari 2015 wordt de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) van kracht. De zes Drechtsteden zijn dan verantwoordelijk voor de ondersteuning

Nadere informatie

Veranderingsprocessen en vernieuwing in het sociale domein. Marike Hafkamp, MSc Apeldoorn, 30 oktober 2014

Veranderingsprocessen en vernieuwing in het sociale domein. Marike Hafkamp, MSc Apeldoorn, 30 oktober 2014 Veranderingsprocessen en vernieuwing in het sociale domein Marike Hafkamp, MSc Apeldoorn, 30 oktober 2014 1 De landelijke ontwikkelingen Regeerakkoord: Decentralisaties naar gemeenten: 1. AWBZ begeleiding,inkomensondersteuning,

Nadere informatie

Wet participatiebudget

Wet participatiebudget Wet participatiebudget december 2009 Op 1 januari 2009 1 is de Wet participatiebudget in werking getreden. Deze wet houdt in dat de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Onderwijs, Cultuur

Nadere informatie

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086)

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) College van B&W en Raadsleden Den Haag T.a.v. Griffie Postbus 19157 2500 CD Den Haag Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) Geacht College en Raadsleden,

Nadere informatie

Ongekende mogelijkheden

Ongekende mogelijkheden Ongekende mogelijkheden overzicht van de mogelijkheden bij het in dienst nemen van 45-plussers Heeft u vragen, opmerkingen of suggesties naar aanleiding van deze brochure, neemt u dan contact op met het

Nadere informatie

Kompassie met elkaar Wmo 2015. 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen

Kompassie met elkaar Wmo 2015. 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen Kompassie met elkaar Wmo 2015 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen In deze presentatie 1. Hoe is het nu geregeld? 2. Hoe is het straks geregeld? De nieuwe Wmo 2015 Participatiewet Jeugdwet

Nadere informatie

'Goirle aan de slag' Keuzenota re-integratie en participatie

'Goirle aan de slag' Keuzenota re-integratie en participatie 'Goirle aan de slag' Keuzenota re-integratie en participatie Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.1.1 De Participatiewet 3 1.1.2 Omgevingsfactoren 4 Hoofdstuk 2 Visie en ambitie 5 2.1

Nadere informatie

Toevoeging beleidsplan WWB 2009-2011

Toevoeging beleidsplan WWB 2009-2011 Toevoeging beleidsplan WWB 2009-2011 beleidsbepalingen WIJ Bepalingen participatiebudget september 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Uitgangspunten 5 2.1 Wet WIJ 5 2.2 Particpatiebudget 5 3 Wet investeren

Nadere informatie

2. Bijgaande begrotingswijziging vast te stellen.

2. Bijgaande begrotingswijziging vast te stellen. Agendapunt : 7. Voorstelnummer : 05-029 Raadsvergadering : 12 mei 2011 Naam opsteller : Laureen Hulskamp Informatie op te vragen bij : tst.: 170 Portefeuillehouders : Alwin Hietbrink Onderwerp: Beleidsnota

Nadere informatie

Bijlage 2 Takenoverzicht

Bijlage 2 Takenoverzicht Bijlage 2 Takenoverzicht Met welke vragen kan onze inwoner straks bij het wijkteam terecht? Wanneer is het wijkteam bevoegd? Wanneer is er een rol voor het Kennis en Advies Centrum? Wanneer treden wij

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning. Voorlichtingsbijeenkomsten voor inwoners van Bernheze in oktober/november 2006

Wet maatschappelijke ondersteuning. Voorlichtingsbijeenkomsten voor inwoners van Bernheze in oktober/november 2006 Wet maatschappelijke ondersteuning Voorlichtingsbijeenkomsten voor inwoners van Bernheze in oktober/november 2006 Doel informatieavonden: U informeren over de betekenis van de Wmo. U informeren over de

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Inhoud Waarom moest het veranderen? Wat is veranderd? Wat heeft de gemeente gedaan? Wat betekent dat voor jullie? Wat voor ondersteuning? Waar zijn

Nadere informatie

Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars?

Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars? INBURGERING EN KINDEROPVANG/VVE Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars? (1)Formele opvang onder de Wet kinderopvang (kinderen van 0-4 jaar) Onderscheid wordt gemaakt

Nadere informatie

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches.

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches. Locatie Moerdijk VluchtelingenWerk Brabant-West Postbus 173 4250 DD Werkendam Telefoon (0183) 50 90 16 Fax (0183) 50 90 17 afdeling@vluchtelingenwerk.org Project Taalcoaches 1 januari 2009 31 december

Nadere informatie

Juristnet reintegraties en sociale innovaties Maliebaan 45 3581 CD Utrecht telefoon 030 2731433 Email juristnetsolutions@aol.com

Juristnet reintegraties en sociale innovaties Maliebaan 45 3581 CD Utrecht telefoon 030 2731433 Email juristnetsolutions@aol.com Juristnet reintegratie dienstverlening inclusief Leer en werk trajecten 2014 En inclusief innovatieve reintegratie dienstverlening c.q. 12 XR en LT reintegratie trajecten 1 Juristnet reintegraties inleiding.

Nadere informatie

VRAGENLIJST RE-INTEGRATIEMARKTANALYSE 2010 RWI

VRAGENLIJST RE-INTEGRATIEMARKTANALYSE 2010 RWI VRAGENLIJST RE-INTEGRATIEMARKTANALYSE 2010 RWI In de tweede helft van 2010 stelt de Raad voor Werk en Inkomen een nieuwe editie van de tweejaarlijkse analyse van de reintegratiemarkt op. Een internetenquête

Nadere informatie

Wat werkt voor wie in reïntegratie?

Wat werkt voor wie in reïntegratie? Wat werkt voor wie in reïntegratie? Overwegingen voor de Gemeenteraad Nijmegen Presentatie in opdracht van: Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen Nijmegen, 12 oktober 2011 Lucy Kok www.seo.nl - secretariaat@seo.nl

Nadere informatie

Werknemers 1 ZIEK. werknemer en verzekerd voor ZW en WIA is degene die een ww-uitkering geniet

Werknemers 1 ZIEK. werknemer en verzekerd voor ZW en WIA is degene die een ww-uitkering geniet Werknemers 1 ZIEK Recht op doorbetaling van loon: - gedurende maximaal 2 jaar - gedurende looptijd contract - na afloop contract binnen twee jaar overname loonbetaling door UWV (vangnet) tot max. 2 jaar

Nadere informatie

Vergoeding van onze hulpmiddelen

Vergoeding van onze hulpmiddelen Vergoeding van onze hulpmiddelen De medische hulpmiddelen die Focal levert worden in in het algemeen vergoed. Vergoeding kan evenwel vanuit verschillende bronnen plaats vinden. Vanuit welk wettelijk recht

Nadere informatie

Omnibusenquête onder gemeenten

Omnibusenquête onder gemeenten Annejet Kerckhaert, Lennart de Ruig Omnibusenquête onder gemeenten Onderzoek uitgevoerd door Research voor Beleid in opdracht van de Raad voor Werk en Inkomen De Raad voor Werk en Inkomen is het overlegorgaan

Nadere informatie

Bots 18 Werken naar vermogen tijdens wachttijd Wsw

Bots 18 Werken naar vermogen tijdens wachttijd Wsw I Bots 18 Werken naar vermogen tijdens wachttijd Wsw 18.1 Jongeren met een beperking die een indicatie hebben voor de Wsw maar nog niet geplaatst zijn, staan op een wachtlijst voor de Wsw. De wachtlijsten

Nadere informatie

Natuurlijk... NUTH. NUTH... Natuurlijk DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO)

Natuurlijk... NUTH. NUTH... Natuurlijk DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) Natuurlijk... NUTH NUTH... Natuurlijk Gemeente Nuth - Deweverplein 1 - Postbus 22000-6360 AA Nuth - 045-5659100 - www.nuth.nl VOORWOORD wethouder J.J.C van den

Nadere informatie

Mensen met een arbeidsbeperking

Mensen met een arbeidsbeperking Mensen met een arbeidsbeperking Wat verandert er door de participatiewet vanaf 2015 INLEIDING Vanaf 1 januari is er een nieuwe wet: de Participatiewet. Deze wet moet er voor zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking

Nadere informatie

Wmo en hulpvragers Een training voor betrokkenen Gerard Nass Martin Schuurman Andries Lever Kennismarkt Gehandicaptensector 6 maart 2015

Wmo en hulpvragers Een training voor betrokkenen Gerard Nass Martin Schuurman Andries Lever Kennismarkt Gehandicaptensector 6 maart 2015 Wmo en hulpvragers Een training voor betrokkenen Gerard Nass Martin Schuurman Andries Lever Kennismarkt Gehandicaptensector 6 maart 2015 1 Doel en opzet van de training Beoogd wordt het opstarten en ondersteunen

Nadere informatie

Analyse aanbod Ermelo

Analyse aanbod Ermelo Analyse aanbod Ermelo (Op basis van cijfers 2008) A. Aanknopingspunten uit Actief en betrokken meerjarenbeleidsplan Wmo 2008-2012 Om zelfredzaamheid te vergroten en mensen meer te betrekken bij activiteiten

Nadere informatie

tieve En Ect Educa traj

tieve En Ect Educa traj Educatieve trajecten Educatieve trajecten In opdracht van gemeentes verzorgt het ROC Kop van Noord- Holland opleidingen voor volwassenen om participatie in de samenleving of op het werk te vergroten: de

Nadere informatie

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Werk, inkomen & sociale zekerheid www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Inhoudsopgave Wet Wajong (sinds 2010)... 3 Wet Werk en Bijstand (WWB)... 5 Wet investeren in jongeren (Wij)... 6 Wet Sociale Werkvoorziening

Nadere informatie

Dilemma s in Re-integratie en participatie i.r.t. P-budget en WWnV. Uitloop-avond Commissie Sociaal 12 april 2012

Dilemma s in Re-integratie en participatie i.r.t. P-budget en WWnV. Uitloop-avond Commissie Sociaal 12 april 2012 Dilemma s in Re-integratie en participatie i.r.t. P-budget en WWnV. Uitloop-avond Commissie Sociaal 12 april 2012 Bedoeling Bespreking en dicussie over: Invulling maatschappelijke participatie Invulling

Nadere informatie

Uitvoeringsregels Social Return Gemeente s-hertogenbosch (d.d. 12 maart 2014)

Uitvoeringsregels Social Return Gemeente s-hertogenbosch (d.d. 12 maart 2014) Uitvoeringsregels Social Return Gemeente s-hertogenbosch (d.d. 12 maart 2014) Definities Social Return houdt in dat de opdrachtnemer aan wie een opdracht wordt verstrekt, verplicht is om een deel van de

Nadere informatie

VERORDENING WET INBURGERING HAARLEMMERLIEDE EN SPAARNWOUDE 2013

VERORDENING WET INBURGERING HAARLEMMERLIEDE EN SPAARNWOUDE 2013 BOB 13/001 VERORDENING WET INBURGERING HAARLEMMERLIEDE EN SPAARNWOUDE 2013 Aan de raad, In de Wet inburgering staan de regels voor inburgeren in Nederland. Per 1 januari 2013 wijzigt de Wet inburgering.

Nadere informatie

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Echt-Susteren d.d.

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Echt-Susteren d.d. De raad van de gemeente Echt-Susteren, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Echt-Susteren d.d. Gelet op het bepaalde in de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet inkomensvoorziening oudere

Nadere informatie

VERORDENING INBURGERING DRECHTSTEDEN (noot van de redactie: geconsolideerde tekst per 7 juni 2012)

VERORDENING INBURGERING DRECHTSTEDEN (noot van de redactie: geconsolideerde tekst per 7 juni 2012) VERORDENING INBURGERING DRECHTSTEDEN (noot van de redactie: geconsolideerde tekst per 7 juni 2012) HOOFDSTUK 1 BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN EN INFORMATIEVERSTREKKING Artikel 1 Begripsomschrijvingen 1. In deze

Nadere informatie

Beleidsregels re-integratie WWB, IOAW en IOAZ 2012

Beleidsregels re-integratie WWB, IOAW en IOAZ 2012 Beleidsregels re-integratie WWB, IOAW en IOAZ 2012 Inleiding De re-integratieverordening WWB, IOAW en IOAZ 2012 stelt het college van burgemeester en wethouders in staat beleidsregels op te stellen. In

Nadere informatie

Participatiewet en REA College/Eega Plus

Participatiewet en REA College/Eega Plus HANDREIKING VOOR GEMEENTEN Participatiewet en REA College/Eega Plus SUBSIDIEREGELING ERNSTIGE SCHOLINGS BELEMMERINGEN (ESB) Voor jongeren met een handicap is het vaak moeilijk om een vak te leren in het

Nadere informatie

Algemeen Beleidsplan Werk aan de Winkel

Algemeen Beleidsplan Werk aan de Winkel Algemeen Beleidsplan Werk aan de Winkel Inhoudsopgave 1 Stichting Vitaal Dorp en Werk aan de Winkel 2 Arbeidsmatige dagbesteding 3 Re integratie 4 Uitgangspunten Werk aan de Winkel 5 Begeleiding 6 Samenstelling

Nadere informatie