De sterke kanten als uitgangspunt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De sterke kanten als uitgangspunt"

Transcriptie

1 pagina 1 van 5 De Verdieping 29 september 2010 Edwin Kreulen De sterke kanten als uitgangspunt Robert Haringsma, psycholoog: positieve therapie. FOTO MERLIJN DOOMERNIK reacties (10) print stuur artikel door Therapie maakt niet gelukkig, zeggen de meeste psychotherapeuten. De beoefenaars van positieve psychologie zijn het daar niet mee eens. Hun aanpak sijpelt langzaam door in de gevestigde geestelijke gezondheidszorg. Als een psycholoog vraagt hoe gaat het met u? zal het gesprek al snel gaan over de vraag wat er allemaal níet goed gaat. Want mensen gaan niet voor niks naar de psych. Dat mag wel zo zijn, maar de beoefenaars van de positieve psychologie nemen daarmee geen genoegen. Tijdens zijn opleiding tot psycholoog aan de Groningse universiteit viel het Robert Haringsma al op: juist omdat de gevestigde behandelaars onderwerpen als geluk laten liggen, wenden mensen zich massaal tot allerlei zelfhulpaanpakken. Neem zoiets als neurolingistisch programmeren, kortweg NLP, dat ervan uitgaat dat je de vaardigheden van succesvolle personen kunt overdragen

2 pagina 2 van 5 op anderen. Een aanpak die je veel ziet, maar waarvan je je ernstig kunt afvragen of het effectief is, zegt Haringsma. Kort na zijn afstuderen kwam hij in contact met de positieve psychologie. Die bood een aanpak waarvan is gebleken dat het wél werkt. Sinds anderhalf jaar runt hij in Amsterdam het Instituut voor Positieve Psychologie. Hij geeft er trainingen en verzorgt coaching. Neem vragen als: wat is geluk? Hoe bouw je een zinvol bestaan op? Die kunnen bij deze aanpak aan de orde komen. Positieve therapie is niet een soort aanpak zoals die bekend is van mensen als Emiel Ratelband, benadrukt Haringsma. Veel mensen denken dat positief vooral neerkomt op heel veel roepen als je iets wilt, dan kún je het echt wel. Die aanpak zie je bij veel zelfhulpgoeroes terug. Maar dat werkt niet. Misschien kun je mensen op die manier voor korte tijd stimuleren, maar dat verdwijnt snel. Dat doen we dus ook niet. Haringsma richt zich op onderwerpen als zelfvertrouwen. Een training begint met de vraag: wat is zelfvertrouwen precies? Uitgangspunt is dat zelfvertrouwen een combinatie is van vaardigheden die je nodig hebt, en een gevoel van waardigheid. Met dat idee gaan we kijken wat er leeft bij de mensen die deelnemen aan de training. Stel, een deelnemer aan de training voelt zich onvoldoende gewaardeerd op het werk, iets wat het leven erg onprettig maakt. Zodra we weten wat er precies speelt, gaan we onderling brainstormen: hoe kun je dat oplossen? Welke vaardigheden zijn daarbij nodig en hoe zit het met het zelfvertrouwen van degene om wie het gaat. Nog tijdens de sessies zal de ontevreden werknemer moeten proberen iets te veranderen op zijn of haar werk, zodat binnen vijf sessies van twee uur de situatie daadwerkelijk is verbeterd. Haringsma heeft zijn trainingsaanpak inmiddels uitgebreid met een praktijk voor eerstelijnspsychologie, zeg maar een soort eerste hulp bij psychisch leed. Daarin combineer ik positieve psychologie met de gangbare aanpak. Zijn aanpak wordt nog niet vergoed door de verzekeraars: de cliënt moet het zelf betalen of zijn werkgever bereid vinden de kosten op zich te nemen. Bij de Vrije Universiteit is Haringsma een promotieonderzoek begonnen dat moet uitwijzen of zijn trainingen daadwerkelijk effect hebben. Uit Amerikaans onderzoek weten we van wel, maar daarbij ging het om mensen die een stoornis hebben. Ik wil weten of het ook werkt bij psychisch gezonde mensen. De Nijmeegse hoogleraar psychologie Jan Derksen ziet de positieve psychologie als een aangename correctie op de neiging van psychologen zich vooral te richten op stoornissen. De laatste twintig jaar hebben psychologen sterk de neiging zich op te stellen als kleine psychiaters, die zich vooral bezig houden met het classificeren van psychische stoornissen en het opstellen van behandelprotocollen. Wat daarachter ligt, wordt nogal eens uit het oog verloren. Dat is jammer, want mensen met een stoornis kunnen nog steeds sterke kanten hebben. Als je die kunt aanspreken, help je ze sneller. De correctie heeft trouwens nog niet veel geholpen, merkt Derksen. Ik hamer bij mijn colleges op het belang van een positieve aanpak en noem daarbij ook de positieve psychologie. Maar ik heb net zeventien behandelplannen gelezen van studenten en ook die richten zich volledig op stoornissen. Derksen is zelf opleider van eerstelijnspsychologen en heeft een eigen praktijk. Zeker nu de behandeling is teruggebracht tot acht consulten, is het extra van belang om je te richten op de sterke kanten van cliënten. Dat doen we ook zoveel mogelijk. De positieve psychologie heeft ook zijn beperkingen, zegt Derksen. Zeker in de Verenigde Staten is nogal eens een sfeer ontstaan met een veel te positief mensbeeld. Zo van: als je het wilt, dan kun

3 pagina 3 van 5 je het. Een nieuwe versie van de droom waarbij de krantenjongen miljonair wordt. Terwijl mensen nu eenmaal hun beperkingen hebben. Als je een niet al te sterk genenpakket hebt meegekregen of anderszins kwetsbaar blijkt, is het niet echt motiverend om te horen dat je dat allemaal aan jezelf ligt dat het niet goed met je gaat. In Amerika is de positieve psychologie vooral populair bij de oudere, gevestigde lichting wetenschappers, constateert Derksen. Die doen dat misschien een beetje voor zichzelf. Als je wat ouder wordt, wil je graag volhouden dat je nog steeds omnipotent en grandioos bent. Zeker in deze tijd, waarin we het pijnlijk vinden om te stellen dat leeftijd ook beperkingen met zich mee kan brengen. Robert Haringsma is met zijn Instituut voor Positieve Psychologie zeker niet de enige in Nederland: veel coaches en trainers bieden deze aanpak aan, of gedeeltelijk. Ook op scholen wint de aanpak lichtjes terrein. Een van de voorlopers is het Groen van Prinsterer Lyceum in Vlaardingen, dat speciale Lessen in Geluk ontwikkelde. Haringsma: Bij de studies psychologie zie je langzamerhand meer aandacht voor positieve psychologie komen, maar het gaat nog niet hard. Net als Haringsma bieden verschillende eerstelijnspsychologen de positieve psychologie aan. In de GGZ-instellingen dringt de aanpak nog niet razendsnel door. De koepel GGZ Nederland wijdde vorig jaar een conferentie aan positieve psychologie, maar instellingen zelf zijn nog weifelend. Bij de Utrechtse instelling GGZ-Altrecht is het vooral de Indigo-afdeling korte hulp bij milde klachten die met het concept werkt. Bijvoorbeeld met Voluit leven, een preventietraining voor mensen die onder meer somber zijn. Mensen komen bij ons met problemen, dat spreekt voor zich. Maar bij dat soort trainingen stellen we ook de vraag: wat wil je nou eigenlijk bereiken in het leven? Hoe kun je ervoor zorgen dat je daar niet van afgeleid wordt, zegt Indigo-psychologe Gusta Boland. GGZ Friesland doet mee aan een netwerk voor positieve psychologie op internet. We vinden het een interessante benadering, maar we beraden ons nog over de mogelijkheden om het toe te passen, zegt woordvoerder Bea de Jong. Bij Pro Persona, een grote GGZ-instelling in Gelderland, noemen ze hun aanpak niet zozeer positieve psychologie, maar rehabilitatie. We kijken sinds een aantal jaar bij iedere nieuwe patiënt niet alleen naar de problemen, maar ook naar wat iemand nog wél kan, zegt Tom Zewald, directeur patiëntenzorg van het psychiatrisch ziekenhuis Wolfheze. De aanpak is volgens hem toepasbaar bij psychiatrisch patiënten, maar ook in de forensische psychiatrie. Iemand kan psychisch ziek zijn, maar op het terrein van werk of hobby nog wel ergens toe in staat, vult Marguerite Elfrink van GGZ Nijmegen onderdeel van Pro Persona aan. Als je mensen daarop aanspreekt, kan dat hun gezondheid bevorderen. We doen dat trouwens al langer. Ook bij mensen die we voor het eerst zien, die bijvoorbeeld voor het eerst met een psychose te maken krijgen. We proberen te kijken naar de mens als geheel. Zewald: Dat is overigens nog knap lastig in een financieel klimaat waarbij je pas geld krijgt als je kunt laten zien wat mensen níet meer kunnen. Beiden geven toe: deze rehabilitatie-aanpak vertoont overeenkomsten met positieve psychologie, maar is niet hetzelfde. Het verbaast hoogleraar psychologie Jan Derksen niet dat positieve psychologie nog niet snel oprukt in de gevestigde GGZ. Er zit nu eenmaal geen duidelijke methodiek bij. De uitgangspunten, zoals meer aandacht voor de goede kanten van de mens, kun je ook in de praktijk brengen zonder het meteen positieve psychologie te noemen. Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

4 pagina 4 van 5 Het begon met een meisje van 5 Als we een van de grondleggers van de positieve psychologie, Martin Seligman, moeten geloven, heeft zijn vijfjarige dochter Nikki hem op het goede spoor gezet. Het gebeurde veertien jaar geleden. Seligman had al faam opgebouwd als psychologisch onderzoeker en was net verkozen tot baas van de American Psychological Association, de psychologenclub in de VS. Seligman was een druk man die in zijn vrije tijd even in de tuin stond te wieden, tot hij zag dat zijn dochter het groene spul gebruikte om het in de lucht te gooien. Toen hij haar daarop aanspraak zei ze: Papa, weet je nog de tijd dat ik zoveel jengelde? Toen ik vijf werd, besloot ik dat niet meer te doen. En zo kun jij ook stoppen met mopperen. Deze opmerking deed Seligman inzien hoe hij altijd was gericht op wat er níet goed ging, een houding die hij deelde met de meeste vakgenoten. In 2000 publiceerde hij met een collega zijn eerste artikel over positieve psychologie. De term nam hij over van zijn beroemde collega Abraham Maslow. Deze is bekend van de behoeftenpiramide, en een van de voortrekkers van de humanistische psychologie, een stroming die optimistisch is over de mogelijkheden van mensen om zich te verbeteren niet voor niets staat zelfverwerkelijking bovenin de piramide van Maslow. Een andere bekende psycholoog uit deze stroming is Carl R. Rogers, die de aanpak uitwerkte in een specifieke vorm van psychotherapie waarbij de cliënt centraal staat en de therapeut het gesprek niet sterk stuurt. De psychologie was lang bezig geweest met de bedreigde en zieke mens, zo redeneerden Seligman en zijn collega. Het positieve werd genegeerd, wellicht omdat het vanzelfsprekend was, zoals de vis het water niet opmerkt waarin hij zwemt. Als wetenschap van de komende eeuw zou de psychologie zich daar juist op moeten richten. Ze sloten hun artikel af met de conclusie: Daardoor zullen psychologen leren hoe ze de kwaliteiten kunnen helpen opbouwen waardoor individuen en gemeenschappen niet alleen kunnen overleven, maar ook floreren. Fit, friends and fun Wat is geluk? Die vraag, ook onderwerp van de positieve psychologie, staat vandaag en morgen centraal op congressen in Rotterdam en Leuven. De Vlaamse auteur Leo Bormans presenteert daar The world book of happiness, een verzameling van honderd interviews met geluksprofs over de hele wereld. De Nederlandse geluksprof Ruut Veenhoven inmiddels met pensioen staat ook in het boek. Van de wetenschappers wilde Bormans antwoord op de vraag, maar het resultaat is vooral een bundeling van adviezen. Zo adviseert een Mexicaanse geluksprof: Vergeet niet gelukkig te zijn. Veel mensen besteden hun beste jaren aan het verdienen van hun inkomen en offeren hun gezin en gezondheid op. En een Oostenrijkse collega: Vergeet slecht, verslavend geluk en kies voor de goede en duurzame vormen. Onder de eerste vorm schaart hij zaken als geld, status en saaie ontspanning, de tweede vorm vat hij samen met: fit, friends and fun.

5 pagina 5 van 5

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 3 Cognitieve gedragstherapie Een effectieve psychotherapie In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

De medisch psycholoog

De medisch psycholoog De medisch psycholoog 2 Uw behandelend arts heeft u voor een onderzoek of behandeling verwezen naar de medisch psycholoog. In deze folder staat de manier van werken van de medisch psycholoog in het Canisius-Wilhelmina

Nadere informatie

In behandeling bij het NPI

In behandeling bij het NPI In behandeling bij het NPI Optimale begeleiding In behandeling bij NPI U ontvangt deze folder omdat u in behandeling gaat bij het NPI. Hierin leest u hoe we te werk gaan bij het NPI en wat u van ons kunt

Nadere informatie

Positief leidinggeven in de praktijk

Positief leidinggeven in de praktijk Positief leidinggeven in de praktijk Engel Muller, Velp augustus 2012 Afgelopen 16 juli overleed Stephen (R.) Covey, schrijver van The 7 habits of highly effective people, een van de meest verkochte boeken

Nadere informatie

Makkelijk mensen motiveren deel 5

Makkelijk mensen motiveren deel 5 Makkelijk mensen motiveren deel 5 De kracht van niet-oordelen. Makkelijk mensen motiveren, deel 5 Hoe gaat het met U? Stelt u zich eens voor dat iemand u deze vraag stelt en vervolgens met oprechte aandacht

Nadere informatie

Sint-Norbertus. P s yc h i at r i s c h Ziekenhui s D u f f e l

Sint-Norbertus. P s yc h i at r i s c h Ziekenhui s D u f f e l P s yc h i at r i s c h Ziekenhui s D u f f e l Sint-Norbertus Stationsstraat 22c 2570 Duffel tel : 015 30 40 30 pcsintnorbertushuis@emmaus.be www.pz-duffel.be Geachte lezer, Deze brochure laat u in kort

Nadere informatie

Vrijdag 14 juni 2013 Jaarbeurs Utrecht Mindfulness in de behandeling van angst, depressie, autisme, ADHD, psychose en borderline

Vrijdag 14 juni 2013 Jaarbeurs Utrecht Mindfulness in de behandeling van angst, depressie, autisme, ADHD, psychose en borderline Mindfulness in de praktijk Congres Vrijdag 14 juni 2013 Jaarbeurs Utrecht Mindfulness in de behandeling van angst, depressie, autisme, ADHD, psychose en borderline Mindfulness Mindfulness mag zich de laatste

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch werker Volwassenen en ouderen mensenkennis Van onze klinisch psycholoog heb ik een groep cliënten overgenomen, bij wie ik de instrumenten uit de opleiding

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

in gesprek over: Psychotherapie

in gesprek over: Psychotherapie in gesprek over: Psychotherapie Colofon Auteur: E. Willemsen Redactie: W. Smith-van Rietschoten (eindredacteur) R. Hoekstra E.A.M. Knoppert-van der Klein E. van Meekeren M. van Verschuer Publicatie: Nederlandse

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek NLP Test. 2012 Stichting NLP Kring Joost van der Leij

Wetenschappelijk onderzoek NLP Test. 2012 Stichting NLP Kring Joost van der Leij Wetenschappelijk onderzoek NLP Test 2012 Stichting NLP Kring Joost van der Leij Inleiding NLP is geen wetenschap, maar we kunnen er wel een van maken. Om hiermee te beginnen dienen we eerst de volgende

Nadere informatie

Eikenhorst (kliniek) Informatie voor patiënten. Eikenhorst

Eikenhorst (kliniek) Informatie voor patiënten. Eikenhorst Eikenhorst (kliniek) Informatie voor patiënten Eikenhorst Je komt mogelijk binnenkort op Eikenhorst. Daar is alles anders en nieuw vergeleken met waar je nu woont. Om je te laten wennen aan al dat nieuwe,

Nadere informatie

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Behandeling psychische problemen voortaan in het basispakket van uw zorgverzekering In deze brochure leest u hoe het is geregeld na 1 januari 2008 Ministerie van

Nadere informatie

Adressen en literatuur

Adressen en literatuur Nawoord Het zal een hele klus zijn om over je angst heen te stappen. Maar als je zelf écht gemotiveerd bent, dan zal het je vroeger of later lukken om weer zonder spanning de auto in te stappen. Het duurt

Nadere informatie

Niet meer depressief

Niet meer depressief Niet meer depressief Dit boek, Niet meer depressief; Werkboek voor de cliënt, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor de

Nadere informatie

Psychologische expertise Maarsingh & van Steijn

Psychologische expertise Maarsingh & van Steijn Psychologische expertise Veel verzuim op het werk wordt veroorzaakt door psychische problemen. Maarsingh & van Steijn heeft zich gespecialiseerd in de diagnostiek en behandeling van problemen op het vlak

Nadere informatie

Van je nachtmerries af

Van je nachtmerries af Van je nachtmerries af 2 van je nachtmerries af Dit boek, Van je nachtmerries af, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor

Nadere informatie

De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie.

De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Zelftest De volgende test werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Met een glas wordt steeds een standaard hoeveelheid alcohol bedoeld: een bierglas voor een biertje, een wijnglas voor een

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u informatie gekregen over het maken van een afspraak met een medisch psycholoog van de afdeling

Nadere informatie

informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl

informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl GGZ Noord-Drenthe AFPN Wanneer u problemen heeft of psychisch ziek bent, kunt u na een

Nadere informatie

Nawoord. Fouten door angst voor fouten

Nawoord. Fouten door angst voor fouten Nawoord Fouten door angst voor fouten We zijn aan het einde van de reis door dit boek gekomen. Het was eigenlijk ook een tocht door de geheimen van de menselijke geest. We realiseren ons: angst voor fouten

Nadere informatie

Basiscursus cognitieve gedragstherapie

Basiscursus cognitieve gedragstherapie mensenkennis Ik kan mijn werk meer structuur, overzicht en effectiviteit geven met de inhoud die tijdens de opleiding is aangereikt. Basiscursus cognitieve gedragstherapie Basiscursus cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt volwassenen met zowel een verstandelijke beperking als

Nadere informatie

Klinische Psychologie

Klinische Psychologie Klinische Psychologie Psychologisch onderzoek en behandeling in het Ikazia Ziekenhuis Beter voor elkaar Inleiding In deze folder kunt u lezen over de manier van werken van de klinisch psycholoog in het

Nadere informatie

DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN

DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN DEEL 2: Checklists MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ Voor u ligt deel 2, de checklists behorende bij deel 1 van het Draaiboek Community Gericht Werken. Deel 1

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord. Coach voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord. Coach voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Coach voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord U begint binnenkort met een poliklinisch revalidatietraject.

Nadere informatie

Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen

Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen Wanneer u autisme heeft, ondervindt u problemen in het contact met anderen. Het kan zijn dat u geen contact maakt of juist veel aandacht vraagt. U kunt zich moeilijk

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Zorgprofessionals: van kamertjescultuur naar transparantie

Zorgprofessionals: van kamertjescultuur naar transparantie Ruimte voor werkplezier GGZ Noord-Holland-Noord, Heerhugowaard Zorgprofessionals: van kamertjescultuur naar transparantie Bij GGZ Noord-Holland-Noord werken 1.400 zorgprofessionals vanuit 30 locaties in

Nadere informatie

Een spirituele kijk op psychotherapie

Een spirituele kijk op psychotherapie Een spirituele kijk op psychotherapie Als de westerse psychologie gediagnosticeerd moest worden, dan zou haar diagnose luiden: schizofreen met narcistische en autistische trekken. Net als een schizofreen,

Nadere informatie

Algemene Individuele Begeleiding

Algemene Individuele Begeleiding Algemene Individuele Begeleiding Het Centrum biedt drie soorten individuele begeleiding aan: algemene individuele begeleiding, individuele relatiebegeleiding en individuele loopbaanbegeleiding. Hier gaat

Nadere informatie

Resocialiserende dagbehandeling

Resocialiserende dagbehandeling Resocialiserende dagbehandeling Een driedaagse dagbehandeling voor volwassenen met psychiatrische problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Resocialiserende dagbehandeling betekent dat u 3

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Overtuigen in de rechtszaal

Overtuigen in de rechtszaal Presentatietraining voor gedragsdeskundigen Overtuigen in de rechtszaal Over de drempel! Ik ontdekte: plezier in spreken en presenteren...zelfs op zitting Een zitting kun je niet opnieuw doen en moet je

Nadere informatie

Postmaster opleiding psychosociale oncologie

Postmaster opleiding psychosociale oncologie Postmaster opleiding psychosociale oncologie mensenkennis Door de rollenspellen kon ik een betere verbinding maken tussen de theorie en de praktijk. Psychosociale oncologie Professionals die met oncologiepatiënten

Nadere informatie

STUDIES EN BEROEPEN. Wat moet je doen?

STUDIES EN BEROEPEN. Wat moet je doen? STUDIES EN BEROEPEN Welke opleiding moet je doen om dokter te worden? Wat doet een ingenieur? Waar werkt een secretaresse? Welk beroep wil jij doen? Wat moet jij studeren? Wat moet je doen? 1. Verbind

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie SAMEN ZORGEN DAT HET BETER GAAT!

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie SAMEN ZORGEN DAT HET BETER GAAT! centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie SAMEN ZORGEN DAT HET BETER GAAT! De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt jongeren met zowel een verstandelijke beperking

Nadere informatie

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Arbeidsverzuim door stress, werknemers die soms voor langere tijd uitvallen: een teken dat mensen veel, soms wel te

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg!

Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg! Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg! leuk en zinvol werk passend bij wat jij kunt gezelligheid met collega s je eigen salaris verdienen Jo Arts, assistent-kok: Van thuis zitten word

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Weerbaarheid tegen stigmatisering bij mensen met psychose

Weerbaarheid tegen stigmatisering bij mensen met psychose Weerbaarheid tegen stigmatisering bij mensen met psychose Catherine van Zelst Afdeling Psychiatrie en Psychologie, Universiteit Maastricht Masterclass Netwerk Vroege Psychose 6 februari 2015 Disclosure

Nadere informatie

Verslag manifestatie De GGZ spreekt! 25 oktober 2006, Amersfoort

Verslag manifestatie De GGZ spreekt! 25 oktober 2006, Amersfoort 1 Verslag manifestatie De GGZ spreekt! 25 oktober 2006, Amersfoort door Alexandra Gabrielli Op zaterdag 25 oktober 2008 vond de manifestatie De GGZ spreekt! plaats in vergadercentrum Houtrust te Amersfoort.

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen Nieuw Rijsenburg Op de biologisch- dynamische boerderij Nieuw Rijsenburg bieden we psychiatrische zorg voor jongeren van 18 tot 28 jaar. Ons aanbod Je volgt een intensief behandelprogramma. We combineren

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Systems-Centered Training door Lotte Paans

Systems-Centered Training door Lotte Paans Systems-Centered Training door Lotte Paans De workshop is ervaringsgericht van opzet, opdat je aan den lijve ondervindt wat het effect van de werkwijze is. Een wezenlijk onderdeel van Systems-Centered

Nadere informatie

Verwijzing naar de klinisch psycholoog

Verwijzing naar de klinisch psycholoog Verwijzing naar de klinisch psycholoog Deze folder geeft u informatie over de manier van werken van de klinisch psycholoog. Waar in deze folder gesproken wordt over u, kan het ook om uw kind gaan. Aan

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Wie is Jan Jacobs? Wie ik ben in enkele woorden?

Wie is Jan Jacobs? Wie ik ben in enkele woorden? Wie is? Wie ik ben in enkele woorden? coach, trainer, docent, getrouwde man met Leen, kersverse papa van Marie, prille dertiger, Mechelaar met West-Vlaamse roots, psychotherapeut i.o., goede eter, droge

Nadere informatie

Naam Visie van client Visie van Instelling

Naam Visie van client Visie van Instelling Supplement 6 Relatie Geestelijke Verzorging en Behandeling Martin Walton, Hoe waait de wind? Interpretatie van geestelijke verzorging door cliënten in de ggz. Tilburg KSGV 2014 Naam Visie van client Visie

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Tjak, tjak, volgende patiënt: de ontsporing van de ggz

Tjak, tjak, volgende patiënt: de ontsporing van de ggz Tjak, tjak, volgende patiënt: de ontsporing van de ggz 'Ik stop ermee', zegt psycholoog en psychotherapeut Masja Schakenbos (33). 'De grens is bereikt.' Het is zomer 2014 als ze 's avonds thuiskomt met

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog in het ziekenhuis

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog in het ziekenhuis Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog in het ziekenhuis Inleiding In deze folder kunt u lezen over de medisch psycholoog in het Gemini Ziekenhuis. Aan de orde komen onder meer: met welke

Nadere informatie

Postmaster opleiding systeemtherapeut

Postmaster opleiding systeemtherapeut Postmaster opleiding systeemtherapeut mensenkennis In de context met cliënten, gezinnen en kinderen was dit leerzaam en direct bruikbaar in mijn werk. evaluatie deelnemer Postmaster opleiding systeemtherapeut

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

Directieve Therapie. Cure & Care Development organiseert in samenwerking met de Stichting Directieve Therapie en Uitgeverij Boom het symposium

Directieve Therapie. Cure & Care Development organiseert in samenwerking met de Stichting Directieve Therapie en Uitgeverij Boom het symposium Cure & Care Development organiseert in samenwerking met de Stichting Directieve Therapie en Uitgeverij Boom het symposium Directieve Therapie 13 September 2012 t Zand te Maarssen 1/6 SYMPOSIUM Directieve

Nadere informatie

NEDERLANDS - ARABISCH Waar kunt u hulp vinden voor uw psychische klachten? Informatie voor vluchtelingen 9 Voorbeeld maatschappelijk werk De problemen van Amar en Fatiha Amar (37 jaar) is met zijn vrouw

Nadere informatie

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Studie plan Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Totale duur van de opleiding 3 dagen Totaal aantal dagen 3 Totaal aantal uren 24

Nadere informatie

23 juni 2015. Voor professionals in de ggz. Lustrumcongres ggz

23 juni 2015. Voor professionals in de ggz. Lustrumcongres ggz 10 23 juni 2015 Voor professionals in de ggz Lustrumcongres ggz PsyQ is 10 jaar geleden gestart met specialistische behandelprogramma s. Daarmee waren we vernieuwend en - naast specialistisch - ook optimistisch

Nadere informatie

Dag 2. Ondernemen als ZORG- PROFESSIONAL. Probleemgerichte Doelgroep Marktanalyse Sygnature system. Naam: Telefoon:

Dag 2. Ondernemen als ZORG- PROFESSIONAL. Probleemgerichte Doelgroep Marktanalyse Sygnature system. Naam: Telefoon: ONDERNEMEN ALS ZORG-PROFESSIONAL DAG 2 1 Ondernemen als ZORG- PROFESSIONAL Dag 2 Probleemgerichte Doelgroep Marktanalyse Sygnature system Naam: Telefoon: ONDERNEMEN ALS ZORG-PROFESSIONAL DAG 2 2 Over Rose

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

. INLEIDING. Inleiding 7

. INLEIDING. Inleiding 7 . INLEIDING DOEL VAN HE T BOEK Zelfvertrouwen heeft op verschillende manieren invloed op ons leven. Een gebrek aan zelfvertrouwen kan verschillende vervelende gevolgen hebben voor je gevoelsleven en je

Nadere informatie

Palliatieve Terminale zorg training voor beroepsbeoefenaren binnen de psychiatrie

Palliatieve Terminale zorg training voor beroepsbeoefenaren binnen de psychiatrie Deelnemer 1 Colofoon Deze training is vanuit een subsidie van het innovatiefonds voor zorgverzekeraars door de projectgroep palliatieve terminale zorg ontwikkeld binnen Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven

Nadere informatie

Inleiding Hoe het allemaal begon Soorten psychofarmaca, werking, bijwerkingen en indicatiegebieden

Inleiding Hoe het allemaal begon Soorten psychofarmaca, werking, bijwerkingen en indicatiegebieden Inhoud Inleiding 9 1 Hoe het allemaal begon 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Gebruik van medicatie in de psychiatrie vóór 1950 13 1.3 De eerste antipsychotica 16 1.4 De tweede generatie antipsychotica 17 1.5 De

Nadere informatie

Postmaster opleiding diagnostiek en behandeling (SG)LVB

Postmaster opleiding diagnostiek en behandeling (SG)LVB mensenkennis Ik vond het een meerwaarde om binnen te kijken in een andere keuken. Het is inhoudelijk een sterke opleiding, mede door de goede organisatie en begeleiding. Postmaster opleiding diagnostiek

Nadere informatie

www.psychologenpraktijkwageningen.nl

www.psychologenpraktijkwageningen.nl PRAKTIJKINFORMATIE Praktijkgegevens Adres: Koenenlaan 6 6703 GH Wageningen Telefoon: 0317-416095 E-mail: Website: pmrooke@psychologenpraktijkwageningen.nl www.psychologenpraktijkwageningen.nl Psychologenpraktijk

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling ouderen

Deeltijdbehandeling ouderen jbkmknj Centrum voor ouderenpsychiatrie Eikenstein Deeltijdbehandeling ouderen Informatie voor cliënten Inhoud Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is deze behandeling bedoeld? 2 Behandeling 2 Programma

Nadere informatie

Centrum Integrale Psychiatrie

Centrum Integrale Psychiatrie Centrum Integrale Psychiatrie Centrum Integrale Psychiatrie Het Centrum Integrale Psychiatrie (CIP) biedt ambulante zorg aan volwassenen met (zeer) complexe psychische en/of psychiatrische problemen.

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de klinisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de klinisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de klinisch psycholoog ONDERZOEK EN BEHANDELING DOOR DE KLINISCH PSYCHOLOOG IN HET KENNEMER GASTHUIS In het Kennemer Gasthuis (KG) zijn klinisch psychologen, gezondheidspsychologen

Nadere informatie

FACT: van organisatiemodel naar effectieve interventies

FACT: van organisatiemodel naar effectieve interventies FACT: van organisatiemodel naar effectieve interventies Bauke Koekkoek & Karin van Montfoort-de Rave Lectoraat Sociale en Methodische Aspecten van Psychiatrische zorg, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Nadere informatie

Doeltreffende zorg, direct en dichtbij

Doeltreffende zorg, direct en dichtbij Doeltreffende zorg, direct en dichtbij Wie zijn wij? Lionarons ggz is een instelling voor geestelijke gezondheidszorg voor alle leeftijdsgroepen. Onze drijfveer is mensen te helpen om op eigen kracht verder

Nadere informatie

Wat is Altrecht? Wier

Wat is Altrecht? Wier Wier Wier Centrum voor onderzoek en behandeling van moeilijk lerende mensen met ernstige problemen 2 Wier Wie kunnen zich aanmelden voor onderzoek en behandeling op Wier? Wier is een behandelafdeling speciaal

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen?

Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen? juni 2015 Peiling 3 Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen? ervaringen met betaald werk en vrijwilligerswerk van sociaal kwetsbare Utrechters Meetellen in Utrecht heeft een onderzoek gedaan naar betaald

Nadere informatie

Ervaringen van (ex)kankerpatiënten. terugkeer naar werk. Colofoon. Nieuwsbrief

Ervaringen van (ex)kankerpatiënten. terugkeer naar werk. Colofoon. Nieuwsbrief Ervaringen van (ex)kankerpatiënten met terugkeer naar werk Colofoon Het onderzoek is uitgevoerd 1 door het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid afdeling van het AMC en wordt gefinancierd door de

Nadere informatie

Inleiding 11. 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt. 2 Elementen van een sociaal- psychiatrische methodiek 45 Ben Venneman

Inleiding 11. 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt. 2 Elementen van een sociaal- psychiatrische methodiek 45 Ben Venneman Inhoud Inleiding 11 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt 1.1 Inleiding 19 1.2 Stand houden ondanks golfbewegingen 19 1.3 Uitgangspunten van de sociale psychiatrie 24 1.4 Sociale psychiatrie in

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

LEREN DOOR OP BASIS VAN E R VA R I N G E N NIEUWE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN. Acceptance and Commitment Therapy ACT - TRAININGEN VOOR PROFESSIONALS

LEREN DOOR OP BASIS VAN E R VA R I N G E N NIEUWE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN. Acceptance and Commitment Therapy ACT - TRAININGEN VOOR PROFESSIONALS LEREN DOOR E R V A R I N G Acceptance and Commitment Therapy OP BASIS VAN E R VA R I N G E N NIEUWE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN ACT - TRAININGEN VOOR PROFESSIONALS ACT Training Alexander 2013. Niets uit deze

Nadere informatie

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen Programma 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen ADHD BIJ ADOLESCENTEN problemen EF/motivatie ADHD gedrag Adolescentie: Middelbare school Minder oudercontrole

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

Uit den lande. Versterken Eerstelijns Geestelijke Gezondheidszorg, laat duizend bloemen bloeien.

Uit den lande. Versterken Eerstelijns Geestelijke Gezondheidszorg, laat duizend bloemen bloeien. Uit den lande Versterken Eerstelijns Geestelijke Gezondheidszorg, laat duizend bloemen bloeien. Het geestelijk gezondheidszorgbeleid van de minister van VWS is gericht op versterken van de eerstelijns

Nadere informatie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie ggz voor doven & slechthorenden Schizofrenie Leven in een andere wereld Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie Herkent u dit? Denkt u wel eens dingen te zien

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Patiënten

Trauma en verslaving. Patiënten Trauma en verslaving Patiënten Trauma en verslaving Informatie voor patiënten Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Trauma en verslaving 1 Trauma

Nadere informatie

Rapportage 2010. Landelijk Informatie Netwerk Eerstelijnspsychologen (LINEP) Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg

Rapportage 2010. Landelijk Informatie Netwerk Eerstelijnspsychologen (LINEP) Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg Postbus 1568 3500 BN Utrecht Tel. 030-272 9700 Rapportage 2010 Landelijk Informatie Netwerk Eerstelijnspsychologen (LINEP) 2 Hieronder worden

Nadere informatie

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Inleiding

Nadere informatie

Anorexia. Inleiding. Wat betekent Anorexia Nervosa nu eigenlijk?

Anorexia. Inleiding. Wat betekent Anorexia Nervosa nu eigenlijk? Anorexia Inleiding Ik hou mijn spreekbeurt over Anorexia nervosa. Anorexia is een ernstige ziekte waarbij degene die het heeft zichzelf min of meer uithongert. Deze patiënten zijn dan ook extreem mager.

Nadere informatie

www.psychologenpraktijkwageningen.nl

www.psychologenpraktijkwageningen.nl PRAKTIJKINFORMATIE Praktijkgegevens Adres: Koenenlaan 6 6703 GH Wageningen Telefoon: 0317-416095 E-mail: Website: pmrooke@psychologenpraktijkwageningen.nl www.psychologenpraktijkwageningen.nl Psychologenpraktijk

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie