Premaster traject Humanistiek ACADEMISCHE VAARDIGHEDEN M.B.T. HUMANISTIEK. drs. Bianca Lugten drs. Lotte Huijing drs.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Premaster traject Humanistiek 2012-2013 ACADEMISCHE VAARDIGHEDEN M.B.T. HUMANISTIEK. drs. Bianca Lugten drs. Lotte Huijing drs."

Transcriptie

1 Premaster traject Humanistiek ACADEMISCHE VAARDIGHEDEN M.B.T. HUMANISTIEK Examinator: drs. Marco Otten Werkboek Auteur(s): drs. Marco Otten drs. Bianca Lugten drs. Lotte Huijing drs. Jantine Maaskant 10 de druk, juni

2 Titel Academische vaardigheden m.b.t. Humanistiek Auteur(s) Dr. Jantine Maaskant, drs. Bianca Lugten, drs. Lotte Huijing, drs. Marco Otten Vormgeving Anne-Greet van Rootselaar Druk 10 de druk, juni 2012 Uitgave Universiteit voor Humanistiek Kromme Nieuwegracht HD UTRECHT Reeks werkboeken Premaster Humanistiek 2012/2013 Code 12/PMa/PM-40A/wb UvH

3 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD... 4 ALGEMENE BESCHRIJVING PREMASTER HUMANISTIEK CURSUSGEGEVENS Algemene gegevens Plagiaatcontrole met Ephorus, fraude en richtlijn werkstukken Beoogd leerresultaat Werkvorm en studiebelastingsuren Feedback Afronding Beoordeling Literatuur Leeswijzer Onderwijskwaliteitszorg CURSUSPROGRAMMA Cursusrooster Beschrijving van practica BIJLAGEN Bijlage 1 afrondingsformulier portfolio Bijlage 2 eindtermen Master Humanistiek 24 3

4 VOORWOORD Beste Premasterstudent, Welkom op de UvH! In dit werkboek vind je de beschrijving van een aantal practica (trainingen) die we essentieel vinden voor onze opleiding en daarom hebben opgenomen in het Premaster-programma, onder de adequate, maar helaas niet erg welluidende titel: Academische vaardigheden met betrekking tot humanistiek (AVH). Samen met wat je in je andere opleidingen hebt geleerd hopen we dat je na voltooiing van deze Premaster op het punt van academische vaardigheden kunt wedijveren met de toekomstige bachelors humanistiek. We verwachten van hen uiteraard dat ze in staat zijn om wetenschappelijke informatie over te dragen, om bijeenkomsten te leiden, om samen te werken in projecten, om inzichten te verwoorden. Maar we vinden ook dat ze daarin anderen moeten kunnen steunen, en in staat moeten zijn om kritisch te reflecteren op hun eigen mogelijkheden en beperkingen, om te leren van hun ontmoetingen en belevenissen. Zo hopen we deskundigheid te bereiken in het meedoen aan dialoog over zingeving en humanisering. Die deskundigheid is niet alleen kennis of techniek, maar ook visie, houding en stijl, persoonlijk en normatief geladen, verbonden aan je overtuigingen, je inspiratiebronnen en je levenservaring. Waar we met de bachelorstudenten drie jaar lang samenwerken aan dit doel, willen we dit met jullie via dit programma in een jaar bereiken. Een soort stoomcursus dialoog. De UvH is zelf ook een academisch gemeenschapje, en hopelijk wordt daarin nu al een beroep gedaan op je academische vaardigheden met betrekking tot humanistiek. Wat je in dit vak leert moet je dus direct kunnen toepassen, en dat is ook waar de docenten je succes mee wensen. Namens de AVH-docenten, Marco Otten 4

5 ALGEMENE BESCHRIJVING PREMASTER UvH Karakterisering De premaster UvH kent twee trajecten van gelijke omvang (totaal 45 EC). Een traject, bestaande uit zes onderdelen, bereidt voor op de driejarige master Humanistiek; een ander traject, eveneens bestaande uit zes onderdelen, bereidt voor op de eenjarige master Zorgethiek en beleid. De eerste twee studieonderdelen worden gedeeld, daar ontmoeten de studenten van de twee trajecten elkaar. In de vier overige vakken wordt inhoudelijk verder op resp. de humanistiek en de zorgethiek ingegaan. De zes onderdelen van het traject Humanistiek zijn: Levensbeschouwing en zingeving (L&Z); Inleiding Ethiek (IE); Humanistiek, een nieuwe menswetenschap (HENM); Academische vaardigheden mbt humanistiek (AVH); Research Seminar Humanistiek (RSH); Premasterthesis Hum (PMT-H). De zes onderdelen van het traject Zorgethiek en beleid zijn: Levensbeschouwing en zingeving (L&Z); Inleiding Ethiek (IE); Humanisering in organisaties (HIO) Hermeneutiek van ziek en gezond (HZG); Research Seminar Zorgethiek (RSZ); Premasterthesis ZeB (PMT-ZeB). Het onderwijs wordt gegeven op maandag en op donderdag van tot uur en van tot uur. Voor afgestudeerden in het hoger onderwijs is het Premaster traject Humanistiek (met eventuele vrijstellingen) de toegangsroute naar de Master Humanistiek. De Premaster is ook geschikt voor studenten van andere universiteiten en hogescholen die kennis willen maken met de UvH. Zij kunnen de Premaster Humanistiek vaak inbrengen in de vrije ruimte van hun Bachelor. Het programma kent geen examen, maar wordt bekroond met een certificaat na het succesvol afronden van zes deeltentamens. Het Premaster Humanistiek-certificaat biedt, samen met een erkende vooropleiding, toegang tot de Master Humanistiek en indien men het Premastertraject Zorgethiek heeft gevolgd heeft men toegang tot de master Zorgethiek en beleid. Vrijstellingen De Premaster vormt een afspiegeling van de Bachelor. Het Premasterprogramma beoogt voldoende bagage te geven voor de Master Humanistiek resp. Zorgethiek en beleid en het humanistieke karakter van de opleiding daarbij te waarborgen. Door dit specifieke 5

6 karakter van de Premaster bestaat er weinig ruimte voor het geven van vrijstellingen voor een van de studieonderdelen of voor een deel van een afzonderlijk studieonderdeel. Het is echter niet uitgesloten dat het curriculum vitae of eerder gevolgd onderwijs van de betrokkene overlap vertoont met de bedoeling en de inhoud van de studieonderdelen van de Premaster. Indien je toch een vrijstelling aan wilt vragen en je kunt aantonen dat je de inhouden van het studieonderdeel waarvoor je vrijstelling aanvraagt op academisch niveau beheerst, dien je dat te doen bij de examencommissie. Voor het onderdeel Premasterthesis wordt echter geen vrijstelling verleend. 6

7 1 CURSUSGEGEVENS 1.1 Algemene gegevens Cursustitel: Academische vaardigheden mbt Humanistiek Cursuscode: PM-40A Ephorus inlevercode: PM-40A Studiejaar: Periode: I t/m IV Omvang: 7,5 EC Aantal SBU: 210 SBU Onderdeel van: Premaster Humanistiek Doelgroep: Premaster studenten Verplicht voor: Premaster studenten Voorkennis: NVT Examinator: drs. Marco Otten kamer: 2.02 tel./ / spreekuur: Op afspraak onderwerpen: Betreffende AVH Docent(e): drs. Lotte Huijing kamer: 2.02 tel./ / spreekuur: Op afspraak onderwerpen: Betreffende AVH Docent(e): drs. Jantine Maaskant kamer: 2.03 tel./ / spreekuur: Op afspraak onderwerpen: Betreffende AVH Docent(e): drs. Bianca Lugten kamer: 2.03 tel./ / spreekuur: Op afspraak onderwerpen: Betreffende AVH 7

8 1.2 Plagiaatcontrole met Ephorus, fraude en richtlijn werkstukken De UvH heeft een actief beleid voor het controleren op plagiaat. Elk afrondend schriftelijk werkstuk levert de student in via mijnuvh.nl met een specifieke Ephorus inlevercode (zie 1.1 Algemene gegevens). Het werkstuk wordt dan automatisch gecontroleerd en komt in een persoonlijke map van de examinator terecht. Het gebruik van uitspraken, teksten, illustraties en meningen van een ander zonder vermelding van de bron, waarbij de schrijver de indruk wekt alsof deze van hem of haar zelf zijn, wordt beschouwd als plagiaat. Bij schriftelijke werkstukken en tentamens wordt dit gezien als een ernstige inbreuk op academische normen omdat een juiste beoordeling van de kennis en vaardigheden van de student dan niet goed mogelijk is, en omdat het oneerlijk is tegenover medestudenten. Op tentamenfraude kunnen zware sancties volgen, tot aan het uitsluiten van de studie toe. Zie voor meer informatie: meer informatie over het schrijven van een goed werkstuk zie: 1.3 Beoogd leerresultaat Na deelname aan dit onderdeel volgens de eisen kun je: 1. Voldoen aan de doelstellingen en beoordelingscriteria voor de verschillende vakken binnen dit AVH onderdeel (bacheloreindtermen 7 t/m 10) 2. verbindingen leggen tussen de in de verschillende AVH vakken behandelde vaardigheden en kennis (bacheloreindtermen7 en 8) 3. verbindingen leggen tussen de in de verschillende AVH vakken behandelde vaardigheden en kennis en minimaal 3 persoonlijke thema s die een rol hebben gespeeld tijdens de AVH vakken (bacheloreindtermen 8 en 9) 4. verbindingen leggen tussen de in de verschillende AVH vakken behandelde vaardigheden en kennis en je beroepsbeeld van een humanisticus (bacheloreindterm 10) 1.4 Werkvorm en studiebelastingsuren Werkvormen: Hoorcolleges / excursies /practica Doel en samenhang van de werkvormen in deze cursus: De interactieve hoorcolleges beogen overdracht en verdieping van kennis en inzicht. De practica zijn bedoeld voor verwerking en praktische toepassing van de stof en het aanleren van vaardigheden. Voor de voorbereiding en deelname aan de colleges en practica wordt van studenten een grote mate van zelfwerkzaamheid gevraagd. Tegelijkertijd reiken de hoorcolleges en practica de studenten ook middelen aan tot het ontwikkelen van een meer autonome, 8

9 zelfsturende studie- (en beroeps)houding. Samenstelling studiebelastingsuren (SBU): Activiteit: Aantal uren: contacturen 75 zelfstudie practica 100 afronden practica 25 portfolio 10 Totaal SBU: 210 Schema voor het berekenen van de uren nodig voor literatuurstudie TaAantal bladzijden literatuur per studie-uur 1 Doelen anderstalig artikel in wetenschappelijk -schrift) artikel in wetenschappelijk -schrift) populariserend artikel roman Licht Middel Zwaar Feedback Bij feedback wordt een onderscheid gemaakt tussen formatieve en summatieve feedback. Formatieve feedback wordt gegeven tijdens het onderwijs zelf en is bedoeld om je inzicht te geven over je leerproces. Wat weet en kun je al wel en wat niet? In dit studieonderdeel vindt formatieve feedback plaats tijdens de practica in de vorm van korte onderwijsleergesprekken waarin getoetst wordt of behandelde begrippen duidelijk zijn en tips en tops na afloop van een oefening. Summatieve feedback vindt vaak plaats op het einde van een studieonderdeel. Het laat zien wat je op het einde van het studieonderdeel weet of kunt. Vaak zijn aan deze feedback consequenties verbonden, meestal in de vorm van een cijfer. In dit studieonderdeel vindt summatieve feedback plaats in de vorm van beoordelingen voldaan / niet voldaan na afloop van een practicum en een portfolio na afloop van alle gevolgde practica. Zie voor meer informatie over de summatieve feedback ook het volgende onderdeel Afronding. 1 Zie voor berekening van de totale studielast de Richtlijn berekening studielast van een cursus te vinden op 9

10 1.6 Afronding Voorwaarden De coördinerende docent bepaalt op grond van het portfolio een cijfer voor het hele vak AVH Daarvoor dient in ieder geval voor elk van de practica de betreffende docent je de beoordeling voldaan te hebben gegeven. Uiterlijk drie weken na de eerste inleverdatum voor een practicum wordt op het practicumprikbord bekend gemaakt of je het betreffende practicum met voldaan of niet voldaan hebt afgerond. In dat laatste geval dien je contact op te nemen met de betreffende docent en dien je binnen twee weken te herkansen. Ook de uitkomst daarvan wordt uiterlijk binnen drie weken bekend gemaakt op het practicumprikbord. Indien je het practicum dan nog niet met voldaan hebt afgerond die je het betreffende practicum het volgende studiejaar opnieuw te volgen. Je kunt dan dus geen portfolio inleveren en derhalve ook het gehele studieonderdeel AVH niet afronden. Indien je voor alle practica een voldaan hebt gekregen dien je voor de eerste inleverdatum het AVH portfolio in te leveren. Je portfolio wordt beoordeeld op de criteria van het reflectieverslag en op de algemene vormgevingseisen van de UvH (zoals een volledige bronnenlijst). Afronding 1: Soort afronding: Inhoud afronding: Uitvoeringsdatum: Herkansingsdatum: Cijferbepaling: Datum uitslag Datum inzage en nabespreking Deelname en tussentijdse opdrachten AVH vakken afhankelijk van het betreffende vak (zie toelichting bij de verschillende in dit werkboek opgenomen beschrijvingen van vakken) zie toelichting bij de verschillende in dit werkboek opgenomen beschrijvingen van vakken zie toelichting bij de verschillende in dit werkboek opgenomen beschrijvingen van vakken: in principe twee weken na datum 1 e uitslag voldaan/niet voldaan in principe drie weken na de eerste inleverdatum op afspraak Afronding 2: Soort afronding: Inhoud afronding: reflectieverslag (maximaal 6 pagina s exclusief voorblad, inhoudsopgave, literatuurlijst en bijlagen) reflectie op verbindingen tussen de AVH vakken, bijbehorende kennis en vaardigheden en verbinding met persoonlijk thema en beroepsbeeld Tentamen-/inleverdatum: 5 juli 2013 Herkansingsdatum: 19 augustus 2013 Cijferbepaling: cijfer op de schaal van 1 tot 10; Datum uitslag 3 augustus 2013 Datum inzage/nabespreking op afspraak 10

11 1.7 Beoordeling Zoals eerder vermeld is een voorwaarde voor beoordeling van het portfolio dat je hebt voldaan aan de doelstellingen en beoordelingscriteria voor de verschillende vakken binnen dit AVH onderdeel. Vervolgens wordt je portfolio beoordeeld met een cijfer tussen de 1 en 10 voor dat mate waarin voldaan wordt aan de volgende criteria 1. verbindingen leggen tussen de in de verschillende AVH vakken behandelde vaardigheden en kennis 2. verbindingen leggen tussen de in de verschillende AVH vakken behandelde vaardigheden en kennis en minimaal 3 persoonlijke thema s die een rol hebben gespeeld tijdens de AVH vakken 3. verbindingen leggen tussen de in de verschillende AVH vakken behandelde vaardigheden en kennis en de eindtermen van de bacheloropleiding 1.8 Literatuur Verplichte literatuur AVH werkboek en reader Zie verder de verplichte literatuur bij de omschrijving van de verschillende deelvakken. Aanbevolen literatuur Zie de omschrijving van de verschillende deelvakken. 1.9 Leeswijzer Zie de omschrijving van de verschillende deelvakken Onderwijskwaliteitszorg Aan het eind van de cursus kan je gevraagd worden een evaluatieformulier in te vullen. Het evalueren van het onderwijs is een onderdeel van ons kwaliteitszorgsysteem. Elk onderwijsonderdeel wordt minimaal één keer per drie jaar geëvalueerd. De evaluatieresultaten worden bekeken door de opleiding, de coördinator en de studentenvertegenwoordigers. In de bibliotheek liggen de onderwijsevaluaties in mappen ter inzage. Hier wordt periodiek informatie aan toegevoegd met verbetermaatregelen als vervolg op de evaluaties. Voor vragen en informatie kun je je wenden tot de verschillende studentafgevaardigden (jaarvertegenwoordigers, Universiteitsraad), of tot de beleidsmedewerker kwaliteitszorg Sophie Wils en assistent Saskia Zuijderduijn, te bereiken via 11

12 2 CURSUSPROGRAMMA 2.1 Cursusrooster Rooster AVH Je kunt de data en tijden van de AVH onderdelen vinden in het online rooster op het studentenweb en in dit werkboek. Eventuele wijzigingen worden gepubliceerd in de Nieuwsbrief. Bij tegenstrijdigheden en twijfel: de Nieuwsbrief gaat vóór het werkboek, het werkboek gaat vóór het rooster. Hieronder volgt het rooster voor de AVHonderdelen Datum Onderdeel / groep Tijd Docent Reflecteren A BL Reflecteren A BL Gespreksvaardigheden 1A JMK Reflecteren A BL Gespreksvaardigheden 1A JMK Reflecteren A BL Gespreksvaardigheden 1A JMK Reflecteren A BL Gespreksvaardigheden 1B JMK Reflecteren A BL Gespreksvaardigheden 1B JML Reflecteren A BL Gespreksvaardigheden 1B JMK Reflecteren B BL Reflecteren B BL Reflecteren B BL Reflecteren B BL Reflecteren B BL Reflecteren B BL Reflecteren B BL Groepswerk A LH Groepswerk A LH Groepswerk A LH Groepswerk B LH Groepswerk B LH Groepswerk B LH Praktijkoriëntatie MO Gespreksvaardigheden 2A JMK Gespreksvaardigheden 2A JMK Gespreksvaardigheden 2B JMK 12

13 Gespreksvaardigheden 2B JMK Inleveren reflectieverslag Herkansing reflectieverslag 2.2 Beschrijving van de practica Hieronder volgt een beschrijving van de verschillende AVH onderdelen. 13

14 I A GESPREKSVAARDIGHEDEN 1 docent: drs. Jantine Maaskant en studentassistent 14

15 BESCHRIJVING VAN ONDERDEEL I GESPREKSVAARDIGHEDEN Hoeveel van wat een ander in een gesprek tegen je heeft gezegd heb je werkelijk gehoord? En als je het al hebt gehoord, heb je ook verstaan wat die ander tegen je wilde zeggen? Gesprekken zijn er in vele soorten; een praatje maken, iemand proberen te overtuigen, een informatief gesprek. Een bepalende factor voor het karakter van een gesprek is de inzet waarmee je het gesprek voert: is je inzet bijvoorbeeld om je verhaal kwijt te kunnen, om plezier te hebben, om het eens te worden, om gelijk te krijgen In dit practicum staat de dialoog centraal: een gesprek waarbij het de inzet van de deelnemers is een gemeenschappelijk proces van betekenisontwikkeling op gang te brengen en te houden. Belangrijk is dat het er niet om gaat dat iedereen uiteindelijk hetzelfde denkt of vindt; integendeel. Paradoxaal genoeg kunnen er, juist door het (blijven) gebruiken en onderzoeken van verschillen tussen de deelnemers in een gesprek, nieuwe inzichten en perspectieven ontstaan. De dialoog is dan ook niet gericht op een gemeenschappelijke uitkomst maar op een gemeenschappelijk, coöperatief proces dat wordt gedreven door zoeken naar wederzijds begrip. Gerichtheid op de dialoog is een belangrijk aspect van de humanistische traditie. Een dialogische inzet de inzet om een gemeenschappelijk proces van betekenisontwikkeling op gang te brengen en houden - vraagt om een bepaalde houding. Ten eerste vraagt het om een houding van nieuwsgierigheid ten opzichte van verschillen tussen mensen verschillen die allerlei aspecten van mens-zijn kunnen betreffen: meningen, overtuigingen, voorkeuren, ideeën, idealen, culturele achtergronden, etc. Dat klinkt simpel; in de praktijk blijkt echter dat verschillen dikwijls bijna automatisch oordelen oproepen die nieuwsgierigheid in de weg staan. Ten tweede vraagt een dialogische houding daarom om het kunnen opschorten van eigen oordelen. Dat begint bij het herkennen van eigen oordelen en inzicht in eigen betekeniskaders. Hieruit volgt dat de dialoog nooit een kwestie van het aanleren van technieken kan zijn. Hoe een dialogische houding te vertalen naar een concreet gesprek hangt af van jouw persoon, van jouw betekeniskaders, oordelen, overtuigingen, ideeën. De dialoog kan in allerlei contexten worden gevoerd; met twee of (veel...) meer mensen, in professionele en niet-professionele contexten, in conflictsituaties of vreedzame situaties. De dialoog kan gaan worden gevoerd rond een gezamenlijke vraag maar ook primair rond een vraag van één van de deelnemers aan de dialoog. In dit practicum gaan we de dialoog met elkaar oefenen, in tweegesprekken en in groepsgesprekken. In de tweegesprekken zal in het algemeen een vraag van één van de deelnemers centraal staan. Het gaat daarbij in eerste instantie om onderzoeken hoe je vanuit een dialogische houding luistert. In de groepsdialogen zullen we gezamenlijke vragen bespreken en onderzoeken hoe verschillen tussen meer dan twee verschillende mensen in te zetten voor betekenisontwikkeling. 15

16 2. Beoogd leerresultaat Na deelname aan dit onderdeel volgens de eisen kun je: 1. beschrijven wat je sterke punten zijn met betrekking tot het voeren van de dialoog en wat je nog verder dient te ontwikkelen (bacheloreindtermen 10, 11); 2. een verband leggen tussen jouw eigen ervaring van je functioneren in de dialoog en de verkregen feedback (bacheloreindtermen 9, 10, 11); 3. feedback geven aan medestudenten die een dialoog voeren aan de hand van concrete observaties en vanuit jezelf geformuleerd. Je kunt ook feedback van anderen ontvangen. (bacheloreindtermen 9, 10, 11); 4. eigen oordelen analyseren in termen van waarnemingen en je eigen betekeniskader (bacheloreindtermen 10, 11); 5. erkennen en herkennen dat eigen projecties en overdrachtspatronen een rol spelen in gesprekken die je voert (9,10,11). 3 Werkvorm en studiebelastingsuren Werkvormen: plenaire dialoog, diverse gespreksvormen in subgroepjes Doel en samenhang van de werkvormen in deze cursus: Aan de hand van enkele theoretisch kaders die kort worden besproken zal vooral veel geoefend worden met eigen inbreng. We werken met korte oefeningetjes, experimenten en groepsgesprekken, waarbij steeds je eigen ervaringen en beleving het leermateriaal vormen. Ook gebruiken we wat ter plekke gebeurt, de communicatie in de groep als materiaal voor feedback, reflectie en bespreking. Het gesprek kan op elk moment relevant materiaal bevatten om bepaalde facetten van de communicatie te verduidelijken en ervan te leren. De constante basis blijft het zo correct mogelijk horen wat erg gezegd wordt, en dit leren onderscheiden van interpretaties, verklaringen of metacommunicatie. Samenstelling studiebelastingsuren (SBU): Activiteit: Aantal uren: contacturen 15 zelfstudie colleges 5 (bestudering verplichte literatuur) onderdelen verslag 8 onderdelen portfolio 7 Totaal SBU: 35 16

17 Afronding Voorwaarden a. Deelname aan practicumbijeenkomsten is verplicht, je dient bij alle werksessies aanwezig te zijn. Bij deelname word je beoordeeld op inzet en activiteit gericht op het verwezenlijken van de doelstellingen. Dit betekent dat je actief deelneemt aan de oefeningen en de gesprekken. Daarbij heb je een open leerhouding, breng je eigen ervaringen in en ben je bereid feedback te geven en te ontvangen en kritisch te zijn op je eigen communicatie en gedrag. b. Je schrijft een kort reflectieverslag (max. 2 pag) dat bestaat uit twee onderdelen: 1. Een beschrijving van je persoonlijke leerdoel(en) zoals je die in de loop van het practicum hebt geformuleerd, en de inzichten die je hierover hebt opgedaan. 2. Een beschrijving van eigen oordelen (filters) en hoe deze eigen filters / betekenisgeving een rol spelen in een gesprek. Dit maak je duidelijk aan de hand van een voorbeeld uit het practicum. c. Een reflectieverslag dient te voldoen aan de eisen zoals beschreven in De vormgeving van werkstukken, te vinden op het studentenweb. Afronding 1: Soort afronding: Inhoud afronding: Uitvoeringsdatum: Herkansingsdatum: Cijferbepaling: Datum uitslag Datum inzage en nabespreking afrondingsverslag zie boven na afloop practicum vijf weken na eerste inleverdatum voldaan drie weken na inleverdatum in overleg De onderdelen voor je afrondingsverslag lever je een week na de laatste practicumdag in in het postvak van de docent, Jantine Maaskant. 5 Beoordelingscriteria 1. Je laat zien dat je inzicht hebt in de wijze waarop betekenisgevende kaders een rol spelen bij gespreksvoering (bacheloreindtermen 10, 11). 2. Je laat zien dat je je eigen positie als spreker of luisteraar kunt herkennen; je kunt je eigen oordelen analyseren in termen van waarnemingen en je eigen betekeniskaders (bacheloreindtermen 10, 11). 3. Je kunt een leerdoel formuleren dat relevant is voor jouw leerproces en je kunt op reflectieve wijze beschrijven hoe je je in het licht van dit leerdoel hebt ontwikkeld. (bacheloreindtermen 10, 11) 17

18 Werkwijze Een practicum is een didactische vorm van ervaringsleren. Leren vanuit de eigen ervaring is per definitie zeer verrijkend én confronterend. Veiligheidsopbouw in de groep verloopt het best wanneer alle groepsleden met elkaar het gemeenschappelijk proces willen aangaan. Soms is de tijd echter de kort voor die opbouw en gebeuren er voor een individueel groepslid spannende of gevoelige dingen, die de veiligheid lijken te verkleinen. Door het uitdrukken en bespreekbaar maken hiervan, het nemen van risico s en het nemen van de eigen verantwoordelijkheid, optimaliseer je je eigen leerproces. Zo kunnen pijnlijke momenten leiden tot verrijkende leerervaringen voor jezelf en anderen. Om dezelfde reden dien je met de docent een contract aan te gaan, waardoor het mogelijk wordt op deze en andere ervaringen aangesproken te mogen worden. 6 Literatuur Verplichte literatuur - Van Delft, F. Overdracht en tegenoverdracht. Een therapeutisch fenomeen vertaald naar alledaagse psychosociale begeleiding. Den Haag 2012, aanschaffen - Bohm, D. (1996). On communication. On dialogue. In Bohm, D., On Dialogue (pp. 1-9). London: Routledge. ELO - Rosenberg, M.B. (2006) Met mededogen ontvangen. In Rosenberg, M., Geweldloze communicatie: Ontwapenend en doeltreffend (pp ). Rotterdam: Lemniscaat. ELO - Mearns, D. & Thorne, B. (2008). Listening to the self. In Mearns, D. & Thorne, B., Person-centered counseling in action (pp ). London: Sage, p ELO 18

19 STUDIEHANDLEIDING DAG1 DE DIALOOG: OP ZOEK NAAR BETEKENIS Voorbereiding Lees: Het voorwoord van het onderdeel Gespreksvaardigheden in het werkboek en de readerteksten op de ELO Practicum-gedeelte, waarin aandacht voor de werkvorm waarin veel oefeningen zullen plaatsvinden (de ABC -vorm); waarin wordt geoefend in de dialoog aan de hand van de vraag wat onder een goed gesprek te verstaan en het formuleren van een persoonlijk leerdoel met betrekking tot de dialoog. Tijdens de oefeningen krijg je feedback op je functioneren. Huiswerk Voor volgende keer: Maak de huiswerkopdracht: a. Luister naar gesprekken om je heen (in de trein, op TV, in de kroeg, op de UvH...). Wat valt je op? Hoe verhouden die gesprekken zich tot jouw ideeën van een goed gesprek zoals je dat vandaag hebt verhelderd? En zitten er dialogische elementen in die gesprekken? Schrijf je bevindingen op. b. Wees deze week alert op jouw eigen oordelen over het gedrag van anderen. Schrijf zo precies mogelijk een situatie uit waarin je een duidelijk (positief of negatief) oordeel over een ander had. Een situatie die je verder zou willen onderzoeken (met deze situatie werken we volgende les verder). DAG 2 OORDELEN: WAARNEMING EN BETEKENISKADER Voorbereiding Zie huiswerk bij dag Practicum-gedeelte, waarin de dialoog wordt geoefend via het onderzoeken van de eigen oordelen die in de huiswerkopdracht waren beschreven. Er wordt aandacht besteed aan de stand vazaken met betrekking tot de persoonlijke leerdoelen. Verder wordt er geoefend in het voeren van een groepsdialoog. Tijdens de oefeningen krijg je feedback op je functioneren. Huiswerk Voor de volgende keer: Lees: Van Delft, F. Overdracht en tegenoverdracht. Een therapeutisch 19

20 fenomeen vertaald naar alledaagse psychosociale begeleiding. Maak de huiswerkopdracht: Wees deze week alert op jouw eigen reacties op het gedrag van anderen. Schrijf zo precies mogelijk een situatie uit waarin je een sterke emotionele reactie (al dan niet uitgesproken) had op het gedrag van een ander.. Een situatie die je verder zou willen onderzoeken (met deze situatie werken we volgende les verder). DAG 3 OVERDRACHT, TEGENOVERDRACHT EN PROJECTIE Voorbereiding Zie huiswerk bij dag Aan de hand van de gelezen literatuur en de gemaakte opdracht wordt verder onderzocht welke overdrachtspatronen, projecties en rollen uit de Transactionele Analyse je bij jezelf kunt herkennen en hoe dit jouw gedrag in het contact met de ander beïnvloed. Er wordt geoefend in diverse gespreksvormen. 20

21 Beoordelingsformulier Gespreksvaardigheden 1 AVH Student: Beoordeeld door: Jantine Maaskant inzicht in de wijze waarop betekenisgevende kaders een rol spelen bij gespreksvoering het kunnen herkennen van de eigen positie als spreker of luisteraar, zicht hebben op eigen interpretatiekaders formulering van relevant leerdoel en inzichten hierover 21

22 II GESPREKSVAARDIGHEDEN IB docent: drs. Jantine Maaskant en studentassistent 22

23 BESCHRIJVING VAN ONDERDEEL II 1. Inhoud In het tweede deel van het practicum gespreksvaardigheden gaan we verder met het ontwikkelen van een professionele luister- en gesprekshouding. In aansluiting bij de inhoudelijke leerstof van het minorjaar, besteden we hierbij aandacht aan de thema s macht en schijncommunicatie. In diverse theorieën zijn jullie deze thema s al tegen gekomen, maar welke rol spelen ze in de eigen praktijken? In een gesprek kan meespelen dat we de ander met goede of minder goede bedoelingen - willen beïnvloeden of zelfs onder druk zetten. We hebben vaak bewuste of onbewuste belangen en/behoeften die we niet uitspreken. Welke rol spelen deze elementen in onze communicatie? En kunnen we dit bij onszelf en de ander herkennen? In dit practicum onderzoeken we de rol van macht in onze gesprekken en proberen we zicht te krijgen op hoe we daar zelf mee omgaan. Het kunnen erkennen en herkennen van eigen maniputiepatronen is een belangrijke vaardigheid bij professionele gespreksvoering. Daarvoor is het nodig dat we ook inzicht krijgen in onze onderliggende bedoelingen, belangen, behoeften etc. Als deze onderliggende bedoelingen wel aanwezig zijn, maar verhult worden in het gesprek, spreken we van schijncommunicatie. Ook dit begrip, en hoe we daarmee omgaan zullen we in het practicum onderzoeken. 2. Beoogd leerresultaat Na deelname aan dit onderdeel volgens de eisen kun je: 1. herkennen dat er diverse perspectieven zijn om een gespek te analyseren (zoals o.a. inhoud- en betrekkingsniveau) (eindterm 9); 2. beschrijven aan de hand van concrete observaties hoe je betekeniskader een rol speelt bij het verstaan van de ander (eindterm 10 en 11); 3. je eigen betekenisgeving rondom het thema macht herkennen (eindterm 10,11); 4. onder woorden brengen hoe jij macht uitoefent in gesprekken en hoe je omgaat met de macht die anderen uitoefenen (9,10,11); 5. beschrijven wat manipulatieve communicatie is en hoe jij hiermee omgaat in contact met anderen en dit koppelen aan concrete waarnemingen (9,10,11). 3. Werkvorm en studiebelastingsuren Werkvormen: plenaire dialoog, groepsopdrachten, gespreksvormen in subgroepjes Doel en samenhang van de werkvormen in deze cursus: 23

Master Humanistiek 2011/2012 ED4C: VERSTERKING VAN DE IDENTITEIT VAN EDUCATIEVE INSTELLINGEN. Coördinator: Wiel Veugelers.

Master Humanistiek 2011/2012 ED4C: VERSTERKING VAN DE IDENTITEIT VAN EDUCATIEVE INSTELLINGEN. Coördinator: Wiel Veugelers. Master Humanistiek 2011/2012 ED4C: VERSTERKING VAN DE IDENTITEIT VAN EDUCATIEVE INSTELLINGEN Coördinator: Wiel Veugelers Concept Werkboek Auteurs: Wiel Veugelers Yvonne Leeman 1 ste druk, november 2011

Nadere informatie

INLEIDING IN DE WETENSCHAP EN SOCIAAL WETENSCHAPPELIJK KWALITATIEF ONDERZOEKCURSUSTITEL

INLEIDING IN DE WETENSCHAP EN SOCIAAL WETENSCHAPPELIJK KWALITATIEF ONDERZOEKCURSUSTITEL Bachelor jaar 1 2012-2013 INLEIDING IN DE WETENSCHAP EN SOCIAAL WETENSCHAPPELIJK KWALITATIEF ONDERZOEKCURSUSTITEL Examinator: Dr. Pien Bos Werkboek Auteur(s): dr. Pien Bos prof. dr. Gerty Lensvelt-Mulders

Nadere informatie

Bachelor jaar 1 2012-2013

Bachelor jaar 1 2012-2013 Bachelor jaar 1 2012-2013 ACADEMISCHE EN ARBEIDSMARKTGERICHTE VAARDIGHEDEN 1 Examinator: drs. Marco Otten Werkboek Auteur(s): dr. Carmen Schuhmann drs. Bianca Lugten drs. Marco Otten drs. Lotte Huijing

Nadere informatie

Ziek en gezond in zorgethisch perspectief. Prof. dr. Arko Oderwald. Werkboek

Ziek en gezond in zorgethisch perspectief. Prof. dr. Arko Oderwald. Werkboek Ziek en gezond in zorgethisch perspectief Examinator: Prof. dr. Arko Oderwald Werkboek Auteur(s): Prof. dr. Arko Oderwald Augustus 2014 Titel Ziek en gezond in zorgethisch perspectief Auteur Arko Oderwald

Nadere informatie

Humanisering in organisaties Werkboek

Humanisering in organisaties Werkboek Premaster traject Humanistiek/Zorgethiek en beleid 2014-2015 Humanisering in organisaties Examinator: Ruud H.C. Meij Werkboek Auteur(s): Ruud H.C. Meij 3 de druk, januari 2015 Titel Humanisering in organisaties

Nadere informatie

dr. Carmen Schuhmann drs. Bianca Lugten drs. Hans Tenwolde

dr. Carmen Schuhmann drs. Bianca Lugten drs. Hans Tenwolde Bachelor jaar 1 2011/2012 AAV1: ALGEMENE ACADEMISCHE VAARDIGHEDEN 1 Coördinator: drs. Marco Otten Werkboek Auteurs: dr. Carmen Schuhmann drs. Bianca Lugten drs. Hans Tenwolde drs. Marco Otten drs. Lotte

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code ISOGDY Module-beheerder: Claudine van Boxtel Studiejaar: 2014-2015 Kwartaal: 1 Opleiding:

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40 n.v.t.

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Orthopedagogie Module Samenwerkingsvaardigheden 1

ECTS-fiche. Graduaat Orthopedagogie Module Samenwerkingsvaardigheden 1 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Orthopedagogie Module Samenwerkingsvaardigheden 1 Code E1 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 45 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-cultureel werk. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-cultureel werk. Lestijden 40 ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Graduaat

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Sociaal-Cultureel Werk Module Educatief werk Code Bc3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 50 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code SPHGDY03RV Module-beheerder: Claudine van Boxtel & Gerard Aerts Studiejaar: 2014-2015

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

1 Studieloopbaanbegeleiding (slb) 15 1.1 Doel en taken slb 15 1.2 slb-instrumenten en methoden 18

1 Studieloopbaanbegeleiding (slb) 15 1.1 Doel en taken slb 15 1.2 slb-instrumenten en methoden 18 Inhoud Inleiding 9 Deel 1 Theorie 13 1 Studieloopbaanbegeleiding (slb) 15 1.1 Doel en taken slb 15 1.2 slb-instrumenten en methoden 18 2 Gespreksvaardigheden 28 2.1 Communicatiewetmatigheden 28 2.2 Luisteren

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-cultureel werk

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-cultureel werk ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Sociaal-cultureel werk Module Groepswerk Code Bc2 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 60 studiebelasting (in uren) 1 2.Inhoud Als sociaal-cultureel

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten deze module een kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting

Nadere informatie

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) Er zijn veel redenen om een coachopleiding te volgen. Als u wilt werken als coach is een coachopleiding natuurlijk een voorwaarde. Maar ook voor optimale carrièregroei

Nadere informatie

Beste, Heb je interesse, meld je dan zo spoedig mogelijk aan op de onderstaande adressen. De plaatsen zijn immers beperkt. Met vriendelijke groet,

Beste, Heb je interesse, meld je dan zo spoedig mogelijk aan op de onderstaande adressen. De plaatsen zijn immers beperkt. Met vriendelijke groet, Beste, Je hebt in het verre of nabije verleden belangstelling getoond voor het socratisch gespek. In het najaar 2008 organiseren we voor de vijfde maal een opleiding tot socratisch gespreksbegeleider.

Nadere informatie

Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media

Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Titel: Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Vakcode: LWX999B10 Opleiding: Kunsten, Cultuur en Media Studiefase: Bachelor 3 e jaar/ KCM Major Periode:

Nadere informatie

Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden

Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden Persoonlijk leiderschap en trainersvakmanschap Zoek je een gedegen opleiding

Nadere informatie

Leerwerktaak Voor alles is een woord

Leerwerktaak Voor alles is een woord Leerwerktaak Voor alles is een woord Titel Niveau Voor alles is een woord Hoofdfase WPL2B Competenties 3 vakinhoudelijk/vakdidactisch 4 organisatorisch 7 reflectie en ontwikkeling Beroepstaak 1 lesgeven

Nadere informatie

8.4 Inrichting mastertrack Training & Development

8.4 Inrichting mastertrack Training & Development Master Psychologie 8 Track Training & Development 8.1 Doelgroep, toelaatbaarheid, selectie De track Training & Development is in principe toegankelijk voor studenten die een bachelor Psychologie hebben

Nadere informatie

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Professionaliseringsaanbod Pabo 2010 2011 OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Inleiding Nieuw in ons aanbod! Een vervolg op de Post-HBO Coach en opleider in de school!

Nadere informatie

Studiehandleiding eigen vaardigheid basistoets Nederlands (studiegidsnr: 70710P06MY)

Studiehandleiding eigen vaardigheid basistoets Nederlands (studiegidsnr: 70710P06MY) Universitaire Pabo van Amsterdam Nieuwe Prinsengracht 130 1018 VZ Amsterdam E-mail: upva@uva.nl www.student.uva.nl/upva Studiehandleiding eigen vaardigheid basistoets Nederlands (studiegidsnr: 70710P06MY)

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

De apotheker is de coach! coaching van medewerkers

De apotheker is de coach! coaching van medewerkers De apotheker is de coach! coaching van medewerkers De apotheker is de coach! coaching van medewerkers Inleiding Als apotheker heb je een breed en veeleisend takenpakket in een complexe werkomgeving. Je

Nadere informatie

Studieplan Visie Coachtraining Gezondheidscoach

Studieplan Visie Coachtraining Gezondheidscoach Nieuw-Vennep, 6 juni 2012 Bijscholing Visie Coachtraining Gezondheidscoach Aan de hand van training in gesprekstechnieken en zelfbewustzijn coacht de Diëtiste, Voedingsdeskundige, Gewichtsconsulente mensen

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Culture Organization and Management -

Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Culture Organization and Management - Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - - P Culture Organization and Management - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Culture Organization and Management - 2013-2014

Nadere informatie

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland HBO-Nederland De Haagse Rotterdam Utrecht INHOLLAND van Amsterdam Leiden aantal respondenten 195507 10139 14384 13180 9102 17584 4193 Je studie in het algemeen 3,88 3,83 3,81 3,79 3,70 3,83 3,98 De inhoud

Nadere informatie

De kunst jezelf en anderen te leiden

De kunst jezelf en anderen te leiden 4D organisatieontwikkeling & opleiding individu groep taak context TGI-opleiding 2015 2017 De kunst jezelf en anderen te leiden 1 TGI, de kunst jezelf en anderen te leiden Als leidinggevende, projectleider,

Nadere informatie

Reglement Bachelorscriptie Geschiedenis Vastgesteld op 1-9-2015, verbeterd en goedgekeurd door de examencommissie op 10-9- 2015

Reglement Bachelorscriptie Geschiedenis Vastgesteld op 1-9-2015, verbeterd en goedgekeurd door de examencommissie op 10-9- 2015 Faculteit der Geesteswetenschappen Afdeling Geschiedenis, Europese studies en Religiewetenschappen Spuistraat 134 1012 VB Amsterdam Datum 10-9-2015 Contactpersoon J.J.B.Turpijn@uva.nl Bijlagen Beoordelingsformulier

Nadere informatie

Master 2013-2014 STAGE. Werkboek. Drs. Marco Otten Rosanna van Oudenaarden Mirte Schreuder Hes Drs. Hans Tenwolde

Master 2013-2014 STAGE. Werkboek. Drs. Marco Otten Rosanna van Oudenaarden Mirte Schreuder Hes Drs. Hans Tenwolde Master 2013-2014 STAGE Examinator: drs. Marco Otten Werkboek Auteur(s): Lindsay van Dijk Drs. Marco Otten Rosanna van Oudenaarden Mirte Schreuder Hes Drs. Hans Tenwolde 13 e druk, juni 2013 Titel Stage

Nadere informatie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie Trainingen Wij bieden diverse trainingsmogelijkheden op organisatieniveau, directieniveau (M-T s), hoger en middenkader en op teamniveau. Alle trainingen worden zowel op basis van open inschrijving als

Nadere informatie

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Studie plan Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Totale duur van de opleiding 3 dagen Totaal aantal dagen 3 Totaal aantal uren 24

Nadere informatie

TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving -

TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving - TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving - Het vak van intern adviseur De meeste interne adviseurs hebben vaak twee beroepen: naast het vak

Nadere informatie

Training. Coachend begeleiden

Training. Coachend begeleiden Training Coachend begeleiden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Bertine Pruim Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Factor-E Coachend begeleiden

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie?

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie? Handleiding jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Inhoudsopgave Leeswijzer 3 Inleiding 4 1. Het portfolio 5 1.1 Kwaliteitseisen 5 1.2 Samenstelling van het portfolio 5 1.3 Inleveren portfolio 6 1.4

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie

Marketing met Interactieve Media

Marketing met Interactieve Media HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Marketing met Interactieve Media CDMMIM01-1 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE

Nadere informatie

Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Bestuurskunde - 2013-2014

Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Bestuurskunde - 2013-2014 Bestuurskunde Vrije Universiteit Amsterdam - - P Bestuurskunde - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Bestuurskunde - 2013-2014 I In het premasterprogramma Bestuurskunde staat het aanleren van

Nadere informatie

Organisatie van werkzaamheden

Organisatie van werkzaamheden Organisatie van werkzaamheden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Rubus Opleidingspartners, Richard Prins Inhoudelijke redactie: Jessica Satink

Nadere informatie

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 I nhoud Voorwoord 5 Inleiding 15 Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 1 Het leerproces van studenten 21 1.1 Waarom het leerproces van studenten? 21 1.2 Het leerproces volgens Biggs 22 1.3 Leeractiviteiten

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

De module in onderdelen Totaal 18 studiepunten = 504 uur.

De module in onderdelen Totaal 18 studiepunten = 504 uur. Module 1.04 Analyse en duiding van de horoscoop 1. Doelstelling 1.04 Analyse en duiding van de horoscoop Kerncompetentie Succescriteria Proces Resultaat De student is in staat de horoscoop op de juiste

Nadere informatie

Introductie 2014. Engelse Taal en Cultuur. Lidwien Cluitmans - studieadviseur Maandag 18 augustus LIN6

Introductie 2014. Engelse Taal en Cultuur. Lidwien Cluitmans - studieadviseur Maandag 18 augustus LIN6 Introductie 2014 Engelse Taal en Cultuur Lidwien Cluitmans - studieadviseur Maandag 18 augustus LIN6 Intro ETC 2014 Welkom bij de Radboud Universiteit Radboud Universiteit Voorzitter van CvB: Prof. dr.

Nadere informatie

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens Inhoud Inleiding 9 1 Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding 11 1.1 Het beroep Social Work 11 1.2 Beelden over leren mentale modellen 15 1.3 Competentiegericht leren 16 1.4 Een open leerhouding 17 1.5 Leren

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE Praktijk 8 Deeltijd

TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE Praktijk 8 Deeltijd TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE Praktijk 8 Deeltijd Titel vak: Praktijk 8 Kwartaal: 4 Voltijd/deeltijd: Deeltijd Studiejaar: 2 Datum versie: April 2013 ECTS: 5 Assessoren: Vakcoördinator: Caroline Zijlstra, Chris

Nadere informatie

Jaar 1 Studiejaar 2015-2016

Jaar 1 Studiejaar 2015-2016 Jaar 1 Studiejaar 2015-2016 Handleiding Zorgstage MHVPOR04P1 Opleiding BMH Auteur: Caroline van Asten 2 Opleiding Bachelor medische Hulpverlening Vierjarige opleiding in het Nederlands Medisch hulpverleners

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

8 Track Training & Development 8.1 Doelgroep, toelaatbaarheid, selectie

8 Track Training & Development 8.1 Doelgroep, toelaatbaarheid, selectie Master Psychologie 8 Track Training & Development 8.1 Doelgroep, toelaatbaarheid, selectie De track Training & Development is toegankelijk voor studenten die een bachelor Psychologie hebben afgerond. De

Nadere informatie

Certified Professional Coaching Een erkende opleiding tot gecertificeerd coach in twee delen.

Certified Professional Coaching Een erkende opleiding tot gecertificeerd coach in twee delen. Certified Professional Coaching Een erkende opleiding tot gecertificeerd coach in twee delen. CPC deel 1 Leergang 22 Leergang 23 CPC deel 2 Leergang 21 Leergang 22 TAAKBEKWAAMHEID start op 26.03.2015 start

Nadere informatie

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Leiding geven aan leren Waarom en voor wie Onderwijsgevenden in het primair onderwijs (regulier en speciaal onderwijs),

Nadere informatie

Communicatie voor juristen. mevrouw drs. D. van der Wagen. Communicatie voor juristen. Beschrijving en doel van dit beroepsproduct

Communicatie voor juristen. mevrouw drs. D. van der Wagen. Communicatie voor juristen. Beschrijving en doel van dit beroepsproduct Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Communicatie voor juristen COJE 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL mevrouw drs. D. van der Wagen E-learning Cluster A-cluster

Nadere informatie

Red Belt. To make it work as a flow experience

Red Belt. To make it work as a flow experience Red Belt To make it work as a flow experience Houding, gedrag, competenties en toolbox gericht stimuleren van gedrag dat verbeteren en groeien ondersteunt. Red Belt Training Met de Red Belt training leert

Nadere informatie

PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN

PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN drs. Ad van der Made, psycholoog, coach, docent De training Sociale Psychologie van Veranderen is bedoeld voor professionals voor wie de

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

Menslievende professionalisering van (toekomstige) beroepskrachten

Menslievende professionalisering van (toekomstige) beroepskrachten deelnemersinformatie Menslievende professionalisering van (toekomstige) beroepskrachten Maaike Hermsen Petri Embregts Lex Hendriks Noud Frielink Colofon Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke

Nadere informatie

REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS)

REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS) Latijns-Amerika Studies (LAS) BA programma REGELING BACHELOR SCRIPTIE (specialisatie Geschiedenis LAS) De Bacheloropleiding Latijns-Amerika Studies (specialisatie geschiedenis) wordt in het tweede semester

Nadere informatie

De kunst jezelf en anderen te leiden

De kunst jezelf en anderen te leiden 4D organisatieontwikkeling & opleiding individu groep taak context TGI-opleiding 2016 2018 De kunst jezelf en anderen te leiden 1 TGI, de kunst jezelf en anderen te leiden Als leidinggevende, projectleider,

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

CONFLICTCOACHING Leren reageren vanuit verbinding. training voor professionals die op effectieve wijze conflicten willen begeleiden.

CONFLICTCOACHING Leren reageren vanuit verbinding. training voor professionals die op effectieve wijze conflicten willen begeleiden. CONFLICTCOACHING Leren reageren vanuit verbinding training voor professionals die op effectieve wijze conflicten willen begeleiden. Conflictcoaching Introductie Conflicten zijn een veel voorkomend onderdeel

Nadere informatie

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag.

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. Flyer - Intervisie Wat is intervisie? Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. De volgende omschrijving van intervisie

Nadere informatie

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Ben je een betrokken leidinggevende, docent, trainer of coach die (aankomend) pedagogisch medewerkers wil stimuleren om de belangrijkste pedagogische vaardigheden

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Communicatieve vaardigheden

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Communicatieve vaardigheden ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding GSCW Module Communicatieve vaardigheden Code Ac1 Lestijden 40 Studiepunten nvt Ingeschatte totale 55 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Een visie op het natuurkundig practicum

Een visie op het natuurkundig practicum Een visie op het natuurkundig practicum Martijn Koops, Peter Duifhuis en Floor Pull ter Gunne; vakgroep Nastec, FE, HU Inleiding Practicum is belangrijk bij het vak natuurkunde. Het kan de theorie ondersteunen

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat orthopedagogie Gesuperviseerde praktijk

ECTS-fiche. Graduaat orthopedagogie Gesuperviseerde praktijk ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat orthopedagogie Module Gesuperviseerde praktijk Code M2 Lestijden 60 Studiepunten nvt Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot aanvragen

Nadere informatie

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U)

Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Informatie opleiding Brains 4 Use (B4U) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.1 Auteur(s):Angela van den Berg/Marten Leistra Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300 E

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Professional Coach Week

Professional Coach Week Professional Coach Week Een week intensief werken aan de coach in jezelf. 2-6 september 2013 27-31 januari 2014 associatie voor coaching DORPSSTRAAT 1 5735 EA AARLE-RIXTEL TEL. 0492-385544 WWW.ASSOCIATIEVOORCOACHING.COM

Nadere informatie

Coaching en coachend leiderschap

Coaching en coachend leiderschap S.E. Booij Consultancy Coaching en coachend leiderschap voor leidinggevenden in de zorg in samenwerking met drs Joep Choy prof dr Jan Moen prof dr Willem van der Does Burgemeester Ketelaarstraat 29 2361

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker 0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I Een Goed Tweegesprek Mart Bakker I 0695019x_binnen 21-06-2004 11:51 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017 3 Een goed feedbackgesprek

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie

Nadere informatie

Voorlezen en vertellen - Pabo 1. Voorlezen en vertellen Pabo 1

Voorlezen en vertellen - Pabo 1. Voorlezen en vertellen Pabo 1 Voorlezen en vertellen Pabo 1 149 150 Voorlezen en vertellen - Pabo 1 1. (Interactief) voorlezen Waar gaat het over? 'Ik heb het wel in jouw stem gehoord' is de titel van een boek van Helma van Lierop

Nadere informatie

!!!! !!!! 1. Professioneel adviseren

!!!! !!!! 1. Professioneel adviseren Professioneel adviseren In deze zesdaagse opleiding krijg je de kans om in een veilige omgeving de eigen sterkere en zwakkere kanten te onderkennen en te werken aan je ontwikkelpunten als consultant. Je

Nadere informatie

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Ben je een betrokken leidinggevende, docent, trainer of coach die (aankomend) pedagogisch medewerkers wil stimuleren om de belangrijkste pedagogische vaardigheden

Nadere informatie

Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia

Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia ORIËNTATIE 1. Onderdeel van de module Islam 2. Introductie In deze module gaat het om een kennismaking

Nadere informatie

OPLEIDING TRAINER IMBCT

OPLEIDING TRAINER IMBCT Informatie Opleiding trainer imbct, versie juli 2015, pagina 1 OPLEIDING TRAINER IMBCT EEN KORTDURENDE LEERGANG IN HET GEVEN VAN INDIVIDUELE MINDFULNESSTRAINING Beschrijving van het Opleidingstraject Deze

Nadere informatie

LEIDINGGEVEN AAN VERANDERING IN DE PRAKTIJK

LEIDINGGEVEN AAN VERANDERING IN DE PRAKTIJK LEIDINGGEVEN AAN VERANDERING IN DE PRAKTIJK Real change by real people The Human Effect INLEIDING Dit leertraject is speciaal ontworpen voor mensen die leiding geven aan veranderingsprocessen met een bepaalde

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Inleiding Ontwerpen CMTONT01-1 Aantal studiepunten: 2 Modulebeheerder: Rob Zoeteweij Modulebeschrijving 3 1. Algemene omschrijving 4 1.1. Inleiding 4 1.2. Relatie met andere

Nadere informatie

DE KUNST VAN HET VRAGEN STELLEN. Intensieve training

DE KUNST VAN HET VRAGEN STELLEN. Intensieve training DE KUNST VAN HET VRAGEN STELLEN Intensieve training De la Salle Centrum, Brussel-Dilbeek, 6-8 mei 2016 Waarom een training in vragen stellen? In het gesprek met een cliënt, collega, student of patiënt

Nadere informatie