Afstudeerscriptie. Vrijwillige toelichting van informatie in de jaarrekening van vastgoedondernemingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Afstudeerscriptie. Vrijwillige toelichting van informatie in de jaarrekening van vastgoedondernemingen"

Transcriptie

1 Afstudeerscriptie Vrijwillige toelichting van informatie in de jaarrekening van vastgoedondernemingen De bijdrage van de Best Practice Recommendations van de European Public Real Estate Association Amsterdam School of Real Estate Opleiding: Master in Real Estate Jaargang: 2008/2010 Auteur: Sidney Herwig Begeleider en beoordelaar: drs. J.P.L.M. op t Veld Tweede beoordelaar: drs. G.A. Vos Datum verdediging: 4 november 2010 pagina 1

2 Inhoudsopgave Abstract 3 Hoofdstuk 1 Inleiding Terreinverkenning Probleemstelling en afbakening European Public Real Estate Association (EPRA) Adviesvraag Onderzoeksmethode Leeswijzer 16 Hoofdstuk 2 Institutioneel en theoretisch kader van vrijwillige informatieverstrekking Informatie-asymmetrie en agency theorie Doel en functie van de jaarrekening Eerder empirisch onderzoek naar transparantie en vrijwillige informatieverstrekking _ Onderzoek naar transparantie en vrijwillige informatieverstrekking bij vastgoedondernemingen Onderzoek naar transparantie en (vrijwillige) informatieverstrekking op de koers van aandelen van ondernemingen Conclusie 32 Hoofdstuk 3 Dataset en methode van onderzoek Dataset Maatstaf vrijwillige informatieverstrekking Maatstaf stock performance Statistische methode en toetsingsprocedure Conclusie 43 Hoofdstuk 4 Resultaten van het onderzoek Beschrijvende statistieken Resultaten van het onderzoek Resultaten van het interview Conclusie 53 Hoofdstuk 5 Conclusie, beperkingen, suggesties en aanbeveling Conclusie Beperkingen en suggesties Aanbevelingen in relatie tot de adviesvraag 58 Literatuurlijst 61 Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Criteria literatuuronderzoek 64 Maatstaf vrijwillige toelichting van informatie in de jaarrekening 65 Overzicht van de onderzochte jaarrekeningen over het boekjaar Overzicht van de onderzochte jaarrekeningen over het boekjaar 2009 en de bijbehorende score van vrijwillige informatieverstrekking 72 Overzicht van de onderzochte jaarrekeningen over het boekjaar 2009 en de bijbehorende stock performance per 30 juni pagina 2

3 Abstract In de financiële verslaggeving kan een onderscheid worden gemaakt tussen interne informatieverschaffing en externe informatieverschaffing. Externe informatieverschaffing is gericht tot derden buiten de onderneming, zoals beleggers, banken, crediteuren en de belastingdienst. Voorbeelden van externe informatieverschaffing zijn de jaarrekening, persberichten en emissieprospectussen. Door scheiding van leiding en eigendom bij ondernemingen is er sprake van informatiebehoefte bij de verschaffers van kapitaal. Er is voor de ondernemingsleiding en aandeelhouders een continue spanning tussen enerzijds verstrekken van meer informatie om de informatie-asymmetrie te verlagen en anderzijds voorzichtigheid te betrachten om niet teveel concurrentiegevoelige informatie prijs te geven. De jaarrekening is één van de hulpmiddelen die gebruikt wordt om tussen beide partijen deze informatiestroom op gang te brengen. Het verminderen van de informatie-asymmetrie zal de vermogenskosten voor de onderneming verlagen en daardoor de waarde van de onderneming doen verhogen. In deze scriptie staat het vrijwillig verstrekken van informatie op basis van de Best Practices Recommendations (BPR s) van de European Public Real Estate Association (EPRA) in de jaarrekening 2009 door Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen centraal. De BPR s geven een leidraad voor de toelichting in de jaarrekening van Europese beursgenoteerde ondernemingen om zodoende uniformiteit en vergelijkbaarheid na te streven. Er zal kwantitatief worden getoetst of het verstrekken van vrijwillige informatie uit de BPR s in de jaarrekening de stock performance van de onderneming positief beïnvloedt, waarbij in het bijzonder zal worden geanalyseerd welke vrijwillig te verstrekken informatie uit de BPR s het meest relevant is. In het onderzoek zijn 45 ondernemingen geselecteerd die 83% beslaan van de totale marktkapitalisatie van alle Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen. De analyse is uitgevoerd met behulp van een correlatie- en pagina 3

4 regressieanalyse en geverifieerd door middel van een door mij gehouden interview met een analist. De mate van vrijwilligheid vanuit de BPR s is bepaald door deze te vergelijken met de verplichtingen op basis van de International Financial Reporting Standards. De mate van vrijwilligheid is door mij meetbaar gemaakt door deze om te zetten in een tabel met een bepaalde te behalen score. De tabel kent 44 deelvragen, verdeeld over 9 specifieke thema s uit de jaarrekening en de indeling van de BPR s. Het toekennen van de punten per onderneming heeft plaatsgevonden door middel van een uitgebreide analyse, tekstueel en cijfermatig, van de jaarrekeningen 2009 van de geselecteerde ondernemingen. De maatstaf voor stock performance is geconcretiseerd door vast te stellen in hoeverre de individuele onderneming een lagere discount of premie heeft, gemeten als afwijking tussen de beurskoers en intrinsieke waarde per 30 juni 2010, ten opzichte van het gemiddelde van de in de steekproef geselecteerde ondernemingen. Op basis van de uitgevoerde analyse is er een statistisch significante positieve correlatie vastgesteld tussen de mate van vrijwillige informatieverstrekking op basis van de BPR s en de stock performance. De correlatie bedraagt 0,5548. Op basis hiervan concludeer ik dat ondernemingen met een hoge score op de vrijwillige toelichting van de Best Practices Recommendations een lagere discount of een premie hebben ten opzichte van de gemiddelde discount van alle Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen. Een vijftal elementen uit de BPR s blijken op basis van correlatie- en regressieanalyse en het interview met de analist - in hoge mate bij te dragen aan de transparantie en daarmee de verbetering van de stock performance. Dit betreft de mate waarin de onderneming een toelichting geeft op haar strategie, de uiteenzetting van de additionele performance ratio s, de gedetailleerde analyse van enkele kerngegevens op pandniveau, de toelichting van de samenstelling en ervaring van de directie en het pagina 4

5 toezichthoudende orgaan alsmede de voorgestelde presentatiewijze in de winst-enverliesrekening. Mijn advies aan de EPRA is dan ook dat er meer handreikingen moeten komen voor de strategieparagraaf. Allereerst zou de best practice moeten worden om er een aparte paragraaf voor op te stellen. Daarnaast zou men meer inzicht moeten geven in de wijze waarop de onderneming de strategie meetbaar heeft gemaakt en de mate waarin de strategie in het jaar is behaald en wat de ambitie is voor het komende jaar. Dit zou inzichtelijk kunnen worden gemaakt met behulp van bijvoorbeeld de kritieke prestatie indicatoren die het managent gebruikt om de organisatie te monitoren. Het gebruik van de performance ratio s dient in meerdere mate gestimuleerd te worden, waarbij deze een plaats dienen te krijgen in de jaarrekening. Van belang hierbij is tevens het opnemen van een verloopoverzicht welke inzicht geeft in de verschillen tussen de grondslagen zoals gehanteerd onder IFRS en EPRA. Als laatste adviseer ik de EPRA om een standaard format te ontwikkelen voor de verantwoording op pandniveau van enkele kerngegevens zoals de werkelijke huuropbrengst, de marktwaarde, leegstand, etc. De Best Practices Recommendations zijn voldoende duidelijk op het gebied van de toelichting van de samenstelling en ervaring van de directie en het toezichthoudende orgaan alsmede de voorgestelde presentatiewijze in de winst-en-verliesrekening. Op dit gebied kan de EPRA niets ander doen dan ondernemingen stimuleren dit toe te passen door hier veel aandacht voor te vragen en de voordelen duidelijk te maken. De belangrijkste beperkingen van het onderzoek zijn gelegen in de gekozen eenvoudige, subjectieve maatstaf van vrijwillige informatieverstrekking en stock performance, de beperktheid in de gehanteerde informatiebronnen waarin de pagina 5

6 informatie is opgenomen, de analyse van 45 beursgenoteerde ondernemingen en het buiten beschouwing laten van persoonlijke motieven van de ondernemingsleiding om bepaalde vrijwillige informatie al dan niet te verstrekken. In mijn onderzoek richt ik mij niet op de kwaliteit van de verstrekte vrijwillige informatie en slechts in zeer beperkte mate op de informatiebehoefte van gebruikers van de jaarrekening. Daarmee zegt dit onderzoek niets over de volledigheid van verstrekte informatie en de juistheid ervan. Mijn onderzoek draagt bij aan de bredere literatuur op het gebied van vrijwillige informatieverstrekking en transparantie en meer in het bijzonder de rol van de BPR s in dit kader. Er is tot aan dit onderzoek nog geen verband onderzocht tussen de BPR s en de stock performance van ondernemingen. Mijn onderzoek bevestigd dat het vrijwillig toelichten van de BPR s loont voor de ondernemingsleiding. In een vervolgstudie kan aan bovengenoemde beperkingen nadere aandacht worden gegeven door bijvoorbeeld een additionele maatstaf voor de kwaliteit te ontwikkelen of een breder onderzoek uit te voeren op basis van interviews met gebruikers van de jaarrekening. pagina 6

7 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Terreinverkenning De belangrijkste doelstellingen van de jaarrekening zijn verantwoording en informatieverstrekking 1. Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen interne informatieverschaffing en externe informatieverschaffing. Interne informatieverschaffing is bedoeld om de ondernemingsleiding van informatie te voorzien en om daarmee sturing te kunnen geven aan de organisatie, zowel strategisch als operationeel. Bij interne informatieverschaffing kan men denken aan een ondernemingsplan, budgetten en periode managementinformatie. Externe informatieverschaffing is gericht tot derden buiten de onderneming, zoals beleggers, banken, crediteuren en de belastingdienst. Voorbeelden van externe informatieverschaffing zijn de jaarrekening, persberichten en emissieprospectussen. Twee belangrijke verschillen tussen de beide informatiestromen zijn dat interne informatie geheel toegespitst wordt op de wensen van de gebruiker van deze informatie, terwijl externe informatie veelal een pluriform karakter heeft. Een belangrijk onderdeel van de externe informatieve functie is het ondersteunen van de gebruiker bij het opstellen van een financiële analyse om zodoende een inschatting te kunnen maken van de toekomstige ontwikkelingen van de onderneming. De informatie uit de jaarrekening en het jaarverslag vormen een basis voor deze (financiële) toekomstprojecties 2. Daarnaast is er van nature een belang bij de onderneming om zo min mogelijk externe informatie te verstrekken aan derden uit angst concurrentiegevoelige informatie prijs te geven, terwijl dit belang niet aanwezig is bij interne informatieverschaffing. 1 Epe, P, Koetzier,W, (1995) Jaarverslaggeving, Groningen, Wolters-Noordhoff, pagina Zie ook Het Financieele Dagblad van 2 juni Door middel van een enquête is onderzocht dat tweederde van de professionele beleggers niet-financiële informatie van beursfondsen inmiddels even belangrijk vindt als financiële informatie. Het jaarverslag en de jaarrekening blijven volgens het onderzoek de eerste informatiebron voor beleggers. pagina 7

8 De tegenstrijdigheid van informatieverschaffing door de onderneming en informatiebehoefte van de externe gebruiker kan ook breder worden bekeken, waarbij de vraag dient te worden gesteld wat de plaats is van de onderneming in onze huidige maatschappij. Welke rol vervult zij en welke belangen zijn hiermee gemoeid? Onderdeel van deze belangen is bijvoorbeeld werkgelegenheid, maar ook van belang is een stabiele economische verhouding tussen leveranciers, afnemers en de onderneming. Afspraken ten aanzien van levering en betaling van goederen en diensten dienen te worden nagekomen, maar ook dienen geldverstrekkers zekerheid te hebben dat hun risicodragende kapitaalverstrekking op een verantwoorde wijze wordt gebruikt. Ondermijning van deze basisprincipes van de handel kan het vertrouwen van crediteuren, afnemers, banken en aandeelhouders schaden en mogelijk in verdere mate het economische vertrouwen in een solide economisch stelsel van een land ondermijnen. Bepaalde informatiestromen tussen onderneming en gebruiker lossen zich van nature op. Een bank zal immers niet bereid zijn krediet te verschaffen aan een onderneming zonder dat de onderneming een ondernemingsplan overlegt en bereid is periodiek (financiële) informatie te overleggen aan de bank. De vraag is echter of alle belanghebbenden deze druk kunnen uitoefenen op de onderneming. De wetgever vond dat dit niet in voldoende mate mogelijk was en heeft, mede op basis van Europese wetgeving, een bepaalde mate van standaardisatie afgedwongen in de door ondernemingen te verstrekken externe informatie. Zo dienen ondernemingen die kapitaal van derden willen aantrekken een prospectus op te stellen waarin op gedetailleerde wijze een uiteenzetting wordt gegeven van onder andere de ondernemingsdoelstellingen en financiële prestaties 3. 3 Dit dient te gebeuren op grond van de Wet op het financieel toezicht. pagina 8

9 Daarnaast rust er op de directie en Raad van Commissarissen van een onderneming de plicht zich periodiek te verantwoorden in de vorm van een jaarverslag 4 en een jaarrekening 5. De plicht tot het opmaken van de jaarrekening rust in beginsel op het bestuur van de vennootschap 6. De Raad van Commissarissen heeft een toezichthoudende rol en ondertekent de jaarrekening samen met het bestuur 7. In de jaarrekening en het jaarverslag leggen zij aan de aandeelhouders rekening en verantwoording 8 af over het gevoerde strategische en financiële beleid. Het deponeren van deze gegevens bij de Kamer van Koophandel 9 levert voor leveranciers en afnemers inzicht in onder andere de liquiditeit en solvabiliteit van de onderneming. De vereisten waaraan een jaarverslag en jaarrekening dienen te voldoen zijn vastgelegd in Titel 9 Boek 2 BW 10. Zoals hiervoor aangegeven dient de onderneming niet te worden beschouwd als een op zichzelf staande, afgebakende eenheid. Zij functioneert in onze maatschappij, waardoor de onderneming ook de aandacht heeft van een breder maatschappelijk publiek. In meerdere mate wordt onderkend dat het jaarverslag en de jaarrekening door de directie en de Raad van Commissarissen gebruikt moeten worden voor het afleggen van verantwoording aan dat bredere publiek. Zo wordt steeds vaker door ondernemingen, waaronder TNT N.V. en Royal Dutch Shell plc. 11, verantwoording afgelegd over de plaats van de onderneming in het 4 In artikel 2:391 BW wordt een nadere omschrijving gegeven van het begrip jaarverslag. In de praktijk wordt hier veelal het directieverslag mee bedoeld. 5 Het begrip jaarrekening wordt in artikel 2:361 lid 1 BW nader uitgewerkt als de enkelvoudige jaarrekening die bestaat uit de balans en de winst-en-verliesrekening met de toelichting, en de geconsolideerde jaarrekening. Het jaarverslag, de jaarrekening en de overige gegevens worden samen veelal het jaarverslag, de jaarstukken of jaarrapport genoemd. In deze scriptie zullen de termen jaarverslag en jaarrekening gebruikt worden indien over de individuele documenten wordt gesproken, terwijl het begrip jaarrapport of jaarstukken wordt gebruikt indien over het geheel wordt gesproken. 6 Artikel 2:101 lid 1 en 2:210 lid 1 BW. 7 Artikel 2:101 lid 2 en 2:110 lid 2 BW. 8 H. Beckman, Jaarrekening en Verantwoording, Ondernemingsrecht , p Artikel 2:394 lid 1 BW. 10 Artikel 2:391 BW regelt de vereisten van het jaarverslag en de artikelen 2:360 tot en met 2:390 BW geven nadere invulling aan de algemene regels voor de presentatie en toelichting in de jaarrekening. 11 Zie voor TNT N.V. het Corporate Responsibility report 2009 op <www.group.tnt.com> en voor Royal Dutch Shell plc The Shell Sustainability Report 2009 op <www.shell.com>. pagina 9

10 maatschappelijk bestel en de wijze waarop zij op maatschappelijk verantwoorde wijze de exploitatie van de onderneming uitvoert 12. De vraag is uiteraard tot hoever de ondernemingsleiding wil gaan bij het vrijwillig verstrekken van informatie. De ondernemingsleiding zal een zekere bereidheid hebben deze informatie te verstrekken om de gebruiker van de jaarrekening inzicht te geven in haar organisatie en zodoende de informatie-asymmetrie te verminderen tussen de ondernemingsleiding en de belanghebbende. Het verminderen van de informatieasymmetrie zal de vermogenskosten voor de onderneming verlagen en daardoor de waarde van de onderneming doen verhogen. Daarentegen is het niet onwaarschijnlijk dat de ondernemingsleiding een zekere mate van terughoudendheid zal betrachten, daar het prijsgeven van veel en vooral gedetailleerde informatie ook zal worden gebruikt door haar concurrenten, afnemers en leveranciers. In de context van de jaarrekening kan de toelichting in de jaarrekening worden gezien als de wijze waarop de ondernemingsleiding informatie verschaft aan externe partijen. De wijze waarop en de mate waarin de informatie dient te worden verschaft ligt voor een deel vast in weten regelgeving. Naast de verplichte toelichtingvereisten kan er sprake zijn van vrijwillige informatieverstrekking. Hiervan is sprake indien de ondernemingsleiding vrijwillig extra informatie verschaft aan externe partijen. In deze scriptie staat het vrijwillig verstrekken van informatie in de jaarrekening door Europese beursgenoteerde vastgoedbeleggers centraal. Er zal worden getoetst of het verstrekken van vrijwillige informatie in de jaarrekening door de ondernemingsleiding de stock performance van de onderneming positief beïnvloedt, waarbij in het 12 Zie ook de Vastgoedmarkt van 20 juli 2010 waarin volgens ING de performance van onroerend goed fondsen niet langer alleen meer wordt gemeten op basis van financiële risico s en rendementen maar ook in toenemende mate duurzaamheid als factor wordt meegewogen in de totale performance van de ondernemingen. pagina 10

11 bijzonder zal worden geanalyseerd welke vrijwillig te verstrekken informatie daarbij het meest relevant is. 1.2 Probleemstelling en afbakening Onderzoek naar de mate van vrijwillige informatieverstrekking valt binnen het domein van bredere begrippen die worden aangeduid met informatieverstrekking in de jaarrekening en transparantie. Deze scriptie is geschreven met het doel een bijdrage te leveren aan de huidige kennis omtrent vrijwillige informatieverstrekking en transparantie in de jaarrekening in het algemeen en in het bijzonder met betrekking tot informatieverstrekking en transparantie door Europese beursgenoteerde vastgoedbeleggers in relatie tot de Best Practices Recommendations ( BPR s ) van de European Public Real Estate Association ( EPRA ). Met de komst van IFRS in 2005 en de BPR s van de EPRA is er meer discussie ontstaan over de vrijwillige toelichting van informatie in de jaarrekening. Is het wel noodzakelijk om vrijwillige informatieverstrekking af te dwingen met behulp van nieuwe regelgeving of is er een bepaalde mate van vrijwillige verstrekking door ondernemingen, omdat zij hiertoe worden gedwongen door bijvoorbeeld de vermogensmarkt en kan daarmee vrijwillige informatieverstrekking zich in de toekomst verder ontwikkelen door zelfregulering? De probleemstelling die ik in deze scriptie uitwerk luidt: Draagt vrijwillige informatieverstrekking vanuit de BPR s in de jaarrekening van Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen bij aan een betere stock performance van die ondernemingen en welke vrijwillig verstrekte informatie uit de BPR s draagt daaraan volgens analisten het meest bij? Om de probleemstelling op een gestructureerde wijze uit te werken, zal ik de deze opdelen in een aantal deelvragen. De eerste deelvraag heeft betrekking op de vraag pagina 11

12 wat onder vrijwillige informatieverstrekking moet worden verstaan. Om te kunnen toetsen wat er nu als extra informatie kan worden aangemerkt, dient in kaart te worden gebracht wat wettelijk verplicht is omtrent het toelichten van informatie in de jaarrekening en het jaarverslag. Wet- en regelgeving vormt hierbij de maatstaf. Nadat bepaald is welke informatie als vrijwillig kan worden gezien, dient dit te worden uitgedrukt in een maatstaf met een score welke de mate van vrijwillige informatieverstrekking uitdrukt. De wijze waarop deze maatstaf wordt uitgewerkt vormt de tweede deelvraag. De derde deelvraag gaat in op de wijze waarop de stock performance kan worden gemeten. De vierde deelvraag heeft betrekking op het aantal te onderzoeken jaarrekeningen en de periode waarover het onderzoek dient plaats te vinden. Uitgangspunt hierbij is om een steekproef te nemen die representatief is voor de totale populatie. De laatste deelvraag heeft betrekking op de te kiezen (statistische) methode van onderzoek. De methode dient het verband uit te drukken tussen de benoemde maatstaf voor de stock performance en de score van vrijwillige informatieverstrekking. Zoals reeds uit de probleemstelling blijkt, beperkt de scriptie zich tot Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen en de vrijwillige informatieverstrekking op basis van de BPR s van de EPRA. 1.3 European Public Real Estate Association (EPRA) De EPRA is een in 1999 naar Nederlands recht opgerichte vereniging met haar standplaats in België welke: strives to establish best practices in accounting, reporting and corporate governance, to provide high-quality information to investors and to create a framework for debate and decision-making on the issues that determine the future of the sector. pagina 12

13 De meer dan 200 ondernemingen die lid zijn van deze vereniging profiteren van uitgevoerde onderzoeken, indices, evenementen en andere nieuwsberichten. De EPRA wordt aangestuurd door een Management Board en Executive Board. Er zijn daarnaast diverse werkgroepen ingesteld met experts uit de sector. Voor deze scriptie is de EPRA Accounting & Reporting Committee de belangrijkste. Volgens de EPRA Accounting & Reporting Committee hebben de BPR s tot doel: To provide a framework for: - Specific additional guidance for real estate companies within the IFRS framework; - Uniform performance reporting and presentation between real estate companies; and - Additional disclosure guidance Deze BPR s vormen daarmee een goede basis om vast te stellen wat de mate van vrijwillige informatieverstrekking is door Europese beursgenoteerde ondernemingen. 1.4 Adviesvraag De gekozen probleemstelling in de vorige paragraaf is een afgeleide van de adviesvraag die ik wil beantwoorden. De adviesvraag is gericht aan de ondernemingsleiding van Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen en de EPRA Reporting & Accounting Committee die de BPR s vaststellen. De adviesvraag richt zich op de volgende onderdelen: (a) Loont het voor de ondernemingsleiding van Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen om vrijwillig informatie te verschaffen op basis van de BPR s? (b) Indien vraag (a) positief beantwoord wordt, welke vrijwillige informatie uit de BPR s zou de ondernemingsleiding moeten verstrekken? pagina 13

14 (c) Op welke aspecten zouden BPR s verder uitgebreid of aangescherpt moeten worden? 1.5 Onderzoeksmethode In deze paragraaf wordt een beschrijving gegeven van de gekozen onderzoeksmethode. Onder een onderzoeksmethode verstaan Verschuren en Doorewaard 13 het geheel van met elkaar samenhangende vragen rondom het vergaren van relevant materiaal, alsmede de verwerking van dit materiaal tot antwoorden op de gestelde probleemstelling. In deze scriptie werk ik mijn probleemstelling uit in de vorm van een bureauonderzoek en een interview. Aan de hand van de bestudeerde literatuur, het verrichte onderzoek van jaarrekeningen over het boekjaar 2009 en een interview met een analist tracht ik tot een uitwerking te komen van mijn probleemstelling en adviesvraag. Het voordeel van een bureauonderzoek is dat de mogelijkheid bestaat om in een korte periode een integraal beeld te verkrijgen van de te onderzoeken objecten. Het nadeel van een bureauonderzoek is de mate waarin de uitkomst een algemene geldigheid kent. Het nadeel van alleen interviews en/of enquêtes ten opzichte van een onderzoek op basis van jaarrekeningen is de minder objectieve informatie die het oplevert. In de antwoorden van de ondervraagden zal altijd een bepaalde neiging verscholen zitten om het meest wenselijke antwoord te formuleren op de gestelde vraag, gestimuleerd 13 Verschuren, P en Doorewaard, H., (2002) Het ontwerpen van een onderzoek, Utrecht, Lemma B.V., pagina 47. pagina 14

15 doordat men op de hoogte is van het onderwerp van het onderzoek. Daarnaast kent de schriftelijke enquête een hoog risico van non-respons. In deze scriptie onderzoek ik of er een verband is tussen de mate van vrijwillige informatieverstrekking op grond van de BPR s in de jaarrekening van een onderneming en de stock performance van dezelfde onderneming. Uit de door mij uitgevoerde literatuurstudie is gebleken dat een dergelijke analyse nog niet heeft plaatsgevonden, waardoor mijn onderzoek bijdraagt aan de bestaande literatuur in het kader van vrijwillige informatieverstrekking en transparantie. Om het verband te onderzoeken gebruik ik een correlatie- en regressieanalyse. De correlatieanalyse geeft inzicht in het soort verband dat er bestaat tussen de variabelen en de mate waarin dit verband aanwezig is. De regressieanalyse geeft inzicht in de invloed van meerdere variabelen tegelijkertijd. In deze scriptie operationaliseer ik de variabelen die nodig zijn in de statistische analyse, waarbij mijn bijdrage voornamelijk ligt in de operationalisering van de mate van vrijwillige informatieverstrekking op basis van de BPR s. Ik ontwikkel hiervoor een score op 44 deelvragen, verdeeld over enkele thema s op basis van de indeling van de jaarrekeningen en de BPR s. De toekenning van punten per onderneming komt tot stand door het uitvoeren van een uitgebreide analyse van de jaarrekeningen 2009 van de door mij geselecteerde Europese beursgenoteerde ondernemingen. Hiertoe worden 45 jaarrekeningen integraal doorgenomen, zowel tekstueel als cijfermatig om vast te stellen of bepaalde informatie wel of niet wordt opgenomen in de (toelichting) op de jaarrekening. Ik verifieer de uitkomst van mijn onderzoek met behulp van een door mij uitgevoerd interview met een analist. De beperking van een onderzoek op basis van een jaarrekening is dat getracht wordt een verklaring te geven voor een verschijnsel op basis van enkele specifieke pagina 15

16 kenmerken van de organisatie, terwijl de beslissing om vrijwillige informatie te verstrekken eveneens kunnen worden beïnvloed door persoonlijke motieven van de ondernemingsleiding. Doordat dit een onderzoek betreft dat specifiek gericht is op het boekjaar 2009 en een bepaald aantal Europese beursgenoteerde vastgoedondernemingen bestaat de mogelijkheid dat dit voor volgende jaren of voor andere, niet-beursgenoteerde bedrijven niet van toepassing is. 1.6 Leeswijzer In deze paragraaf wordt een beschrijving gegeven van de verdere opbouw van deze scriptie. Hoofdstuk twee heeft als onderwerp het institutioneel en theoretisch kader van vrijwillige informatieverstrekking en geeft een nadere uiteenzetting van de begrippen informatie-asymmetrie en agency theorie. Daarnaast is een literatuurstudie uitgevoerd naar de stand van het onderzoek naar enerzijds vrijwillige informatieverstrekking door vastgoedondernemingen en anderzijds onderzoek naar vrijwillige informatieverstrekking in relatie tot de beurskoers van ondernemingen. Het doel van dit hoofdstuk is om inzicht te krijgen in uitgevoerd onderzoek naar vrijwillige informatieverstrekking door vastgoedondernemingen zodat ik kan bepalen op welke wijze mijn onderzoek een aanvulling hierop is en vast te stellen wat het effect van vrijwillige informatieverstrekking is op de beurskoers van ondernemingen. In hoofdstuk drie is een gedetailleerde opzet van het onderzoek beschreven. Op basis van bestaande wet- en regelgeving en de BPR s van de EPRA kan worden bepaald wat vrijwillig te verstrekken informatie is in de jaarrekening (eerste deelvraag). Op basis hiervan zal een maatstaf voor waardering van vrijwillige informatieverstrekking worden opgesteld ter beantwoording van de tweede deelvraag. Tevens zal de maatstaf pagina 16

17 voor de stock performance nader worden uitgewerkt (deelvraag drie). De laatste deelvraag (vier) wordt in dit hoofdstuk beantwoord door de selectie te maken van de te onderzoeken jaarrekeningen over het boekjaar In dit hoofdstuk zal eveneens de bespreking van de dataset aan bod komen. In hoofdstuk vier vindt de toetsing plaats van de in hoofdstuk drie beschreven hypothese en worden de resultaten van het onderzoek beschreven. Bij het toetsen zal gebruik worden gemaakt van een correlatie- en regressieanalyse (deelvraag vijf). De uitkomsten van mijn onderzoek zullen worden geverifieerd met behulp van een door mij gehouden interview met een analist. Het hoofdstuk zal worden afgesloten met een evaluatie van het onderzoek in relatie tot de probleemstelling. Hoofdstuk vijf is het afsluitende hoofdstuk van deze scriptie waarin de conclusies, aanbevelingen en beperkingen van het onderzoek zijn opgenomen. Daarnaast wordt ingegaan op de gevolgen van mijn onderzoek voor de wet- en regelgeving, de praktijk en toekomstige onderzoeken naar vrijwillige informatie. In dit hoofdstuk zal tevens de adviesvraag worden beantwoord. pagina 17

18 Hoofdstuk 2 Institutioneel en theoretisch kader van vrijwillige informatieverstrekking In dit hoofdstuk geef ik een theoretische uiteenzetting van de achtergrond van het afleggen van verantwoording, hoe transparantie daarin een rol speelt en wat de factoren zijn die de ondernemingsleiding stuurt om al dan niet vrijwillig informatie te verstrekken in een verantwoording. In paragraaf 2.1 zet ik het algemene kader van de noodzaak tot afleggen van verantwoording uiteen door middel van het toelichten van de begrippen informatie-asymmetrie en de agency theorie. In paragraaf 2.2 zal verder worden ingegaan op het doel en de functie van de jaarrekening als onderdeel van het afleggen van verantwoording door de ondernemingsleiding. In paragraaf 2.3 ga ik in op wetenschappelijk literatuur gericht op transparantie en vrijwillige informatieverstrekking. Dit is opgesplitst in literatuur die specifiek ingaat op uitgevoerd onderzoek bij vastgoedondernemingen in relatie tot transparantie (paragraaf 2.3.1) en literatuur die een verband legt tussen de aandelenkoers en transparantie (paragraaf 2.3.2). Het doel van dit hoofdstuk is te komen tot een analyse van de stand van de literatuur van transparantie in relatie tot vastgoedondernemingen, de theoretische factoren die van invloed zijn op het verstrekken van vrijwillige informatie en de relatie tussen transparantie en aandelenkoersen. Deze achtergrond is noodzakelijk voor de begripsvorming in de volgende hoofdstukken. 2.1 Informatie-asymmetrie en agency theorie Indien een onderneming wordt gedreven in de vorm van een naamloze of besloten vennootschap zal in een groot deel van de gevallen het bestuur van de onderneming niet gelijk zijn aan de eigenaren van de onderneming. De noodzaak eigendom en leiding te scheiden wordt veelal veroorzaakt doordat de onderneming een zodanige omvang heeft bereikt dat financiering door een beperkte groep aandeelhouders en de eventuele hulp van een externe financiële instelling, zoals een bank, niet meer pagina 18

19 afdoende is. Indien de onderneming expansiewensen heeft, zal zij genoodzaakt zijn aanvullend kapitaal aan te trekken om deze investeringen te financieren. Een dergelijke scheiding van eigendom en leiding gaat gepaard met informatieasymmetrie. Volgens Healy & Palepu is de vraag naar (financiële) informatie het gevolg van een combinatie van enerzijds informatie-asymmetrie en anderzijds agency conflicten tussen de ondernemingsleiding en aandeelhouders 14. Het leerstuk informatieasymmetrie heeft betrekking op de informatieongelijkheid tussen ondernemingsleiding en aandeelhouders. Volgens Scott (1997) zijn er twee typen informatie-asymmetrie te onderscheiden. De eerste betreft adverse selection. Hierbij bestaat er verschil in informatie tussen de (potentiële) belegger en de leiding van de onderneming. De ondernemingsleiding beschikt over informatie die de (potentiële) belegger niet heeft (inside information). De (potentiële) belegger heeft een bepaalde onzekerheid ten aanzien van enerzijds de huidige activiteiten en gebeurtenissen in de onderneming en anderzijds de toekomstige verwachtingen en ontwikkelingen van de onderneming. De (potentiële) belegger is in die situatie slechts bereid te investeren in de organisatie tegen een lagere prijs of een hoger rendement (information risk premium) om zodoende deze onzekerheid financieel te compenseren. Door het verstrekken van geloofwaardige informatie zal de (potentiële) belegger eerder bereid zijn te investeren in de onderneming tegen een hogere prijs of een lager rendement. Easley en O Hara (2004) hebben een onderzoek verricht naar deze information risk premium en constateren dat het vereiste rendement toeneemt bij minder openbare informatie. De (potentiële) belegger wil gecompenseerd worden voor het risico dat hij niet alle informatie heeft 14 P.M. Healy and K.G. Palepu, Information asymmetry, corporate disclosure and the capital markets: A review of the empirical disclosure literature, Journal of Accounting and Economics, , p pagina 19

20 en dus niet zeker weet of hij in de juiste onderneming tegen het juiste rendement investeert. De tweede variant die Scott bespreekt is moral hazard. Hierbij gaat het om informatie die een belegger niet heeft ten aanzien van de inzet van de ondernemingsleiding. Als gevolg van de scheiding tussen eigendom en leiding van de organisatie is het voor de verstrekker van vermogen niet duidelijk of de leiding zich maximaal inzet (managerial effort) voor de doelstelling van de belegger. De agency-theorie gaat in op de scheiding tussen eigendom en leiding van een onderneming en wel specifiek op het contract 15 tussen de ondernemingsleiding en de verschillende externe en interne partijen die onderling belangentegenstellingen kennen. Hierbij is het de bedoeling om tot een efficiënt contract te komen dat de belangentegenstellingen vermindert en alle partijen stimuleert om tot een maximaal resultaat voor allen te komen. Eén van de doelstellingen van de ondernemingsleiding is waardemaximalisatie van de onderneming. Hierbij wordt onder waarde verstaan de contante waarde van de toekomstige vrije kasstromen; als disconteringsvoet wordt de vermogenskostenvoet gebruikt. De vermogenskostenvoet is het gewogen gemiddelde van de kostenvoeten van de (verschillende) vermogensvormen binnen de onderneming 16. De verschaffer van vreemd vermogen wordt doorgaans een vast rentebedrag in het vooruitzicht gesteld. De verschaffers van het eigen vermogen ontvangen enerzijds een koersrendement en anderzijds een vergoeding in de vorm van dividend, welke afhankelijk is van het behaalde resultaat. De uitwerking van de informatie-asymmetrie 15 Het woord contract dient hier te worden gelezen in het licht van de Amerikaanse, rechtseconomisch georiënteerde contracts-theory. 16 A.B. Dorsman, Vermogensstructuur en vermogensmarkt, Deventer: Kluwer Bedrijfsinformatie 1997, p 18. pagina 20

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming?

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Vragen hoofdstuk 8: Externe verslaggeving Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Externe verslaggeving is, zoals de naam al aangeeft, gericht op het verschaffen van informatie aan partijen

Nadere informatie

Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening

Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening 16 hoofdstuk Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening 16.1 Onder de werking van boek 2 titel 9 van het burgerlijk wetboek vallen ondernemingen die gedreven worden in de vorm van een NV, BV,

Nadere informatie

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen VBA - Seminar Jef Holland Head of Real Estate Audit Amsterdam Tel. : +31 (0)20-582 4504 E-Mail: jholland@deloitte.nl

Nadere informatie

Toepassing van Fiscale Grondslagen door Kleine Rechtspersonen in Nederland

Toepassing van Fiscale Grondslagen door Kleine Rechtspersonen in Nederland Toepassing van Fiscale Grondslagen door Kleine Rechtspersonen in Nederland Sanjay Bissessur Universiteit van Amsterdam Amsterdam Business School Postbus 310, 1018 TV Amsterdam s.w.bissessur@uva.nl Monique

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Onderzoek Indextrackers. Samenvatting

Onderzoek Indextrackers. Samenvatting Onderzoek Indextrackers Samenvatting 1. Inleiding De stichting Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op correcte, duidelijke en niet misleidende informatieverstrekking aan consumenten. Het

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

ABN AMRO Investment Management B.V. Jaarrekening 2013

ABN AMRO Investment Management B.V. Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 Pagina 1 van 12 INHOUD Pagina Directieverslag 3 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening 2013 5 Toelichting algemeen 6 Toelichting op de balans per 31 december 2013 8 Toelichting

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V.

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. I Inleiding Keijser Capital Asset Management B.V. (de Directie ) voert de directie over Add Value Fund N.V. (hierna ook Add Value Fund of Fonds ). De Directie

Nadere informatie

Themaonderzoek 2011 Winst per aandeel (IAS 33)

Themaonderzoek 2011 Winst per aandeel (IAS 33) Themaonderzoek 2011 Winst per aandeel (IAS 33) Toezicht Financiële Verslaggeving 27 oktober 2011 Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012

RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012 RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012 Inhoudsopgave pagina Algemeen Directieverslag 2 Halfjaarrekening Balans 4 Winst- en verliesrekening 5 Kasstroomoverzicht 6 Toelichting algemeen en

Nadere informatie

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V.

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. 2007: VERDER HERSTEL RESULTATEN. - Huuropbrengst + 19,6 % (van 9,1 naar 10,8 miljoen) - Bezetting gebouw van 63% naar 81,5% - Resultaat van 8.276.000 naar 12.643.000

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting www.jooplengkeek.nl Rechtsvormen Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting 1 Rechtsvormen Natuurlijk persoon Een mens met rechten

Nadere informatie

ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam. Halfjaarbericht per 30 juni 2012

ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam. Halfjaarbericht per 30 juni 2012 ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam Halfjaarbericht per 30 juni 2012 Profiel ActivInvestor Management B.V. is 16 december 2004 opgericht en heeft als doel het opzetten en beheren van niche vastgoedbeleggingsfondsen

Nadere informatie

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

JAARRAPPORT 2011. Oyens & Van Eeghen Beheer B.V. Zuidplein 124 1077 XV AMSTERDAM

JAARRAPPORT 2011. Oyens & Van Eeghen Beheer B.V. Zuidplein 124 1077 XV AMSTERDAM JAARRAPPORT 2011 Oyens & Van Eeghen Beheer B.V. Zuidplein 124 1077 XV AMSTERDAM Vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders d.d. 30 mei 2012. INHOUD 1 INLEIDING 2 JAARREKENING 3 OVERIGE

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen 1. Opening Agenda voor de algemene vergadering van Koninklijke Ten Cate N.V. te houden op donderdag 17 april 2014 om 14.00 uur in het Polman Stadion, Stadionlaan 1 te Almelo. 2. Mededelingen 3. Jaarverslag

Nadere informatie

Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s

Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s Onderzoek door mr. J.M. Blanco Fernández en prof. mr. M. van Olffen (Van der Heijden Instituut, Radboud Universiteit Nijmegen) in opdracht van het Wetenschappelijk

Nadere informatie

HALFJAARBERICHT. Geen accountantscontrole toegepast. 1 De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V.

HALFJAARBERICHT. Geen accountantscontrole toegepast. 1 De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. HALFJAARBERICHT 2012 1 De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. Inhoud PROFIEL... 3 ACTIVITEITEN... 4 CORPORATE GOVERNANCE... 5 VERANTWOORDELIJKHEIDSVERKLARING... 5 VERSLAG VAN DE

Nadere informatie

Rotterdams Vastgoed Fonds III C.V. gevestigd to Rotterdam. Financieel verslag over het boekjaar 1-1-2013 / 30-6-2013

Rotterdams Vastgoed Fonds III C.V. gevestigd to Rotterdam. Financieel verslag over het boekjaar 1-1-2013 / 30-6-2013 Rotterdams Vastgoed Fonds III C.V. gevestigd to Rotterdam Financieel verslag over het boekjaar 1-1-2013 / 30-6-2013 Rotterdams Vastgoed Fonds III C.V., Rotterdam Inhoudsopgave Pagina Jaarrekening Balans

Nadere informatie

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 Markt, trends en ontwikkelingen Amsterdam, april 2012 Ir. L. van Graafeiland Dr. P. van Gelderen Baken Adviesgroep BV info@bakenadviesgroep.nl

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Het accountantsrapport en uw onderneming

Het accountantsrapport en uw onderneming Het accountantsrapport en uw onderneming 1. Inleiding Elke onderneming heeft belanghebbenden. Denk bijvoorbeeld aan personeelsleden, crediteuren en de overheid (de fiscus, subsidieverlenende instanties).

Nadere informatie

Dutch Residential Fund IV BV. Jaarrekening 2010

Dutch Residential Fund IV BV. Jaarrekening 2010 Dutch Residential Fund IV BV Jaarrekening 2010 Inhoudsopgave pagina Directieverslag 3 Jaarrekening 1. Ten geleide 4 2. Grondslagen van waardering van activa en passiva 4 3. Grondslagen van resultaatbepaling

Nadere informatie

Toelichting op minderheidsbelangen. Toezicht Financiële Verslaggeving

Toelichting op minderheidsbelangen. Toezicht Financiële Verslaggeving Toelichting op minderheidsbelangen Toezicht Financiële Verslaggeving Oktober 2012 Inhoudsopgave 1 Executive Summary 4 2 Belangrijkste onderzoeksresultaten 7 3 Aanleiding, doelstellingen en populatie 10

Nadere informatie

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Spotlight Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Robert van der Glas - Statutaire compliance, Tax Reporting & Strategy De NBA heeft onlangs de herziene standaard uitgebracht

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2013

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2013 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Blad Verslag van het Bestuur 2 Jaarrekening Balans per 31 december 2013 4 Staat van baten en lasten over

Nadere informatie

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code ( Code ) is van toepassing op alle Nederlandse beursgenoteerde

Nadere informatie

Toepassing IFRS door vastgoedbeleggers

Toepassing IFRS door vastgoedbeleggers Toepassing IFRS door vastgoedbeleggers Vastgoedbeleggers verbeteren geleidelijk de transparantie en vergelijkbaarheid van hun jaarrekeningen onder IFRS, zo blijkt uit onderzoeken die PricewaterhouseCoopers

Nadere informatie

Netto-omzet 63.789 1.099 Kostprijs van de omzet (61.047) (640) Bruto-omzetresultaat 2.741 458 EBITDA 1.666 22. Bedrijfsresultaat 1.

Netto-omzet 63.789 1.099 Kostprijs van de omzet (61.047) (640) Bruto-omzetresultaat 2.741 458 EBITDA 1.666 22. Bedrijfsresultaat 1. Persbericht Willemstad, Curaçao, 5 mei 2011 AamigoO Group NV maakt voorlopige jaarcijfers 2010 bekend Omzet Source+ NV 128,7 miljoen Brutomarge Source+ NV 5,6 miljoen Source+ slechts halfjaar meegenomen

Nadere informatie

Inlegvel 1 Prospectus Paraplufonds Finles beleggingsfondsen (16 maart 2011)

Inlegvel 1 Prospectus Paraplufonds Finles beleggingsfondsen (16 maart 2011) Inlegvel 1 Prospectus Paraplufonds Finles beleggingsfondsen (16 maart 2011) Vermelding koersen Finles beleggingsinstellingen alleen nog op de website Per 16 maart 2011 worden de koersen van het Subfonds

Nadere informatie

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Maart 2015 De Transparantiebenchmark is een jaarlijks onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken naar de inhoud en kwaliteit van externe verslaggeving

Nadere informatie

DIM VASTGOED: NETTOWINST OVER EERSTE DRIE MAANDEN 2005 USD 5,6 MILJOEN

DIM VASTGOED: NETTOWINST OVER EERSTE DRIE MAANDEN 2005 USD 5,6 MILJOEN 15 april 2005 DIM VASTGOED: NETTOWINST OVER EERSTE DRIE MAANDEN 2005 USD 5,6 MILJOEN DIM Vastgoed N.V. heeft over de eerste drie maanden van het boekjaar 2005 een nettowinst na belastingen behaald van

Nadere informatie

VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam

VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam AGENDA Van de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van VastNed Offices/Industrial N.V.

Nadere informatie

Participatieregelingen: beloning of investering?

Participatieregelingen: beloning of investering? Participatieregelingen: beloning of investering? Participatieregelingen zijn een veel voorkomend instrument om management te binden en te belonen, zowel in corporate- als privateequity-omgevingen. Ondernemingen

Nadere informatie

De benchmark geanalyseerd

De benchmark geanalyseerd Datum 21-05-2015 1 De benchmark geanalyseerd Master studies naar de uitkomsten van de Transparantie Benchmark Allard Hibma MSc Prof. dr. Dick de Waard Datum 21-05-2015 2 Agenda Introductie Toelichting

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van American Value Fund (het Fonds ). De bewaarder van het Fonds is Stichting

Nadere informatie

RJ-Uiting 2015-9: Ontwerp-richtlijn C2 Microrechtspersonen

RJ-Uiting 2015-9: Ontwerp-richtlijn C2 Microrechtspersonen RJ-Uiting 2015-9: Ontwerp-richtlijn C2 Microrechtspersonen Met de Uitvoeringswet richtlijn jaarrekening is een nieuwe categorie microrechtspersonen geïntroduceerd. Voor deze nieuwe categorie rechtspersonen

Nadere informatie

9. Financiele aspecten

9. Financiele aspecten 9. Financiele aspecten ANNEXUM 9.1 Rendement Het beleid van het Fonds en de Beheerder is gericht op het behalen van een optimale opbrengst uit de verhuur en de verkoop van de vastgoedportefeuille. De kansen

Nadere informatie

MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016

MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016 MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016 Wat gaan we doen? Wat zijn je verwachtingen? Stukje theorie Oefencasus Afronding Handel en boekhouding Zo lang er handel wordt gedreven

Nadere informatie

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 5 juni Sectorcommentaar Vastgoed Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor beursgenoteerd vastgoed zijn volgens ons voor zowel

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van Haven

Nadere informatie

Schiphol Nederland B.V. 2011. Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening

Schiphol Nederland B.V. 2011. Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Schiphol Nederland B.V. 2011 Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Jaarverslag 2011 Schiphol Nederland B.V. is onderdeel van de Schiphol Group (N.V. Luchthaven Schiphol voert Schiphol

Nadere informatie

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl.

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl. FUND GOVERNANCE Algemeen 1. Compliance functie Een directielid van de Beheerder is aangesteld als Compliance Officer. Deze ziet toe op de correcte naleving van: (i) de Prospectussen van de TG Fondsen;

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-3: ontwerp-richtlijn 400 Jaarverslag

RJ-Uiting 2014-3: ontwerp-richtlijn 400 Jaarverslag RJ-Uiting 2014-3: ontwerp-richtlijn 400 Jaarverslag Ten geleide In de jaareditie 2013 van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving is hoofdstuk 400 Jaarverslag opgenomen met geringe aanpassingen in de

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2012

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2012 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2012 Inhoudsopgave Blad Verslag van het Bestuur 2 Jaarrekening Balans per 31 december 2012 4 Staat van baten en lasten over

Nadere informatie

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven'

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' 1 Toezicht op bestuur Op 31 mei 2011 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht (het "Wetsvoorstel")

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Wat zijn de financiële risico s van een belegging in aandelen in DIM Vastgoed? DIM Vastgoed N.V.

Wat zijn de financiële risico s van een belegging in aandelen in DIM Vastgoed? DIM Vastgoed N.V. Deze financiële bijsluiter is bijgewerkt tot en met 13 juni 2005. Bij of krachtens wet voorgeschreven productinformatie over een belegging in aandelen in Over de financiële bijsluiter Voor producten als

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

Halfjaarbericht Interim report 2003. Retail

Halfjaarbericht Interim report 2003. Retail Halfjaarbericht Interim report 2003 Retail Profiel VastNed Groep De VastNed Groep bestaat uit twee gespecialiseerde onroerendgoedbeleggingsmaatschappijen met veranderlijk kapitaal: VastNed Retail N.V.

Nadere informatie

Addendum. Bij het Prospectus van ActivInvestor Real Estate N.V. 1. Directie en de Beheerder (pagina 5 en pagina 19 e.v.)

Addendum. Bij het Prospectus van ActivInvestor Real Estate N.V. 1. Directie en de Beheerder (pagina 5 en pagina 19 e.v.) Addendum Bij het Prospectus van ActivInvestor Real Estate N.V. 1. Directie en de Beheerder (pagina 5 en pagina 19 e.v.) 2. Wijziging van voorwaarden (pagina 23) 3. Bijlage 5 Registratiedocument (pagina

Nadere informatie

ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam. Halfjaarbericht per 30 juni 2013

ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam. Halfjaarbericht per 30 juni 2013 ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam Halfjaarbericht per 30 juni 2013 Profiel ActivInvestor Management B.V. is 16 december 2004 opgericht en heeft als doel het opzetten en beheren van niche vastgoedbeleggingsfondsen

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

30. Vennootschappelijke balans

30. Vennootschappelijke balans 30. Vennootschappelijke balans voor winstbestemming in EUR x 1.000 noot 31-12-2014 31-12-2013 Activa Materiële vaste activa Overige materiële vaste activa 32.2 3 6 Financiële vaste activa Deelnemingen

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Robeco

Stichting Bewaarder Robeco Stichting Bewaarder Robeco Jaarrekening over het boekjaar 2013 Stichting Bewaarder Robeco INHOUDSOPGAVE Pagina Algemene informatie 1 Verslag van het Bestuur 2 Algemeen 2 Ontwikkelingen gedurende het verslagjaar

Nadere informatie

Het belang van het Toelatingsmemorandum en het verschil tussen Initial Business en Geneba

Het belang van het Toelatingsmemorandum en het verschil tussen Initial Business en Geneba Amsterdam, 14 juli 2014 Geachte heer/mevrouw, Ten vervolge op onze brief van 7 juli 2014, waarin wij uiteenzetten welke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden sinds het nieuwe management van Geneba Properties

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-7: ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen

RJ-Uiting 2014-7: ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen RJ-Uiting 2014-7: ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen Inleiding RJ-Uiting 2014-7 bevat de ontwerp-richtlijn 630 Commerciële stichtingen en verenigingen. De Raad voor de Jaarverslaggeving

Nadere informatie

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND samenvatting Prof. dr. A. de Jong Dr. P. J.G. Roosenboom Prof. dr. M.J.C.M. Verbeek Drs. P. Verwijmeren RSM Erasmus University, Rotterdam 4 oktober 2007 Dit

Nadere informatie

Nieuwe bepalingen over verbonden partijen en niet in de balans opgenomen regelingen

Nieuwe bepalingen over verbonden partijen en niet in de balans opgenomen regelingen Nieuwe bepalingen over verbonden partijen en niet in de balans opgenomen regelingen Eind 2008 zijn in de Nederlandse wet nieuwe bepalingen opgenomen met vereisten voor de toelichting van de jaarrekening.

Nadere informatie

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012 (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) JAARREKENING 2012 INHOUDSOPGAVE Bestuursverslag Balans Winst- en verliesrekening Toelichting behorende tot de jaarrekening Overige gegevens Controleverklaring

Nadere informatie

Bedrijfseconomie. B-cluster BBBBEC2A.1

Bedrijfseconomie. B-cluster BBBBEC2A.1 Bedrijfseconomie B-cluster BBBBEC2A.1 Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers'

Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers' Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers' 22 januari 2011 zaterdag Arjan de Draaijer en Marleen Janssen Groesbeek Afgelopen week is voor het eerst de

Nadere informatie

IBUS FONDSEN BEHEER B.V. JAARVERSLAG 2011. Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA AMSTELVEEN Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090

IBUS FONDSEN BEHEER B.V. JAARVERSLAG 2011. Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA AMSTELVEEN Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090 IBUS FONDSEN BEHEER B.V. JAARVERSLAG 2011 Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA AMSTELVEEN Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090 INHOUDSOPGAVE Pagina JAARVERSLAG 3 JAARREKENING Balans per 31 december 2011

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

Nieuwe regels voor transparantere verslaglegging in Nederland

Nieuwe regels voor transparantere verslaglegging in Nederland Nieuwe regels voor transparantere verslaglegging in Nederland Arjan Brouwer en Jos de Groot, Assurance Met de Transparantierichtlijn, die binnenkort in Nederland in werking treedt, wil de EU bereiken dat

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Hoofdstuk 1 Managen = iemand iets laten doen waarvan jij vindt dat het nodig is. Dit gaat d.m.v. communicatie. Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde

Nadere informatie

AMUNDI ETF REAL ESTATE REIT IEIF UCITS ETF

AMUNDI ETF REAL ESTATE REIT IEIF UCITS ETF Parijs, 15 januari 2014 Mevrouw, Mijnheer, U bent in het bezit van een aandelenportefeuille van het GBF AMUNDI ETF REAL ESTATE REIT IEIF UCITS ETF - (FR0010791160), we willen u daarvoor hartelijk danken.

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering en de directie van Hanzevast capital N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT

a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT TOETS JAARREKENINGLEZEN BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR NAJAARSCYCLUS 2012 EN INHALERS 8 FEBRUARI 2013 (12.00 13.15 UUR) Naam :..... Cursusgroep :..... a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET

Nadere informatie

Wat is Newco, de portefeuille van Newco en wie vormt het bestuur.

Wat is Newco, de portefeuille van Newco en wie vormt het bestuur. Postbus 7817 1008 AA Amsterdam www.stichtinghomburgbonds.nl SAMENVATTING NEWCO In deze memo informeren wij u over het volgende onderwerp: Wat is Newco, de portefeuille van Newco en wie vormt het bestuur.

Nadere informatie

Reglement auditcommissie

Reglement auditcommissie Reglement auditcommissie Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoud Reglement auditcommissie Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Auditcommissie 3 Artikel 3 Samenstelling 3 Artikel 4 Taken en bevoegdheden 4

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 4

Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Opgave 1 De NV Red Mobile verkoopt smartphones in Nederland en heeft de volgende aandeelhouders: KPN NV heeft 35% van de 10 miljoen gewone aandelen, France Telecom 30% van de aandelen

Nadere informatie

IBUS Fondsen Beheer B.V. Jaarverslag 2013

IBUS Fondsen Beheer B.V. Jaarverslag 2013 IBUS Fondsen Beheer B.V. INHOUDSOPGAVE JAARVERSLAG 4 JAARREKENING Balans per 31 december 2013 5 Winst- en verliesrekening over 2013 6 Kasstroomoverzicht 7 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling

Nadere informatie

ABN AMRO Basic Funds N.V. Jaarrekening 2013

ABN AMRO Basic Funds N.V. Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 Pagina 1 van 12 INHOUD Pagina Directieverslag 3 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening 2013 5 Toelichting algemeen 6 Toelichting op de balans per 31 december 2013 8 Toelichting

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

REGISTRATIEDOCUMENT IBUS FONDSEN BEHEER B.V.

REGISTRATIEDOCUMENT IBUS FONDSEN BEHEER B.V. REGISTRATIEDOCUMENT IBUS FONDSEN BEHEER juli 2011 - 2 - INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 3 2. WERKZAAMHEDEN VAN IBUS FONDSEN BEHEER 3 2.1 Activiteiten van IBUS Fondsen Beheer 3 2.2 Soorten belegginginstellingen

Nadere informatie

Remuneratierapport Raad van Commissarissen Accell Group N.V. over 2008 1

Remuneratierapport Raad van Commissarissen Accell Group N.V. over 2008 1 Remuneratierapport Raad van Commissarissen Accell Group N.V. over 2008 1 Remuneratiecommissie De Raad van Commissarissen kent geen aparte remuneratiecommissie, omdat de Raad uit vier leden bestaat en de

Nadere informatie

CORPORATE. 1. Opening. 2. Mededelingen

CORPORATE. 1. Opening. 2. Mededelingen CORPORATE Agenda voor de algemene vergadering van aandeelhouders van Koninklijke Ten Cate N.V. te houden op donderdag 9 april 2015 om 14.00 uur in het Polman Stadion, Stadionlaan 1 te Almelo 1. Opening

Nadere informatie

Tekst Nationaal regime MiFID. Bijlage. Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2. toetsterm 1

Tekst Nationaal regime MiFID. Bijlage. Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2. toetsterm 1 ijlage Toetstermen als bedoeld in artikel 36a, lid 2 Nummer Termen T* toetsterm 1 Eindterm 5a: De personen zijn in staat met betrekking tot financiële instrumenten uit te leggen aan de consument waarom

Nadere informatie

Halfjaarbericht 2015. N.V. Dico International

Halfjaarbericht 2015. N.V. Dico International Halfjaarbericht 2015 N.V. Dico International Inhoud Jaarverslag Directieverslag N.V. Dico International Verkorte halfjaarcijfers 2015 1. Verkort overzicht financiële positie per 30 juni 2015 2. Verkort

Nadere informatie