Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden"

Transcriptie

1 Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden Delarue, S. Willem, J. Innovatie- en Kenniscentrum (IKC) Groenmanagement (KATHO-HIVB) 31 augustus 2006

2 Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden Delarue S. Willem J. Innovatie- en Kenniscentrum (IKC) Groenmanagement (KATHO-HIVB) 31 augustus

3 Delarue, S. & Willem, J Mechanisatie van het landschapsbeheer. Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden. IKC Groenmanagement, i.o.v. InterregIII en provincie West-Vlaanderen. 92p. Dit project vormt een deelprogramma van het Frans-Vlaamse InterregIII-project: Landschap zonder grenzen: een kwaliteitsimpuls en kwam tot stand met de steun van de EU (Interreg III) en provincie West- Vlaanderen en vormt een samenwerking tussen het Regionaal Landschap West-Vlaamse Heuvels, het Regionaal Landschap IJzer en Polder, het Provinciaal Centrum voor Landbouw en Milieu (Proclam) en het Innovatie- en Kenniscentrum (IKC) Groenmanagement (KATHO-HIVB). Stuurgroep: Kelly Mermuys (Proclam), Henk Schaut (Regionaal Landschap IJzer en Polder), Dirk Cuvelier (Regionaal Landschap West-Vlaamse Heuvels), Luk Dombrecht (Regionaal Landschap West-Vlaamse Heuvels), Filip Boury (provincie West-Vlaanderen), Wouter Vuylsteke (provincie West-Vlaanderen). Correspondentieadres: KATHO-HIVB IKC Groenmanagement Wilgenstraat 32 B-8800 Roeselare (t) (f) (e) (http) Fotoverantwoording: Fotografen: Luk Dombrecht, Jan Vande Walle, Luk Nuytten, Iwan Decorte, Johny Willem & Stefanie Delarue. Overige foto s afkomstig van websites leveranciers of constructeurs of achteraan vermelde bronnen. Dit document wenst een overzicht te geven van de verschillende types werktuigen die bij de mechanisatie van het landschapsbeheer kunnen ingezet worden. Naar wens van de opdrachtgevers zijn ook constructeurs en/of verdelers van machines opgenomen. De auteurs hebben de voor hen beschikbare informatie in dit document opgenomen. Indien u eventuele aanvullingen wenst te maken, kunt u zich wenden tot het correspondentieadres. Wanneer informatie over kostprijs en productiviteit is opgenomen, dan is die gestandaardiseerd volgens de vermelde bronnen. Dit document vormt een momentopname. Alle opgenomen gegevens ook de vermelde contactgegevens zijn onderhevig aan veranderingen. 3

4 Inhoudstafel Inhoudstafel...4 Samenvatting Mechanisatie landschapsbeheer binnen Regionale Landschappen provincie West-Vlaanderen Aanleiding Doelstellingen Kanttekening: beperkingen mechanisatie landschapsbeheer Leeswijzer Werkwijze Algemeen Deskresearch Bezoek gespecialiseerde beurzen Organisatie DemoDag Beheer van hagen, heggen, houtkanten en houtwallen Klepelmaaier (klepelrotor) Snoeibalk met schijfmaaiers Heggenslagmaaier Heggenschaar Snoeibalk met cirkelzagen Aanbevelingen Constructeurs en verdelers Beheer van knotbomen Hydraulische knipschaar Hydraulische tang met kettingzaag Enkelvoudige cirkelzaag Constructeurs en verdelers Verwerking van snoeiresten Aandachtspunten aankoop houtversnipperaars Messenschijf of trommel? Welke capaciteit? Welke aandrijving? Welke uitvoering? Geluidsniveau? Veiligheid? Machines met kleine capaciteit (< 10cm) Machines met grote capaciteit (> 10cm) Het invoermechanisme Houtversnipperaars met messenschijf versnippering en meskeuze De uitvoer van het gehakseld materiaal Constructeurs en verdelers Maaibeheer De schijvenmaaier Gebruiksmogelijkheden Bouw en werking Veiligheid Productiviteit Voor- en nadelen Aanbevelingen

5 6.2 De trommelmaaier Gebruiksmogelijkheden Bouw en werking Veiligheid Productiviteit Voor- en nadelen Aanbevelingen De cirkel(slag)maaier Bouw, werking en gebruik Veiligheid Productiviteit Voor- en nadelen Aanbevelingen De klepelmaaier Gebruiksmogelijkheden Bouw en werking Klepelmaaieruitvoeringen Grasafvoer Veiligheid Voor- en nadelen Aanbevelingen Spiraalmulchmaaier Maaibalk Gebruiksmogelijkheden Bouw en werking Voor- en nadelen Aanbevelingen Verzamelen en ruimen maaisel Cirkelschudders en wiersmachines Maaisel ruimen Constructeurs en verdelers maaiwerktuigen Bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer Situering Soorten verhardingen Onkruidgroei Mechanische onkruidbestrijding Vegen Borstelen Rotorkopeg Thermische onkruidbestrijding Branden Heetwatermethode met of zonder schuim Stomen Aanbevelingen Verdelers Bronnen Bijlagen

6 Samenvatting Binnen de provincie West-Vlaanderen is de afgelopen tien jaar sterk geïnvesteerd in de uitbouw van het landschap. Daarbij werden de bestaande kleine landschapselementen (KLE s) uitgebreid met nieuwe hagen, houtkanten en bomenrijen, zowel op openbaar als particulier domein. Binnen Vlaamse inrichtingsprojecten werden naast de KLE s ook oeverstroken en recreatieve padennetwerken aangelegd. Het beheer van veel van deze elementen komt ten laste van gemeenten en particulieren met de steun van de provincie en het Vlaamse Gewest. De regionale landschappen coördineren de beheerstaken. Omwille van het toegenomen werkvolume en het efficiënt gebruik van beschikbare middelen is een mechanisatie van het landschapsbeheer aangewezen. Een advisering over de werktuigen die bij deze mechanisatie kunnen ingezet worden, vormt het uitgangspunt van deze publicatie, om zo de huidige en potentiële planners en uitvoerders van het beheer te informeren bij aankoop of huur. Deze publicatie geeft dan ook een overzicht van de werktuigen die inzetbaar zijn voor het beheer van opgaande houtige kleine landschapselementen, evenals voor bermbeheer en voor het onderhoud van het recreatief netwerk. Daarbij worden de verschillende beheerstoestellen besproken, waarbij bouw, uitvoeringen, werking, inzetbaarheid en aanbevelingen voor aankoop/huur worden behandeld. Een overzicht van constructeurs en/of verdelers van de werktuigen is telkens opgenomen. De werktuigen worden behandeld in de hoofdstukken beheer van hagen, heggen, houtkanten en houtwallen, beheer van knotbomen, verwerking van snoeiresten, maaibeheer en bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer. Gezien het machinepark voortdurend evolueert, en er bij uitbreiding van de beheersactiviteiten nieuwe vragen kunnen rijzen betreffende de mechanisatie van het landschapsbeheer, werd er van bij het begin van het project gestreefd naar de ontwikkeling van een herhaalbare werkwijze voor het opsporen van het meest geschikte werktuig voor het gevraagde beheer. In deze publicatie worden hiervoor de nodige richtlijnen meegegeven. Naast voorliggende publicatie werd binnen het project ook een demonstratiedag georganiseerd. Deze DemoDag liet diverse werktuigen voor landschapsbeheer aan het werk zien en wist een uitgebreid en divers publiek te bereiken, wat duidelijk wijst op een nood aan dergelijke informatie. Bij dit project wordt ook de kanttekening gemaakt dat mechanisatie binnen de huidige inrichting van het betreffende gebied en met de momenteel voorhanden zijnde werktuigen en machines niet altijd even goed toepasbaar blijkt te zijn. Bij de inrichting van het gebied moet dan ook gestreefd worden naar een hogere efficiëntie van het beheer en moeten de nodige maatregelen getroffen worden om gemechaniseerd beheer haalbaar te maken: de bereikbaarheid en de oppervlakte van de te beheren stukken moet aangepast worden en de potentiële beheerstaken moeten zoveel als mogelijk beperkt worden. Dit project vormt een deelprogramma van het Frans-Vlaamse InterregIII-project: Landschap zonder grenzen: een kwaliteitsimpuls en kwam tot stand met de steun van de EU (Interreg III) en provincie West- Vlaanderen. 6

7 1 Mechanisatie landschapsbeheer binnen Regionale Landschappen provincie West- Vlaanderen 1.1 Aanleid i n g De laatste tien jaar is in de provincie West-Vlaanderen veel geïnvesteerd in landschapsontwikkeling. Dit gebeurde zowel door het Vlaamse Gewest, de provincie als de gemeenten. Achterstallig beheer werd uitgevoerd en nieuwe hagen, houtkanten en bomenrijen werden aangeplant, zowel op openbaar als privaat terrein. In Vlaamse inrichtingsprojecten recente ruilverkavelingen, land- en natuurinrichtingen werden zowel kleine landschapselementen (KLE s), (oever)bermen en wandelpaden aangelegd. Recreatieve padennetwerken werden uitgebouwd in landschappelijk aantrekkelijke gebieden. Het beheer van veel van deze elementen komt ten laste van gemeenten en particulieren met de steun van de provincie en het Vlaamse Gewest. De regionale landschappen coördineren de beheerstaken. Bij de opstart van die beheerscoördinatie werd het beheer van hagen, heggen en houtkanten de eerste jaren veelal manueel uitgevoerd, voornamelijk door sociale tewerkstellingsplaatsen. Omwille van het toegenomen werkvolume en efficiënt gebruik van de beschikbare middelen is echter mechanisatie van het beheer aangewezen, zowel van de KLE s, oeverstroken als padennetwerken. Daarbij willen de provincie West-Vlaanderen en de West-Vlaamse Regionale Landschappen de huidige en potentiële uitvoerders van het beheer sociale tewerkstellingsplaatsen, landbouwers, gemeenten, aannemers, loonwerkers, de provincie zelf en particulier geïnteresseerden adviseren. De aankoop van beheersmachines is immers een dure zaak en daarom is het wenselijk vooraf over goede informatie te beschikken om zodoende de juiste, beheersaangepaste aankoop- en/of huurkeuzes te kunnen maken. Tevens willen de opdrachtgevers via deze advisering meer uitvoerders bij het beheer betrekken en de deelname aan landschaps- en agrarisch natuurbeheer verder stimuleren. Daarom wensen de provincie West-Vlaanderen en zijn partners een overzicht te krijgen van de op de markt aanwezige machines voor het uitvoeren van het geschetste landschapsbeheer. De inventarisatie gebeurt in het kader van een grensoverschrijdend Europees InterregIII-project Landschap zonder grenzen: een kwaliteitsimpuls, een Frans-Vlaams deelprogramma. 1.2 D o e l s te l l i n g e n Doelstellingen studie Mechanisatie landschapsbeheer : (i) Overzicht van machines inzetbaar voor het onderhoud van volgende KLE s: hagen, heggen, houtkanten en knotbomen (ii) Overzicht van machines voor het beheer van oeverstroken (5 à 10 m breed) en bermen: maaien en afvoer van groenresten (iii) Overzicht van machines voor onderhoud van smalle wandelpaden (maximum 3 m breed): houtige elementen die doorgang belemmeren verwijderen, oneffenheden wegwerken, bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer etc. Naast de eerste fase van de opdracht, inventarisatie van de beschikbare types beheersmachines, wordt binnen de opdracht ook een demonstratiemoment ingelast. 7

8 1.3 Kantte k e n i n g : b e p e r k i n g e n mechanis a tie l a n d s c h a p s b e h e e r Mechanisatie verhoogt de efficiëntie van het beheer: er is een besparing op arbeid, een verlaagd risico op arbeidsongevallen en ook de capaciteit van het beheer verhoogt. Die efficiëntieverhoging is echter niet in elke terreinsituatie geldend. Bijvoorbeeld in het geval van enkele recente ruilverkavelingen onder het beheer van de regionale landschappen van West-Vlaanderen zijn de te beheren stukken sterk versnipperd; zij zijn vaak vrij klein in oppervlakte en veelal moeilijk te bereiken. Hierbij kunnen kleinere machines zoals werktuigen gekoppeld aan een eenasser wel ingezet worden, maar is het moeilijk of weinig interessant om groter materieel in te zetten. De landschapsinrichting zal dus ook rekening moeten houden met een mechanisatie van het beheer. Enerzijds moeten de beheerstaken zoveel als mogelijk beperkt worden bijvoorbeeld bij de aanleg van paden kiezen voor verhardingen die geen of nauwelijks kruidgroei kennen, anderzijds moeten de bereikbaarheid en de oppervlakte van de te beheren stukken zo ingetekend worden dat mechanisatie van het beheer efficiënt kan uitgevoerd worden en zo ook interessant wordt voor de (potentiële) uitvoerders. Daarnaast is er niet altijd voor elke soort beheer een aangepast en geschikt toestel op de markt. Een goede afstemming tussen de wensen van de beheerders en de constructeurs is aangewezen. Het is ook wenselijk meer vergelijkend onderzoek tussen de diverse types toestellen en de merken onderling uit te voeren op het vlak van operationele kosten, beheersresultaten, werksnelheid etc. Zo kunnen de beheerders een betere afweging maken bij de aankoop of inzet van de werktuigen én kunnen de toestellen verder geoptimaliseerd worden. 1.4 L e e s w i j z e r In hoofdstuk 2 Werkwijze wordt de werkwijze gepresenteerd en komt de informatieverzameling aan bod. Vanaf hoofdstuk 3 komen de diverse beheerstypes aan bod. Daarbij worden de verschillende beheerstoestellen besproken, waarbij bouw, uitvoeringen, werking, inzetbaarheid en aanbevelingen voor aankoop/huur worden behandeld. Een overzicht van constructeurs en/of verdelers van de werktuigen is ook opgenomen. Hoofdstuk 3 Beheer van hagen, heggen, houtkanten en houtwallen behandelt de werktuigen die kunnen ingezet worden voor het beheer van opgaande houtige elementen. In hoofdstuk 4 Beheer van knotbomen worden drie werktuigen besproken die vanuit de bosbouw mogelijk inzetbaar zijn voor het knotbeheer. Voor de verwerking van de snoeiresten afkomstig van het beheer van hagen, heggen, houtkanten, houtwallen en knotbomen tot houtsnippers wordt in hoofdstuk 5 Verwerking van snoeiresten advies over houtversnipperaars gegeven. In hoofdstuk 6 Maaibeheer worden diverse maaitoestellen besproken, net als een kort overzicht van werktuigen die kunnen ingezet worden voor het verzamelen en ruimen van het maaisel. Dit hoofdstuk heeft betrekking op het beheer van wandelpaden en bermen. Hoofdstuk 7 Bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer start met een situering van het decreet houdende vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen door openbare diensten in het Vlaamse Gewest (21 december 2001), waarbij openbare diensten hun pesticidengebruik moeten afbouwen tegen 1 januari Daarna volgt een inleiding tot de opdeling in soorten verhardingen en onkruidklassen om tenslotte de mechanische en thermische bestrijdingsmethoden en toestellen te bespreken. 8

9 2 Werkwijze 2.1 Algeme e n Bij deze studie is op verschillende manieren informatie verzameld. Enerzijds is gespecialiseerde vakliteratuur geraadpleegd, anderzijds is de informatie beschikbaar via constructeurs en verdelers ook in deze studie verwerkt. Daarnaast zijn ook vakbeurzen bezocht, een in binnenland en een in het buitenland. Omdat deze studie tot doel heeft de huidige uitvoerders van het beheer te informeren en adviseren bij aankoop of verhuur van beheersmachines en ook potentiële uitvoerders over de lijn wil trekken, werd ook een druk bijgewoond demonstratiemoment ingericht, de DemoDag. Meer vindt u hierover terug in de betreffende paragrafen. Gezien het machinepark voortdurend evolueert, en er bij uitbreiding van de beheersactiviteiten nieuwe vragen kunnen rijzen betreffende de mechanisatie van het landschapsbeheer, werd er van bij het begin van het project gestreefd naar de ontwikkeling van een herhaalbare werkwijze voor het opsporen van het meest geschikte werktuig voor het gevraagde beheer. Vanuit de toegepaste werkwijze worden de meest geschikte bronnen geselecteerd om de opdrachtgevers in staat te stellen zelf de nodige informatie te verzamelen voor de mechanisatie van het landschapsbeheer. De opdrachtgevers wensen diverse uitvoerders in te schakelen voor het landschapsbeheer: eigen overheidsdiensten, gemeenten, landbouwers, loonwerkers, sociale tewerkstellingsplaatsen, tuinaannemers etc. Elke doelgroep voert een apart aankoopbeleid. Zo opteren sociale tewerkstellingsplaatsen eerder voor kleiner materieel, terwijl de doelgroep landbouwers vooral zal geïnteresseerd zijn in werktuigen die op hun bestaand landbouwmaterieel kunnen gekoppeld worden of een aanvulling vormen op de werktuigen die zij reeds voorhanden hebben en veelal zowel in landschapsbeheer als in hun landbouwactiviteiten kunnen ingezet worden. Deze studie geeft dan ook een algemene beschrijving van de in te zetten werktuigtypes, zonder zich te beperken tot een uitvoering. 2.2 D e s k r e s e a r c h Om een overzicht te verkrijgen over de beschikbare werktuigen werd gespecialiseerde vakliteratuur en informatie verkregen via constructeurs en verdelers via brochures en websites geraadpleegd. Uit de geraadpleegde bronnen kunnen wij voor toekomstige advisering volgende literatuur aanbevelen: Een basiswerk dat nog steeds actueel is, hoewel een eerste uitgave reeds in 1993 verscheen, is Groenwerk, een gezamenlijke uitgave van Alterra, het Expertisecentrum LNV, IPC Groene Ruimte en Elsevier Bedrijfsinformatie (met Spijker, J.H. als projectleider van deze serie). De uitgave is opgesplitst in verschillende delen die zijn verschenen tussen 1993 en 2000: Persoonlijkheidsbescherming (1), Groenrestproducten(2), Kruiden op verharding (3), Bermbeheer (4), Graslanden (5), Natuurvriendelijke oevers (6), Stads- en Laanbomen (7), Bosaanleg (8), Bosverjonging (9), Houtoogst (10), Milieu (11), Sport- en Recreatievelden (12) en Werktuigen (zonder nummer). Dit praktijkboek voor bos, natuur en stedelijk groen beschrijft per thema de nodige achtergrondinformatie, de beheersmaatregelen en de in te zetten middelen, waarbij de werktuigen uitgebreid besproken worden. Tuin en Park Techniek (www.tuinenparktechniek.nl, een tijdschrift van Agrimedia B.V.) is een aan te raden tijdschrift voor al wie op de hoogte wil blijven van de recentste ontwikkelingen op vlak van mechanisatietechniek voor landschapsbeheer, openbaar groen en tuinen. Als gespecialiseerd tijdschrift bieden zij goede overzichtsartikels waarbij per type werktuig de verschillende merken naast elkaar 9

10 gezet worden, werktuigrapporten waarbij gebruikers bevraagd worden en een evaluatie van het toestel gepubliceerd worden, posters waarbij de nieuwste machines worden getest en doorgelicht en de meest recente innovaties op vlak van mechanisatie. Ook Tuin & Landschap (een tijdschrift van Reed Business Information, publiceert af en toe een evaluatie of overzichtsartikel van werktuigen en machines, zij het beperkter. De merken/constructeurs van de werktuigen werden in kaart gebracht via: Bezoek aan beurzen ( 2.3) Beschikbare vakliteratuur Om voor elk merk een verdeler op te lijsten werden volgende bronnen geraadpleegd: Bezoek aan beurzen ( 2.3) Beschikbare vakliteratuur Websites en/of brochures constructeurs Fedagrim Gids 2006 (www.fedagrim.be) Agritica (www.agritica.com) Gouden Gids Bij de vermelding van de verdelers werd getracht om in eerste instantie een Belgische firma te vermelden. Indien die volgens de beschikbare bronnen niet aanwezig was, dan is een buitenlandse verdeler vermeld. 2.3 Bezoek g e s p e c i a l i s e e r d e b e u r z e n Vakbeurzen vormen de ideale gelegenheid om de meeste recente innovaties aan het werk te zien en een overzicht te krijgen van de beschikbare machines en werktuigen, waarbij een vergelijking tussen de verschillende constructeurs meteen mogelijk is. In het kader van dit project werd in juni 2005 het Demopark in Eisenach (Duitsland, bezocht. Dit is de grootste Europese openluchtexpositie waar machines en werktuigen voor tuinieren, landschaps- en natuurbeheer en openbaar groenbeheer getoond en gedemonstreerd worden. Dit vormt zeker een aanrader voor prospectie bij aankoop van beheerstoestellen. In december 2005 werd Agribex (Brussel, bezocht, het Internationaal Salon voor Landbouw, Veeteelt, Tuin en Groene Zones. In de sector Tuin & Groene Zones kan men een groot aantal Belgische en internationale constructeurs en verdelers terugvinden. Daarnaast kan men ook de klassieke landbouwwerktuigen die ook in het landschapsbeheer kunnen ingeschakeld worden bekijken. Ook deze beurs is een bezoek waard. Hieronder worden een aantal vakbeurzen opgelijst die interessant zijn om op de hoogte te blijven van het marktaanbod: Demogroen (Brussel, richt zich op tuin-, park- en bosbeheer. Demodagen Recreatie en Groen (Papendal-Nederland, GaLaBau (Nürnberg-Duitsland, een grote vakbeurs voor het ontwerp, de aanleg en het beheer van openbaar groen en landschap. Scandinavische landen richten zich sterk op werktuigen voor bosbouw, die ook in het landschapsbeheer kunnen toegepast worden. Elmia Wood in Zweden vormt de grootste vakbeurs rond bosbouw (Vaggeryd-Zweden, 10

11 2.4 O r g a n i s a tie D e m o D a g Om met deze studie meteen ook praktijkgericht naar buiten te treden, werd op 30 mei 2006 de DemoDag ingericht (Figuur 1 en Bijlage 1). Binnen de setting van Regionaal Landschap West-Vlaamse Heuvels in Zillebeke (Ieper), waar elk beheerstype aanwezig is, werden verschillende toestellen gedemonstreerd: Beheer van knotbomen: o Enkelvoudige cirkelzaag o Hydraulische knipschaar Beheer van hagen en heggen: o Klepelrotor o Snoeibalk met cirkelzagen/schijfmaaiers o Heggenslagmaaier o Heggenschaar Bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer: o Handmatige brandtoestellen o Rotorkopeg o Onkruidborstels Maaibeheer: o Compacte klepelmaaier o Klepelmaaier op hydraulische arm met afzuigsysteem o Standaard klepelmaaier in diverse uitvoeringen met hooglossysteem (Figuur 2) o Zijklepelmaaier Verwerking snoeiresten: o Houterversnipperaars met eigen motor o Houtversnipperaar voor grote capaciteit met kraaninvoer Deze demonstraties werden binnen een vast parcours ingericht waarbij gidsen en de betrokken firma s of organisaties telkens een korte inleiding gaven over inzetbaarheid en werking van de toestellen. Daarnaast was er ook een beperkte infobeurs van een aantal firma s en organisaties aanwezig. Met deze DemoDag werden zowel de planners als de uitvoerders van het beheer bereikt. Het publiek bestond uit provinciale en gemeentelijke groen- en technische diensten, intercommunales, landbouworganisaties, Westtoer en leerkrachten en leerlingen technisch onderwijs en ook een delegatie van de Noord-Franse partners binnen het InterregIII-project. Een bezoekersaantal van 160 mensen op deze low-profile demonstratiedag wijst op een grote interesse en de noodzaak aan informatie over beheerswerktuigen. 11

12 Figuur 1 Bericht uit Het Nieuwsblad over de DemoDag (editie West-Vlaanderen, 31/05/2006) Figuur 2 Tijdens de DemoDag werden onder andere getrokken klepelmaaiers met hooglossysteem gedemonstreerd. 12

Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden

Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden Mechanisatie van het landschapsbeheer Werktuigen voor het beheer van opgaande kleine landschapselementen, (oever)bermen en recreatiepaden Delarue, S. Willem, J. Innovatie- en Kenniscentrum (IKC) Groenmanagement

Nadere informatie

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld Pieter Verdonckt T 051/ 27 33 82 pieter.verdonckt@inagro.be Expert houtige biomassa Inagro vzw Maatschappij en Leefomgeving Willem Boeve T 051/27 33 79 willem.boeve@inagro.be Expert valorisatie maaisel

Nadere informatie

BOEREN BOUWEN AAN HET LANDSCHAP Streven naar kwaliteitsvol agrarisch landschap

BOEREN BOUWEN AAN HET LANDSCHAP Streven naar kwaliteitsvol agrarisch landschap Samenwerking Voor Agrarisch Landschap context beheer van oeverzones constructie van de maaier SVAL en doelstellingen Project naar aangepast oeverbeheer ideeën en participatie Vande Ryse Luc Samenwerken

Nadere informatie

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron ENERGIE HOUTI G E L ANDSCHAP SEL EM ENTEN STUDIEDAG Landbouw & Energiegewassen Luc Vande Ryse 9 juni 2007 Energie uit houtige landschapselementen houtige landschapselementen & energie: een oud gebruik?

Nadere informatie

Inhoud. Doelstelling. Vernieuwend door combinatie succesfactoren. Werkpakketten & activiteiten WP1: Projectmanagement 27/02/2015 2

Inhoud. Doelstelling. Vernieuwend door combinatie succesfactoren. Werkpakketten & activiteiten WP1: Projectmanagement 27/02/2015 2 2 (Be)Levende Landschappen Projectvoorstel aangemeld bij Interreg Vlaanderen-Nederland Inhoud Doelstelling en aanpak Pilootgebieden & Partnerschap Pilootgebied Bels Lijntje Financiële aspecten Projectaanvraag

Nadere informatie

De landbouwer als landschapsbouwer. 4. De landbouwer als landschapsbouwer ICT-opdracht ehorizon

De landbouwer als landschapsbouwer. 4. De landbouwer als landschapsbouwer ICT-opdracht ehorizon 4. De landbouwer als ICT-opdracht ehorizon Bedrijf: Steven Vanhecke - Oude Burkelslag 10-9990 Maldegem 4.1 Richtlijnen voor de begeleidende leerkracht Een belangrijk doel in de derde graad van het secundair

Nadere informatie

Reductie van bestrijdingsmiddelen

Reductie van bestrijdingsmiddelen Reductie van bestrijdingsmiddelen Greet Tijskens Velt 12 november 2010 België en verkoop aan particulieren federale wetgeving Volksgezondheid - splitsing erkenning januari 2010 - professioneel gebruik

Nadere informatie

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving?

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Martijn Boosten Demonstratie oogst en verwerking biomassa 3 juli 2014, Rosmalen Stichting Probos Kennisinstituut

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

Naam emailadres@natuurlijkezaken.nl. Een nieuw merk voor de zakelijke diensten

Naam emailadres@natuurlijkezaken.nl. Een nieuw merk voor de zakelijke diensten Naam emailadres@natuurlijkezaken.nl Een nieuw merk voor de zakelijke diensten Even voorstellen Wat is Natuurlijke Zaken? Een nieuw merk voor de zakelijke diensten van Landschap Noord-Holland Samenvoeging

Nadere informatie

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING Studiedienst en Prospectief Beleid 1 Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Vlaamse Overheid Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Raadsvoorstel Vergadering: : 28 april 2008 Agendanummer : 7 Opiniërende vergadering : 14 april 2008 Portefeuillehouder : L.C.J. Lijmbach Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Aan de raad,

Nadere informatie

1. De Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer (hierna: "de VTC");

1. De Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer (hierna: de VTC); Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer Beraadslaging VTC nr. 30/2011 van 14 september 2011 Betreft: Aanvraag tot uitbreiding van de machtiging 10/2011 van het Agentschap

Nadere informatie

ORGANISATIE van de MUSKUSRATTENBESTRIJDING in de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN

ORGANISATIE van de MUSKUSRATTENBESTRIJDING in de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN Dienst Waterlopen ORGANISATIE van de MUSKUSRATTENBESTRIJDING in de PROVINCIE WEST-VLAANDEREN Wetgeving Volgens de wet van 2 april 1971 en latere uitvoeringsbesluiten zijn de eigenaar en de gebruiker verplicht

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls voor natuur en landschap. Subsidie voor investering en functieverandering

Kwaliteitsimpuls voor natuur en landschap. Subsidie voor investering en functieverandering Kwaliteitsimpuls voor natuur en landschap Subsidie voor investering en functieverandering 1 De subsidie U heeft grond in gebruik en wilt deze geschikt maken voor (agrarisch) natuurbeheer. Of u beheert

Nadere informatie

Landschap levert energie!

Landschap levert energie! Landschap levert energie! Inspiratie en input: 1. MIP2 Limburgs groen voor een Groene Economie 2. Energiebos.nl 3. Groen Goud uit Landschapsonderhoud 4. Biomassalland Borgman Beheer Advies B.V. - Jeroen

Nadere informatie

Verbod chemische onkruidbestrijding op verhardingen -Informatieblad-

Verbod chemische onkruidbestrijding op verhardingen -Informatieblad- Verbod chemische onkruidbestrijding op verhardingen -Informatieblad- Inleiding Voor de bestrijding van onkruiden op verharding worden in Nederland momenteel methoden toegepast die vallen onder de hoofdcategorieën:

Nadere informatie

Perceelswerken NU! Tope Tegoare Oproep 2014 SUBSIDIEREGLEMENT

Perceelswerken NU! Tope Tegoare Oproep 2014 SUBSIDIEREGLEMENT Landinrichtingsproject Jabbeke Wingene Inrichtingsplan Groenhove Vrijgeweid Perceelswerken NU! Tope Tegoare Oproep 2014 SUBSIDIEREGLEMENT Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Wie kan de subsidie aanvragen?... 2

Nadere informatie

Duurzaam gebruik van pesticiden op bedrijventerreinen

Duurzaam gebruik van pesticiden op bedrijventerreinen Opbouw Duurzaam gebruik van pesticiden op bedrijventerreinen ECOnext 17 april 2014 Adelheid Vanhille 1. Historiek Pesticidenreductiedecreet en besluit Europese richtlijn Duurzaam Gebruik Pesticiden Decreet

Nadere informatie

TOELICHTEND. VERORDENEND Stedenbouwkundige voorschriften. toelichting en visie. 1. bestemmingsvoorschriften. 2. inrichting en beheer

TOELICHTEND. VERORDENEND Stedenbouwkundige voorschriften. toelichting en visie. 1. bestemmingsvoorschriften. 2. inrichting en beheer voorschriften art. 1: natuurgebied VERORDENEND Stedenbouwkundige voorschriften 1. bestemmingsvoorschriften Onderhavige zone wordt bestemd voor de instandhouding, de ontwikkeling en het herstel van de

Nadere informatie

ECO² Landschappelijke buffering in de Gentse Kanaalzone

ECO² Landschappelijke buffering in de Gentse Kanaalzone 1 ECO² Landschappelijke buffering in de Gentse Kanaalzone 28 januari 2010 Stefan De Brabander Sylvie Fosselle 1 Inhoud Situering Fundamenten Landschapsontwikkeling in ECO² Financiering landschapsontwikkeling

Nadere informatie

BIJLAGE BIJ VACATURES : ADVISEUR DATA, STUDIES & ADVIES ADVISEUR ONDERNEMERSCHAP & BEDRIJFSINFRASTRUCTUUR ADVISEUR TRANSPORT & LOGISTIEK

BIJLAGE BIJ VACATURES : ADVISEUR DATA, STUDIES & ADVIES ADVISEUR ONDERNEMERSCHAP & BEDRIJFSINFRASTRUCTUUR ADVISEUR TRANSPORT & LOGISTIEK BIJLAGE BIJ VACATURES : ADVISEURDATA,STUDIES&ADVIES ADVISEURONDERNEMERSCHAP&BEDRIJFSINFRASTRUCTUUR ADVISEURTRANSPORT&LOGISTIEK 1. ALGEMENEDOELSTELLINGENBINNENPOMWEST VLAANDEREN InhetkadervandeuitvoeringvanzijnmissieenvisiedientdePOMWest

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk Jan Stronks Stand van zaken huidig landschap Bos en natuur in de plus! Agrarisch cultuurlandschap sterk in de min: Natuurwaarde holt achteruit

Nadere informatie

Verband tussen werkzaamheden (bij aanleg en onderhoud) en afval.

Verband tussen werkzaamheden (bij aanleg en onderhoud) en afval. BBL niveau 3, schooljaar 2015-2016 BPV opdrachten bij module Onderhoudsplan 1. Afvalverwerking Je kunt aangeven wat het belang is van het gescheiden verwerken van verschillende soorten afval en de hierop

Nadere informatie

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID Deze folder is opgesteld door OPG en adviesbureau Wing en is gefinancierd door de provincie Overijssel. Het geeft een indicatief beeld van de resultaten van het landgoederenbeleid van de provincie Overijssel

Nadere informatie

Dossier Groene ruimte

Dossier Groene ruimte Dossier Groene ruimte Basis Kennis over natuur, groen, water en grond Werken met gereedschappen en veiligheid Communicatie met klanten, gasten, omstanders Werkzaamheden in de groene ruimte AVO Profiel

Nadere informatie

natuur in Gent monitoring 1999-2014

natuur in Gent monitoring 1999-2014 natuur in Gent monitoring 1999-2014 Natuurmonitoring waarom? Halen we de doelstellingen van het RSG en het groenstructuurplan? (Hoe) moeten we bijsturen? Natuurmonitoring waarom? Halen we de doelstellingen

Nadere informatie

Subsidieregeling Groen Blauw Stimuleringskader Uitvoeringsprogramma Brabantse Delta e.o.

Subsidieregeling Groen Blauw Stimuleringskader Uitvoeringsprogramma Brabantse Delta e.o. 4 - Subsidieregeling Groen Blauw Stimuleringskader Uitvoeringsprogramma Brabantse Delta e.o. t Hl i ifi ; : i :>! ui 5 /,,,,,, Wm > mmffl i f r.-v : i. 1,1 I : Het landschap in Brabant is vandaag de dag

Nadere informatie

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES De provincies willen waardevolle landbouwgebieden en natuurterreinen verder ontwikkelen. Staring Advies kan eigenaren van agrarische bedrijven en

Nadere informatie

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Ondergetekenden: 1. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, mevrouw G. Verburg, handelend als bestuursorgaan, hierna

Nadere informatie

agrarisch aannemingswerk module 10

agrarisch aannemingswerk module 10 agrarisch aannemingswerk module 10 module 10 Boeren weten van aanpakken! uitbouw in Vlaanderen via inhoud module 10 situering basisdoelstellingen agro aanneming omkadering agro aanneming voordelen van

Nadere informatie

Inagro en de Provincie West-Vlaanderen bouwen nieuwe onderzoeksserre op het dak van de Reo Veiling

Inagro en de Provincie West-Vlaanderen bouwen nieuwe onderzoeksserre op het dak van de Reo Veiling Inagro vzw Ieperseweg 87 8800 Beitem T 051 27 32 00 F 051 24 00 20 E info@inagro.be PERSBERICHT Inagro en de Provincie West-Vlaanderen bouwen nieuwe onderzoeksserre op het dak van de Reo Veiling De Provincie

Nadere informatie

Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Natuur- en recreatieplan Westfriesland Natuur- en recreatieplan Westfriesland Ondertitel Regionale Projectgroep 10 september 2015 Waar staan we in het proces? 2 Vijf werkblokken Blok 1: Het leggen van de basis Blok 2: Evaluatie Blok 3: Actualisatie

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. GEDEPUTEERDE STATEN VAN PROVINCIE UTRECHT, hierna te noemen: Gedeputeerde Staten;

PROVINCIAAL BLAD. GEDEPUTEERDE STATEN VAN PROVINCIE UTRECHT, hierna te noemen: Gedeputeerde Staten; PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Utrecht. Nr. 3311 19 juni 2015 Besluit van Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht van16 juni 2015 nr. 8150649C houdende verlening van mandaat en machtiging

Nadere informatie

Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP

Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP Versie 1.0 Wouter van Kuipers 7 7 2008 1 Inhoud 1 Inhoud... 2 2 Inleiding... 2 3 Probleemgebied... 3 3.1 Doelstelling...

Nadere informatie

7 Bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer

7 Bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer 7 Bestrijdingsmiddelenvrij onkruidbeheer 7.1 Si tu e r i n g Volgens het decreet houdende vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen door openbare diensten in het Vlaamse Gewest (21 december

Nadere informatie

Schetsschuit Energielandschap Reestdal

Schetsschuit Energielandschap Reestdal Schetsschuit Energielandschap Reestdal Verkenning ontwerp energielandschappen 1. Inleiding 2. Opdracht 3. Resultaten + aanbevelingen 4. Conclusies Inleiding Opdrachtgever provincie Bijdrage duurzame energie

Nadere informatie

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Actie 1: commerciële landbouw Doelstellingen: 1 De kennis over stedelijke landbouw ontwikkelen Een strategisch standpunt identificeren over het haalbare

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2016-2 2015/26 Nummer1783178

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2016-2 2015/26 Nummer1783178 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Flevoland. Nr. 6291 21 september 2015 Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2016-2 2015/26 Nummer1783178 Gedeputeerde Staten van Flevoland maken gelet op het

Nadere informatie

Boswet en kapvergunningen

Boswet en kapvergunningen Boswet en kapvergunningen Veranderingen in de nieuwe wet Natuurbescherming Gerrit-Jan van Herwaarden en Eibert Jongsma Wat is LandschappenNL? Faciliteert provinciale Landschapsbeheer organisaties en provinciale

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

2013, nr. 53. Gelet op artikel 158 van de Provinciewet en het bepaalde in afdeling 10.1.1 van de Algemene Wet Bestuursrecht;

2013, nr. 53. Gelet op artikel 158 van de Provinciewet en het bepaalde in afdeling 10.1.1 van de Algemene Wet Bestuursrecht; Uitgegeven: 5 september 2013 2013, nr. 53 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLÂN Mandaatbesluit Stelsel Natuur en Landschap 2013 Besluit van Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân van 20 augustus 2013, nr.

Nadere informatie

Pesticidenreductie. Wetgevend kader: historiek

Pesticidenreductie. Wetgevend kader: historiek Pesticidenreductie - Wetgevend kader - Alternatieve technieken - Welke afwijkingen zijn mogelijk - Aangevraagde afwijking: case UZA Wetgevend kader: historiek 2001, 2004 en 2008: Vlaams pesticidenreductie-besluit

Nadere informatie

Welkom op dit feestelijk moment ter gelegenheid van 10 jaar. beheerovereenkomsten in Oost-Vlaanderen. Vandaag sta ik graag

Welkom op dit feestelijk moment ter gelegenheid van 10 jaar. beheerovereenkomsten in Oost-Vlaanderen. Vandaag sta ik graag Woensdag 29 juni 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR 10 jaar beheerovereenkomsten (in Oost-Vlaanderen) Mijnheer de gedelegeerd bestuurder, Geachte genodigden,

Nadere informatie

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling Steunpunt duwobo provincie West-Vlaanderen: voorstelling Wat is het steunpunt duwobo? Steunpunt duurzaam wonen en bouwen Gegroeid vanuit de transitiearena duurzaam wonen en bouwen (Vlaams platform) Naar

Nadere informatie

REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE)

REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE) NOTA REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE) Datum: 1 augustus 2007 REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE) 1 augustus 2007 pagina 1 > 5 1 Speelterrein Koude Keuken (Brugge) 1.1 KORT In t kort

Nadere informatie

Bijen en Landschapsbeheer

Bijen en Landschapsbeheer Bijen en Landschapsbeheer Hoe maken we het landschap bijenvriendelijk Wat betekent dat voor de biodiversiteit en de kwaliteit van het landschap Een selectie van de mogelijkheden Arie Koster -- www.bijenhelpdesk.nl

Nadere informatie

Paragraaf 1, Algemeen

Paragraaf 1, Algemeen Mandaat- en machtigingenbesluit Programma Beheer, Subsidieverordening natuur- en landschapsbeheer, Subsidieregeling kwaliteitsimpuls natuur en landschap en de provinciale Subsidieverordening Inrichting

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Reg.nr. : 4106385 B&W verg. : 9 december 2014 Onderwerp: Ontwerp bestemmingsplan '3 woningen Maliskampsestraat 61 1) Status Het voorliggende bestemmingsplan betreft een ontwerp

Nadere informatie

Code goede natuurpraktijk

Code goede natuurpraktijk Code goede natuurpraktijk Praktijkvoorbeelden waterlopenbeheer Maarten Van Aert Afdeling Operationeel Waterbeheer Inhoud CGNP en beheer van waterlopen Planmatige aanpak onderhoud Praktijkvoorbeelden Maaibeheer

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN HET BEHEERSPLAN PROVINCIEDOMEIN DE PALINGBEEK

SAMENVATTING VAN HET BEHEERSPLAN PROVINCIEDOMEIN DE PALINGBEEK 1 SAMENVATTING VAN HET BEHEERSPLAN PROVINCIEDOMEIN DE PALINGBEEK 1. VERANTWOORDING Het volledige beheersplan (100 blz) werd samengevat in deze bondige nota. Uit de set van de begeleidende kleurkaarten

Nadere informatie

Regiostelplaats Antwerpen-Oost

Regiostelplaats Antwerpen-Oost gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Bijlage II: stedenbouwkundige voorschriften gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan de ontwerper James Van Casteren Gezien om gevoegd te worden bij het besluit van

Nadere informatie

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 De grafische sector in West-Vlaanderen Foto: : Febelgra Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is zeer divers. Grafische bedrijven

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Hatertse en Overasseltse Vennen

Hatertse en Overasseltse Vennen Hatertse en Overasseltse Vennen Maatregelplan aanpak verdroging en natuur Harro Kraal Waterschap Rivierenland Beleid Rijksbeleid TOP-gebieden EHS Provinciaal Waterhuishoudingsplan Actiegebieden Waterberging

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP 10 MAART 1999. - Omzendbrief OW98/4 betreffende aanleg van riolen langs gewestwegen. - Deelname in de kosten door de administratie Wegen en Verkeer (AWV). - Trefwoorden

Nadere informatie

Marktonderzoek Waterrijk

Marktonderzoek Waterrijk Marktonderzoek Waterrijk Almelo Amersfoort, 30 juli 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 1.1 Aanleiding van het onderzoek 2 1.2 Onderzoeksvraag 2 1.3 Methode 2 2 Beoordeling plan Waterrijk 3 2.1 Waterrijk

Nadere informatie

STREEKWERKING WESTHOEK juni 2014

STREEKWERKING WESTHOEK juni 2014 STREEKWERKING WESTHOEK juni 2014 Beste lezer, Hieronder vindt u een overzicht van de vergaderingen/evenementen die binnen de streekwerking Westhoek gepland zijn voor de maand juni 2014. Onderaan deze nieuwsbrief

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Bijlage 0220.1 Plan van aanpak reductieprogramma Versie 04: april 2015 Pagina 1 van 5. 1. Plan van aanpak

Bijlage 0220.1 Plan van aanpak reductieprogramma Versie 04: april 2015 Pagina 1 van 5. 1. Plan van aanpak Pagina 1 van 5 1. Plan van aanpak Het plan van aanpak beschrijft de maatregelen die in de periode 2015 t/m 2018 genomen gaan worden teneinde de reductiedoelstellingen zoals beschreven in Bijlage 0220.1

Nadere informatie

Het wordt mooier als u meedoet! Voorbeeld van samenwerking : Een Landschapscoördinator, (hoe) werkt dat???

Het wordt mooier als u meedoet! Voorbeeld van samenwerking : Een Landschapscoördinator, (hoe) werkt dat??? Het wordt mooier als u meedoet! Voorbeeld van samenwerking : Een Landschapscoördinator, (hoe) werkt dat??? Gemeente Houten 14 december 2010 Koen Helling Afdeling RBL Werk in uitvoering De Landschapscoördinator

Nadere informatie

Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten

Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten Ruimtelijke onderbouwing Aanleg paardenbak Het Zuid 34 Drachten Ruimtelijke onderbouwing voor de aanleg van een paardenbak Het Zuid 34 te Drachten 1 Ruimtelijke onderbouwing voor de aanleg van een paardenbak

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het behoud van de poldergraslanden en de andere historische permanente graslanden

Voorstel van resolutie. betreffende het behoud van de poldergraslanden en de andere historische permanente graslanden stuk ingediend op 1440 (2011-2012) Nr. 1 20 januari 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de heren Dirk Van Mechelen, Marc Vanden Bussche en Bart Tommelein, mevrouw Mercedes Van Volcem, de heer Karlos

Nadere informatie

Ontwikkeling kernkwaliteiten Nationale Landschappen

Ontwikkeling kernkwaliteiten Nationale Landschappen Ontwikkeling kernkwaliteiten Nationale Landschappen Conclusie De variatie tussen de 20 Nationale Landschappen is groot, zoals blijkt uit de nulmeting van de kernkwaliteiten. Hoofdfiguur Figuur 1. Nationale

Nadere informatie

De Winning. Sociale werkplaats + Arbeidszorg. Missie Visie

De Winning. Sociale werkplaats + Arbeidszorg. Missie Visie www.dewinning.be 1 De Winning Missie Visie De Winning beoogt professionele integratie van personen uit kansengroepen die moeilijk aansluiting vinden met de arbeidsmarkt om hun sociaal welzijn en maatschappelijke

Nadere informatie

1. Aanvraagplannen werden ons overgemaakt door 2. Inplantingsplaats: Pijnven - Kerkhoven

1. Aanvraagplannen werden ons overgemaakt door 2. Inplantingsplaats: Pijnven - Kerkhoven ADVIESVERSLAG BRANDWEER BIJ VOORONDERZOEK/BOUWAANVRAAG VOOR AARDGASVERVOERLEIDING uw kenmerk ons kenmerk datum dienst ambtenaar telefoon I. Inleiding: 1. Aanvraagplannen werden ons overgemaakt door 2.

Nadere informatie

AGROFORESTRY - JURIDISCHE ASPECTEN

AGROFORESTRY - JURIDISCHE ASPECTEN AGROFORESTRY - JURIDISCHE ASPECTEN Studiedag Beveren-Waas: agroforestry 2 SEPT 2014 Regelgeving LV inzake agroforestry Regelgeving beleidsdomein Landbouw en Visserij: BVR Agroforestry: BVR van 30 juli

Nadere informatie

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM G.H. van der Wilt en W.H.M. van der Zanden Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) maart 2006 In opdracht van Stadsregio Rotterdam en Ontwikkelingsbedrijf

Nadere informatie

DIE ERSTEN BEI AREALMASCHINEN. UBS-Line. Volledig hydraulisch aangedreven éénassers en werktuigen. Made in Germany

DIE ERSTEN BEI AREALMASCHINEN. UBS-Line. Volledig hydraulisch aangedreven éénassers en werktuigen. Made in Germany DIE ERSTEN BEI AREALMASCHINEN UBS-Line Volledig hydraulisch aangedreven éénassers en werktuigen Made in Germany Serie UBS Easy Serie UBS Hydro Serie UBS Master Serie UBS Alpin Aanbouwwerktuigen en accessoires

Nadere informatie

Leuven Noord. gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan BIJLAGE 1: GRAFISCH PLAN BIJLAGE 2: STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN

Leuven Noord. gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan BIJLAGE 1: GRAFISCH PLAN BIJLAGE 2: STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Leuven Noord BIJLAGE 1: GRAFISCH PLAN BIJLAGE 2: STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap colofon Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

Nadere informatie

Omdat. Agentschap voor Natuur en Bos. Je kan niet zomaar iets, ergens plannen/planten. Iedereen wil leefbare steden en gemeenten 20/09/2011

Omdat. Agentschap voor Natuur en Bos. Je kan niet zomaar iets, ergens plannen/planten. Iedereen wil leefbare steden en gemeenten 20/09/2011 Agentschap voor Natuur en Bos Grammatica van de stedelijke groentaal Vibe 21 september 2011 Het Agentschap voor Natuur en Bos staat in voor - het beleid - het duurzaam beheren en - versterken van natuur,

Nadere informatie

Conceptnota voor nieuwe regelgeving

Conceptnota voor nieuwe regelgeving ingediend op 407 (2014-2015) Nr. 1 24 juni 2015 (2014-2015) Conceptnota voor nieuwe regelgeving van Dirk de Kort, Lode Ceyssens, Karin Brouwers, Martine Fournier, Caroline Bastiaens en An Christiaens betreffende

Nadere informatie

Samen houden we het landschap in de gemeente Dalfsen mooi!

Samen houden we het landschap in de gemeente Dalfsen mooi! De Stichting Groene en lauwe Diensten Overijssel De stichting Groene en lauwe Diensten Overijssel is opgericht door Landschap Overijssel en Natuurlijk Platteland Oost (de koepelorganisatie van Agrarische

Nadere informatie

Gemeente Renswoude Beleidsvisie Natuur en Landschap

Gemeente Renswoude Beleidsvisie Natuur en Landschap Gemeente Renswoude Beleidsvisie Natuur en Landschap Afdeling milieu September 2007 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 4 1.1. Begripsomschrijvingen... 4 1.2. Werkingssfeer beleidsvisie...

Nadere informatie

Hoe bekend is het EnergiePrestatieCertificaat? Eerste resultaten van de EPC nulmeting.

Hoe bekend is het EnergiePrestatieCertificaat? Eerste resultaten van de EPC nulmeting. Hoe bekend is het EnergiePrestatieCertificaat? Eerste resultaten van de EPC nulmeting. Om de bekendheid van het EnergiePrestatieCertificaat in te schatten werd eind augustus, begin september 2008 een telefonische

Nadere informatie

Dé vakbeurs voor tuin, park en retail. Demo Stadspark! 23 24 25 september 2012 Flanders Expo Gent > www.green-expo.be

Dé vakbeurs voor tuin, park en retail. Demo Stadspark! 23 24 25 september 2012 Flanders Expo Gent > www.green-expo.be Dé vakbeurs voor tuin, park en retail Demo Stadspark! 23 24 25 september 2012 Demo Stadspark! Beste, Op 23, 24 en 25 september 2012, vindt de nieuwe editie van Green Expo plaats in Flanders Expo (Gent).

Nadere informatie

Verslag Workshop Groene diensten

Verslag Workshop Groene diensten Verslag Workshop Groene diensten Groene diensten Groenbeheer, landschapsbeheer, natuur. Opbouw workshop Er zijn twee workshops gehouden, aan het eind van de ochtend en begin van de middag. De beide workshops

Nadere informatie

Definitief ontwerp (Eis OW110-1, OW110-2, OW320)

Definitief ontwerp (Eis OW110-1, OW110-2, OW320) ONDERWERP DO Zurepasweiden, uiterwaard nummer: 44 DATUM 29-12-2015 PROJECTNUMMER C01041.000136 VAN Ontwerpteam ARCADIS Stroomlijn AAN Projectteam RWS Stroomlijn ONS KENMERK Definitief ontwerp (Eis OW0-1,

Nadere informatie

PILNAR web applicatie. Handleiding

PILNAR web applicatie. Handleiding PILNAR web applicatie Handleiding Table of Contents De PILNAR editor...3 Toegang tot de omgeving...3 De PILNAR omgeving...3 Hoofdmenu...4 Navigatie...5 Zoeken...6 Detailoverzichten...6 Collectie... 7 Inzending...

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN

Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN Groengebied Amstelland AB 16-04-2009 Agendapunt 8 Ecologische verbinding Holendrechter- en Bullewijkerpolder BIJLAGE 2: NOTA VAN UITGANGSPUNTEN De Holendrechter- en Bullewijkerpolder als ontbrekende schakel

Nadere informatie

Bijlage E Samenvatting tarieven landbouwkundige en niet landbouwkundige werkzaamheden uit bijlage L. Prijspeil 2009 ( Opvolger van bijlage E en F van

Bijlage E Samenvatting tarieven landbouwkundige en niet landbouwkundige werkzaamheden uit bijlage L. Prijspeil 2009 ( Opvolger van bijlage E en F van Bijlage E Samenvatting tarieven landbouwkundige en niet landbouwkundige werkzaamheden uit bijlage L. Prijspeil 2009 ( Opvolger van bijlage E en F van de huidige catalogus. Nummering komt overeen met bijlage

Nadere informatie

Handleiding voor het Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer, onderdeel Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer via internet.

Handleiding voor het Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer, onderdeel Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer via internet. Handleiding voor het Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer, onderdeel Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer via internet. Handleiding voor uw subsidieaanvraag voor het SNL Subsidiestelsel Natuur-

Nadere informatie

REKENMETHODE COMPENSATIE FUNCTIEVERANDERINGEN BUITENGEBIED

REKENMETHODE COMPENSATIE FUNCTIEVERANDERINGEN BUITENGEBIED NOTITIE REKENMETHODE COMPENSATIE FUNCTIEVERANDERINGEN BUITENGEBIED Aanleg en onderhoud van wandelpaden Aanleg en beheer van nieuwe natuur Aanleg, herstel beheer van landschapselementen Restauratie monumentale

Nadere informatie

Inrichtingsvisie. Manpadslaangebied Heemstede. 5 juni 2014

Inrichtingsvisie. Manpadslaangebied Heemstede. 5 juni 2014 Inrichtingsvisie Manpadslaangebied Heemstede 5 juni 2014 colofon opdrachtgever Kerngroep Manpadslaangebied ontwerp Karres en Brands Landschapsarchitecten bv Oude Amersfoortseweg 123 1212 AA Hilversum www.karresenbrands.nl

Nadere informatie

BESTUURSMEMORIAAL VU.Hilaire Ost, Provinciegriffier, Provinciehuis Boeverbos, Koning Leopold III-laan 41, 8200, Sint-Andries

BESTUURSMEMORIAAL VU.Hilaire Ost, Provinciegriffier, Provinciehuis Boeverbos, Koning Leopold III-laan 41, 8200, Sint-Andries INHOUD 23. PLP33 betreffende de jaarrekening 2002 van de politiezones. Algemene directie Directie Politiebeheer 24. Omzendbrief BA-2004/01 van 13 februari 2004 tot aanvulling van de omzendbrief BA-1998/01

Nadere informatie

Stroomgebied Koude Beek. visie en beheer 11/03/2013

Stroomgebied Koude Beek. visie en beheer 11/03/2013 Stroomgebied Koude Beek visie en beheer 11/03/2013 Inhoud Facelift Koude Beek 1998-2008 ad-hoc werkgroep Koude Beek (2008) Aanleiding Visie: functietoekenningen Koude Beek Beheerplan vallei van de Koude

Nadere informatie

Bermbeheer. een zeer complex verhaal dat loont voor mens, milieu en natuur. Luc Janssens dienst NTMB (Vlaamse overheid)

Bermbeheer. een zeer complex verhaal dat loont voor mens, milieu en natuur. Luc Janssens dienst NTMB (Vlaamse overheid) Bermbeheer een zeer complex verhaal dat loont voor mens, milieu en natuur Luc Janssens dienst NTMB (Vlaamse overheid) Overzicht presentatie Rode draad van aandachtspunten Inleiding Historiek voor 1984

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het eerste kwartaal van 2012.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het eerste kwartaal van 2012. 1 2012 2012 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het eerste

Nadere informatie

Een enthousiaste bedrijfsvoering

Een enthousiaste bedrijfsvoering Maatwerk voor akkervogels EEN INTEGRAAL VERHAAL Vandaag zijn er veel minder akkervogels dan vroeger. Daarom gaan we samen aan de slag. Iedereen draagt zijn steentje bij: landbouwers, jagers, de Vlaamse

Nadere informatie

Inhuur van civieltechnisch personeel

Inhuur van civieltechnisch personeel Inhuur van civieltechnisch personeel Marktconsultatiedocument Zwolle, 11 december 2015 Status: Definitief Versie: 1.0 Marktconsultatiedocument pagina 1 van 7 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Onderwerpen voor de

Nadere informatie

Velt presenteert: de ecotuin

Velt presenteert: de ecotuin Velt presenteert: de ecotuin Behoefte aan duidelijkheid over ecotuin Begrip ecotuin niet altijd voor iedereen duidelijk verwarring over begrip ecotuin onduidelijkheid onder collega s begrip wordt niet

Nadere informatie

Reglement subsidie kleine landschapselementen

Reglement subsidie kleine landschapselementen Reglement subsidie kleine landschapselementen HOOFDSTUK 1: DEFINITIES EN AFBAKENING Artikel 1.1.: Binnen de perken van de jaarlijks op de begroting voorziene en goedgekeurde kredieten kan het college van

Nadere informatie

Wat doen de provincies inzake water?

Wat doen de provincies inzake water? Boudewijnlaan 20-21 B-1000 Brussel tel. 02-508 13 22 fax 02-502 46 80 e-mail: jeroen.mercy@vlaamseprovincies.be www.vlaamseprovincies.be Inhoud 1 De missie van de provincies inzake integraal waterbeleid...

Nadere informatie

5. Typologieën voor bebouwing

5. Typologieën voor bebouwing 5. Typologieën voor bebouwing Met de eerder genoemde landschappelijke nrichting als basis is tijdens workshops gediscussieerd over geschikte vormen van bebouwing in het gebied. Belangrijke conclusie daarin

Nadere informatie

RECREAVAK + NIEUWE FORMULE VAKBEURS VOOR DE TOTALE RECREATIEBRANCHE

RECREAVAK + NIEUWE FORMULE VAKBEURS VOOR DE TOTALE RECREATIEBRANCHE RECREAVAK VAKBEURS VOOR DE TOTALE RECREATIEBRANCHE 3 e editie + NIEUWE FORMULE 18 + 19 NOVEMBER 2015 ZEELANDHALLEN GOES NIEUW: BEURS Class SERVICE CONCEPT NIEUWE CATERING GRATIS PARKEREN VOORDELIGE TARIEVEN

Nadere informatie

Senior. Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen. Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013

Senior. Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen. Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013 Senior Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013 1 [ SENIOR SAMENHUIZEN ] Senior Samenhuizen Voorbeeldboek woongemeenschappen

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE]

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] 4 2010 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2010. Arbeidsmarktrapportage

Nadere informatie

van 6 september 2011

van 6 september 2011 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie