WIE werkt! Wmo, Werk & Ondernemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WIE werkt! Wmo, Werk & Ondernemen"

Transcriptie

1 WIE werkt! Wmo, Werk & Ondernemen

2 Inhoudsopgave Teamcoaches aan het woord 4 Bij WIE ligt de focus? 6 Salima Dchar 10 Jermaine Sandvliet 12 Ariëtte Furtado 14 Marijke Dankoor en Gemma Diels 16 Richard de Boer 18 Loekie Visser 20 Ouahiba Achbar 22 Rick Raalte 24 Fatima Lamkharrat en Joke Machielse 26 Elske Geleedst 28 Mahender Autar 30 Jacqueline Walden 32 Natalie Dupon 34 Mattis van den Bogaard 36 Ingmar Elias 38 Atilla Nazligul 40 Nawoord 42

3 Teamcoaches aan het woord Samen maken we meer mogelijk. Daar worden de bewoners van Rotterdam Centrum blij van, en wij ook. De verhalen in dit boekje zijn daar de voorbeelden van. Veel leesplezier! Han: WIE-focus? Doen! Onze ambitie is een samenleving die voor elkaar zorgt, waarin mensen talenten, kansen en mogelijkheden benutten. Sterke mensen dus, die alleen als het echt nodig is ondersteuning krijgen van professionals, loketten of de overheid. De WIE-focus is het werktuig dat wij hiervoor gebruiken: Wederkerigheid, Informele netwerken en Eigen kracht zijn hierbij de kernbegrippen. Als teamcoach ben ik er vanaf het begin bij betrokken. Ook met de werving van kracht- en buurtcoaches. Waar hebben we op gelet? Welk profiel past daarbij? Terugkijkend denk ik dat houding en gedrag heel belangrijk zijn. We zochten naar Han Riksten (l.) en Jolanda Moerkerke (r.) Twee teamcoaches voor de medewerkers van Rotterdam Centrum. Twee mensen met een verschillende achtergrond, die verantwoordelijk zijn om deze medewerkers te steunen, uit te dagen en te trainen. Zodat zij bewoners meer in hun eigen kracht kunnen brengen, een netwerk hebben en werken vanuit wederkerigheid. Zo worden bewoners verantwoordelijk gesteld voor hun eigen welzijn en welbevinden. Soms gaat het vanzelf, maar niet altijd. Het is een prachtig karwei! mensen die de WIE-focus al, bewust of onbewust, toepasten. Wat is dan belangrijk? Positief in het leven staan, oprecht geïnteresseerd zijn in de medemens en oplossingsgericht werken. Dan begint het. Met een open vizier, transparant en durven te leren. Eropaf, ondernemend, maar natuurlijk mogen er ook fouten gemaakt worden. De WIE-focus is geen vaststaande, ingekaderde werkwijze. Het is in ontwikkeling, moet ontdekt worden. Eigen kracht moet je voelen, je moet erin geloven en eraan werken. Het netwerk uitbreiden en aanspreken betekent dat je over drempels gaat, trots overwint en kwetsbaar bent. Voor Wederkerigheid moet je prikkelen, toetsen en uitdagen. Ons vertrekpunt riep in het begin ook weerstand op: Jullie willen niets doen, ik ga mijn buurman niet wassen en het is gewoon bezuinigen. Gelukkig ontmoetten we ook enthousiasme: We kunnen het gewoon weer zelf doen. De knoppen vinden om het echte verschil te maken blijft een spannend avontuur, waarin we ook nog steeds leren. Leren van en met elkaar en met de bewoners van Rotterdam Centrum. Jolanda: Fris! Al in de eerste week werd mij duidelijk dat iedereen die bij Radar Wmo, Werk en Ondernemen aan het werk is, werk maakt van de WIE-focus. Het toepassen, het in de vingers krijgen werd door iedereen belangrijk gevonden. Er werd over gepraat, er werd op gereflecteerd, er werden grapjes over gemaakt. Het begrip wederkerigheid kwam hierbij het meest ter sprake. Als we uitgaan van gelijkwaardigheid is een gift beantwoorden met een tegengift vanzelfsprekend, het is wederzijds. Wederkerigheid hield mij bezig: moet de bewoner dan direct iets terug doen? Kan een klant die slachtoffer is van geweld dit ook werkelijk realiseren? Is het niet boter bij de vis? Voor wat hoort wat? Tegen de klippen op, tegen wil en dank? Ik betrapte medewerkers en mijzelf op een soort schaamte, een terughoudendheid. Positief in het leven staan, oprecht geïnteresseerd zijn in de medemens en oplossingsgericht werken. Het werd spannend. We gingen het uitzoeken, ideeën bij elkaar oproepen en elkaar meehelpen. Daar waar de hulp van de ander niet als vanzelf kwam gingen wij hulp bestellen. Het werd leuk, creatief en spontaan. Wij werden er beter in, wij werden knapper in het toepassen en zien van het rendement van de WIEfocus. Wij leerden dat we al veel geven en weggeven. Voor ons is het immers vanzelfsprekend om veel hulp en ondersteuning te geven. Een tegenprestatie komt vaak spontaan, als het niet als een verplichting wordt gezien. Veel mensen zijn bereid anderen te helpen, zeker als ze van elkaar houden. Veel mensen kunnen geven zodra ze sterker zijn geworden, meer kracht hebben en meer mensen om zich heen hebben die van betekenis zijn. Het is fris, een frisse kijk op hoe we mensen sterker willen maken. Het is een sympathiek, geduldig, nauwkeurig proces waarbij we de antwoorden niet weten en het niet kunnen voorzeggen. Want dan wordt het flauw, een protocol en dreigen wij gelijkwaardigheid met de ander uit het oog te verliezen. Ik geloof dat het daarom gaat. We willen luisteren naar de mensen, wij zien hen voor vol aan en nemen hun inspanning serieus. De tegengift komt, bijna, als vanzelf. Han Riksten & Jolanda Moerkerke, teamcoaches. 5

4 Bij WIE ligt de focus? In mijn rol als trainer en in mijn persoonlijk leven heb ik de laatste tien jaar de focus gelegd op het onderzoek naar hoe je je eigen kracht kunt ontwikkelen en inzetten. Mijn passie is mensen te ondersteunen om het beste in zichzelf naar boven te halen. Ik heb groepsgericht en individueel mogen werken met mensen die een baan hebben, mensen die langdurig zonder werk zitten, ouderen, jongeren, mensen met een lichte verstandelijke beperking, professionals in de zorg, welzijnswerkers, coaches en therapeuten, mensen met verschillende culturele achtergronden, managers en mensen die in armoede leven Het luisteren naar de mensen en aansluiten bij wat hen bezig houdt is het beginpunt van het proces om hen in beweging te brengen en hen (weer) te laten geloven in eigen kracht. De klant en dus niet de professional is bepalend voor welke stappen er gezet worden in het proces. Het faciliteren dat hierbij hoort vraagt om een vraag-en oplossingsgerichte benadering in plaats van een sturende en probleemgerichte benadering Elselien de Wolf In Rotterdam is de ontwikkeling van deze nieuwe manier van werken vanaf het begin ingezet. Radar heeft voorzien dat het je eigen maken van deze werkwijze lastig kan zijn voor de medewerkers. Om die reden ben ik gevraagd hen te begeleiden in de vorm van leercirkels. Het doel hiervan is om de medewerkers zelf te laten groeien in geloof in eigen kracht, te oefenen en kennis en ervaring uit te wisselen rondom het toepassen van de nieuwe werkwijze in het contact met hun klanten. Ze krijgen tools in handen, zodat ze zich werkelijk kunnen gaan committeren aan de nieuwe werkwijze. De uitgangspunten van de werkwijze worden kort en krachtig verwoord in de WIE-focus. Alles verandert, dus waar focus je op? Er is nogal wat gaande in het sociale domein, alles is in beweging, de context waarbinnen je als professional werkt wijzigt zich als gevolg van de transities. De medewerkers van de teams van Radar Wmo, Werk en Ondernemen, het bedrijf, hebben zich verbonden aan de werkwijze van de WIE-focus. Voor de meesten van hen een andere werkwijze dan die gevolgd werd in hun vorige functie. Ook de inhoud van hun professionele rol verandert, van specialist worden ze meer en meer gespecialiseerd integraal werker. Dit vraagt een verandering in hun gedrag als individu. De klant wordt uitgenodigd het heft weer in eigen handen te nemen en deel te nemen aan de maatschappelijke context waar in hij leeft. De focus ligt bij de klant(en) Er ontstaat een toename van eigen kracht bij zowel de professional als de klant, wanneer de professional de klant benadert vanuit geloof in eigen kracht. Klanten (her)vinden hun kracht als ze worden aangesproken op hun kwaliteiten en talenten. De successen en de groei van klanten versterken weer het geloof en vertrouwen van de professionals in de methodiek. Dit geeft energie om te volharden in het faciliteren van de klant, ook als de klant slechts in staat is met hele kleine stappen te winnen aan autonomie en eigen verantwoordelijkheid. De professional stimuleert wederkerigheid en benut informatie van het informele netwerk van de klant. Er is een verandering nodig in de houding van de professional en de wijze waarop hij omgaat met de Het luisteren naar de mensen en aansluiten bij wat hen bezig houdt is het beginpunt van het proces om hen in beweging te brengen klant. Dit brengt de klant bij zijn drijfveren, motivatie en zingeving. Zo begeleidt hij de klant naar zelfsturing en het zelf vinden van oplossingen. Dus meer steunen en stimuleren en minder sturen. Door de wisselwerking ontstaat er een positief geladen sfeer in de samenwerking, zowel in de individuele- als de groepscontacten. Deze positief geladen sfeer is direct voelbaar als je bij de Kipstraat in Rotterdam binnenloopt. De focus ligt bij de professional Eén van de uitgangspunten in het team is dat iedereen vanuit dezelfde werkwijze opereert en van elkaar leert. Dit betekent dat je van specialist steeds meer een gespecialiseerd integraal werker wordt. In je manier van kijken neem je in toenemende mate kennis en inzichten mee die je opsteekt van je collega-specialisten in het team. Er wordt van je verwacht dat je van alle markten thuisbent. Als je je als professional hebt geïdentificeerd met je rol als specialist, bijvoorbeeld, ik ben dé maatschappelijk werker, dan moet je dat voor een deel gaan loslaten. Dat geeft in eerste instantie een gevoel van onzekerheid: wie of wat ben ik nu nog wel? Je hart ligt niet voor niets bij de doelgroep waar je oorspronkelijk voor hebt gekozen, zoals jongeren, ouderen of probleemgezinnen. Dat kan allerlei emoties en verwarring over je rol met zich meebrengen. Een heroriëntatie is nodig. 7

5 Bij WIE ligt de focus? Voor een andere professional is het een verademing om integraal werker te kunnen worden, het geeft ruimte aan creativiteit en de mogelijkheid tot pionieren. De manier waarop je met dit proces om kunt gaan is afhankelijk van wie jij bent als individu. Focus op de eigen kracht van de professional als individu Waar zit de éigen eigen kracht van de professional? Dat is natuurlijk een samenspel van karakter, opvoeding, werk- en levenservaring, opleiding en vaardigheden. Hoeveel inzicht heb je in hoe jij zelf je eigen kracht in zet in je werk en hoe reflecteer je daar op? Ken je jezelf ook in je kwetsbaarheid? Dat wil zeggen, wat zijn de vragen en de onzekerheden die jou bezig houden in deze omgeving vol veranderingen. Wat zijn jouw kwaliteiten en hoe kan je ze in deze werksituatie ten volle benutten? Hoe meer inzicht je in jezelf hebt hoe beter je weet op welke manier JIJ in staat bent klanten in hun kracht te zetten. Focus op het teamontwikkelingsproces Je komt als specialist binnen in het team en er wordt van je verwacht dat je je talenten inzet en je theoretische en praktische kennis en ervaring met je teamgenoten deelt, zodat iedereen min of meer integraal werker kan worden. Is er een sfeer van veiligheid en vertrouwen in het team? Word je gezien, word je gehoord, Hoe meer inzicht je in jezelf hebt hoe beter je weet op welke manier JIJ in staat bent klanten in hun kracht te zetten krijg je een plek in het team, is er voldoende wederkerigheid, zodat je bereid bent een bijdrage te leveren? Hoe werk je samen in een team waarin je met elkaar nieuwe werkprocessen, anders dan waar je vandaan kwam, moet ontwikkelen op basis van de afgesproken methodiek. Hoe blijf je trouw aan jezelf, hoe word je een gespecialiseerd integraal werker? Focus op het lerende team In het lerende team is het leren reflecteren op de eigen manier van werken, de samenwerking in het team en het gedrag van klanten één van de te ontwikkelen vaardigheden. Zo kan er naar voren komen dat er in het lerende team behoefte is aan ondersteuning op het ontwikkelen van specifieke vaardigheden, gekoppeld aan de directe situaties in de praktijk. Zoals feedback geven en ontvangen, omgaan met agressief gedrag of omgaan met weerstanden. Maar ook het zoeken naar grenzen moet besproken en geoefend worden. Waar ligt de grens tussen de verantwoordelijkheid van de klant en die van de professional? Hoe krijg je klanten die niet lijken te kunnen of willen in beweging? Durf je, vanuit het niet van tevoren weten wat de uitkomst zal zijn, iets nieuws en onbekends uit te proberen? Je creativiteit in te zetten? Vergeet je niet de grote en kleine successen te benoemen en te vieren? Faciliteer je ook iemand naar eigen kracht als je eerst een klant voordoet hoe het kan, zodat de klant het nieuwe gedrag van je over kan nemen? Hoe leer je open en zonder (voor)oordelen te kijken en te luisteren? Mag je als teamlid, net als je klanten, van je fouten leren? Dan blijkt het levende leermateriaal rond te lopen. Door één van de klanten, die vrijwilligerswerk doet in Rotterdam Centrum, zijn verhaal te laten vertellen tijdens een leercirkel wordt de werking van de toegepaste methodiek een emotionele en confronterende werkelijkheid. De professionals worden zich bewust van de mate waarin zij zich de methodiek hebben eigen gemaakt. Kortom, hun meerwaarde als onbewust bekwame professionals wordt omgezet naar bewust bekwame professionals. Focus op de trainer De trainer ontsluit in de leercirkels het potentieel van de professionals vanuit geloof in hùn mogelijkheden en kracht. Als trainer sta je model voor hoe je dat doet. Om geloofwaardig te zijn moet je het geloof in eigen kracht belichamen en uitstralen. Naast het inzetten van trainersvaardigheden is het belangrijk dat de trainer ook systemisch en proces analytisch kan waarnemen. De trainer is dus zowel trainer als procesfacilitator. Het effect van de wederkerigheid raakt mij ook in mijn rol. Mijn bijdrage in de leercirkels wordt gezien en gewaardeerd. Dat faciliteert de groei van eigen kracht van mij als trainer en geeft energie en zin om een bijdrage te blijven leveren. De Focus ligt bij.. De focus ligt bij de klant, de professional, het individu, het team, de trainer, de organisatie en de maatschappij. Voor iedereen is er moed en doorzettingsvermogen nodig om mee te bewegen met alle veranderingen. Het vraagt om constant risico durven nemen, heel veel vallen en weer opstaan. En dat... is de enige weg naar het vinden van Eigen Kracht. Elselien de Wolf, trainer en procesfacilitator

6 Salima Dchar De fles werd zijn beste vriend Isidoro, een man van 52 jaar werd bij ons aangemeld door de huisarts omdat hij aangaf psychische problemen te hebben. Hij werkte fulltime bij een timmersmansbedrijf, tot twee jaar geleden zijn vrouw van hem wilde scheiden. Zijn vrouw, dochter en zoon waren zijn alles. Hij raakte in een depressie, had het gevoel dat hij als vader gefaald had. Wat ik zag was een hele make-over, een transformatie op en top. Hij kwam binnen met een baard, ingevallen gezicht, enorme wallen, mager, somber en niet verzorgd. Aan het einde kwam er een meneer op kantoor, hij rook fris, zijn haren waren geknipt, het was een jongeman met een glimlach op zijn gezicht, hij was sterk en zelfverzekerd. Hij had zijn levenslust weer teruggevonden. Salima werkt als krachtcoach met de doelgroep van nul tot ongeveer zeventig jaar. Als krachtcoach coach je, ben je ondersteunend en sturend, tegelijkertijd boor je de kracht van de klant aan en focus je daarop. De klant leunt dus niet achterover tot jij het hebt opgelost. Salima nodigt hem uit voor een gesprek. Toen we het eenmaal over zijn vrouw en kinderen hadden werd hij heel emotioneel. Hij leefde op toen hij aangaf dat hij in Mexico heel erg van tekenen hield. Hij werd er rustig van en kon altijd zijn gedachten op orde krijgen. Salima komt er achter dat Isidoro moeite heeft zijn financiën op orde te brengen. Ze besluit dat samen met hem aan te pakken. Zijn huis, elektra en water moeten allereerst veilig gesteld worden. Dat zijn de primaire levensbehoeften van een mens om van daaruit verder te kunnen bouwen. Salima vraagt Isidoro naar zijn bankafschriften. Ze geven inzicht in hoe iemand leeft en waaraan iemand zijn geld uitgeeft. Ik zag heel vaak de slijterij langskomen, dus dat heb ik benoemd. Hij dronk elke dag en moest elke dag blowen voor het slapen. Zijn wens om naar Mexico te gaan is vluchtgedrag. Dat tekenen, dat is een kracht Salima kan alleen met Isidoro verder werken als er iets aan de verslavingen wordt gedaan. Ik heb hem uitgelegd wat er gebeurt als hij zo doorgaat, zowel lichamelijk als sociaal, daar schrok hij enorm van. Ik heb ook geschetst welke stappen we kunnen ondernemen om het probleem aan te pakken. Bij Bouman zijn ze gespecialiseerd in verslavingszorg, maar dan moet je wel open kaart spelen naar de huisarts en aangeven dat je hulp wilt. Je mag zelf kiezen! Isidoro kiest voor dat laatste en wordt aangenomen bij Bouman. Hij was bang dat hij bij de intake zijn verhaal niet goed kon vertellen, dus ik heb gevraagd of hij het fijn vond als ik hem ondersteunde. Dat gaf hem echt een push: Als jij niet mee was gegaan, weet ik niet of ik wel was gegaan. Het is voor Salima belangrijk wat haar rol hierin is. Jij gaat praten, jij geeft aan waar je problemen liggen; ik ben er voor als je vraagt of ik je kan helpen. Ik was dus fysiek aanwezig, hij heeft het hele proces zelf gedaan. Bouman komt met een plan van aanpak dat Salima en Isidoro samen bespreken. Hij heeft in totaal drie maanden intern gezeten, heeft zelf over zijn verslaving aan zijn werkgever verteld. Zijn werkgever geeft hem de tijd, hij raakt zijn baan niet kwijt. Toen hij aan het detoxen was, had hij mij gevraagd langs te komen. Ik zag dat hij weer gestart was met tekenen, hij had weer rust. Salima benoemt het tekenen als zijn kracht. Probeer stil te staan bij de krachten, dat tekenen, dat is een kracht! Niet iedereen kan dat, niet iedereen kan dat zo mooi. Je bent bezig met iets wat jou veel energie geeft, zo krijgt jouw verdriet een andere rol en plek in je leven. Jij gaat praten, jij geeft aan waar je problemen liggen; ik ben er voor als je vraagt of ik je kan helpen. Salima Dchar Salima geeft aan dat ze ook iets terugverwacht van Isidoro. Isidoro gaat op vrijwillige basis helpen met het maken van vensterbanken, kozijnen en tafeltjes, als een klusjesman. Daarnaast helpt hij een vriendin in haar restaurant en leert hij weer andere mensen kennen via haar. Ik heb hem nu gevraagd of hij als spokesman wil fungeren voor mensen in dezelfde situatie. Het succes zit in transparant zijn in je begeleiding, opties creëren en de verantwoordelijkheid bij hemzelf leggen. Zijn kinderen waren zijn drive, dus dat heb ik ook telkens als uitgangspunt genomen. Wanneer je investeert in de klant, komt de efficiëntie vanzelf Salima vindt het lastig wederkerigheid te vragen van mensen met veel problematiek, dus ook iets terugvragen van mensen die echt in de put zitten. Dit was ook het geval bij Isidoro. Hij heeft al zoveel meegemaakt. Dan wil ik iemand redden en het overnemen. Toen we zijn administratie gingen doen, en ik zag dat hij niet geconfronteerd wilde worden met al dat papierwerk, was ik geneigd om het over te nemen. Vanuit de gedachte dat als ik het doe het veel sneller gaat. Samen doen kost me veel meer tijd. Daarnaast heb ik nog veel andere afspraken staan. Ik worstelde ook bij de intake bij Bouman. Ik realiseerde me dat ik achterover moest leunen. Dat kost mij veel moeite, ik ben continu bezig op mijn tong te bijten en niks te zeggen. Deze casus heeft me ervan bewust gemaakt dat wanneer je meer investeert in de klant zelf, het resultaat vanzelf komt. Uiteindelijk leert iemand om het zelf te doen, daar wil je naartoe. 11

7 Tim (l.) en Jermaine Sandvliet (r.) Via de overlastcoördinator kwam hij in contact met Tim: een slimme jongen die echter hele dagen thuis zat en overlast veroorzaakte in de wijk. Tim had een softdrugsprobleem, zag het niet meer zitten en voelde zich nutteloos. Ik ben langs gegaan bij Tim thuis en merkte dat we meteen een klik hadden. We konden praten over dingen zoals voetbal en vrouwen, de belangrijke dingen in het leven. Jermaine vertelt ons hoe de klik tussen hem en jongeren ontstaat. De klik tussen mij en de jongere ontstaat door mijn inlevingsvermogen. Wanneer ik jongeren laat vertellen over hun ervaringen in het leven probeer ik me constant in hun te verplaatsen waardoor ze het gevoel krijgen dat ik hetzelfde voel. Daarnaast luister ik goed, wat erg belangrijk is voor jongeren, en vertel ik over de nodige levenservaring die ik heb opgedaan. Zowel Jermaine als Tim beamen dat deze klik heel belangrijk was. Omdat we die klik hadden kon Jermaine makkelijk op, voor mij, moeilijke onderwerpen inspelen, vertelt Tim ons. Jermaine is met Tim in gesprek gegaan en samen hebben ze in kaart gebracht wat Je weet mensen goed in te schatten en dat wat er in ze zit weer aan te spreken. In die zin ben je een grote motivator. Jermaine Sandvliet, coach in het project voor vroegtijdig schoolverlaten, weet jongeren aan te spreken op hun talenten. Hij zoekt jongeren op die thuiszitten zonder startkwalificatie en motiveert hen om weer naar school of aan het werk te gaan. er allemaal speelde bij Tim. Ik kon op dat moment de kracht niet meer vinden om er zelf uit te komen en zat in een slachtofferrol, waar Jermaine me uit heeft gehaald. Een reden om uit je bed te komen Jermaine besluit Tim uit zijn isolement te halen door hem weer onder de mensen te brengen. In het kader van het project voor vroegtijdig schoolverlaten leg ik huisbezoeken af om uiteindelijk jongeren te motiveren weer naar school te gaan. Ik heb Tim meegenomen op deze bezoeken, omdat hij goed over zijn studie-ervaringen kan vertellen aan andere jongeren. Ik heb gekeken naar de talenten van Tim. Hij is een slimme jongen waardoor hij mij kan helpen en kan meedenken in dit project. Het is me gelukt om Tim mee te krijgen op huisbezoek, door hem betrokken te maken in mijn aanpak van de jongeren. Ik heb Tim, als jongere, de gelegenheid gegeven zijn mening te uiten over mijn aanpak. Hierdoor ontstond er betrokkenheid. Waar Tim aanvankelijk begon met administratief werk in het project, ging hij vervolgens mee op pad naar de huisbezoeken. Tim vindt het aanvankelijk spannend om mee te gaan op huisbezoek, maar merkt al snel dat hij weer een reden heeft om drie keer per week uit zijn bed te komen. Jermaine spoort Tim ook aan om in zijn eigen netwerk te kijken. Constant heb ik erop gehamerd dat hij om zich heen moet kijken. Hij moet met mensen omgaan waaraan hij zich kan optrekken en van wie hij gebruik kan maken. Tims moeder spoort hem aan om vrijwilligerswerk te gaan doen, maar dat ziet hij niet zitten. Een beetje werken voor niks, wat heb ik daar nu weer aan? Totdat hij via een goede kennis vrijwilligerswerk gaat doen bij woningcoöperatie Woonstad. Als je helemaal niks hebt in je leven, geen dagbesteding, studie of werk, dan is het zo moeilijk je week in te richten. Maar na drie dagen bij Woonstad zag ik: ik kan dit gaan doen, ik kan dat gaan doen, het werd gewoon weer opgestart. Als ik nu op een punt in mijn leven beland dat ik geen baan heb of zo, dan moet ik vrijwilligerswerk gaan doen. Vertrouwen in mezelf Tim werkt op dit moment nog steeds bij Woonstad en gaat hier mogelijk ook zijn afstudeerstage doen. Ik kan iets voor hen betekenen door iets te onderzoeken waar zij geen tijd voor hebben. Ik ken het Tim: Ik heb het vertrouwen in mezelf weer teruggekregen en heb geleerd dat ik door moet blijven zetten. Jermaine Sandvliet bedrijf en krijg het zo op een presenteerblaadje aangeboden, dus dit is een mooie kans. Daarnaast gaat Tim zijn studie Planologie weer oppakken en heeft hij een eigen woning weten te regelen. Jermaine is trots op Tim, het is één van zijn succesverhalen. Ook Tim merkt een groot verschil met het begin van het traject. Ik heb het vertrouwen in mezelf weer meer teruggekregen en heb geleerd dat ik door moet blijven zetten. Als je de hele WIE-focus bij elkaar noemt, komt eigenlijk elk onderdeel van de WIE in dit traject met Tim terug vertelt Jermaine ons. De wederkerigheid heeft Tim me gegeven door mee te gaan op huisbezoeken, mee te denken, maar ook doordat ik zie dat hij vooruit gaat. Zijn eigen kracht heeft hij bewezen doordat hij zijn eigen woning heeft geregeld en zijn studie weer gaat oppakken. Binnen zijn informele netwerk heeft hij Woonstad weten te overtuigen voor vrijwilligerswerk en mogelijk voor zijn afstudeerstage. Jermaine beschrijft ook de wederkerigheid die hij terugkrijgt van zijn werk. De wederkerigheid voor mij is als iemand met een goed gevoel wegloopt en een stap verder durft te maken in zijn leven. 13

8 Ariëtte Furtado Ariëtte Furtado Ariëtte heeft veel werkervaring en de visie om het initiatief bij de bewoners zelf te leggen. Dus zelf zorgen dat er wat gebeurt in plaats van te denken dat er voor je gezorgd wordt. Dat vraagt van de bewoners heel wat, zeker als je dat niet gewend bent. Ik heb me, in die voor bewoners ook wat onzekere situatie, altijd laten leiden door drie centrale thema s: veel van wat vanzelfsprekend was is niet meer, wat kunnen bewoners zelf en wat kan je als coach ervoor teruggeven. En dan merk je al snel dat mensen zelf de dingen overnemen, als je hen tenminste ook daartoe de mogelijkheden geeft. Wat ik als coach aan hen teruggeef is dat ze zelf verantwoordelijk zijn en dat ze ook verantwoordelijkheid leren delen. Ik stuur dan vooral op allerlei groepsprocessen waardoor mensen steeds meer leren die verantwoordelijkheid te nemen. Dat betekent dat ik erop let dan men elkaar niet uitsluit en elkaar vertrouwt. Ariëtte werkt als coach samen met bewoners. Ze is verantwoordelijk voor het opzetten en doorontwikkelen van bewonersinitiatieven in de wijk. Men was gewend dat alles voor hen gedaan werd. De Marokkaanse groep vroeg zich verbaasd af hoe het nu zonder programma verder moest. Men voelde zich een beetje aan hun eigen lot overgelaten. Alsof verder gaan zonder programma en een vast budget onmogelijk was. Vallen en opstaan Ariëtte vertelt dat dit een proces is van vallen en opstaan. Er is ook sprake van onderlinge strijd en twist. Dat hoort er ook bij. Als er een beperkt aantal plekken is om een training te volgen dan moeten zij daar bij de selectie zelf uitkomen. Ik houd dat natuurlijk wel op de achtergrond in de gaten. Daarmee heeft Ariëtte soms ook een bemiddelende rol. Die wordt geaccepteerd omdat ze hierbij neutraal is. Het is belangrijk dat we als collega s dezelfde visie uitdragen. Bewoners kunnen wel eens in hun oude rol terugvallen en gaan dan shoppen bij collega s om iets voor elkaar te krijgen, bijvoorbeeld een budget voor een activiteit. Aan de slag met bewonersinitiatieven: de praktijk Zes bewoners sluiten zich aan bij de werkgroep kinderactiviteiten. Zij wonen aan een plein met een locatie waarbinnen de kinderactiviteiten worden georganiseerd. Na verloop van tijd worden de activiteiten gestopt omdat de locatie gesloten is. De bewoners zoeken naar mogelijkheden om de activiteiten elders voort te zetten. Dat betekent dat zij op zoek moeten naar meerdere activiteiten om het geheel fi- nancieel mogelijk te maken. Meerdere activiteiten vragen ook om meerdere partners uit de wijk. Toevallig komt een andere, goedkopere locatie vrij in de wijk. De bewoners hebben nu voldoende partners om met woningcorporatie Woonstad te onderhandelen over een huiskamer. Maar dat levert een machtsstrijd op tussen de verschillende activiteitengroepen omdat iedereen een eigen locatie wil. Ariëtte ondersteunt de groep en speelt een bemiddelende rol tussen de groep en Woonstad. Dat leidt tot een overeenkomst met afspraken over de voorwaarden waaronder de werkgroepen de locatie van Woonstad mogen betrekken. Elke werkgroep heeft een vertegenwoordiger in de beheersgroep. Er wordt door de deelgemeente eenmalig een startsubsidie verstrekt (voor gas, licht en dergelijke). De werkgroepen dienen zelf voor een eigen bijdrage te zorgen. Wat Ariëtte de bewoners in dit geval teruggeeft is het eigen beheer en de verantwoordelijkheid. Ze leren daarmee een eigen plek te creëren en het gezamenlijk beheer te voeren. De bewoners zijn dan tegelijk gebruiker en beheerder. Ze leren geen andere groepen uit te sluiten en hun eigen rol beter te kennen. Ze zijn verantwoordelijk voor hun eigen takenpakket (inkopen, voorraad bijhouden, schoonmaken). Ze weten dat het niet nakomen van de afspraken het einde van de locatie kan betekenen. Wij hebben als coaches nog wel eens de neiging harder te lopen dan de bewoners. Wees niet bang! Conflicten zijn onderdeel van het proces Deze casus kent ook conflicten. Dat hoort er bij en is een teken dat het iets van de bewoners is. Zo heeft een van de leden van de beheersgroep laten weten dat ze het teveel vond en is daarom teruggetreden. Een goede zaak, omdat ze heeft geleerd haar grenzen aan te geven. Het uiteindelijke resultaat is dat men erg enthousiast is. De bewoners zien dat ze een stap naar voren kunnen zetten. Ze geven hun eigen grenzen aan. En ze zijn goed in staat met de vele vrijwilligers de netwerken in de buurt aan elkaar te verbinden. De worsteling die Ariëtte heeft met deze werkwijze is de angst om de bewoners te overvragen. Wij hebben als coaches nog wel eens de neiging harder te lopen dan de bewoners. Zij hebben meer ruimte nodig terwijl ik een aantal deadlines heb. En dan ontstaat de neiging om dingen over te gaan nemen. En dat staat haaks op onze werkwijze. Ariëtte beklemtoont nog eens dat ze de manier van werken onderschrijft en altijd zo heeft gewerkt of heeft willen werken. In haar vorige baan hadden jongeren altijd al de neiging om dingen bij haar neer te leggen. En dat heb ik nooit gewild. Ze moesten het zelf oppakken. Die gedachte komt ook voort uit de manier waarop ik zelf ben opgevoed. Mij is altijd geleerd op mezelf terug te vallen en mijn verantwoordelijkheid te nemen. 15

9 Gemma Diels (l.) en Marijke Dankoor (r.) Wanneer er sprake is van huiselijk geweld gaan ze samen op huisbezoek. Marijke en Gemma erkennen het verdriet, de trauma s en spreken de persoon daarna aan op een hun eigen kracht. Het is de slachtofferrol die ze moeten afleren. Maar de basis moet wel eerst op orde zijn, je moet wel inkomen regelen. Ik kan wel zeggen dat het allemaal goed komt, maar wat als jij geen brood kan kopen aan het einde van de week. Dan heb ik wel een prachtverhaal maar het werkt niet. Je moet zo n moeder dus eerst praktisch sterk maken, in haar kracht zetten en uitleggen wat er moet gebeuren. Je hebt het overleefd en bent niet alleen slachtoffer. Vaak zijn er kinderen in het spel, dan doe je een appel op de moederrol: Nu moet je opstaan en jouw rol pakken! We spreken ze er heel direct op aan. Zo n vrouw heeft er niks aan als we zeggen oh het is zo zielig voor jou. Het is lastig om in dit geval het netwerk in te zetten. Iemand die te maken heeft met huiselijk geweld is al langere tijd door Als wij binnen vier tot zes maanden samen met de bewoner(s) alles weer op de rit krijgen en zij zelf weer de regie oppakken, dan leggen wij een basis voor wederkerigheid. Alleen als het zich uitbetaalt zijn wij meestal al weg. Marijke en Gemma werken beiden als krachtcoach in het wijkteam Volwassenen Centrum. Ze zijn gespecialiseerd in multi-problem casussen, waarin vaak ook huiselijk geweld voorkomt. de pleger geïsoleerd en heeft een schaamtegevoel. Dus inzetten op het netwerk werkt in eerste instantie niet. Ze willen eerst alles op orde hebben, voordat ze hun familie onder ogen durven komen. Wij gaan puur en alleen op de eigen kracht zitten en op het moment dat iemand zijn leven weer op orde heeft ga je aan het herstel werken van dat netwerk. Beheerst door zwarte magie Marijke en Gemma komen in hun werk ook een ander soort problematiek tegen. Zo kwam Gemma in aanraking met een mevrouw die ervan overtuigd was bezeten te zijn door zwarte magie. Het begon bij haar gezin en later bij de hele familie. Zij had een goede baan en jonge kinderen. Daar was al snel niets meer van over. Ze werd lichamelijk ziek, had geen werk meer en haar huwelijk ging kapot. In haar familie werd het opgevat alsof ze door zwarte magie bezeten was. Die neemt jou over en zorgt ervoor dat je op alle leefgebieden niet meer verder komt. Gemma heeft de Marijke Dankoor en Gemma Diels familie altijd heel serieus genomen. Oké, ik zit hier met mijn westerse hoofd. Als ik met mijn westerse hoofd blijf denken, denk ik jij bent echt knettergek, wij gaan naar de psychiater. Ik moet gezien de multiculturele samenleving breder kijken en denken. Hierdoor krijg je het vertrouwen van mevrouw en kunnen we samen open minded zoeken naar oplossingen. Gemma zag een vrouw die moe was en alleen maar passiever werd, en besloot praktisch te worden. Op welke plek in je woning voel je je het meest slecht, waar zou volgens jou de zwarte magie ingezet zijn? Mevrouw geeft aan welke ruimte dit is en dat het vooral onder de vloerbedekking zit. Weet je wat? zegt Gemma, we gaan een datum prikken, ik neem Marijke en een jongerenwerker mee en we halen die hele kamer leeg. We pakken alles eruit, de meubels, de vloerbedekking en jij zorgt voor nieuw tapijt en vraagt je broer om te komen witten. Gemma prikt samen met mevrouw de datum en organiseert de mensen. Een dag van te voren verwacht Gemma dat ze gaat afbellen. s Morgens gaat de telefoon, het is mevrouw die vertelt dat ze met haar zus, een nicht en haar dochter de hele kamer heeft leeggehaald. Ze hebben de vloerbedekking weggehaald waaronder een enorme klinknagel lag, die ervoor zorgde dat ze niet verder kon gaan in haar leven. Deze klinknagel staat symbool voor de zwarte magie. Ze heeft s avonds met haar broer de kamer gewit en de volgende dag kwam de nieuwe vloerbedekking. Toen dacht ik: yes, fantastisch! Wat een winst is dit. Yes, fantastisch! Wat een winst is dit. Door het voor haar praktisch te maken en dit aanbod te doen, ging haar eigen molen draaien. Ik zei: ik ben zo trots op jou, je hebt het zelf gedaan, met je eigen systeem, zonder ons als professional. Sindsdien ziet Gemma weer een andere vrouw. Ze heeft weer energie, heeft het overzicht weer, is fysiek sterker, slaapt beter en ze maakt haar huis weer schoon. Nadat ze ook een specifieke kamer van haar zus hebben gedaan, gaat het met haar ook beter. Nu is de volgende stap om ook als familie het huis van de ouders te gaan doen. Onze inzet betaalt zich later met wederkerigheid uit Marijke worstelde aan het begin met het inzetten van wederkerigheid. Het netwerk bepaalt dat ik klanten krijg, het netwerk bepaalt ook wanneer ik het moet afsluiten. Maar dan ben ik nog helemaal niet toe aan wederkerigheid in mijn beleving. Gaandeweg bedacht ik dat voor gewone klanten wederkerigheid inderdaad zit in iets leuks terug doen voor de straat of wijk. Terwijl voor de multi-probleemzaken die wij hebben het belangrijk is dat mensen weer zelf de regie over hun leven kunnen en willen voeren. Hierdoor zijn zij weer in staat hun rol als man, vrouw, moeder, vader, partner, dochters op te pakken. Ook dat is wederkerigheid. 17

10 Voordat Richard uit de doeken doet hoe Stage aan de kade is ontstaan, schetst hij ons de situatie van zes, zeven jaar geleden. De criminelen, jongeren die drugs dealden, hadden de straat in de hand. Iedereen liep er gewoon langs, niemand wilde zich met die ellende bemoeien. Het Oude Westen werd bestempeld als onveilige wijk, maar door bewoners juist ook gezien als een gezellige wijk die ze niet wilden verlaten. Doordat ondernemers, bewoners en politie de handen ineen sloegen, ontstond er een kentering in de wijk. Het uiterlijk van de Westkruiskade werd opgeknapt, maar ook het innerlijk, het wij zijn de wijk en moeten het met zijn allen doen werd versterkt. Mensen voelen zich weer trots op hun straat. Jan-Pieter Schregel (l.) en Richard de Boer (r.) Richard de Boer is ondernemer en voorzitter van de winkeliersvereniging. Zijn schoenenwinkel Richard Shoes zit gevestigd aan de Westkruiskade in het Oude Westen. Vanuit zijn ondernemersdrift creëert hij samen met ondernemers en bewoners een veilige en levendige Westkruiskade, de ader van de wijk. Onder de noemer Stage aan de kade, wist hij in anderhalve maand tijd 50 bedrijven te accrediteren als stageplaats voor de jongeren van de Westkruiskade. Stage aan de kade Vanuit Radar zijn er gesprekken gevoerd met Richard, die ontzettend veel ideeën heeft voor de Westkruiskade. Jan Pieter Schregel, medewerker bij Radar, herkent zijn ondernemersdrift en selecteert de ideeën van Richard die kans van slagen hebben. Eén van die ideeën groeit uit tot Stage aan de kade. Stage aan de kade is geboren uit het idee dat ik jongeren kan benaderen en dat ik het gevoel heb dat we als ondernemers daar wat mee moeten. We moeten ze niet wegjagen maar juist kijken wat er aan de hand is. Het zijn dan misschien wel hangjongeren, maar het zijn ook onze jongeren. Jongeren die op dit moment lastig aan een stageplek komen. Als voorzitter van de winkeliersvereniging heb ik andere ondernemers van de Westkruiskade overtuigd en samen hebben we WIE-focus? Ik denk gewoon logisch over dingen na! besloten onze jongeren een kans te bieden door voor hen stageplekken te realiseren. Zo bieden we jongeren niet alleen een kans, maar krijgen de ondernemers ook veel meer feeling met de wijk. We gaan op jongeren af en gaan met hen in gesprek. We kijken waar hun talenten liggen en zorgen er samen als ondernemers voor dat er stageplekken voor hen zijn. Zo komen jongeren ook in aanraking met een ander netwerk. We geven hen referenties mee zodat ze een stap verder komen. Het goede idee van Stage aan de kade van Richard en het plan dat Jan Pieter hiervoor schrijft, leveren een budget op vanuit de deelgemeente om 25 stageplaatsen te accrediteren aan de Westkruiskade. Richard voelt aan wat jongeren kunnen, waar hun talenten liggen In Richards schoenenwinkel werken stagiairs. Richard vertelt ons over zijn aanpak, die anders is dan die van professionals. Ik respecteer jongeren en spreek hen aan op hun eigen verantwoordelijk. Zo had ik een stagiair die er echt als een zoutzak bijstond in mijn winkel. Ik heb hem toen de verantwoordelijkheid voor mijn website gegeven. Deze was hard toe aan een upgrade. Die jongen ging meteen aan de slag, keek om zich heen wie van zijn vrienden kon helpen. Met als resultaat een site die er veel beter uit ziet. Zo voelt Richard dat aan, wat jongeren kunnen, waar hun talenten liggen. Richard schetst ook zijn visie op het leerproces van jongeren. Richard de Boer Je moet jongeren laten leren in de praktijk zodat ze er een beleving bij hebben. En als je een ondernemersschool hebt, behandel ze dan ook als ondernemer. Als je als leerling te laat komt moet je niet zeggen: ja, nu krijg je straf. Als je te laat komt, dan slaag je niet als ondernemer, dan haal je je diploma niet. Zo moet je omgaan met die gasten. Richard werkt in deze aanpak niet bewust vanuit de WIEfocus, hij heeft er zelfs nog niet eerder van gehoord. WIE-focus? Ik denk gewoon logisch over dingen na! Is er een andere manier dan werken vanuit wat mensen goed kunnen? Hij vindt dat veel mensen in het vakgebied houden van etiketjes plakken terwijl hij werkt vanuit zijn gevoel. En ligt er een probleem? Gewoon oplossen! Naast het realiseren van stageplekken op de Westkruiskade zit Richard zit vol met nieuwe ideeën. Misschien moeten we een soort uitzendbureau maken zodat we jongeren referenties kunnen geven en we ze kunnen selecteren voor werkgevers. Daarnaast heb je nog genoeg talenten die ondernemer willen worden. Misschien moeten we die koppelen aan een buddy met ervaring. Alle ideeën komen samen op de website aan de kade, waar onder de noemers Stage aan de Kade, Werken aan de Kade, Vrijwilligers aan de Kade, Vacatures aan de Kade, een netwerk van mogelijkheden gerealiseerd wordt. Het succes van Stage aan de kade schrijft Richard toe aan de gezamenlijkheid. We kennen onze eigen jongeren, we helpen ze zich te ontwikkelen en brengen ze op een hoger niveau, dat is eigenlijk de clou. We verbeteren hierdoor het totaal van de wijk en iedereen werkt mee aan dit succes. 19

11 Ik heb mijzelf het doel gesteld om bij ouderen een sociaal isolement te voorkomen en te doorbreken. In de nu ontstane situatie realiseerde ik me dat niet alleen de oude vrouw in een isolement zat maar dat ik juist ook het sociaal isolement bij de zoon moest voorkomen. De oudere vrouw zag alleen haar zoon doordat ze door hem werd verzorgd maar hij kwam hierdoor nauwelijks meer de deur uit vanwege zijn zorgtaken als mantelzorger. Loekie kwam tijdens haar werkzaamheden als ouderenwerker in contact met een man van 75 die bij zijn 95-jarige moeder inwoonde en haar verzorgde. We vergeten dat mensen steeds ouder worden en dat daardoor steeds oudere kinderen hun vader of moeder moeten verzorgen. De kinderen zijn zelf dan vaak ook al bejaard en niet altijd zelf meer goed ter been. Loekie werd opgebeld door een wijkverpleegkundige en de huisarts met de vraag of zij iets kon doen voor het gezin aangezien de zoon plots een hernia had gekregen. Normaal deed hij de was, douchte zijn moeder en zorgde voor haar. Hij kon zijn moeder niet alleen laten vanwege haar dementie. Wat zou u graag willen doen? Ik vond dat er iets moest veranderen aan de situatie van de man maar wilde hierbij het initiatief bij hem laten. Ik heb hem gevraagd: Wat zijn uw dromen, wat zou u nou willen doen als u niet de zorg voor uw moeder had? Toen kwam naar voren dat hij graag zou gaan vissen, aan zijn bootje wilde klussen en zijn vriendenclub in de haven wilde zien. Hij vertelde dat Loekie Visser hij dit allemaal niet meer deed. Het zou leuk zijn als u dat allemaal weer kan doen zodat u opnieuw uw contacten weer aan kan halen, aldus Loekie. Ik heb hem toen Ik vond dat er iets moest veranderen aan de situatie van de man; maar het initiatief wilde ik bij hem laten voorgesteld dat ik een vrijwilliger zou zoeken om twee dagdelen op zijn moeder te passen. Ik heb aangegeven dat het wel moest klikken en dat ik met een vrijwilliger zou langsgekomen om kennis te maken. Na deze kennismaking heb ik bij de vrijwilliger gepolst wat ze ervan vond; van de situatie, van het huis, van de zoon en zijn moeder. Ze gaf aan dat ze het wel zag zitten. Loekie heeft vervolgens de zoon gebeld en hem zijn mening gevraagd over de vrijwilliger. Hij bleek alle vertrouwen in de vrijwilliger te hebben maar vond het wel zinvol de eerste keer een uurtje weg te gaan zodat ook de vrijwilliger haar draai kon vinden. Ik heb aangegeven dat dat prima was en dat hij dat zelf met de vrijwilliger kon afspreken. Het vertrouwen moet groeien Aan het begin bleek de zoon wat wantrouwig en vroeg hij zich af of de vrijwilliger wel goed voor zijn moeder zorgde. Hij ging daarom de eerste keer ook maar een uurtje weg. Toen hij thuiskwam zag hij dat de vrijwilliger aan zijn moeder aan het voorlezen was en dat zij aandacht aan haar besteedde. Dat was voor hem het teken dat hij met een gerust gevoel weg kon gaan van huis en ook nog wel langer dan een uurtje. Op die manier groeide een vanzelfsprekende situatie dat hij langer weg kon blijven en de vrijwilliger automatisch langer bleef. Door de komst van de vrijwilliger kwam de zoon in de gelegenheid meer en vaker zijn eigen vrienden te ontmoeten en was hij veel minder aan huis gebonden. Uiteindelijk is de vrijwilliger tot aan de dood van mevrouw elke week, op afspraak met de zoon, gekomen. Zij hadden redelijk goed contact en ze hebben dan ook gezamenlijk de begrafenis geregeld. Toen zijn moeder overleed, merkte je dat onze inzet preventief had gewerkt. Hij had zijn contacten weer aangehaald waardoor hij Hoe groter het gevoel van welzijn en tevredenheid bij deze mensen, hoe minder zij ons gaan bellen. Loekie Visser zelf niet in een sociaal isolement raakte. Het mes snijdt aan vier kanten Ik heb na het overlijden van zijn moeder nog contact met de zoon gehad om hem te condoleren. Daarna ben ik thuis bij hem langs geweest om te vragen of alles goed was verlopen. Hij gaf aan dat zowel hij als zijn moeder de aanwezigheid van de vrijwilliger als heel positief hadden ervaren. Daarnaast voelde de vrijwilliger, die werkloos was en zich weinig nuttig voelde voor de maatschappij, zich door haar inzet weer van meer waarde voor de maatschappij. Het mes snijdt in deze situatie dus eigenlijk aan vier kanten, want naast de zoon, zijn moeder en de vrijwilliger heb ik er zelf baat bij gehad. Het scheelt mij veel tijd, die ik anders had moeten besteden aan individuele begeleiding. Want let wel: hoe groter het gevoel van welzijn en tevredenheid bij deze mensen, hoe minder zij ons gaan bellen. Als ik er zo naar terugkijk is deze situatie vlot verlopen. Ik kende de vrijwilliger van te voren en had goed ingeschat dat het een juiste match zou zijn. Daarnaast heb ik de zoon met zijn hulpvraag kunnen helpen zodat hij nu dus niet meer op ons lijstje staat. 21

12 Ouahiba Achbar Ouahiba Achbar Ouahiba komt in haar werk als krachtcoach en maatschappelijk werker in contact met Mirjem, een jonge vrouw die zichzelf heeft aangemeld omdat ze hulp nodig heeft bij het aanvragen van een uitkering. Mirjem was ontslagen en het lukte haar maar niet een nieuwe baan te vinden. Samen brengen ze in kaart wat Mirjem zelf kan en wat niet. Mirjem heeft zelf de benodigde documenten bij elkaar gezocht voor de aanvraag. Stapsgewijs hebben we alles samen ingevuld en opgestuurd. Ouahiba brengt ook het netwerk van Mirjem in kaart en komt erachter dat het haar als alleenstaande moeder van een zoon van dertien jaar niet altijd even gemakkelijk afgaat. Mirjem vertelde me dat haar zoon geschorst was van school. Hij werd ervan verdacht dat hij een telefoon had gestolen. De laatste tijd vond ze het lastig met haar zoon om te gaan. Hij was aan het puberen en is op zoek naar een vaderfiguur en reageert alles op haar af. Ik heb toen een Mirjem kwam echt binnen met een muur om haar heen; die is nu helemaal weg. Voor haar was de drempel heel hoog om naar een hulpverlener te gaan om een afspraak te maken. Het is heel vervelend om over jezelf te vertellen. Voor haar was het een stap om het over haar verleden te hebben, wat ze kan en wat niet, wat voor schulden ze heeft, wat ze heeft meegemaakt. jongerenwerker ingeschakeld om haar zoon te coachen en hem respect voor zijn moeder bij te brengen. Voor wat, hoort wat Ouahiba vraagt voor haar ondersteuning wel wat terug aan Mirjem. Ik ondersteun jou in het aanvragen van jouw uitkering of hulp voor je zoon, jij geeft dan iets terug. Het is echt voor wat, hoort wat. Tijdens de gesprekken met Mirjem vraagt Ouahiba naar haar talenten. Sporten bleek één van haar hobby s en passies te zijn; ze sportte twee keer per dag. Daarnaast kwam ik erachter dat Mirjem altijd al wat in de sportbranche had willen doen. Ouahiba besluit Mirjems hobby te koppelen aan een andere activiteit. Samen met een andere collega waren we begonnen met het starten van een vrouwenbijeenkomst. Mirjem kwam direct met het voorstel om sport te geven. Toen is het balletje gaan rollen. Uiteindelijk geeft ze nu elke dinsdagmiddag een bewegingsuur, sportactiviteit of buikdansen. Daarnaast spreekt ze ook nog op andere dagen af om met de dames naar de sportschool te gaan. Het is jouw verantwoordelijkheid Aan het begin ging het sporten wat moeizaam, maar nu loopt het prima. Nu is ze wekelijks aanwezig, ze is op tijd, heeft er zin in en bereidt het voor. Ze is positief en voelt zich verantwoordelijk. Het is echt haar uurtje. Voorheen was het ik heb mijn cd tje niet bij me of het gaat me toch niet lukken om te komen Ik kwam er naarmate de tijd vorderde steeds meer achter dat je veel meer moet neerleggen bij haar: het is jouw verantwoordelijkheid, ik sta achter je maar jij moet sturen Ouahiba kijkt ook in haar eigen netwerk hoe ze Mirjem kan ondersteunen. Ik heb zelf ook mijn netwerk gebruikt om te kijken of ik iets voor Mirjem kon betekenen. Toevallig kwam er een collega op mij af die vroeg of ik iemand kende die goed kan aansturen en lekker actief is om een groep wwb ers aan te sturen. Toen heb ik haar voorgesteld. Morgen heeft ze een gesprek voor die baan, ik vind dat echt geweldig voor haar! Het gaat goed met Mirjem tot ze te horen krijgt dat haar uitkering niet is toegewezen. Mirjem had brieven ontvangen die ze nog moest beantwoorden en had meer documenten moeten overleggen. Dat had Nu is ze wekelijks aanwezig, ze is op tijd, heeft er zin in en bereidt het voor. Ze is positief en voelt zich verantwoordelijk. ze niet gedaan. Vanaf dat moment merkte ik dat het minder met haar ging. Ze had geen zin meer: ik kan niks, kan niet eens een aanvraag indienen. Ouahiba nodigt Mirjem uit voor een gesprek en vraagt haar wat ze zelf kan gaan doen om de uitkering toch voor elkaar te krijgen. Mirjem kwam zelf met het voorstel een advocaat in de arm te nemen en in hoger beroep te gaan. Ik heb haar toen ook uitgelegd hoe belangrijk zij voor de groep is. Zonder Mirjem doet de groep niets. Ik probeer haar uit die negatieve sleur te trekken. Die WIE-focus start bij nul Ik vind het lastig om de WIE-focus in te zetten bij een gezin met huiselijk geweld of met torenhoge schulden. Ik wil mensen dan niet gaan afschrikken door te zeggen: jij hebt tachtigduizend euro schuld zie ik, maar wat zijn eigenlijk je hobby s? Bij een groot aantal cliënten pas ik het ook niet direct toe, dat komt in een later stadium en dat heeft echt te maken met de problemen die ze hebben. In principe wil je van min drie naar nul toewerken en dan vanaf nul starten vanuit de WIE-focus. Mijn cliënten beginnen meestal bij min drie of min twee, dan werk je eerst stap voor stap naar boven. 23

13 Rick Raalte Rick Raalte Dream chasers Twee jaar geleden heb ik voor Radar de eerste social firm opgezet. Het was een oude fietsenwinkel waar tweedehands fietsen werden gerepareerd en verkocht. Naast die fietsenwinkel heb dus ik vier verschillende ondernemingen in het pand ondergebracht: een kapperszaak, een zaak voor pasfoto s, een zaak waar T-shirts bedrukt kunnen worden en een sieradenzaakje. Samen met jongeren en ondernemers heb ik dit opgezet. Er komen vanzelf jongeren op af, je raakt met ze aan de praat en er blijken er een aantal zelf al ondernemende dingen te doen, alleen heel erg los en zonder enige gedachte erachter. Ik ben die jongeren gaan begeleiden. Ik leerde een dame kennen die een online webshop had voor handgemaakte sieraden. Zij was een klant van één van de ondernemers en zo ben ik met haar in gesprek geraakt. Ze gaf aan dat ze merkte dat mensen behoefte hadden om de sieraden te zien en te voelen, wat online toch lastig is. Zo ben ik met haar in gesprek gegaan over wat zij wilde, hoe ze het voor zich zag en uiteindelijk heeft ze nu in het gebouw haar Rick houdt zich bezig met ondernemerschap en talentontwikkeling. Ik werk met jongeren die een ondernemerswens hebben. Die probeer ik samen met hen te realiseren. Ik richt me hierin op het duoondernemerschap, dus ondernemen naast school of je baan. Tegelijkertijd probeer ik al die losse ondernemers bij elkaar te brengen, zodat ze kijken naar elkaars kwaliteiten en voor elkaar doen waar ze goed in zijn. eigen ruimte waar ze sieraden verkoopt. Je ziet nu dat zij ook samen met de jongen die de T-shirts ontwerpt, gezamenlijk dingen gaat maken: hij ontwerpt shirtjes, zij zet de sieraden erop. Het zijn eigenlijk gewoon dingen die je aan elkaar vastknoopt. Er kwam vaak een jongen langs om zijn ontworpen kleding te laten bedrukken. Zo ben ik met hem in gesprek geraakt en kwam ik erachter dat hij vanuit huis werkte, wat lastig was. Waarom ga je niet bij hen zitten? Drie keer in de week, doe hier je ding. De jongeren kenden elkaar eerst niet, nu noemen ze zich een ondernemersplatform onder de naam Dream chasers. Het is de bedoeling dat we het langzaamaan gaan overdragen aan hen. De next generation Twee maanden geleden kreeg ik een mailtje van hen: we hebben een idee en willen met je overleggen. Wij willen andere jongeren werkplekken aanbieden met dezelfde intentie, inspiratie en motivatie als wij hadden toen wij startten. Zo kunnen we hen het vak leren, kennis overdragen maar tegelijkertijd ook zelf kijken of we ruwe diamantjes tegenkomen voor onze eigen onderneming zodat we kunnen groeien. Geweldig, ik heb dit idee met hen omarmd en uitgewerkt. Mijn idee was dat ze gezamenlijk met elkaar de onderneming gingen runnen. Maar zij zijn een stap verder en willen hun kennis en expertise overdragen aan de next generation. Het traject duurt acht tot veertien weken en de jongeren leren over ondernemerschap, krijgen een stukje begeleiding van wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik? Met alles wat ze leren organiseren ze een eindevenement. Inclusief modeshow, kaartverkoop, sponsoring, catering, het huren van de zaal en het slotfeest. Tijdens het project realiseren ze ook hun eigen ondernemersplan, dat ze gaan pitchen voor een onafhankelijke jury. Het geld dat dit project oplevert, is het startkapitaal voor de jongere met het beste plan. Wie zit er in je netwerk? Ik heb ze ondersteund en zij wilden daar wat voor terugdoen. Nu bieden zij andere jongeren kansen en mogelijkheden. Tegelijkertijd kijken ze voor de jongeren die ze nu benaderen in hun eigen netwerk. Dit doen ze ook voor hun onderneming. Je hoeft niet altijd bij professionals te gaan kijken, kijk eens in je eigen netwerk, heb je niet een broer, zus, oom of tante die je boekhouding kan doen? Er zit een dame bij die heel goed is met administratie en een jongen die daar een broertje dood aan heeft. Zouden jullie twee niet even De WIE-focus is een manier van werken die je je ook nog eens eigen moet maken als jouw manier van werken, kunnen kijken wat jullie voor elkaar kunnen betekenen? Je ziet ook dat ze onderling voor elkaar inspringen, bijvoorbeeld tijdens de vakantie. Je moet de WIE-focus verwerken in jouw manier van werken Je gaat niet aan die jongeren uitleggen als je begint wat de WIE-focus inhoudt. Dit zijn hele jonge, hippe mensen, die nu in het leven staan. Het gaat om kleding, schoenen, sieraden, dan breng je het op een andere manier. De WIE-focus is een manier van werken die je je ook nog eens eigen moet maken als jouw manier van werken, jouw aanpak. Ik geloof niet dat je dingen één op één kan knippen en plakken. Je moet je goed realiseren dat het te maken heeft met doelgroepen en je manier van werken. Voor mij is het een stuk gemakkelijker dan voor een maatschappelijk werker om zo te werken omdat de jongeren gelijk resultaat zien: mijn boekhouding wordt gedaan, dan maak ik jouw zaak wel schoon. Ik worstel er niet mee en werk al heel lang zo. Het is de realiteit, zo zit het leven in elkaar, je kunt niet verwachten dat anderen altijd maar alles voor je blijven doen. 25

14 Joke Machielse (l.) en Fatima Lamkharrat (r.) Wat zou je zelf kunnen doen? We hebben de mensen bij elkaar gezet en dachten: laten we eens kijken wat ze willen, waar hun behoeften liggen en of die een beetje gelijk zijn of niet. Fatima en Joke kwamen er al snel achter dat zij allen ex-mantelzorgers waren. We hebben een paar keer met dit groepje samen gepraat en eigenlijk hadden ze dezelfde soort vraag: Ik heb altijd voor mijn partner gezorgd, daar ging al mijn tijd in zitten, ik heb mijn netwerk verwaarloosd en moet weer opnieuw beginnen want ik wil niet geïsoleerd raken. Ik wil graag dingen gaan doen, maar niet alleen. De vijf exmantelzorgers wilden graag iets doen op zondagmiddag, met muziek, lekker eten en samenzijn. Logische vragen die daarop volgde voor ons waren: wat zou je daar zelf in kunnen betekenen? Wat zou je zelf kunnen doen? Welke rol zou je daarin willen spelen? De ex-mantelzorgers reageren verrast en vinden het spannend. Moeten wij dat dan doen? En hoe dan? Dat is eigenlijk wel eng, kunnen we dat wel? Fatima en Joke besluiten samen met de vijf ouderen te kijken waar hun kwaliteiten en talenten liggen. Eén vrouw kwam uit de horeca en wordt enthousiast van het klaarmaken Kijk, het Thé-dansant is natuurlijk gewoon een middel om andere mensen te ontmoeten en samen dingen te ondernemen. Zo maak je dat netwerk gewoon weer groter. Want die ene zondag gaat voorbij, maar wat het oplevert daar gaat het om. Joke en Fatima kwamen elkaar in het team tegen omdat ze allebei signalen hadden opgevangen van alleenstaande ouderen die op zoek waren naar activiteiten. Samen met een groep ex-mantelzorgers ouder dan 55 jaar kwamen zij tot het organiseren van een Thé-dansant. Daarbij sloten ze aan op de wensen en talenten van deze ouderen. van lekkere dingen, ze kan het ook heel goed. Eén man vertelde dat hij iets met muziek wilde doen. We hebben dat aan elkaar gekoppeld en toen is er een Thédansant uit gekomen. Een gezellig middag met muziek, een hapje en een drankje. Het werkt en we doen het zelf! De voorbereidingen voor de eerste Thédansant verliepen voorspoedig. We hebben samen een programma bedacht en een flyer gemaakt. Joke heeft een draaiboekje gemaakt als houvast en eigenlijk is er vanzelf een taakverdeling ontstaan. Van lieverlee loopt het gewoon. De Thé-dansant was dan ook een groot succes. De eerste keer kwamen er 23 mensen, allemaal 55-plus. Er werd gezellig gedanst. Het effect van dit succes straalt af op de vijf ex-mantelzorgers. Ze werden heel enthousiast: het werkt en we doen het zelf! Toen hadden ze ook meteen zoiets van oh dit moeten we vaker doen. We hebben dan ook afgesproken om elke laatste zondag van de maand een Thé-dansant te organiseren. Fatima Lamkharrat en Joke Machielse Na het succes van de eerste keer sluiten er vier nieuwe vrijwilligers aan, die ervaring hebben met vrijwilligerswerk. Joke en Fatima proberen de Thé-dansant nu te verzelfstandigen, zodat de ex-mantelzorgers het in eigen beheer kunnen doen. Langzaamaan trekken de dames zich terug. De volgende keer willen we meer naar de achtergrond, dan zijn we wel aanwezig maar dan als gast. Ik kan me ook voorstellen, vertelt Joke, dat wij op een gegeven moment niet meer komen op zondag maar dan heb je nog wel overleg over hoe het was, wat er nog verbeterd kan worden en of onze hulp nodig is. Zelfvertrouwen Die positieve reacties, vertelt Fatima, doen iets met mensen. Dat ze een drempel genomen hebben en dat dat positief gewaardeerd wordt vult Joke aan. Richard, de meneer die de muziek regelde, werd positiever omdat iedereen zo enthousiast op de muziek reageerde. Het was een beetje een chagrijnige, mopperige man. Hij is nu positiever, opener en leuker. De man die de financiën doet die was van ik kan niks. Maar hij doet het wel, hij zet de tafels klaar en doet de financiën bij de entree. Zo krijgt hij toch wat meer vertrouwen in zijn eigen kunnen door het gewoon te doen. Ook het netwerk van de ex-mantelzorgers wordt uitgebreid. Met kerst heeft één van de dames de andere uitgenodigd voor het kerstdiner. Dat was echt leuk, normaal zouden ze de kerst dan helemaal alleen doorbrengen. Het kwam ter sprake in het overleg en toen heb ik geopperd: waarom gaan jullie niet iets samen doen? Door het te benoemen werd het een mogelijkheid. De Thé-dansant was een groot succes; De eerste keer kwamen er 23 mensen, allemaal 55-plus. Ik vind het wel zoeken hoe je mensen in hun eigen kracht zet, wat de juiste manier daarvoor is. Soms kom je bij mensen waar je zelf nog heel veel vertrouwen moet winnen en die toch heel wat problemen hebben. Ik kom in de Burgertriade vooral in contact met geïsoleerde mensen, hoe krijg ik die in hun eigen kracht? Waar Joke aan de ene kant worstelt met de eigen kracht, vindt Fatima de wederkerigheid het lastigst. Ik kan mijn vinger er niet opleggen wanneer het wederkerigheid is en wanneer je het inzet. Ik heb cliënten die zo met hun eigen problemen bezig zijn. Moet je iemand dan vragen of hij iets voor iemand anders kan doen? Soms helpt het mensen juist, dan gaan ze eropuit, zien ze andere mensen. Dus soms lukt het wel en soms niet, dat is heel intuïtief. Ik vind het fijn sluit Fatima af, dat deze oudere mensen die in een bepaalde fase in hun leven zitten op ons zijn afgestapt. Ze hebben op late leeftijd nog zelf het initiatief genomen en aangegeven dat ze bang zijn in een sociaal isolement te raken, en dat ze daar iets aan willen doen. Het is nu een groep van negen. Ik vind het leuk en krijg er echt energie van. 27

15 Elske Geleedst Elske Geleedst Belfleur biedt hulp aan huis door vrijwilligers. Elske traint hen, werkt aan hun klantgerichtheid en neemt vrijwilligers mee op intake om ervaring op te doen. De ene wederkerigheid is de andere niet Elske kijkt bij de intake met vrijwilligers ook hoe hun situatie is en of ze mensen om zich heen hebben die iets betekenen. Het is belangrijk dat mensen goed in hun vel zitten om goed het vrijwilligerswerk te kunnen doen. Er moet dus ook aandacht voor hen zijn. Daarnaast vragen wij aan de vrijwilliger inzet, dat betekent dat je aan ons ook iets mag vragen. Bij de klant is de wederkerigheid echter veel ingewikkelder. Mensen mankeren zoveel en zijn gefocust op hun problemen, ze zijn afhankelijk van de hulp van anderen. Een meneer die dood wil, gaat helemaal niks meer voor een ander doen. Toch kan de wederkerigheid ook in kleine dingen zitten. Zo hebben we een weduwnaar die niet goed zelf kon koken gekoppeld aan een mevrouw die iemand nodig had om Uiteindelijk bepaalt iemand zelf te grens. Dat blijft ingewikkeld, want hoe ver ga je? Ik denk dat wij ver gaan, wij zeggen niet gauw van: nou, laten we het maar zitten. Ik vind het dan ook knap als het je lukt door te dringen tot iemand, dat dingen ook wel eens anders zouden kunnen zijn dan hij of zij gewend is. Een greep uit de ervaringen van Elske, coördinator en belegeider van vrijwilligers van de organisatie Belfleur. haar boodschappen te doen. Nu doet de meneer één keer per week de boodschappen, bereidt zij de maaltijd en eten ze samen voor het sociale contact. Online mijn boodschappen bestellen, dat kan ik toch helemaal niet? Vrijwilligers zeggen soms dat ze het idee hebben dat ze gebruikt worden; heeft iemand mijn hulp echt wel nodig? Dan gaan we echt kijken wat iemand zelf kan, hoe het zit met het netwerk en of het terecht is hier een vrijwilliger wordt ingezet. Dit was ook het geval bij de vrijwilliger die werkte bij meneer Bakker. Meneer Bakker is door een herseninfarct halfzijdig verlamd geraakt en eet erg veel. Elke week komt er een vrijwilliger voor de boodschappen, die zich een ongeluk sjouwt. Deze vrijwilliger moet ook de potjes opendraaien en in de ijskast zetten en voor de hele week de broodjes snijden. Meneer Bakker kan dat zelf niet meer. Die man presteert het dan ook nog om gewoon tv te gaan kijken en helemaal niets te zeggen. Vaak zegt hij niet meer dan: hier ligt het lijstje en hier ligt het geld. De vrijwilliger die sinds oktober kwam vond dat hier iets mee gedaan moest worden. Meneer heeft een computer, wellicht dat hij dan ook online boodschappen kan bestellen. Elske vindt het een goed voorstel, dus de vrijwilliger legt het aan de man voor. Maar die computer daar kan ik toch niks mee want ik ben halfzijdig verlamd, en ik heb ook nog eens geen internet! Nou, zei de vrijwilliger, dan moeten we dat gaan aanvragen. Misschien dat uw zoon het kan regelen? De man is veel spraakzamer geworden, hij vertelt meer. Elske ontvangt een boos telefoontje van meneer Bakker: Nou wil die vrijwilliger dat ik boodschappen ga bestellen op de computer en dat kan toch helemaal niet? Elske komt erachter dat de man bang is dat de boodschappen thuisbezorgd worden maar dat er dan niemand voor hem is om het uit te pakken. Ze weet meneer Bakker gerust te stellen: U maakt een afspraak wanneer er bezorgd wordt en wij regelen dat er iemand is om uit te pakken en de bestellingen met u te doen, vertelt ze hem. Elske vertelt ons waarom het zo belangrijk is dat deze stap wordt gezet: Qua tijdsbesteding maakt het natuurlijk niet uit, maar het gaat erom dat de man zelf ook weer wat gaat doen. Elske spreekt de man ook aan op zijn houding. Maar als we dan ook nog samen achter de computer gaan zitten, wordt het tijd dat u een beetje gezelliger gaat doen, want kijk ik doe dit ook vrijwillig. Dan is het ook prettig als u zich wat netter kleedt, want zo n half naakte man.... Elske ziet het effect van deze aanpak bij meneer Bakker. Dan zie je gewoon dat er iets gebeurt. Je merkt dat hij het toch belangrijk vindt dat de vrijwilliger blijft komen, ook al is hij het er niet helemaal mee eens dat hij actief wordt ingeschakeld. Hij vindt het blijkbaar toch belangrijk het contact met de vrijwilliger goed te houden. Dan ben je bijna een half jaar verder voordat er iets gebeurt, maar het is hartstikke belangrijk dat er iets gebeurt. Die man is veel spraakzamer geworden, hij vertelt meer. Hij is zelf nu bezig met hoe dat moet met de computer. We zijn nog niet zover dat het besteld is, maar de basis is gelegd; een klimaat waarin het misschien wel kan. Het gaat toch om het idee dat we die man op een of andere manier helpen met ontdekken wat hij nog meer kan. Op naar de toekomst: Wij doen dit met zijn allen! Ik ondersteun de vrijwilligers, maar ik heb het liefst dat als iets niet lekker loopt de klanten en vrijwilligers het zelf oplossen. Dit sluit aan bij het idee dat Belfleur een organisatie wordt die geheel van de bewoners zelf is, waar geen professional zich mee hoeft te bemoeien. Ik probeer de komende jaren (jaar) om een structuur om de organisatie heen te bouwen waarin de bewoners invloed hebben en de vrijwilligers kunnen ondersteunen; een soort van wij doen dit met zijn allen als klanten en vrijwilligers. 29

16 Mahender Autar Mahender Autar Ik heb hier alles, wat moet ik daar? De allochtone populatie vestigde zich in het Oude Westen, puur om de cultuur. Alle primaire behoeften waren in de omgeving. Wat gebeurde er, al die migranten voelden zich thuis, kwamen en komen amper in aanraking met de Nederlandse bevolking. Het gevolg hiervan is de taalachterstand, het taalniveau is gigantisch laag gebleven. We zitten nu in de derde en vierde generatie. Hoe bestaat het dat ze de Nederlandse taal en cultuur niet beheersen? Het heeft te maken met de voorzieningen, die zijn in je eigen omgeving waardoor je cocongedrag gaat vertonen. Ik heb hier alles, wat moet ik daar? Taal en cultuur Mahender besluit taal en cultuur als instrumenten in te zetten. We moeten iets aan de taal verbeteren en tegelijk de cultuur hieraan koppelen. We hebben het als één product aangeboden: taallessen én kennismaking met de Nederlandse cultuur door elke cursist te koppelen aan Ik had niet verwacht dat je ons zo waardeert, kreeg ik terug van één van de ambassadeurs. Ik laat het aan hen over, zij hebben de regie en ik ben de coach die faciliteert. Mahender zet taalcursussen in om de allochtone populatie uit Rotterdam centrum perspectieven te bieden. Hij weet zijn cursisten te bereiken via ambassadeurs. Inmiddels zijn er 172 cursisten en binnenkort starten er nog 140. De aanmeldingen blijven binnen komen. een taalmaatje. Je kan natuurlijk niet iedereen aan een cursist koppelen. We hebben geëxperimenteerd met een groep ambtenaren; ga nu eens in het veld kijken, wat leeft er, wat speelt er? Daarnaast hebben we burgers via de vacaturebank en via mond-op-mond reclame benaderd. De derde groep zijn derdejaars studenten maatschappelijke dienstverlening van het ROC. Zij moeten stage lopen en leren wat hulpverlening is. Op deze manier leren ze hun klant kennen. Hoe organiseer je zoiets? Je gaat kijken naar bestaande structuren: waar zit de doelgroep? Wie zijn de ambassadeurs binnen de doelgroep en instellingen. Al snel kwam ik op twee dingen: het eerste wat ik miste was een stabiele structuur, het tweede wat ontbrak was perspectief bij de doelgroep. Mahender gaat aan de ene kant praten met de ambassadeurs en doelgroepen. Hij voedt hen met informatie en mogelijkheden, en legt de verantwoordelijkheid bij hen neer. Zij vroegen aan mij: Wat ga jij doen? Ik ga niks doen, wij zorgen voor de organisatie en jullie moeten het doen, was mijn antwoord. Maar jullie zijn toch de professionals, jullie moeten het toch doen? Nee, we gaan het anders doen, jullie zijn de deskundigen en waar het mis en fout kan gaan zijn wij er als ondersteuner om jullie te coachen. Aan de andere kant gaat Mahender in gesprek met beleidsmedewerkers over faciliteiten, materialen en leslokalen. Zo komt hij in contact met Stichting lezen en schrijven, die verrast reageert als Mahender vertelt over zijn project. Ik heb 90 mensen die taalles willen volgen, maar ik heb geen aanbod. Ze keken naar mij van, hoe heb je dat verzonnen? Via Lezen en schrijven krijgt Mahender zowel materiaal voor de taallessen als een aanbod om zijn taalvrijwilligers te trainen. Mahender legt het eigenaarschap bij de ambassadeurs. Ik heb hen constant ondersteund, bij vragen meteen ingesprongen en geen loze beloftes gedaan. Dan zie je dat zij de eigenaars zijn, de groep is van hun en wij faciliteren alleen maar. Hij geeft hen een rol en positie: Oké, jullie hebben een groep mensen en het eigenaarschap ligt bij jullie. Jullie hebben de kennis en de knowhow hoe je die mensen bereikt. Waarom zou ik jullie overslaan en rechtstreeks naar de doelgroep gaan? Jullie zijn mijn ogen en oren, en weten wat er speelt. Het is jullie omgeving, jullie buurt, maak er iets moois van! We moeten iets aan de taal verbeteren en tegelijk de cultuur hieraan koppelen. Kruip in de huid van de ander Onze doelstelling met dit project is zelfmanagement; dat mensen niet meer hun handje op moeten houden van ik kan niet lezen, ik kan niet schrijven. Je voorkomt dat doordat mensen in een ander netwerk komen, meer naar buiten komen en de taal leren. Dan ga je met een heel andere bril naar het leven kijken, met een Nederlandse bril. Mahender benadrukt dat het belangrijk is voor de migranten om uit hun cocon te ontsnappen. Je moet weten welke omgangsvormen er zijn in het publieke domein, waarom er in de Nederlandse samenleving een bepaalde openheid, humor is. Een kijkje in de gaarkeuken van beroepen Als ik eenmaal de cursisten heb leren kennen zie ik talenten: jij kan dit en jij dat. Dan prikkel ik ze en zie je ze bewegen. Wij hebben een leeszaal die wordt beheerd door vrijwilligers. Vier van mijn cursisten staan daar nu ook ingeroosterd om te beheren, zij zijn daar dus actief. Wat ik nu wil is dat ze andere dingen gaan doen. Morgen is het Chinese spreekuur, twee vrijwilligsters worden ingezet om de boel te vertalen. Eentje zei van joh dit vind ik leuk. Misschien wil ik wel staatsexamen doen en een opleiding volgen. Je laat ze in de gaarkeuken kijken van bepaalde beroepen, biedt ze perspectief en dan willen ze verder leren. 31

17 Jacqueline Walden In haar werk als vrijwilligersmakelaar kwam Jacqueline in contact met mevrouw Meijer, een vrouw met zware COPD die hele dagen op bed ligt te roken. Mevrouw Meijer is een gracieuze vrouw van 76, die jazz-danseres is geweest en haar eigen jazzcafé heeft gehad. Zij had behoefte aan ondersteuning bij haar administratie. Bij mijn eerste bezoek aan mevrouw Meijer merkte ik dat haar administratie op orde was, er moest alleen iets kleins uitgezocht worden. Naar mijn idee had ze meer behoefte aan aandacht en ondersteuning, aangezien ze door de herindicatie minder recht had op zorg. Jacqueline besluit voor de administratie een student aan mevrouw Meijer te koppelen die helemaal weg is van jazzmuziek. Hij vindt haar verhalen prachtig en hangt echt aan haar lippen, je ziet hem helemaal opbloeien. Dit is een goede match, waardoor mevrouw Meijer ook iets terug kan doen. Daarnaast regelt ze een honden uitlaatpoule aangezien de thuiszorgmedewerker de Jacqueline is vrijwilligersmakelaar. Via de sociale dienst worden er mensen met een uitkering naar haar doorverwezen. Ik moet ervoor zorgen dat ze weer gaan participeren, ze moeten minstens 20 uur per week vrijwilligerswerk doen. Deze groep heeft meestal een grote afstand tot de arbeidsmarkt, ze zijn vaak laaggeletterd. Ik zorg daarnaast voor de verbinding tussen het bedrijfsleven en kleine zelfstandigen. Binnen die verbindingen moet ik werkplekken realiseren voor vrijwilligers, mogelijk stageplekken en het liefst betaald werk. Naast het werven is Jacqueline ook degene die vrijwilligers begeleidt en traint. De balie wordt gerund door vrijwilligers, die ik coördineer. Zij zijn op zoek naar betaald werk. In de trainingen maak ik ze bewust van wie ze zijn en wat ze kunnen, krijgen ze sollicitatietraining, leren ze hoe ze zichzelf moeten presenteren en werken we aan bewustwording. hond van mevrouw Meijer niet meer mag uitlaten. Samen met haar zoon en jongens uit de buurt pakt ze dit op. Voortaan pakt ze het zelf op! Jacqueline zorgt niet alleen voor een vrijwilliger voor mevrouw Meijer, maar verwacht ook dat mevrouw Meijer zelf meer gaat doen, vanuit haar eigen kracht. Toen ik daar kwam kon de thuiszorgmedewerker niks goed doen, mevrouw Meijer klaagde, was ontevreden en commandeerde haar. Dan had haar thuiszorgmedewerker een warme prak gebracht en vond mevrouw het de lauw, snauwde ze haar tot drie keer toe af om het op te warmen. Mevrouw Meijer vindt dat ze genoeg voor de thuiszorgmedewerker doet, aangezien zij met haar werk bij mevrouw Meijer haar vaste lasten kan betalen. Jacqueline spreekt mevrouw Meijer hier op aan. Zij zorgt ervoor dat jij je dag op een menswaardige manier doorkomt. Dus als zij uw maaltijd heeft gebracht en u vindt het te koud, dan kunt u ook zelf naar de keuken lopen en het eten opwarmen. Mevrouw Meijer sputtert tegen: maar daar is zij toch voor, dat is haar taak? Mijn taak was ervoor te zorgen dat iemand je hielp met je administratie, aldus Jacqueline. Mevrouw Meijer, je hebt nu iemand die je hond uitlaat, je hebt gezelschap, dat viel ook niet binnen mijn taak maar dat doe ik gewoon binnen mijn mogelijkheden. Dat heeft wel geholpen; voortaan pakt ze het zelf op en biedt ze haar thuiszorgmedewerker ook wel eens vanuit zichzelf een kopje koffie aan. Het informeel netwerk is breder dan je familie, het is ook je naaste buur Mevrouw Meijer heeft al tien jaar geen contact meer met haar zoon. Voorheen zou Jacqueline erop hebben inzet om dit contact te herstellen. Nu merkt Jacqueline echter dat ze anders kijkt naar het netwerk dan voorheen. Ik zie nu in dat het informeel netwerk breder is dan alleen je familie, het is ook je naaste buur. Binnen die omgeving moet je ervoor zorgen dat iemand niet geïsoleerd en eenzaam leeft. Alleen het gevoel dat ze een netwerk heeft waar ze op kan terugvallen, geeft haar een gerust gevoel. Ik zie nu in dat het informeel netwerk breder is dan alleen je familie, het is ook je naaste buur. Jacqueline Walden Ze is vrolijker, klaagt minder Jacqueline verwacht van mevrouw Meijer ook iets terug. Wij kwamen daar binnen en zij lag altijd op bed. Dan moest je bij haar langs komen op de slaapkamer want ze was oh zo moe en oh zo ziek. Ik zeg: mevrouw Meijer, je vindt het leuk dat mijn jongens en ik langskomen maar we hebben dan wel een probleempje; wij roken niet en jij heel veel. Wij moeten elkaar daarin zien tegemoet te komen. Dan merk je dat ze bereid is minder te roken als je er bent. Mevrouw Meijer heeft nu een goed netwerk om haar heen, dat is uitgebreid met mensen uit de buurt. Jacqueline kan dus met een gerust hart een stapje terug doen. Ik bel haar af en toe op en dan merk ik dat het goed gaat, dat ze niet eenzaam is. Ze heeft contact met haar buurvrouw, met jongens uit de buurt. Jacqueline merkt dat mevrouw Meijer door haar aanpak nu beter in haar vel zit. Ze komt je nu meer tegemoet. Zo gaat ze met mij mee naar buiten om korte stukjes te lopen. Ze is ook vrolijker, klaagt minder. Ze is nu bereid vanuit zichzelf iets terug te doen, ze deelt haar prachtige verhalen en al haar kennis over jazzmuziek. agt minder. Ze is nu bereid vanuit zichzelf iets terug te doen, ze deelt haar prachtige verhalen en al haar kennis over jazzmuziek. 33

18 Natalie Dupon Natalie is vanuit haar achtergrond als buurtcoach bekend met de bewoners van Rotterdam centrum. Dit komt haar goed van pas in haar werk als coach, waarbij ze zich inzet op jeugd, jeugdparticipatie, preventie en overlast. Ik was veel bezig met meiden en seksueel grensoverschrijdend gedrag. We zijn twee weekenden weggeweest met een groep van dertien meiden, in samenwerking met de politie. Het eerste weekend ging over weerbaarheid in het algemeen en het tweede over weerbaarheid en seksueel grensoverschrijdend gedrag. De doelstelling van de training was meiden alert te maken en elkaar niet te veroordelen. Als een meisje seksueel grensoverschrijdend gedrag vertoont komt dat ergens door, dan is er iets aan de hand. Stoot zo n meisje niet af, maar omarm haar en vraag wat er aan de hand is. Tikkende tijdbom Al een paar weken ging er een seksueel getint filmpje rond waarop één van de meiden uit de buurt te zien was met een jongen. Het was uiterst belangrijk om deze situatie onder ons te houden. Onze aanpak hiervoor was in volle gang; één van de onderdelen hiervan was dat het betreffende meisje meeging met het weerbaarheidsweekend. Twee dagen voor vertrek dreigt het filmpje echter uit te lekken naar de familie, er was een grote kans op eerwraak. Ik heb direct de meiden van het vorige weekend en meiden die ervan wisten geappt en bij elkaar gebracht voor spoedoverleg. Ik heb ook agenten die hiervan op de hoogte waren en het meisje waar het over ging hiervoor uitgenodigd, ze wist niet wat haar te wachten stond. Natalie zet heel bewust in op het netwerk van het meisje. Wat er ook gebeurt, zij moet een veilig netwerk hebben, een groep vriendinnen waar zij op terug kan vallen. Ze bespreekt dit ook met de groep. We zijn er niet om mensen af te kraken, jullie konden het ook zijn. Ga elkaar niet afvallen, meiden moeten elkaar Het was een tikkende tijdbom. juist steunen. Samen met een taakagent jeugd haalt Natalie de situatie uit de taboesfeer en spreekt ze af dat het meisje meegaat op weekend. Ook heeft ze contact met de moeder die nog steeds van niets weet, maar het goed vindt dat haar dochter meegaat op het weekend. Het was een tikkende tijdbom. Bij thuiskomst zwaait er wat! Zoals Natalie heeft afgesproken met de meiden die achterblijven in de wijk, houden ze haar gedurende het weekend op de hoogte. Zo ontvangt Nathalie een bericht van hen met de boodschap: ze weten het, de moeder weet het!. De moeder van het meisje zoekt contact en vraagt Natalie op een kalme, vriendelijke toon aan de telefoon hoe het gaat op het weekend. Ik vond het erg verontrustend dat het filmpje niet aan de orde kwam, aangezien ik wist dat ze ervan op de hoogte was. De taakagent jeugd besluit na dit telefoontje haar collega s te bellen om te inventariseren wat de risico s zijn. Twee agenten gaan thuis langs. Er lijkt niks aan de hand te zijn, tot één van de broers zich verspreekt. Toen we van het weekend thuiskwamen hadden we daarom afgesproken dat ik haar samen met de politie naar huis ging brengen. Vervolgens kwam haar broer haar halen, echt op zo n toon van ik maak je af. Hij had zijn vrienden meegenomen, die haar uitscholden voor hoer. De politie besluit de crisisopvang in te schakelen, daar verblijft het meisje drie tot vier weken, tot het weer veilig is om naar huis te gaan. Bewustzijn Het was goed voor de dames om op het trainingsweekend mee te maken dat seksueel grensoverschrijdend gedrag een zeer actueel en confronterend thema is. Het heeft hun ogen geopend dat zoiets onschuldigs veel gevolgen kan hebben. Het meisje had verstoten kunnen worden door de wijk, uit de familie, op school. Uiteindelijk is het goedgekomen, door middel van verschillende gesprekken met het gezin en door goede begeleiding. Maar het had ook heel anders kunnen aflopen. Natalie merkt daarnaast dat het gelukt is een netwerk te creëren dat klaarstaat Uiteindelijk is het goedgekomen, maar het had ook heel anders kunnen aflopen Natalie Dupon voor het meisje. De groep heeft niet alleen iemand uit hun eigen groep ondersteund, maar ook op school zijn ze er voor haar. Ze zijn er bewust mee bezig door te bemiddelen of elkaar te helpen en juist niet door te roddelen. Twee van die meiden zitten bij haar op school en spraken haar erop aan dat ze een strakke legging aanhad. Die meiden zeggen dan niet: Je bent een hoer, je roept het op je af maar Hé, dat is niet zo handig als je dat aanhebt. Je weet toch waar we het over hebben gehad? Seksueel grensoverschrijdend gedrag is echt een issue! Natalie blijft zich in de toekomst inzetten voor meiden en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ik ga met een kleine groep van vijf meiden verder en hen trainen. Vijf meiden die gemotiveerd zijn om echt wat voor andere meiden te betekenen en met hen in gesprek te gaan. Ik ga ook inzetten op de overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs. Je ziet dat ze in de eerste klas qua uiterlijk en gedrag van klein meisje ineens in een jonge vrouw veranderen. Ik hoop dat we in de toekomst meer kunnen betekenen voor die meiden. 35

19 Mattis van den Bogaard Mattis gaat in haar werk echt langs bij ouderen thuis, ze gaat eropaf. Ze neemt de tijd voor mensen en krijgt het vaak voor elkaar dat ze zich voor haar openstellen. Dit gebeurde ook bij meneer van der Velde, met wie ze in contact kwam via de huisartsenlijst. Meneer van der Velde is een zelfstandige man, die al zijn hele leven alleen is. Ik ging bij hem op huisbezoek en merkte dat het contact wat stroef ging. Van een collega van mij had ik gehoord dat meneer van der Velde van beleggen hield. Ik zag in zijn huis ook allemaal boekjes over beleggen liggen. Ik besloot daarom hierover in gesprek te gaan met hem. Ik heb hem gewoon gevraagd hoe beleggen in zijn werk gaat, of hij me dat eens uit kon leggen. Door de tijd voor dit gesprek te nemen en te praten over zijn hobby merkt Mattis dat er contact ontstaat. Als je maar een klein verschil in iemands leven kan maken dan geeft dat zo n kick. Mattis werkt als krachtcoach van 26 jaar met ouderen boven de 70 jaar. Ze werkt graag met deze doelgroep omdat er nog zoveel te halen valt. Via een lijst die ze van de huisarts heeft gekregen benadert ze alle ouderen van 80 jaar en ouder, samen met een groep collega s. We kijken of er belemmeringen zijn in het zelfstandig functioneren en of de kwaliteit van leven nog verbeterd kan worden. Naast haar werk als krachtcoach werkt Mattis als aandachtsfunctionaris mantelzorg. Ik ga mantelzorgers bij mijn collega s op de kaart zetten, zodat ze er meer oog voor hebben.. Probeer het nou gewoon eens; als het niets is, is het niets Een belangrijk onderdeel van Mattis baan is het uitbreiden van het netwerk van mensen om eenzaamheid te voorkomen. Ze is er bewust mee bezig mensen met elkaar in contact te brengen. Mijn collega Cindy kwam met het idee om meneer van der Velde in contact te brengen met meneer Zeilstra. Meneer Zeilstra is ook een zelfstandige man, die net als meneer van der Velde interesse heeft Als het niks is, is het niks en bent u zo weer weg. in beleggen. Dit leek ons dus een goede match. Mattis heeft meneer Zeilstra wel een zetje moeten geven om dit contact aan te gaan: Probeer het nou gewoon eens, als het niks is, is het niks en bent u zo weer weg. Door de drempel voor hem te verlagen, gaat meneer Zeilstra overstag. Samen met Cindy ben ik met de twee heren een hapje gaan eten. Het gesprek kwam aardig op gang en beiden heren gaven achteraf aan dat ze het leuk hadden gehad. Aangezien ze zelfstandig en op zichzelf zijn, zoeken ze elkaar echter niet zo snel op. Mattis geeft niet op en blijft inzetten op het netwerk van beide heren. We hebben weer een aantal activiteiten georganiseerd en telkens nodig ik meneer van der Velde en meneer Zeilstra weer uit. Ik probeer ze dan met elkaar in contact te brengen. Je weet dat het klikt; ze zitten gezellig met elkaar te praten. Zo breid je toch het netwerk uit. In het geval van deze casus leven beide heren een wederkerigheid naar elkaar. Praten over elkaars hobby s draagt bij tot minder eenzaamheid. Eenzaamheid is een van de ingewikkeldheden en natuurlijke processen van ouder worden. Dit ontstaat door een langzaam verdrogend netwerk door stoppen van werk, afname hobby s, teruggang mobiliteit en een veranderende woonomgeving vanwege bijvoorbeeld nieuwe buren of wegvallen van leeftijdsgenoten. Eyeopener Mattis vindt het soms lastig iets van de mensen terug te vragen. Ik probeer de wederkerigheid in te zetten door te vragen: Wat vind je leuk en zou je het leuk vinden daar wat mee te doen? Soms vind ik dat wel lastig, aangezien niet iedereen Mattis van den Bogaard Als mensen niet willen, dan willen ze het niet en moet je het ook loslaten hiervoor openstaat. Zo heeft meneer van der Velde vroeger bij de ING gewerkt en heb ik geprobeerd hem zo ver te krijgen dat hij jongeren een sollicitatiecursus ging geven. Helaas is het me niet gelukt hem zover te krijgen; hij vond zijn kennis te verouderd en het te spannend om te doen. Als mensen niet willen, dan willen ze het niet en moet je het ook loslaten, ook dat is onderdeel van mijn werk. Aan de andere kant was het voor Mattis een eyeopener om mensen te benaderen vanuit wat ze kunnen en wat ze leuk vinden om te doen. Het is goed om mensen sterker te maken, zeker omdat je als professional niet eeuwig langs kan blijven gaan. Door in te zetten op hun eigen kracht worden mensen sterker en gaan ze stralen. 37

20 Ingmar Elias Ingmar Elias Het jeugdnetwerk, dat jongerenwerker Ingmar opzet in het oude-westen, komt niet zonder slag of stoot van de grond. De jongeren in deze buurt zijn opgegroeid als consument: in een periode dat anderen voor hen iets organiseerden. Deze aanbodgerichte manier van werken is gestopt en het is de taak van de jongerenwerker om jongeren aan te sporen, uit te dagen, te faciliteren en adviseren om activiteiten op te zetten voor zichzelf of voor anderen. Deze winkelier steunt de jongeren uit het oude westen Het jeugdnetwerk is een groep jongeren uit de wijk die zich graag wil inzetten voor anderen en die mee wil denken over jong zijn in de wijk en wat is er dan belangrijk voor de jeugd en ouders. Ze gaan activiteiten voor zichzelf en voor andere jongeren organiseren. Het jeugdnetwerk wordt verantwoordelijk hiervoor. Jongeren en de jongerenwerker komen hiermee in een andere rol. We verbinden jongeren aan elkaar in het netwerk. Al deze jongeren staan in contact met vriendjes en vriendinnetjes van dezelfde leeftijd en soms dezelfde interesse. Zo komt er snel op tafel wat er onder jongeren speelt en leeft. Vorig jaar is Ingmar gestart met een eerste opzet van dit netwerk met als schijnbaar simpel resultaat een kookcursus. Samen met jongeren is Ingmar op pad gegaan om de winkeliers van de Westkruiskade te benaderen voor een budget hiervoor. Ik heb de jongeren twee opties geschetst: of we gaan naar de deelgemeente en vragen om een potje, of we benaderen de ondernemers van de West-kruiskade. Want waarom zouden we altijd maar afhankelijk willen zijn van subsidie van de gemeente en jullie moeten wel wat doen wil je iets organiseren? Ingmar weet de jongeren te prikkelen en uit te dagen, want nu moeten ze zelf aan de bak en gaan leuren bij een winkelier. Ze gaan met een flyer met als quote Deze winkelier steunt de jongeren uit het oude westen op pad. Na de eerste succeservaring bij een winkel waar de jongeren 250 euro krijgen, lukt het ze een mooi bedrag bij elkaar te halen. Jongeren worden enthousiast van deze aanpak, ze krijgen inzicht in het proces, van hoe iets tot stand komt. Juist door ze mee te nemen in het proces gaan ze ook anders naar mijn werk kijken. Mij gaat het om situaties arrangeren waar jongeren succes en leerervaringen opdoen. De inzet van dit jeugdnetwerk ebt na de eerste succeservaring echter weg. Jongeren zijn vluchtig en stellen soms andere prioriteiten. Het blijft in het begin moeilijk hen te prikkelen en te verleiden iets zelfstandig te doen, ze zijn het niet gewend. Overnemen door de jongerenwerker ligt dan voor de hand. We hebben afgesproken dat we dat niet doen. Ingmar maakt een nieuwe start met drie andere jongeren, waarom zou je je beperken tot een kleine groep jongeren. Start bij jongeren die iets willen, de rest komt op termijn vanzelf wel mee. Met name jongeren die minder gewend zijn aan de oude stijl van consumptief jongerenwerk vinden het de gewoonste zaak van de wereld dat je iets moet doen wil je wat bereiken. Initiatieven die triggeren Het netwerk bestaat nu uit drie jongeren die graag iets voor zichzelf en andere jongeren willen betekenen: één jongen met politieke ambities, één jongedame die graag iets wil doen met zang en één dame die via pleinwerk met kinderen wil gaan werken. Hier komen dus al twee initiatieven uit voort: een zangklasje en pleinwerk met kinderen. Dit gaan de jongeren zelf opzetten, het is hun verantwoordelijkheid. Aan de dame van het zangklasje vraagt Ingmar om haar ideeën op papier te zetten over hoe ze het wil aanpakken en inrichten. Ze weet hem te verrassen met haar voortvarende aanpak. Ik zit met haar aan tafel en houd mijn hart vast: dit wordt vast weer zo n uurtje dat je alles eruit moet trekken. Maar die dame trekt haar kladblok en zegt: ik wil dit, ik wil dat, ik wil het zo, ik had dit in gedachte en wat denk jij daarvan? Ik zat echt met mijn mond vol tanden. Het is leuk dat ze er zo voor gaat, het laat zien hoe serieus zij er mee bezig is. Het prikkelt mij ook om er druk achter te zetten en het voor elkaar te krijgen, aldus Ingmar. Tevens Het jeugdnetwerk is een groep jongeren uit de wijk die zich graag wil inzetten voor anderen en die mee wil denken over jong zijn in de wijk word ik geconfronteerd met mijn eigen aanname en beelden. Ik dacht... ze zal wel niet hebben nagedacht. Wat dus niet waar is. Dit geeft maar weer eens aan dat het talentgericht werken ook voor mij een omslag is en dat we veel meer van jongeren moeten vragen en eisen. We bereiden ze nu voor op die grote samenleving. We moeten ze leermomenten en succes en faalervaringen op laten doen. En dus niet zo bang zijn om jongeren echt serieus te nemen en eisen aan ze te stellen. We hebben nu een clubje dat kritisch naar elkaar en naar de wijk kijkt. Ik vind de drie jongeren een succes, ze hebben goed in beeld wat ze willen en kunnen, en ieder heeft zijn eigen rol binnen het netwerk. Daarnaast zijn ze zich bewust van hun achterban en van wat er speelt. Ik denk dat het wel gaat lukken met het netwerk, ze doen het zelf!. Dit clubje gaat weer andere jongeren activeren om aan te sluiten, van het een komt het ander. Een van deze jongeren is nu met een VSVcoach bezig met een plan voor werken in de haven mooi toch! 39

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Hoe werk je met een zorgleefplan?

Hoe werk je met een zorgleefplan? Hoe werk je met een zorgleefplan? Slagen we erin de cliënt te ondersteunen te leven zoals hij dat wil? Artikel: 2008-003 Datum: 15-12-2008 Auteur: Merel van Uden In een zorgleefplan beschrijf je hoe de

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN De juiste keuze voor u! ONDERSTEUNING & BEGELEIDING WMO ROTTERDAM www.antesgroep.nl/rotterdam INHOUD SOCIAAL EN PERSOONLIJK FUNCTIONEREN

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg

Vrijwillige hulp Maatjes Ontmoeten Mantelzorg Met elkaar, voor elkaar! Vrijwillige hulp Vrijwilligers zijn mannen en vrouwen die om een ander denken. Zij voelen zich betrokken bij hun medemens. Vrijwilligerswerk is voor hen een keuze. Ze zijn blij

Nadere informatie

Het Brugse Model de flow chart

Het Brugse Model de flow chart Het Brugse Model de flow chart De flowchart is een nuttig instrument dat in de eerste plaats ontwikkeld werd om te gebruiken in een therapeutische situatie. Uiteraard kan je dit ook gebruiken tijdens een

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips VoorleesExpress Samen met ouders aan de slag Praktische tips Samen met ouders aan de slag Ouders betrekken bij het voorlezen Je gaat straks via de VoorleesExpress twintig weken voorlezen bij een of meerdere

Nadere informatie

Informatie voor buddy s - Aanmelding, training en begeleiding

Informatie voor buddy s - Aanmelding, training en begeleiding Informatie voor buddy s - Aanmelding, training en begeleiding Aanmelding Als je belangstelling hebt om buddy te worden kun je je vrijblijvend aanmelden via onze website. We sturen je dan een contactformulier

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat?

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Zingeving op MAAT Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Hoe maken we het hard? Aandacht voor levensvragen en ouderen in zorg en welzijn Expertisenetwerk Levensvragen en

Nadere informatie

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 LEF IN ACTIE Ontdek waarom het zo moeilijk is je hart te volgen en heb het lef dit toch te doen! De achtergrond van het programma Jij weet dat

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Een sterk team. Maatwerk van vakvrouwen

Een sterk team. Maatwerk van vakvrouwen Een sterk team Maatwerk van vakvrouwen Een echte topkok kookt niet uit een boekje. Natuurlijk kan hij er een openslaan, maar uiteindelijk draait het om gevoel en talent. Bij teamontwikkeling is dat eigenlijk

Nadere informatie

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1 Door Jack Boekhorst klantenservice@optimalegezondheid.com Pagina 1 Inleiding Zoals ik reeds in het artikel heb verteld, komen we er niet onderuit. Een stukje theorie

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr.

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Judith Wolf Jongeren aan het woord Dit is juist volk dat het overleefd

Nadere informatie

Jaarplan ASVZ 2015 Met Elkaar in 2015

Jaarplan ASVZ 2015 Met Elkaar in 2015 Jaarplan ASVZ 2015 Met Elkaar in 2015 Jaarplan ASVZ 2015 eenvoudige versie Met elkaar in 2015! Dit is het jaarplan van ASVZ. Hierin schrijft ASVZ op wat we in 2015 gaan doen, en wat beter of anders kan

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Aagje Dekenstraat 52 Telefoon: 038-422 78 96 info@stapop.nl www.stapop.nl

Aagje Dekenstraat 52 Telefoon: 038-422 78 96 info@stapop.nl www.stapop.nl Aagje Dekenstraat 52 Telefoon: 038-422 78 96 info@stapop.nl www.stapop.nl Resultaat Ontdekken en herkennen wat talenten zijn, daar draait het om bij StapOp. Stap voor stap ontdekt de jongere hoe zijn talent

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 Index 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 1 1. Voorwoord Welkom bij deze handleiding. Deze handleiding is bedoeld als gids bij het identificeren van de kwaliteiten van

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

DETENTIE EN HET GEZIN

DETENTIE EN HET GEZIN DETENTIE EN HET GEZIN klachten en krachten 7 november 2014, Veenhuizen Hans Barendrecht, db mijn zoontje heeft veel vragen, maar ík ook. praktijk als wetenschap geloof in herstel voor mensen die achter

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Nieuwsbrief oktober 2011

Nieuwsbrief oktober 2011 RSZK is In voor Zorg! Woensdag 28 september was een mooie zonnige dag met zomerse temperaturen. Een prachtige dag om van start te gaan met het project In voor Zorg. In dit project gaan we als organisatie

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes

In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes Geschreven door: Heleen Elfrink Heleen Elfrink helpt ondernemers hun innerlijke belemmeringen aan de kant te zetten zodat ze zakelijk succesvol worden

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

ZET JEZELF IN DE ETALAGE

ZET JEZELF IN DE ETALAGE ZET JEZELF IN DE ETALAGE EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 INTRO IN LAWAAI MAKEN Zonder opscheppen onder de aandacht brengen ' waar je voor gaat en staat '. De achtergrond van het programma "Was er maar

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Talentcoach doorbreekt patronen

Talentcoach doorbreekt patronen Talentcoach Talentcoach doorbreekt patronen Talentcoach is een social profit organisatie. Wij gaan niet voor financiële winst, maar voor sociale winst. Mensen willen mee doen, maar zijn niet (meer) in

Nadere informatie

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar?

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Inleiding Traditioneel staat de decembermaand in het teken van jaaroverzichten en top 100 of top 2000 lijstjes. Allemaal bedoeld om terug te kijken op het afgelopen jaar.

Nadere informatie

Alleenstaande opvoeders steunen elkaar

Alleenstaande opvoeders steunen elkaar Alleenstaande opvoeders steunen elkaar Riny Koersen, orthopedagoge, Community Support Het aantal alleenstaande ouders in Nederland blijft toenemen. Opvoeden en grootbrengen in één hand. In de Gemeente

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Geachte dames en heren, Zelfredzaamheid is een mooi en positief begrip. Immers, elk kind wil dingen zelf leren doen, jezelf kunnen redden

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Schrijf je verhaal. zeven schrijfopdrachten

Schrijf je verhaal. zeven schrijfopdrachten Schrijf je verhaal zeven schrijfopdrachten THEM A LOYALITEIT Onder loyaliteit verstaan wij: De manier waarop het kind de band tussen hem en zijn ouders ervaart en hoe hij hiermee omgaat. Hierbij is te

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie