Wibo Koole. Mindful werken. In 8 stappen je werkdruk de baas. Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wibo Koole. Mindful werken. In 8 stappen je werkdruk de baas. Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen"

Transcriptie

1 Wibo Koole Mindful werken In 8 stappen je werkdruk de baas Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen

2 Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council fsc draagt. Bij dit papier is het zeker dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid. Ook is het papier 100% chloor- en zwavelvrij gebleekt Wibo Koole Uitgeverij Business Contact Omslagontwerp Pankra Foto auteur Jessica Hooghiemstra Typografie binnenwerk Elgraphic bv, Schiedam Drukkerij Ten Brink isbn d/2013/0108/768 nur 801, 723 Uitgeverij Business Contact maakt deel uit van Uitgeverij Atlas Contact

3 Inhoud Inleiding 7 1. Een frisse blik op routine Kijken naar je reacties Grenzen verkennen Veerkracht ontwikkelen Bewust reageren Je mindset veranderen Stevigheid ontwikkelen Mindfulness inbouwen in je leven 135 Noten 147 Dankwoord 151 Over de auteur 153 Over het Centrum voor Mindfulness 155 Lijst van oefeningen 157

4

5 Inleiding Werken onder druk Als je werkt, ervaar je druk. Soms is dat het plezierige gevoel van gezonde stress die je helpt om een klus vlot af te maken. Maar regelmatig voelt druk onplezierig aan. Als je bijvoorbeeld nog heel veel taken op je lijst hebt staan die vandaag af moeten. Of als je manager steeds meer van je vraagt, als je werk aan je trekt en prioriteit krijgt terwijl je partner of kinderen ook om aandacht vragen. Of als je niet meer aan jezelf toekomt. Iedereen ervaart de plezierige en onplezierige kanten van werkdruk en de daarbij komende negatieve stress. Maar de een ervaart hem sterker dan de ander en in de ene periode zijn werkdruk en stress meer aanwezig dan in de volgende. Logisch denk je, want werkdruk en stress horen bij werken als iets onvermijdelijks, waar niets aan te doen valt. Natuurlijk zijn er omstandigheden op je werk die je niet gemakkelijk naar je hand kunt zetten. Er zijn taken, spelregels en een bepaalde manier van doen, en ook je collega s heb je meestal niet voor het uitkiezen. Maar dat er niets aan werkdruk te doen valt en dat je de stress maar moeten leren verdragen klopt niet en is zelfs apert onjuist. Er is juist een heel gebied waarin jijzelf de baas kunt zijn, als je maar effectiever leert omgaan met de druk van de omstandigheden en je energiebronnen beter leert benutten. Dat gebied is de ruimte om zelf een keuze te maken in het spanningsveld van alles wat jouw energie vraagt, wat je ervaart dat je moet doen en wat het moment is waarop jij begint met het inzetten van de jou beschikbare energie. Op dat moment heb je een

6 8 Mindful werken keuze in hoe je aan het werk gaat. Het vergroten van je keuzevrijheid kun je zien als een professionele vaardigheid die je net als fietsen, pianospelen of welke andere vaardigheid dan ook, kunt trainen. In dit boek laat ik je zien hoe je leert om in acht weken jouw keuzevrijheid te vergroten met behulp van mindfulnesstraining. Hiermee leer je mentaal schakelen tussen actie en reflectie, je ontwikkelt meer overzicht, werkt effectiever samen met anderen en bent een stuk creatiever. De voordelen daarvan zijn zowel op het werk als op persoonlijk vlak te merken. Een paar reacties van deelnemers uit onze trainingen: Ik merk dat ik minder gestrest ben en makkelijker mijn energie reguleer. Ik zie mezelf veel bewuster reageren. Ik weet hoofd- en bijzaken beter uit elkaar te houden. Dat maakt het makkelijker mijn aandacht te richten op wat er echt toe doet. Ook als je weinig of geen werkdruk en stress ervaart, is goed mentaal kunnen schakelen tussen actie en reflectie een belangrijke toevoeging aan je professionele kwaliteiten. Het helpt je om beter opgewassen te zijn tegen de nieuwe eisen die organisaties aan je stellen: meer teamwerk en grotere verantwoordelijkheden. Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden! Werkdruk Voordat ik inga op hoe je je werkdruk de baas kunt worden met behulp van mindfulnesstraining, is het goed om even wat preciezer te kijken naar wat werkdruk is. Werkdruk ervaar je als je maar met moeite of helemaal niet in staat bent om te voldoen aan de eisen die aan het werk worden gesteld. Dat kan te maken hebben met een hoog tempo, de hoeveelheid werk, de hoge kwaliteitseisen, de moeilijkheid van de taken of met de hoeveelheid verantwoordelijkheden. Incidenteel is dat natuurlijk geen probleem, als er maar voldoende rust en herstel tegenover staat. Als hoge werkdruk echter regelmatig voorkomt of structureel aanhoudt, dan ontstaat er

7 Inleiding 9 werkstress, oftewel het onplezierige gevoel dat je kunt ervaren bij druk. Werkstress kan in eerste instantie helpen om een goede prestatie te leveren. Maar te veel werkstress kan leiden tot lichamelijke en psychische klachten, zoals verhoogde hartslag en bloeddruk, irritaties, gejaagdheid, vermoeidheid, angst, spanning en uiteindelijk zelfs tot overbelasting. Je wordt minder productief en vaak gaat ook de kwaliteit van je werk omlaag. Heel praktisch kun je zeggen dat werkdruk ontstaat als er een onbalans is tussen factoren die je stress opleveren en factoren die juist energie geven. De balans blijft intact als tegenover de stressfactoren voldoende energiegevende factoren staan, zoals plezierig contact met collega s, ruimte om te leren en jezelf te ontwikkelen en voldoende mogelijkheden om zelf je werk in te delen. Vroeger werd vaak gedacht dat je werkdruk alleen kon aanpakken door die te verlagen. Inmiddels weten we dat er ook andere manieren zijn om met werkdruk om te gaan, namelijk door de energiebronnen goed op orde te hebben. 1 Met de mindfulnesstraining ontwikkel je een persoonlijke hulpbron die je helpt stressfactoren beter te hanteren (veerkracht) en energiebronnen beter te benutten (open mind). Met die stevigheid kun je de balans beter in evenwicht houden. Daarnaast leer je mentaal te schakelen tussen actie en reflectie, zodat je effectiever kunt werken. Mindfulness Mindfulness betekent waarnemen wat je doet terwijl je dat aan het doen bent. Het is gebaseerd op opmerkzaam zijn op wat zich aan ervaringen aan je voordoet zonder dat je daar meteen iets mee moet doen of iets van moet vinden. In de kern gaat het erom dat je leert mentaal beter te schakelen met je aandacht. Je leert bewust aanwezig te zijn. Mindfulness maakt het je mogelijk om uit de automatische piloot van stug doorwerken te stappen. Dat is veerkracht. Bovendien ontwikkel je een grotere tegenwoordigheid van geest, die je kunt benutten om jezelf en het werk dat je doet beter te sturen. Dat is de open mind. Jon Kabat-Zinn, de grondlegger van de mindfulnesstraining in zijn huidige vorm, omschrijft het nog preciezer: mindfulness is aandacht geven op een speciale manier: doelbewust, in het huidige moment

8 10 Mindful werken en niet-oordelend. Zelf noem ik het ook wel: het trainen van je aandachtsspier. Wat je traint is om elke ervaring dat kan zijn een fysieke sensatie, gevoel, gedachte of emotie te erkennen en te accepteren zoals die zich op dat moment aan je voordoet. Je laat je niet meezuigen in mentale uitweidingen en spreekt er geen oordeel over uit. Die manier van gewaarzijn van je ervaringen maakt het je mogelijk om gevoelens of gedachten waar te nemen als gebeurtenissen in de geest. Die kalme manier van reageren zorgt voor een moment van ruimte tussen waarneming en respons. Daardoor wordt het mogelijk om doordachter en vrijer op een situatie te antwoorden in plaats van in een onbewuste reflex of volgens een bekend patroon. Je leert zo met volle aandacht te schakelen tussen actie en reflectie, tussen doen en zijn. Op die manier ontwikkel je mentale fitheid en daarmee een belangrijke persoonlijke hulpbron. De oefeningen in de mindfulnesstraining worden ook gebruikt bij mediteren of yoga. Door deze oefeningen te doen word je opener en helderder van geest en leer je stress en werkdruk beter hanteren. Maar wees gerust, je wordt er niet emotieloos van noch krijg je een leeg hoofd. En je hoeft er ook geen boeddhist voor te worden. Om goed te presteren heb je naast een behapbare werkdruk ook overzicht, effectiviteit en creativiteit nodig. Daarnaast moet het werk zinvol zijn. In het licht daarvan zou je daarom verwachten dat de mentale fitheid van mensen een topprioriteit voor bedrijven en instellingen zou zijn. Toch is dat niet het geval. Niet alleen als individu, maar ook in organisaties vinden we het al volkomen normaal dat we aan onze fysieke conditie werken. Het is nu de hoogste tijd dat we ook het werken aan onze mentale conditie serieus nemen. Met het lezen van dit boek doe je dat feitelijk al. Mindfulnesstraining is daarvoor een van de meest veelbelovende manieren. De wetenschappelijk bewezen effecten van mindfulnesstraining, zoals minder stress en gezondheidsklachten, een helderder geest en meer werkplezier geven daar alle aanleiding toe. Gelukkig zien we bij het Centrum voor Mindfulness in Amsterdam een trainings-, opleidings- en expertisecentrum voor mindfulness waar ik aan verbonden ben en waar ook de training uit dit boek is ontwikkeld en in de praktijk is getoetst dat de interesse voor mindfulness en mentale fitheid bij organisaties toeneemt. Dat

9 Inleiding 11 merken we niet alleen aan de groei van de belangstelling voor workshops vanuit organisaties als klm, Raad voor de Rechtspraak, Elsevier, LinkedIn, T-Mobile, de gemeentes Den Haag en Amsterdam, maar ook in het uitvoeren van complete mindfulnesstrainingen als onderdeel van hr-, vitaliteits- of md-programma s. Internationale voorlopers als Google, Shell en General Mills krijgen steeds vaker navolging van Nederlandse organisaties en bedrijven. Het feit dat afgelopen januari op het World Economic Forum in Davos, waar jaarlijks mensen uit het het internationale bedrijfsleven, vertegenwoordigers van diverse internationale organisaties, politici en andere prominenten elkaar ontmoeten, een aparte sessie aan mindfulness was gewijd, onderstreept dat. De gunstige effecten van mindfulnesstraining zijn bekend. Zo hebben we afgelopen jaar bij het Centrum voor Mindfulness bijna honderd managers van een grote Nederlandse bank getraind in mindfulness en is daarbij onderzoek gedaan naar de effecten van de training. Op basis van gevalideerde psychologische meetinstrumenten laat het onderzoek zien dat er bij de deelnemers aan de training sprake is van een fors toegenomen mindfulness en van duidelijk afgenomen stress. Daarnaast nemen de deelnemers een aantal positieve veranderingen bij zichzelf waar: 2 91 procent neemt meer tijd om te reflecteren; 87 procent merkt rustiger te zijn en meer overzicht te hebben; 85 procent laat zich minder meeslepen door emoties en gedachtestromen; 84 procent kan beter luisteren naar zichzelf en anderen; 82 procent signaleert sneller fysiek en mentaal wat er aan de hand is; 73 procent voelt zich vitaler en zelfbewuster; 73 procent kan meer gefocust werken; 69 procent kan de privé-werkbalans meer in evenwicht houden. Deze waarnemingen ondersteunen de gedachte dat mindfulnesstraining je persoonlijke hulpbronnen versterkt en dat je er veerkracht (minder meegesleept worden, vitaler, balans privé-werk) en een open mind (tijd voor reflectie, meer overzicht, luisteren, focus) door ontwikkelt.

10 12 Mindful werken Deze resultaten komen in grote lijn overeen met onderzoek in andere landen, waar het effect op de algemene gezondheidstoestand en op het functioneren onder hoge druk is onderzocht. In Groot-Brittannië constateerde de Mental Health Foundation dat mensen die aan een mindfulnesstraining op het werk hebben deelgenomen 30 procent minder medische symptomen rapporteren en ruim 30 procent minder psychologische zorgen. 3 Bovendien laten ze een toegenomen concentratievermogen zien en hebben ze een grotere weerstand tegen griep. Bij het Londens gemeentelijk vervoerbedrijf nam het aantal verzuimdagen met 70 procent af en gaven deelnemers aan dat ze veel beter in staat waren zich te ontspannen. Bij de U.S. Marines is mindfulnesstraining tegenwoordig een vast onderdeel van de training. 4 Een beetje vreemd, zul je misschien denken, softheid in een harde wereld? Onderzoek toonde aan dat het niet alleen helpt om stress te leren hanteren, maar ook dat het voor een helderdere geest onder grote druk zorgt. Letterlijk is het zo dat door mindfulnesstraining de verwerkingscapaciteit van de hersenen omhoog gaat en dat maakt betere beslissingen mogelijk. Nieuwe eisen aan je werk Het belang van mentale fitheid (en dus het voordeel om aan deze training mindful werken te beginnen) wordt nog eens onderstreept door de eisen die tegenwoordig aan je werk worden gesteld. Werken betekent taken uitvoeren om bepaalde producten of diensten te leveren. Maar zowel aan de kwaliteit van die producten of diensten als aan de manier waarop je die taken uitvoert stellen we steeds hogere eisen. Deze nieuwe eisen zorgen ervoor dat de druk in organisaties tegenwoordig steeds meer oploopt. Ga maar eens na of dat bij jouw werk ook zo is. Allereerst ben je in het werk veel afhankelijker van anderen. Of je nou in een klein of middelgroot bedrijf werkt, in een zorginstelling, bij de overheid, een onderzoeksinstelling of een multinational: overal heb je te maken met ingewikkelde samenwerkingsverbanden. Die afhankelijkheid gaat ook op voor de informatiesystemen waarmee je werkt: o wee als die het een keer niet doen! En ten slotte ben je ingesnoerd door protocollen en procedures, zodat je steeds minder individuele speelruimte overhoudt.

11 Inleiding 13 Het tweede dat je waarschijnlijk zal opvallen, is dat je steeds intensiever moet samenwreken met collega s, van binnen en buiten je organisatie. Je werk kent een netwerkstructuur. Je gaat van vergadering naar overleg en je werkt in teams, taskforces en werkgroepen. Je communiceert met veel mensen via veel kanalen: telefoon, sms, Whatsapp, Facebook, Twitter, LinkedIn, Foursquare, Skype, en vergeet ook niet al je accounts (je werkmail, Gmail, Live, Outlook, etc.). Intussen moet je wel excellent en heel betrouwbaar presteren, met een combinatie van inhoudelijke kennis, goede communicatievaardigheden, stressbestendigheid en creativiteit. Excellente prestaties vereisen intensieve interactie van teams. En ten derde word je ook anders gemanaged dan vroeger. Je hebt niet meer één leider of manager, maar verschillende. Duidelijke kaders en de klassieke rol van de leider die ze handhaaft (en daarmee ook richting en veiligheid biedt) zijn vervallen. Dat heeft het voordeel dat je zeggenschap groter wordt. Maar je loopt er volgens hoogleraar organisatiekunde Erik van de Loo steeds vaker een persoonlijk risico mee. 5 Je kunt je niet langer verschuilen achter je officiële rol of achter de organisatie waarvan je deel uitmaakt. Jij moet het zelf laten zien, initiatieven nemen, je werk en je samenwerkingsrelaties beheren. Het gevolg is dat je misschien soms extra je best gaat doen terwijl je je daar helemaal niet zeker over voelt. Of dat je je voortdurend de vraag gaat stellen waar je loyaliteit ligt: bij de inhoud van het werk of bij de organisatie waarvoor je werkt. Waar organisaties vroeger als een veilige plek voelden, lijken ze die kenmerken nu te verliezen. Je loopbaan lijkt meer aan jezelf dan aan de organisatie gebonden te zijn en je carrièrepad moet je zelf uitstippelen. Afhankelijkheid, intense samenwerking en persoonlijk risico: herken je ze? Alleen als je goed kunt omgaan met druk, zelfbeheersing hebt, ondernemend bent en een positieve blik hebt, kun je volgens de onderzoekers André de Waal en Michella Oudshoorn als hoog presterende werknemer bijdragen aan het succes van de onderneming. Je levert kwaliteit door je taken zo accuraat mogelijk uit te voeren en problemen logisch op te lossen. Je gaat doelgericht te werk met oog voor een goed gebruik van de middelen. Je bent technisch goed onderlegd, verstaat je vak en bent besluitvaardig. 6 En je toont affectiviteit: je bekommert je om collega s en onder-

12 14 Mindful werken steunt hen. Anderen kunnen op je vertrouwen en bouwen. Aan die hoge productiviteit kun je natuurlijk best plezier ontlenen, maar de keerzijde van die nieuwe eisen kan heel goed zijn dat je werkdruk omhoog gaat. Want het is niet eenduidig of deze nieuwe eisen aan werken meer energie opleveren en minder stress kosten. Misschien een reden te meer om nu al aan je mentale fitheid te gaan werken, zodat je gemakkelijker en effectiever met die nieuwe eisen kunt omgaan. Hoe is jouw werkdruk-balans? Laten we, voordat ik de training Mindful werken in vogelvlucht schets, eens kijken hoe jij in je werk staat en hoe bij jou de balans tussen de positieve en de negatieve kanten van werkdruk en stress uitslaat. Uit de sport en de psychologie weten we dat je als je optimaal bezig bent in een flow kunt zijn. Je gaat dan op een plezierige manier helemaal op in je werk. Je zit jezelf niet in de weg en je staat open voor wat er op je afkomt. Maar je kunt je werk ook anders ervaren. Je blijft dan stug doorwerken, wat ervoor zorgt dat je minder creatief, scherp en effectief bent. Uiteindelijk kan dat ertoe leiden dat je jezelf over de kop werkt of een burn-out krijgt. Probeer nu voor jezelf eens na te gaan hoe het met jouw werkdruk-balans zit: ben je lekker aan het werk of stug aan het doorgaan? Test zelf jouw werkdruk In de onderstaande tabel heb ik die twee ervaringswerelden naast elkaar gezet. 7 Ga eens na welk van die twee het meest past bij jouw werk op dit moment. In de middelste kolom kun je een kruisje zetten op iedere regel, afhankelijk van de vraag of de balans naar links of naar rechts uitslaat. Kijk daarna eens aan welke kant je zit als je er een lijn doorheen trekt. Hoe ziet jouw ervaringswereld van je werk eruit? Je kunt deze zelftest ook doen met in je achterhoofd dat je de training ook uit voorzorg of als professionele competentieontwikkeling kunt doen. Wat zijn dan de punten waar jij op moet letten of waar jouw werkdruk-balans naar neigt?

13 Inleiding 15 Oriëntatie Lekker aan het werk Kwaliteit, het werken gaat lekker Jouw werkbalans Stug doorgaan Kwantiteit en resultaat staan voorop, het werk moet af Resultaat Proces Product Kompas Intern Extern Eigen tempo Pressie Eigen ritme Commando/ controle Eigen organisatie Afwisseling Aanpassen/ forceren Te lang doorgaan Energie Gevend Vretend Concentratie Volledig Verstoord Motivatie Willen, leuk vinden, er zin in hebben, het komt vanuit jezelf Moeten, doen omdat anderen het graag willen, erkenning door anderen Beleving Creatief Geestdodend Herstel Volledig Gedeeltelijk Limiet Eigen welbevinden en welzijn Het moet af, doorgaan tot je erbij neervalt Het kan heel goed zijn dat je werkhouding in de ene periode wat meer overhelt naar lekker aan de slag en in de andere periode meer naar stug doorgaan. Maar wat bepaalt nou aan welke kant je terechtkomt? Dat is afhankelijk van de balans tussen de aspecten van je werk die voor stress zorgen en de aspecten waarvan je energie krijgt. Daartussen beschik jij over de ruimte om bewuste keuzes te maken, die je met de training Mindful werken groter maakt door veerkracht en een open mind te ontwikkelen.

14 16 Mindful werken De training Eerlijk is eerlijk, mindfulness leer je niet zomaar door dit boek te lezen. Je kunt het wel trainen. Het is een stapsgewijs proces, vergelijkbaar met leren pianospelen, leren voetballen, leren schilderen, en meer van zulke dingen. Je moet dus regelmatig oefenen. En bij dat oefenen is het goed om te beseffen dat trainen betekent dat je een veranderingsproces gaat doormaken. Je gaat een nieuwe identiteit opbouwen. De verandering doormaken van een werkdruk-persoon, die geleefd wordt en stug doorwerkt, naar een zelfstandig, bewust persoon, die vanuit veerkracht en een open mind in staat is lekker aan de slag te zijn. Het doormaken van een veranderingsproces gaat in stapjes. Het begint met kleine experimenten, nieuwe dingen gaan doen, zoals bijvoorbeeld een mindfulnessoefening. Je gaat de manier waarop je met anderen samenwerkt veranderen. Je bent immers aan het trainen en stap voor stap ga je jezelf anders zien. Niet meer de stug doorwerken-persoon die zucht onder werkdruk, maar de lekker aan de slag-persoon die bewust omgaat met werkdruk en energie. Die gebruikmaakt van nieuwe mogelijkheden die zo ontstaan. Je kunt deze training het beste omschrijven als een moderne testen-leer-aanpak. Dat is het tegenovergestelde van de ouderwetse plan-en-implementeer-aanpak, die ervan uitgaat dat als je de kennis eenmaal hebt je die alleen nog maar hoeft toe te passen. Zelfkennis verkrijg je alleen in het proces van verandering, zegt insead-hoogleraar Herminia Ibarra, aan wie ik dit model heb ontleend. 8 Het test-en-leer-model is circulair en iteratief: one step at a time. Zo ontwikkelt zich langzaam een nieuw, begrijpelijk gedragspatroon. Het gaat niet om het ontdekken van een innerlijke waarheid of het toepassen van externe input, maar om langzaam tastbare informatie over onszelf te verzamelen in relatie tot onze mogelijkheden. Dat is precies wat je in de mindfulnesstraining onder ogen gaat zien: nieuwe mogelijkheden vinden om uit de automatische piloot te stappen en bewust te reageren op de uitdagingen in de moderne werkorganisatie met zijn nieuwe eisen.

15 Inleiding 17 Het programma De Mindful werken-training in dit boek bestaat uit een programma van acht weken oefenen. Je begint met de basisvaardigheid: opmerken wat zich in het veld van je aandacht voordoet. Vervolgens leer je stapsgewijs zowel je veerkracht te versterken als je open mind te ontwikkelen. Van week tot week krijg je een aantal praktische oefeningen mee. Een deel daarvan zijn oefeningen waar je apart tijd voor moet vrijmaken, ook wel de formele oefeningen genoemd. Je traint er diepgaand je opmerkzaamheid mee, als basis voor veerkracht en een open mind. Het zijn meditatie- en yoga-oefeningen die 10 tot 30 minuten duren. Het andere deel van de wekelijkse oefeningen bestaat uit kleine oefeningen die je op je werk kunt doen: de informele oefeningen. Daarmee bouw je mentale fitheidsmomenten in in je dag. Het zijn praktische handelingen waarmee je veerkracht en een open mind in de dagelijkse praktijk vormgeeft. Want wat mindfulnesstraining zo krachtig maakt, is dat hij heel goed te verbinden is met het dagelijks leven, zowel op het werk als thuis. Daarnaast wordt er in ieder hoofdstuk een thema behandeld, met daarbij steeds een korte toelichting. De kern van het hele programma is het ontwikkelen van je mindfulness: je opmerkzaamheid als basis voor het mentaal leren schakelen tussen actie en reflectie. In het eerste deel ligt de nadruk meer op het laten groeien van je veerkracht, het ene bestanddeel van dat vermogen om te schakelen. En in het tweede deel meer op het openen van je mind, het andere bestanddeel van mentaal schakelen. Hieronder volgt het overzicht van de hele training in acht weken in vogelvlucht. Maak je nog niet te veel zorgen over de precieze stappen en de uitvoering ervan; ik kom er in ieder hoofdstuk per week uitvoerig op terug.

16 18 Mindful werken Week Thema Formeel Informeel 1 Een frisse blik op routine 2 Kijken naar je reacties 3 Grenzen verkennen 4 Veerkracht ontwikkelen Dagelijks de bodyscan Dagelijks de bodyscan Mindful yoga liggend ene dag Ademmeditatie andere dag Mindful yoga staand ene dag Iedere dag een routinehandeling Breng je sterke punten in kaart Iedere dag een routinehandeling Registratie van prettige gebeurtenissen Registratie van onprettige gebeurtenissen Regelmatig ademruimte nemen op het werk De stresskaart invullen 5 Bewust reageren Zitmeditatie andere dag Zitmeditatie ene dag Loopmeditatie andere dag Registratie van stressvolle gebeurtenissen Je eigen stressbarometer leren kennen Tredmolen stopzetten voor bewuste respons Regelmatig een wig zetten: persoonlijke check-in, ademruimte nemen, ook bij lastige situaties Nieuw gedrag uitproberen: stoppen, pauze-sms jes, slim mailen, judotechniek, etc.

17 Inleiding 19 6 Je mindset veranderen 7 Stevigheid ontwikkelen 8 Mindfulness inbouwen in je leven Zitmeditatie iedere dag Zitmeditatie iedere dag Zitmeditaties afwisselen De mindset-kaart maken Automatische gedachten verkennen en/of zitten met een lastige situatie Regelmatig ademruimte toepassen, ook bij lastige situaties Nieuw gedrag uitproberen; stretch je brein Verken enkele keren je energiebalans Doe de dialoogwandeling met een collega en ga na hoe je luistert op het werk Probeer de technieken van bepleiten en onderzoeken uit Oefen met mindful vergaderen Blijf bouwen aan je veerkracht en open mind Maak een begin met mindful teamwork

18 20 Mindful werken Met dit boek kun je zelf de training Mindful werken doorlopen. Dat zal wel enige discipline vergen en alleen trainen is ook lastig. Een mogelijk extra hulpmiddel hierbij zijn de audiotracks bij de formele oefeningen: een coach die je begeleidt bij het uitvoeren van de oefeningen. 9 Mindfulness trainen is echter bij uitstek iets wat je met behulp van een trainer en in een groep leert. In een groep kun je veel leren van de ervaringen van andere deelnemers en van de inzichten en ervaring van de trainer. Mocht je na het lezen van dit boek dus nog een stap verder willen, dan kan ik je van harte een groepstraining aanbevelen, wellicht op je werk samen met andere collega s. Ik wens je veel trainingsplezier en vooral mindful werken toe! Bronnen Ibarra, Herminia. Working Identity. Boston: Harvard Business Press, 2004 iws. Werkdruk. Houten: Instituut Werk en Stress, Karsten, Carien. Uit je burn-out. Utrecht: Kosmos, Loo, Erik van der. Psychologische kijk op het nieuwe werken. In: Het nieuwe werken. Utrecht: Veldhoen + Company, Mental Health Foundation. Mindfulness... Report 2010 Penman, Danny. Meditate Just Like the U.S. Marines. Schaufeli, Wilmar. Bevlogenheid als immuunsysteem. Een positieve kijk op werk. In: Seminar Bevlogenheid, 24. Den Haag: Zestor, Waal, André de en Michella Oudshoorn. Profielen van de Nederlandse high-performing employee. In: Holland Management Review 2012, nr. 141.

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015 MINDFULNESS IN ORGANISATIES Introductieworkshop 2 februari 2015 Mindfulness in organisaties Introductie Doel Programma Praktisch Namenrondje INTRODUCTIE Doel workshop Kennismaking mindfulness Mindfulness

Nadere informatie

MINDFUL LEIDERSCHAP: WERKSTRESS MANAGEN? Regie op werkstress! RUG-Symposium 10 maart 2015, Groningen

MINDFUL LEIDERSCHAP: WERKSTRESS MANAGEN? Regie op werkstress! RUG-Symposium 10 maart 2015, Groningen MINDFUL LEIDERSCHAP: WERKSTRESS MANAGEN? Regie op werkstress! RUG-Symposium 10 maart 2015, Groningen Werkstress managen met mindfulness? AGENDA Centrum voor Mindfulness Onze missie: Bijdragen aan de kwaliteit

Nadere informatie

NAAR EEN VITALE ORGANISATIE MET MINDFULNESSTRAINING

NAAR EEN VITALE ORGANISATIE MET MINDFULNESSTRAINING NAAR EEN VITALE ORGANISATIE MET MINDFULNESSTRAINING Symposium In dialoog over vitaliteit Ziekenhuis Bernhoven Wibo Koole directeur CvM WAAROVER GAAT HET VANMIDDAG? Wat gaan we doen? Waarom vitaliteit/bevlogenheid

Nadere informatie

DE KRACHT VAN AANDACHT

DE KRACHT VAN AANDACHT DE KRACHT VAN AANDACHT MINDFULNESSTRAINING ALS EFFECTIEVE INTERVENTIE VOOR WERKDRUK, STRESS EN LEIDERSCHAPSONTWIKKELING VERSLAG VAN EEN ONDERZOEK ONDER MANAGERS Centrum voor Mindfulness Amsterdam, 11 november

Nadere informatie

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Yvonne Kuijsters Kennismaken met mindfulness Wat is mindfulness Wat brengt het mij, wat heb ik eraan? Aandacht Aandacht is een vorm van oplettendheid.

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

Wibo Koole. Mindful leiderschap. Voor effectieve teams en organisaties. Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen

Wibo Koole. Mindful leiderschap. Voor effectieve teams en organisaties. Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen Wibo Koole Mindful leiderschap Voor effectieve teams en organisaties Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen 2012 Wibo Koole Uitgeverij Business Contact Omslagontwerp Pankra Foto auteur Jessica

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

Mindfulness voor kinderen en ouders

Mindfulness voor kinderen en ouders Mindfulness voor kinderen en ouders Anne Formsma, MSc. UvA minds/uva minds You Inhoud Wat is Mindfulness? Waarom Mindfulness voor kinderen en ouders? De training Oefeningen Video Oefening Wat is Mindfulness?

Nadere informatie

Training Persoonlijke Kracht!

Training Persoonlijke Kracht! Training Persoonlijke Kracht! Zet binnen acht weken stevige stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Training Persoonlijke Kracht! Persoonlijk leiderschapsprogramma

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Mindful Kids Introductie voor ouders

Mindful Kids Introductie voor ouders Mindful Kids Introductie voor ouders Mindful Kids Introductie voor ouders Mindfulness algemeen Wat? Waarom? Hoe? Mindfulness kinderen Mindfulness voor kinderen Mindful Kids training Mindfulness algemeen

Nadere informatie

mindfulness workshop

mindfulness workshop mindfulness workshop 1 mindfulness workshop Deze workshop wordt gegeven om een indruk te krijgen wat mindfulness inhoudt. Ook kan worden gekeken in welke training de workshop als onderdeel kan worden ingezet,

Nadere informatie

Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind. www.kiddyminds.be

Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind. www.kiddyminds.be Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind Oprichters vzw. Veronique Benoit Kinesitherapeute, relaxatietherapeute, sofrologe, psychotherapeute, mindfulnesstrainer Auteur: Ontspanningskalender, mindful

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

Mindfulness op het Werk

Mindfulness op het Werk Mindfulness op het Werk CONTACTGEGEVENS Carucha Schwencke Praktijk voor Mediteren-in-eenvoud Marnixstraat 61 2518 PW Den Haag (070) 887 41 74 info@caruchaschwencke.nl www.caruchaschwencke.nl www.mediteren-in-eenvoud.org

Nadere informatie

Blijvend belang training, 49 respondenten

Blijvend belang training, 49 respondenten Evaluatie mindfulnesstrainingen, respondenten Blijvend belang training, respondenten Ja Weet niet Wat heb je geleerd in de training? Wat geleerd van training? Tot mezelf komen Problemen niet uit de weg

Nadere informatie

Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers. Het enige moment wat telt is:

Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers. Het enige moment wat telt is: Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers Het enige moment wat telt is: NU Programma 1. Wat is mindfulness? 2. Wat levert mindfulness op? 3. Evaluatie van de ingevulde enquête. 4. De

Nadere informatie

Persoonlijk leiderschaps programma

Persoonlijk leiderschaps programma Persoonlijk leiderschaps programma Zet binnen acht weken grote stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Ben jij een druk bezette (young) professional en

Nadere informatie

Mindfulness op het werk

Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Werken vanuit rust en aandacht Veel mensen ervaren hun werk als een plek waar nooit rust is, met een doorlopende activiteit aan lijstjes die af moeten, mensen

Nadere informatie

Inner Game. Tennis Workshop

Inner Game. Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop De Inner Game Tennis Workshop zal zowel sporters als niet sporters, leden en niet leden van My HealthClub een waarvolle ervaring meegeven. Een positieve

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren.

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Inez Dirkzwager I.Dirkzwager@vumc.nl VUmc Amstel Academie http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/ http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/expertisecentrum/

Nadere informatie

MODULE #7 CORE PURPOSE

MODULE #7 CORE PURPOSE MODULE #7 CORE PURPOSE Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je de

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Huiswerk week 5. Formele oefeningen

Huiswerk week 5. Formele oefeningen Huiswerk week 5 Formele oefeningen 1. Dagelijks ca. 45 minuten oefenen. De ene dag de zit- of loopmeditatie en de andere dag de staande yoga-oefeningen. Meditatie betekent oefenen met de zijnmodus. Toelaten

Nadere informatie

B R O C H U R E O N T S T R E S S E N

B R O C H U R E O N T S T R E S S E N HighCoaching Coaching op een hoger niveau B R O C H U R E O N T S T R E S S E N Verminderen van stress en verhoging van gezondheid 1 HighCoaching KvK nr. 51529904 Stress Management System Wat is stress?

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

Bezinning & Bezieling

Bezinning & Bezieling Bezinning & Bezieling + Even op adem komen.. Stel je eens voor hoe zou het zijn om volledig te kunnen genieten van het leven? Niet meer in de kramp te schieten door allerlei belemmerende overtuigingen

Nadere informatie

Mindfulness. Kernkwaliteiten De Jong en Vermeulen. Training Begeleiding Workshops

Mindfulness. Kernkwaliteiten De Jong en Vermeulen. Training Begeleiding Workshops Mindful Masters in opleiding coaching werkplek begeleiding organisatieverandering Kernkwaliteiten De Jong en Vermeulen Mindfulness Training Begeleiding Workshops Wat is Mindfulness? Mindfulness verwijst

Nadere informatie

but you can learn how to surf. JON KABAT-ZINN

but you can learn how to surf. JON KABAT-ZINN Inhouds opgave Wat is Mindfulness? 6 Jon Kabat-Zinn 8 6 manieren om mindful te zijn 9 Minder en meer 14 Wetenschappelijk onderzoek 16 Maak de balans op 17 Zingeving is key 18 Zingeving voor jou 20 Opruimlijstje

Nadere informatie

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl Door: Jan van den Brand Inleiding Ik krijg veel vragen van hondeneigenaren. Veel van die vragen gaan over de omgang met en de training van de hond. Deze vragen spitsen zich dan vooral toe op: Watt is belangrijk

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Leef Slimmer. Werk Slimmer.

Leef Slimmer. Werk Slimmer. Leef Slimmer. Werk Slimmer. Vitaliteit, focus en meer energie. Een visie op duurzame inzetbaarheid van werknemers Whitepaper 2015 Het Belang van Duurzaamheid Duurzame inzetbaarheid van werknemers is een

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Workshops Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Workshops 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wat

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS UMC St Radboud Mindfulness voor mensen met MS Patiënteninformatie De diagnose MS is ingrijpend voor u en uw omgeving. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij ziekte angst, depressie en andere psychologische

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

Stap 3 De adem als anker

Stap 3 De adem als anker Stap 3 De adem als anker De verdeelde geest naar één punt brengen De adembeweging is vergelijkbaar met de beweging van de oceaan: je voelt in- en uitademing als eb en vloed, contractie en extensie, opname

Nadere informatie

Peak Performance Programma

Peak Performance Programma Peak Performance Programma HeartMath Peak Performance Programma Organisaties en bedrijven verwachten van u als professional dat u creatief bent, dat u oplossingen aanreikt voor lastige problemen of dillema

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9

Inhoud. Inleiding... 9 Inhoud Inleiding.............................................................. 9 Hoofdstuk 1: Mindfulness introduceren................................. 15 Mindfulness ontdekken.......................................15

Nadere informatie

E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende?

E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? Module 3/9 1 Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan?

Nadere informatie

Leiderschap: kracht door aandacht Mindfulness en presencing voor executives en hoger management Trainingsprogramma (zes maanden)

Leiderschap: kracht door aandacht Mindfulness en presencing voor executives en hoger management Trainingsprogramma (zes maanden) Leiderschap: kracht door aandacht Mindfulness en presencing voor executives en hoger management Trainingsprogramma (zes maanden) Van leiders in organisaties wordt meer verwacht dan het technisch goed besturen

Nadere informatie

28 Hoofdstuk 1. Time management. 29 1) Wat is time management? 30 2) Waarom heb je tijd tekort? 34 3) Het nut van time management

28 Hoofdstuk 1. Time management. 29 1) Wat is time management? 30 2) Waarom heb je tijd tekort? 34 3) Het nut van time management Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 4. Grenzen bewaken 28 Hoofdstuk 1. Time management 4 1) Het belang van grenzen bewaken 29 1) Wat is time management? 5 2) Bekende valkuilen 30 2) Waarom heb je tijd

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Meer doen in minder tijd én met minder stress!

Meer doen in minder tijd én met minder stress! Meer doen in minder tijd én met minder stress! Is Werken in Flow iets voor jou? Wil jij grip op je overvolle inbox? Een opgeruimde werkomgeving? Een halve tot een hele werkdag tijdswinst per week? Een

Nadere informatie

Mindfulness bij volwassenen

Mindfulness bij volwassenen Ondanks de toegenomen kennis over autisme bij volwassenen, is er helaas nog weinig bekend over een passende behandeling. In Mindfulness bij volwassenen met autisme bespreekt Annelies Spek een nieuwe overbelast

Nadere informatie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie Onco-Move Bewegen tijdens chemotherapie Introductie De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Minder Werkstress met de Werkplezier Weken

Minder Werkstress met de Werkplezier Weken Minder Werkstress met de Werkplezier Weken 1 op de 8 werknemers in Nederland heeft er last van. Bijna 1 miljoen mensen lopen jaarlijks het risico op burn-out en andere werkgerelateerde psychische ziekten.

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

Dit.pdf bestand is onderdeel van de eerste les van de Online Meditatiecursus door Wendy van Mieghem, psychotherapeut en docent in innerlijke groei.

Dit.pdf bestand is onderdeel van de eerste les van de Online Meditatiecursus door Wendy van Mieghem, psychotherapeut en docent in innerlijke groei. Dit.pdf bestand is onderdeel van de eerste les van de Online Meditatiecursus door Wendy van Mieghem, psychotherapeut en docent in innerlijke groei. Wat is meditatie? Er zijn veel verschillende opvattingen

Nadere informatie

Illustraties: Wilfred Ottenheim

Illustraties: Wilfred Ottenheim Stress, hart- en vaatziekten, mindfulness (TAB) (1) Inleiding Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting j.v.erp@hartstichting.nl Illustraties: Wilfred Ottenheim 1 Indeling

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Inleiding Aandacht is een essentieel onderdeel in de zorg. Aandacht voor de patiënt en de zorgverlener vergroot de vitaliteit, de effectiviteit en de kwaliteit

Nadere informatie

Mindfulness. IZZ Workshop. Mw. drs. Nicky Heins

Mindfulness. IZZ Workshop. Mw. drs. Nicky Heins IZZ Workshop voor mensen in de zorg - Er voor iedereen zijn - Werkzorgen & thuiszorgen - Draagkracht en draaglast - Onregelmatige tijden - Bezuinigingen - Krapte in personeel - Toename werkdruk - Patiënt

Nadere informatie

Bezinning & Bezieling

Bezinning & Bezieling Bezinning & Bezieling + Even op adem komen.. Stel je eens voor hoe zou het zijn om volledig te kunnen genieten van het leven? Niet meer in de kramp te schieten door allerlei belemmerende overtuigingen

Nadere informatie

Mindfulness en aandachttraining

Mindfulness en aandachttraining Mindfulness en aandachttraining Wat verstaan we onder mindfulness? Mindfulness laat zich niet eenvoudig uit het Engels vertalen. Aandachtgerichtheid of opmerkzaamheid worden wel als synoniemen gebruikt.

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb je een vraag? Stel deze dan direct! Weet één van jullie

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Profielschets Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Overzicht: Score hoog = 4-5 Score gemiddeld = 3 Score laag = 1-2 Deel 1: Gezondheid. Gemiddelde

Nadere informatie

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Omgaan met Chronische ziekte & stress Informatie Wat is stress? Draagkracht

Nadere informatie

Doorbraak Dagen Dagboek Dag 5

Doorbraak Dagen Dagboek Dag 5 Doorbraak Dagen Dagboek Dag 5 Doe de challenge 8 dagen lang en doorbreek je blokkades: Op naar meer flow, geluk en energie! Welkom! Heel erg leuk dat je meedoet aan de Doorbraak Dagen Challenge! Dit is

Nadere informatie

Lééf je dag. Prikkelende workshops om samen te leren

Lééf je dag. Prikkelende workshops om samen te leren Lééf je dag Prikkelende workshops om samen te leren Vier je dag, vier het moment Wilt u een personeelsbijeenkomst organiseren waarbij u ontspanning combineert met leren? Kies dan voor de workshops van

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

In 3 maanden regie op je leven

In 3 maanden regie op je leven In 3 maanden regie op je leven In 3 maanden regie op je leven? Ons leven verandert voortdurend. Soms door onszelf ingegeven, in andere gevallen door keuzes van anderen of door onvoorziene omstandigheden.

Nadere informatie

Vitaal in je werk: Naar een duurzame balans

Vitaal in je werk: Naar een duurzame balans Vitaal in je werk: Naar een duurzame balans Wilmar Schaufeli Senior adviseur, Schouten & Nelissen Inzicht Hoogleraar A&O psychologie, Universiteit Utrecht Agenda 1. Visie op duurzame inzetbaarheid 2. Vitaal

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Stressreductie Informatie over stresshantering en stressreductie door middel van een training

Stressreductie Informatie over stresshantering en stressreductie door middel van een training Patiënteninformatie Stressreductie door aandachttraining/ mindfulness Informatie over stresshantering en stressreductie door middel van een training Stressreductie door aandachttraining/ mindfulness Informatie

Nadere informatie

Continu verbeteren. Coaching Kata MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: 2015 ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Continu verbeteren. Coaching Kata MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: 2015 ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Continu verbeteren Coaching Kata MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: 2015 ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Coaching Kata Cultuur en gedragsverandering zijn de sleutels tot succesvolle Lean initiatieven

Nadere informatie

Core. Sportstudio Sjàhto Dwarsdijk 3 7245 TV Laren (GLD) info@sjahto.nl 0573 421066

Core. Sportstudio Sjàhto Dwarsdijk 3 7245 TV Laren (GLD) info@sjahto.nl 0573 421066 Core Wat is ClubJoy Core? ClubJoy Core is een efficiënte workout om in slechts 30 minuten op een snelle én verantwoorde manier je kernspieren te trainen. Je buik, billen en rug worden strakker en sterker.

Nadere informatie

Mindfulness en kanker

Mindfulness en kanker Mindfulness en kanker Else Bisseling 3 oktober 2015 augustus 2014 00 maand 0000 Mindfulness (Kabat-Zinn, 1990; Teasdale, Segal & Williams, 1995) Aandacht geven aan wat we van moment tot moment doen en

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting

10 e Post O.N.S. Meeting 10 e Post O.N.S. Meeting Jeroen-Martijn Plette oncologie verpleegkundige Gelre Apeldoorn Mindfulness en stressreductie in de oncologische zorg 10 e Post O.N.S. meeting Mindfulness Based Stress reduction

Nadere informatie

Organisatie: Yvonne Roosen Uitvoering: Koekkoek en co vertegenwoordigd door:

Organisatie: Yvonne Roosen Uitvoering: Koekkoek en co vertegenwoordigd door: Cursussen bij Dressuurstal (Website: www.cursustotaal.nl) Organisatie: Yvonne Roosen Uitvoering: Koekkoek en co vertegenwoordigd door: Nel Koekkoek, sportpsycholoog, GZ- psycholoog BIG Marie-José Hulsman

Nadere informatie

Mindfulness. meditatie. Geleide meditatieoefeningen voor beginners en gevorderden. www.abc-van-meditatie.nl

Mindfulness. meditatie. Geleide meditatieoefeningen voor beginners en gevorderden. www.abc-van-meditatie.nl Mark Teijgeler (1972) heeft deze cd samengesteld en ingesproken. Mark heeft Bedrijfseconomie gestudeerd. Tijdens zijn studie heeft Mark wedstrijdwindsurfen gedaan in de Nederlandse surftop en na zijn afstuderen

Nadere informatie

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn NIEUWSBRIEF Follow your it knows the way Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn Nieuwsbrief 1 9 januari 2015 Lieve mensen, Een mooi en bijzonder nieuw jaar. Ik wens jullie allen een liefdevol, gezond,

Nadere informatie

INTRODUCTIE. Mike Rother / Verbeter Kata Handboek Introductie 1

INTRODUCTIE. Mike Rother / Verbeter Kata Handboek Introductie 1 INTRODUCTIE Mike Rother / Verbeter Kata Handboek Introductie 1 Lean Management Teachers Deze Nederlandse vertaling wordt u aangeboden door: Lean Management Teachers Prins Willem Alexanderlaan 1427 7312

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

De voordelen en mogelijkheden van een goede planning 1

De voordelen en mogelijkheden van een goede planning 1 Instituut voor Onderwijs en Opleiden De voordelen en mogelijkheden van een goede planning 1 Studieadviseurs geneeskunde VUmc In het algemeen geldt: hoe beter je conditie, des te beter je concentratie,

Nadere informatie

Mindfulness in modern times. Florence Pérès Instituut voor Aandacht en Mindfulness

Mindfulness in modern times. Florence Pérès Instituut voor Aandacht en Mindfulness Mindfulness in modern times Florence Pérès Instituut voor Aandacht en Mindfulness Werken en leven vandaag D A ruk tijd online A fgeleid I nformatie overload Werken en leven vandaag D A ruk tijd online

Nadere informatie

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode (ZKM) Een wijze van coaching die je helpt te onderzoeken wat je inspireert en wat je belemmert. Het leidt tot een ander perspectief, duurzame keuzes en effectief

Nadere informatie

Stress, hart- en vaatziekten, mindfulness (TAB) (1) Les 6/7: Motivatie Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting

Stress, hart- en vaatziekten, mindfulness (TAB) (1) Les 6/7: Motivatie Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting Stress, hart- en vaatziekten, mindfulness (TAB) (1) Les 6/7: Motivatie Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting j.v.erp@hartstichting.nl 1 Indeling (2) Huiswerk 1 Ontwikkelen

Nadere informatie

Inleiding 3. Introductie.. 4. Stap 1: Herken het moment.. 5. Stap 2: Maak een Game Plan.. 6. Stap 3: Visualiseer het moment.. 7

Inleiding 3. Introductie.. 4. Stap 1: Herken het moment.. 5. Stap 2: Maak een Game Plan.. 6. Stap 3: Visualiseer het moment.. 7 Inhoudsopgave Inleiding 3 Introductie.. 4 Stap 1: Herken het moment.. 5 Stap 2: Maak een Game Plan.. 6 Stap 3: Visualiseer het moment.. 7 Stap 4: Wees in het hier en nu 8,9 Vervolg 10 2 Inleiding Elke

Nadere informatie

Werk maken van duurzame inzetbaarheid. Met meetbaar én voelbaar resultaat. - Vitaliteitsscans - Vitaliteitsgesprekken - Vitaliteitstrainingen

Werk maken van duurzame inzetbaarheid. Met meetbaar én voelbaar resultaat. - Vitaliteitsscans - Vitaliteitsgesprekken - Vitaliteitstrainingen verantwoord veranderen Werk maken van duurzame inzetbaarheid vbent.org - Vitaliteitsscans - Vitaliteitsgesprekken - Vitaliteitstrainingen Met meetbaar én voelbaar resultaat Naar een duurzame en vitale

Nadere informatie