Jane in de universitaire jungle

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jane in de universitaire jungle"

Transcriptie

1 Jane in de universitaire jungle INLEIDING Nog los van een basisprincipe van gelijke rechten, wordt het belang van diversiteit binnen een organisatie tegenwoordig breed erkend. Diversiteit draagt bij aan flexibiliteit, nuance, productiviteit en vooral ook succes. Een belangrijk aspect van diversiteit een realistische verhouding tussen mannen en vrouwen al alle niveaus binnen een organisatie. Dit lijkt een uitermate banale en achterhaalde opmerking: Natuurlijk gaan we er vanuit dat we anno 2016 vrouwen en mannen in Nederland gelijke kansen hebben, en al helemaal als we het over de Nederlandse universiteiten hebben deze bastions van intelligentie, rede, en integriteit zouden toch niet - of nauwelijks - gehinderd moeten worden door sexe vooroordelen. WETENSCHAPSVISIE Graag blik ik even met u terug. Ruim een jaar geleden werd de wetenschapsvisie 2025 van het kabinet Rutte gelanceerd waarin in grote lijnen het wetenschapsbeleid voor de komende 10 jaar wordt gepresenteerd. De begeleidende foto is al prikkelend genoeg: we zien een collage met portretten van 16 beroemde Nederlandse wetenschappers - allen man en allen Nobelprijswinnaars. Dit is het beeld dat Nederland heeft van excellente wetenschap, en wil uitdragen. Volgens OC&W een bewuste keuze. Toch had er ook een andere keuze gemaakt kunnen worden. Als reactie kwam hoogleraar Naomi Ellemers met een alternatieve illustratie: 16 portretten van 13 vrouwelijke Spinozaprijs winnaressen

2 de hoogste Nederlandse wetenschappelijke onderscheiding aangevuld met het portret van Aletta Jacobs en de eerste 2 vrouwelijke hoogleraren van Nederland. Maar ook als we naar de inhoud van de wetenschapsvisie kijken dan wordt pas in één van de laatste paragrafen iets gemeld over vrouwen. En wel het volgende: In Europees perspectief blijven we achter. In de meest recente Europese vergelijking stond Nederland op de vierde plek van onder als het gaat om het percentage vrouwelijke hoogleraren. LNVH Net als ieder jaar bracht ook dit jaar het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren de Monitor vrouwelijke hoogleraren uit. Sinds 1990 neemt het aantal vrouwelijke hoogleraren gestaag toe wel 0.8% per jaar. In dit tempo zal het aandeel vrouwelijke hoogleraren al in 2030 op 30% liggen! Daarmee hebben we dan binnen 15 jaar het quotum dat nu al geldt voor topfuncties in het bedrijfsleven bereikt. Daarnaast blijkt dat vrouwelijke hoogleraren doorgaans een lager salaris ontvangen dan hun mannelijke collega s - een vrij algemeen fenomeen - dus wat dat betreft evenaren we het bedrijfsleven al.

3 IMPLICIETE GENDER BIAS Een factor die hierbij een belangrijke rol blijkt te spelen is de zogenaamde impliciete gender basis de onbewuste vooroordelen. Zowel mannen als vrouwen zijn geneigd om mannen hoger te waarderen dan vrouwen. Illustratief hiervoor is een voorval bij een biologisch tijdschrift. Dit tijdschrift besloot om het peer- review systeem te anonimiseren. Na de invoering van dit nieuwe systeem bleek opeens het aantal artikelen van vrouwelijke auteurs met ongeveer 10% te gestegen. VAWO ONDERZOEK Ook de VAWO keek het afgelopen jaar naar de personele samenstelling, en naar de vrouw- man verdeling. En het probleem doet zich niet alleen voor aan de top. Daar waar de studentenpopulatie al sinds jaar en dag bestaat uit een ongeveer vrouw- man verdeling, blijkt er over de hele wetenschappelijke loopbaan een aanzienlijke scheefheid te bestaan. We zien dat het aantal promovendi redelijk gelijk verdeeld is, maar dat er bij iedere volgende stap in de loopbaan een steeds kleiner aandeel vrouwen in dienst is dan mannen. Sterker nog, een meerderheid van de mannelijke Postdocs zal hoogleraar worden terwijl dit geldt voor minder dan een kwart van de vrouwelijke Postdocs. Maar wellicht nog frappanter is de hoge uitstroom van vrouwelijke wetenschappers rond het 40 e levensjaar. Wat blijkt? De eerste 5 jaar na je promotie zijn cruciaal voor het bereiken van voldoende wetenschappelijke publicaties die bepalend zijn de rest van je carrière. En juist deze 5 jaar na de promotie overlappen met de meest vruchtbare jaren. Met name het selecteren op deze

4 kwantitatieve, en niet kwalitatieve output is sterk toegenomen de afgelopen 10 jaar. HET GLAZEN PLAFOND Maar er loert nog een gevaar: Als we kijken naar de klassieke carrière dan zien we dat bij elke stap van de klassieke universitaire loopbaan er verhoudingsgewijs steeds minder vrouwen overblijven. Maar sinds 2008 is er een nieuwe functie bijgekomen: de functie van docent. Als we nu kijken zie we opeens dat de proportie vrouwen toeneemt bij de overstap naar deze functie. DE FUIK VAN HET DOCEREN Wat maakt een docentenbaan nu zo aantrekkelijk voor met name getalenteerde vrouwelijke gepromoveerde wetenschappers? Het betreft hier vaak wat langere aanstellingen, van zo n 4-5 jaar, en ook vaker vaste aanstellingen, in tegenstelling tot de post- doc posities. Ideaal dus om in combinatie met zwangerschap en/of de zorg voor jonge kinderen te doen. Ik zie het veelvuldig gebeuren. Wat overigens opvallend is, is dat vrouwen in iedere functie minder vaak een vaste aanstelling verwerven dan hun mannelijke collega s. Maar de grootste adder onder het gras is dat een docentenbaan geen ruimte laat voor wetenschappelijk onderzoek en er dus niet gewerkt kan worden aan de zo noodzakelijke wetenschappelijke output. En zonder publicaties is een verdere academische carrière onmogelijk. De docentenbaan is daarmee een vorm van academic suicide, ook wel de female trap.

5 CONCLUDEREND Helaas moeten we concluderen dat zelfs anno 2016 Vrouwen minder verdienen Vaker in tijdelijke dienst zijn En vrouwen vaker stranden in de val van het doceren En Nederland het schrikbarend slecht doet in Europees bestek. AANBEVELINGEN Dat deze problemen niet nieuw zijn behoeft waarschijnlijk geen betoog. Sterker nog: dat deze ongelijkheid al zo lang bestaat lijkt het werken aan oplossingen alleen maar in de weg te staan. Zodra je begint over gender issues krijg je vaak vermoeide blikken. Dat hadden we toch al gehad? In de huidige individualistische en competitieve maatschappij speelt daarnaast ook nog het fenomeen dat je er dan maar gewoon wat harder je best voor moet doen. Maar toch: het bestaan van impliciete gender bias alleen al rechtvaardigt het stellen van quota. Daarnaast is het van belang om verschillen te blijven monitoren. En met name ook aan het begin van de loopbaan, en niet allen ten aanzien van de topfuncties. Het is belangrijk om voor al wetenschappelijke talent, zowel vrouwen als mannen, om de wildwas aan tijdelijke aanstellingen terug te dringen en de werkdruk te normaliseren. Talent moet je koesteren en niet leegpersen. Docentenbanen zonder carrière perspectief hebben geen plaats in ons functiehuis. Structurele werkzaamheden, zoals doceren, moet door academici verzorgd worden die ook actief betrokken kunnen zijn bij het onderzoek.

6 2016 biedt dus ook kansen. We hebben zicht op wat er speelt en wat we willen. En een lunch die denk ik zo ongeveer klaarstaat, dus ik wil graag besluiten met een nieuwjaarswens: Op een gelijkwaardig en kansrijk 2016.

Bedankt Gerdi. mogen nemen. commitment.

Bedankt Gerdi. mogen nemen. commitment. Toespraak van de minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert, ter gelegenheid van de presentatie Monitor Talent naar de Top 2012, op 27 juni 2013 te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Bedankt

Nadere informatie

1. Wetenschappers in Nederland M/V

1. Wetenschappers in Nederland M/V 1. Wetenschappers in Nederland M/V 14,8 procent vrouwelijke hoogleraren in 2011 In 2011 studeerden meer vrouwen (53,6%) dan mannen af aan de Nederlandse universiteiten. Het aandeel vrouwen in wetenschappelijke

Nadere informatie

VSNU-gegevens over promovendi en post-docs 5 juni 2009

VSNU-gegevens over promovendi en post-docs 5 juni 2009 VSNU-gegevens over promovendi en post-docs 5 juni 2009 Promovendi: feiten en cijfers De hieronder getoonde cijfers betreffen alleen de werknemerpromovendi: promovendi die bij de universiteit een aanstelling

Nadere informatie

Man, doe er wat aan!

Man, doe er wat aan! Vrouwen in de wetenschap: de feiten Probleem Er studeren iets meer meisjes af aan de Nederlandse universiteiten, en ze halen ook nog iets betere cijfers dan de jongens. Toch zien we die verhouding niet

Nadere informatie

Talent in eigen hand. De positie van jonge wetenschappers in Nederland. december 2006

Talent in eigen hand. De positie van jonge wetenschappers in Nederland. december 2006 Talent in eigen hand De positie van jonge wetenschappers in Nederland december 2006 Statement Talent in eigen hand: De positie van jonge wetenschappers in Nederland Talent heeft de toekomst. In het akkoord

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA..DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Onderzoek en Wetenschapsbeleid Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Inhoud. Over deze publicatie Doorstroom van vrouwen gaat niet vanzelf

Inhoud. Over deze publicatie Doorstroom van vrouwen gaat niet vanzelf Inhoud 3 4 8 12 16 20 Over deze publicatie Doorstroom van vrouwen gaat niet vanzelf Slecht zicht op de feiten De arbeidsparticipatie van vrouwen is de laatste tien jaar fors toegenomen. Grote kans dat

Nadere informatie

4 oktober Onderzoek EenVandaag en Glamour: Mannen en vrouwen op de werkvloer

4 oktober Onderzoek EenVandaag en Glamour: Mannen en vrouwen op de werkvloer 4 oktober 2016 Onderzoek EenVandaag en Glamour: Mannen en vrouwen op de werkvloer Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten

Nadere informatie

rendement van talent aanbevelingen voor motiverend en stimulerend loopbaanbeleid advies

rendement van talent aanbevelingen voor motiverend en stimulerend loopbaanbeleid advies de jonge akademie rendement van talent aanbevelingen voor motiverend en stimulerend loopbaanbeleid advies samenvatting De afgelopen jaren hebben de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW),

Nadere informatie

Vrouwen in de Wetenschap 12 januari 2009

Vrouwen in de Wetenschap 12 januari 2009 Vrouwen in de Wetenschap 12 januari 2009 Samenvatting Het aantal vrouwen in universitaire wetenschappelijke functies neemt gestaag toe. Het percentage vrouwelijke studenten, promovendi, universitair docenten,

Nadere informatie

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour In deze bijlage zijn feiten en cijfers opgenomen over het hoger onderwijs die illustratief kunnen zijn voor de discussies in de

Nadere informatie

MONITOR VROUWELIJKE HOOGLERAREN

MONITOR VROUWELIJKE HOOGLERAREN MONITOR VROUWELIJKE HOOGLERAREN 2009 Stand van zaken vrouwen in universitaire functies en wetenschappelijke besluitvormingsorganen Deze Monitor is een initiatief van de Stichting de Beauvoir en is een

Nadere informatie

Personele ontwikkelingen aan de Nederlandse universiteiten 1999 2013. En een advies tot verbetering van het loopbaanbeleid

Personele ontwikkelingen aan de Nederlandse universiteiten 1999 2013. En een advies tot verbetering van het loopbaanbeleid Personele ontwikkelingen aan de Nederlandse universiteiten 1999 2013 En een advies tot verbetering van het loopbaanbeleid Door: VAWO vakbond voor de wetenschap www.vawo.nl De VAWO is de vakorganisatie

Nadere informatie

dr. Marieke van den Brink Jong talent in de academische wereld

dr. Marieke van den Brink Jong talent in de academische wereld dr. Marieke van den Brink Jong talent in de academische wereld Aandacht voor vrouwelijk talent nog nodig? Aandeel vrouwen daalt naarmate functie stijgt: > 50 masterstudenten, 12% vrouwelijke hoogleraren

Nadere informatie

MONITOR VROUWELIJKE HOOGLERAREN

MONITOR VROUWELIJKE HOOGLERAREN VSN-073 Monitor VH_WT3GVK:170x240 28-09-2009 14:15 Pagina 1 MONITOR VROUWELIJKE HOOGLERAREN 2009 Stand van zaken vrouwen in universitaire functies en wetenschappelijke besluitvormingsorganen Deze Monitor

Nadere informatie

Call for proposals. Westerdijk Talentimpuls. Den Haag, maart 2017 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

Call for proposals. Westerdijk Talentimpuls. Den Haag, maart 2017 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek 1 Call for proposals 2017 Den Haag, maart 2017 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek 2 Inleiding en doel Op 10 februari 2017 was het 100 jaar geleden dat in Nederland de eerste vrouwelijke

Nadere informatie

Quick-scan Jong Talent

Quick-scan Jong Talent Quick-scan Jong Talent Over loopbanen van jonge wetenschappers (exclusief HOOP-gebied Gezondheid) augustus 2008 Veroni Larsen en Merei Lubbe t.b.v. VSNU programma: loopbanen van jonge wetenschappers Inhoud

Nadere informatie

Vast en flexibel werk in de wetenschap: wensen & verwachtingen van werknemers. Marian van der Klein, Onderzoekersdag Instituut Gak, 7 december 2015

Vast en flexibel werk in de wetenschap: wensen & verwachtingen van werknemers. Marian van der Klein, Onderzoekersdag Instituut Gak, 7 december 2015 Vast en flexibel werk in de wetenschap: wensen & verwachtingen van werknemers Marian van der Klein, Onderzoekersdag Instituut Gak, 7 december 2015 Programma Presentatie voorlopige resultaten onderzoek

Nadere informatie

1 Inleiding: de metamorfose van de arbeidsmarkt

1 Inleiding: de metamorfose van de arbeidsmarkt 1 Inleiding: de metamorfose van de arbeidsmarkt 1.1 De beroepsbevolking in 1975 en 2003 11 1.2 De werkgelegenheid in 1975 en 2003 14 Halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw trok de gemiddelde Nederlandse

Nadere informatie

Personeelsmonitor 2011 Samenvatting

Personeelsmonitor 2011 Samenvatting Jaarlijks brengt het A+O fonds Gemeenten de Personeelsmonitor uit. Dit rapport geeft de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van HRM en arbeidsmarktontwikkelingen bij gemeenten weer. In deze samenvatting

Nadere informatie

afgelopen jaren beweren vele professionele organisaties specifieke human resource (HR)

afgelopen jaren beweren vele professionele organisaties specifieke human resource (HR) Nederlandse Samenvatting Welke mensen bekleden de top posities van professionele organisaties? In Nederland, net zoals in veel andere westerse landen, klinkt waarschijnlijk het antwoord op deze vraag ongeveer

Nadere informatie

Chinese borden Universiteiten in en uit balans

Chinese borden Universiteiten in en uit balans Chinese borden Universiteiten in en uit balans 15-03-2016, Science in Transition conferentie Barend van der Meulen, Elizabeth Koier, Edwin Horlings 2 Universiteiten uit en in balans Barend van der Meulen

Nadere informatie

Opinie. Quota en positieve actie als medicijn tegen het glazen plafond! Isa Schön

Opinie. Quota en positieve actie als medicijn tegen het glazen plafond! Isa Schön Quota en positieve actie als medicijn tegen het glazen plafond! Isa Schön Het is genoegzaam bekend: het glazen plafond belemmert de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de academische wereld. In deze

Nadere informatie

(Alleen het gesproken woord geldt)

(Alleen het gesproken woord geldt) 1 Toespraak van minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap Van der Hoeven bij de halfjaarlijkse bijeenkomst van het Landelijk Netwerk van Vrouwelijke Hoogleraren op 8 november 2006 in het Academiegebouw

Nadere informatie

VAN WENS NAAR WERKELIJKHEID

VAN WENS NAAR WERKELIJKHEID VAN WENS NAAR WERKELIJKHEID de verbetering van de carrièreperspectieven van jonge onderzoekers Derek Jan Fikkers, Koen van Dam Verschenen in: Th&ma, Tijdschrift voor Hoger Onderwijs & Management Jaargang

Nadere informatie

Tussen wens en werkelijkheid: carrièreperspectieven van jonge onderzoekers

Tussen wens en werkelijkheid: carrièreperspectieven van jonge onderzoekers Tussen wens en werkelijkheid: carrièreperspectieven van jonge onderzoekers Eindrapport Tussen wens en werkelijkheid: carrièreperspectieven van jonge onderzoekers Eindrapport Een onderzoek in opdracht

Nadere informatie

Worklife balance & loonkloof. Facts & figures. Inez Hoeijmakers OnderwijsServiceCentrum (OSC) lid van Vrouwen Overleg Komitee

Worklife balance & loonkloof. Facts & figures. Inez Hoeijmakers OnderwijsServiceCentrum (OSC) lid van Vrouwen Overleg Komitee Worklife balance & loonkloof Facts & figures Inez Hoeijmakers OnderwijsServiceCentrum (OSC) lid van Vrouwen Overleg Komitee Traditionele mannen verdienen meer donderdag 22 januari 2009 (mdg) Mannen die

Nadere informatie

VISIETEKST POSTDOCTORAAL LOOPBAANBELEID EN LOOPBAANBEGELEIDING AAN DE UGENT

VISIETEKST POSTDOCTORAAL LOOPBAANBELEID EN LOOPBAANBEGELEIDING AAN DE UGENT VISIETEKST POSTDOCTORAAL LOOPBAANBELEID EN LOOPBAANBEGELEIDING AAN DE UGENT Goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 14 februari 2014 1 Deze visietekst werd opgesteld door de stuurgroep van het strategisch

Nadere informatie

Een academie van nomaden

Een academie van nomaden 64 Een academie van nomaden Wetenschappers aan Nederlandse universiteiten werken als nomaden, van het ene tijdelijke contract naar het andere. Jet Bussemaker en Lodewijk Asscher hebben vast goede bedoelingen

Nadere informatie

Er staat veel op het spel bij selectie voor de geneeskundeopleiding. Slechts 6-30% van de kandidaten kan toegelaten worden tot de opleiding en selecti

Er staat veel op het spel bij selectie voor de geneeskundeopleiding. Slechts 6-30% van de kandidaten kan toegelaten worden tot de opleiding en selecti Samenvatting Er staat veel op het spel bij selectie voor de geneeskundeopleiding. Slechts 6-30% van de kandidaten kan toegelaten worden tot de opleiding en selectieprocedures zijn over het algemeen prijzig.

Nadere informatie

Vrouwen zwaar ondervertegenwoordigd in besturen en raden van toezicht

Vrouwen zwaar ondervertegenwoordigd in besturen en raden van toezicht Vrouwen zwaar ondervertegenwoordigd in besturen en raden van toezicht Vrouwen domineren het onderwijs, maar mannen delen de lakens uit. Vrouwelijke bestuurders en toezichthouders zijn anno 2014 nog zwaar

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

Pleidooi voor loopbaanbeginsel in academische wereld

Pleidooi voor loopbaanbeginsel in academische wereld Prof. Janet van Hell Pleidooi voor loopbaanbeginsel in academische wereld Wetenschapper vindt geen geplaveid loopbaanpad Frank van der Mijn Talentvolle (jonge) wetenschappers die reeds hebben bewezen tot

Nadere informatie

PREAMBULE TALENT NAAR DE TOP. Doelstelling. Noodzaak tot behoud van vrouwelijk talent in Nederland

PREAMBULE TALENT NAAR DE TOP. Doelstelling. Noodzaak tot behoud van vrouwelijk talent in Nederland CHARTER TALENT NAAR DE TOP PREAMBULE Doelstelling Met het Charter Talent naar de Top (ofwel het Charter ) wil de Taskforce een hogere toestroom, doorstroom en behoud van vooral vrouwelijk talent in topfuncties

Nadere informatie

Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2012

Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2012 Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2012 In de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2012 wordt de actuele stand van zaken gepresenteerd over het percentage vrouwelijke wetenschappers en bestuurders aan de Nederlandse

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2017 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 VRAAG NAAR FLEX BLIJFT STIJGEN, MAAR VOOR HOELANG? 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS OOK IN 2017 ONVERMINDERD

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 922 Voorstel van wet van het lid Yücel tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden en het Burgerlijk Wetboek om gelijke beloning van mannen

Nadere informatie

constaterende dat, er aan universiteiten en hogescholen relatief veel mensen op basis flexcontracten werken;

constaterende dat, er aan universiteiten en hogescholen relatief veel mensen op basis flexcontracten werken; TWEEDE KAMER DER Vergaderjaar 014-015 STATEN-GENERAAL Nr. 47 MOTIE VAN HET LID MEI LI VOS constaterende dat, er aan universiteiten en hogescholen relatief veel mensen op basis flexcontracten werken; Constaterende

Nadere informatie

Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee?

Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? 8 Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? 80 8 Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? Arnaud Dupuy en Philip Marey Na hun afstuderen kunnen ingenieurs in verschillende soorten functies aan

Nadere informatie

Veranderen van opleiding

Veranderen van opleiding Totale switch na stijging weer op 20 procent... 3 Switchers pabo oorzaak stijging in 2012 en 2013... 4 Meer switch van mbo ers in sector Onderwijs in 2013... 5 Bij tweedegraads lerarenopleidingen meer

Nadere informatie

Reactie op Wetenschapsvisie 2025

Reactie op Wetenschapsvisie 2025 Reactie op Wetenschapsvisie 2025 Datum 23 januari 2015 e-mail: d66hogeronderwijs@gmail.com Deze notitie omvat een eerste reactie op de Wetenschapsvisie 2025 van de werkgroep Hoger Onderwijs & Wetenschap

Nadere informatie

Uitkomsten project. Vrouwen in de academische wereld

Uitkomsten project. Vrouwen in de academische wereld Uitkomsten project Vrouwen in de academische wereld Cursus: (S)hevolution Studenten: Joëlle Bastiaansen (10715231) mail: joelle.bas@ziggo.nl tel: 0623002151 Havi Kurda (10769927) mail: havikurda@gmail.com

Nadere informatie

Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2 012

Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2 012 Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2 012 In de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2012 wordt de actuele stand van zaken gepresenteerd over het percentage vrouwelijke wetenschappers en bestuurders aan de Nederlandse

Nadere informatie

Dames en heren, Het is mij een genoegen om vandaag deze lezing te verzorgen.

Dames en heren, Het is mij een genoegen om vandaag deze lezing te verzorgen. Lezing door commissaris van de Koningin Ank Bijleveld-Schouten tijdens een bijeenkomst van het OBP-vrouwennetwerk ter gelegenheid van het vijftigjarige bestaan van de UT, om 15:45 aan de Universiteit Twente,

Nadere informatie

Impressie Politietop Divers 2008-2011

Impressie Politietop Divers 2008-2011 Impressie Politietop Divers 2008-2011 Afspraken en resultaten Alle korpsbeheerders en korpschefs hebben september 2007 streefcijfers afgesproken met de minister om zo diversiteit in de politietop te realiseren.

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-49. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2294(INI) 8.2.2012. Ontwerpadvies Andrea Češková. PE480.849v01-00

AMENDEMENTEN 1-49. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2294(INI) 8.2.2012. Ontwerpadvies Andrea Češková. PE480.849v01-00 EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid 2011/2294(INI) 8.2.2012 AMENDEMENTEN 1-49 Andrea Češková (PE480.580v01-00) over de modernisering van de Europese hogeronderwijssystemen

Nadere informatie

Het hele werkveld is internationaler geworden en daarmee ook de concurrentie op talent. Onze goede studenten op het gebied van datascience en data

Het hele werkveld is internationaler geworden en daarmee ook de concurrentie op talent. Onze goede studenten op het gebied van datascience en data Prof. Dr. ir. Rob Het hele werkveld is internationaler geworden en daarmee ook de concurrentie op talent. Onze goede studenten op het gebied van datascience en data analytics worden weggekocht door bijvoorbeeld

Nadere informatie

Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012

Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012 Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012 1. Inleiding In het voortgezet onderwijs worden op de korte termijn tekorten aan leraren verwacht, oplopend tot een verwacht tekort

Nadere informatie

Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica

Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica 1 Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica januari 2007 Kruislaan 404 1098 SM Amsterdam Nadere invulling Benoemings- en Bevorderingseisen Wetenschappelijk Personeel Inleiding Vanaf 1

Nadere informatie

Samen voor een gezonde toekomst

Samen voor een gezonde toekomst business friends Samen voor een gezonde toekomst Business Friends De Business Friends van het Erasmus MC Vriendenfonds is een groep van zakelijke relaties en bedrijven in de regio die we regelmatig uitnodigen

Nadere informatie

MEER VROUWEN AAN DE TOP VERGT BREDE CULTUURVERANDERING

MEER VROUWEN AAN DE TOP VERGT BREDE CULTUURVERANDERING MEER VROUWEN AAN DE TOP VERGT BREDE CULTUURVERANDERING Amsterdam 15 mei, 2008 Het onderzoek Instrumenten en succesfactoren voor doorstroming van vrouwelijk talent naar de top, dat Bain & Company met hulp

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Hoe houd je werknemers met een hoge autonomie gezond? 1

Hoe houd je werknemers met een hoge autonomie gezond? 1 Hoe houd je werknemers met een hoge autonomie gezond? 1 Door Dr. Judith Bos, Dr. Nathalie Donders en Dr. Joost van der Gulden Bij het nieuwe werken kunnen werknemers deels zelf bepalen waar en wanneer

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Waiting on the world to change

Waiting on the world to change Waiting on the world to change Bedrijvenmonitor Topvrouwen Wilma Henderikse en Babette Pouwels voorwoord de bedrijvenmonitor Sinds monitoren wij de voortgang van het wettelijk streefcijfer voor evenredige

Nadere informatie

Deeltijdwerken in het po, vo en mbo

Deeltijdwerken in het po, vo en mbo Deeltijdwerken in het po, vo en mbo 1. Inleiding In Nederland wordt relatief veel in deeltijd gewerkt, vooral in de publieke sector. Deeltijdwerk komt met name voor onder vrouwen, maar ook steeds meer

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 987 Vragen van het lid

Nadere informatie

Personeel in cijfers 2013. Bevat gegevens t/m ultimo 2012

Personeel in cijfers 2013. Bevat gegevens t/m ultimo 2012 Personeel in cijfers 2013 Bevat gegevens t/m ultimo 2012 Bestuursbureau / directie Bedrijfsvoering Afdeling Informatiemanagement Publicatiedatum: november 2013 Opdrachtgever: J. van der Boon, directeur

Nadere informatie

Wetenschap in goede banen

Wetenschap in goede banen Wetenschap in goede banen Beleidsnotitie VAWO, juni 2015 Dit is de geactualiseerde opvol van de beleidsnotitie, die het VAWO-bestuur in november 2013 uitbracht. 1. Inleiding Toen de VAWO in 1963 werd opgericht

Nadere informatie

Naar een facultair meerjarenplan Opbrengst visiebijeenkomsten

Naar een facultair meerjarenplan Opbrengst visiebijeenkomsten Naar een facultair meerjarenplan 2016-2021 Opbrengst visiebijeenkomsten Het faculteitsbestuur van Geesteswetenschappen heeft eind mei en begin juni visiebijeenkomsten georganiseerd voor respectievelijk

Nadere informatie

Trainingsreeks Succes in zicht

Trainingsreeks Succes in zicht Trainingsreeks Succes in zicht Of u nu aan het begin van uw loopbaan staat, uit de fase van concentratie op uw gezin in het beroepsleven terugkeert of de volgende sporten op de carrièreladder wilt beklimmen:

Nadere informatie

Honoreringskansen voor mannen en vrouwen in de NWO-competitie

Honoreringskansen voor mannen en vrouwen in de NWO-competitie Rapport Honoreringskansen voor mannen en vrouwen in de NWO-competitie Samenvatting Dr. Romy van der Lee Prof. dr. Naomi Ellemers Instituut Psychologie, Universiteit Leiden Bij ons leer je de wereld kennen

Nadere informatie

Arbeidsvoorwaarden van promovendi

Arbeidsvoorwaarden van promovendi Arbeidsvoorwaarden van promovendi Inhoud Introductie... 2 Data en methoden... 2 Resultaten... 3 Contractduur... 3 FTE... 4 FTE - totaal... 4 FTE gerelateerd aan onderwijstaken en onderzoekstijd... 4 Conclusie...

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

Waiting on the world to change

Waiting on the world to change Waiting on the world to change Bedrijvenmonitor Topvrouwen Wilma Henderikse en Babette Pouwels voorwoord de bedrijvenmonitor Sinds monitoren wij de voortgang van het wettelijk streefcijfer voor evenredige

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Feiten & Cijfers. Academische carrières en loopbaanbeleid. Marije de Goede, Rosalie Belder, Jos de Jonge

Feiten & Cijfers. Academische carrières en loopbaanbeleid. Marije de Goede, Rosalie Belder, Jos de Jonge Feiten & Cijfers WWW.RATHENAU.NL 2013 Academische carrières en loopbaanbeleid Inhoud Inleiding 1 Karakterisering academische loopbaan 2 De start van de academische loopbaan; promoveren 4 Doorstroom binnen

Nadere informatie

Technische nota. Brussel, december 2011

Technische nota. Brussel, december 2011 Technische nota Werkbaar werk en de inschatting van zelfstandige ondernemers om hun huidige job al dan niet tot hun pensioen verder te kunnen zetten. Resultaten uit de werkbaarheidsmetingen 2007 en 2010

Nadere informatie

Datum 20 april 2012 Betreft Openbare consultatie 'Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in ondernemingsbesturen in de EU'

Datum 20 april 2012 Betreft Openbare consultatie 'Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in ondernemingsbesturen in de EU' a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

in het kort OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013

in het kort OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013 in het kort OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013 OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013 in het kort 2 Mei 2013 Onderzoek en rapportage a-advies In opdracht

Nadere informatie

Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting

Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting Noem drie namen van leidinggevende vrouwen in de kunst- en cultuurwereld : het zou een quizvraag kunnen zijn. Nochtans is er veel

Nadere informatie

Aspasia. Call for proposals. Rondes Vidi en Vici met besluitvorming in 2016

Aspasia. Call for proposals. Rondes Vidi en Vici met besluitvorming in 2016 Call for proposals Aspasia Rondes Vidi en Vici met besluitvorming in 2016 Den Haag, april 2016 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond 1 1.2 Beschikbaar

Nadere informatie

CHARTER TALENT NAAR DE TOP

CHARTER TALENT NAAR DE TOP CHARTER TALENT NAAR DE TOP PREAMBULE Doelstelling Met het Charter Talent naar de Top (ofwel het Charter ) wil de Taskforce een hogere toestroom, doorstroom en behoud van vooral vrouwelijk talent in topfuncties

Nadere informatie

Exposé naar Balancering van Menselijke Waarden

Exposé naar Balancering van Menselijke Waarden Exposé naar Balancering van Menselijke Waarden Léon Evers Ideeënmakelaar Chantal van Esch Social controller Daelzicht Mannelijke en vrouwelijke waarden moeten beter in balans komen. Zowel in de meeste

Nadere informatie

Astma Fonds beleid Fellowships. Juni 2011

Astma Fonds beleid Fellowships. Juni 2011 Astma Fonds beleid Fellowships Juni 2011 I Onderzoek en Astma Fonds Het Astma Fonds ondersteunt en stimuleert onderzoek 1. Wetenschappelijk onderzoek is nodig om een vroegtijdige opsporing en goede behandeling

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Topvrouwen in de wachtkamer

Topvrouwen in de wachtkamer Topvrouwen in de wachtkamer Bedrijvenmonitor -2015 SAMENGEVAT Wilma Henderikse en Babette Pouwels voorwoord De looptijd van het wettelijk streefcijfer voor evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen

Nadere informatie

Enquête SJBN 15.10.2013

Enquête SJBN 15.10.2013 Enquête SJBN 15.10.2013 1 Inhoudsopgave Steekproef Resultaten enquête Algehele tevredenheid Arbeidsomstandigheden Urennorm Ondernemersaspecten Kijk op de toekomst Conclusies 2 Steekproef: achtergrond kenmerken

Nadere informatie

studenten die gekozen hebben voor een studie aan deze Universiteit.

studenten die gekozen hebben voor een studie aan deze Universiteit. Dames en heren, Graag heet ik u van harte welkom bij de opening van het Academisch Jaar 2013/2014. Met uw aanwezigheid vandaag geeft u nog eens blijk van uw bijzondere verbondenheid aan deze Universiteit,

Nadere informatie

Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2015

Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2015 Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2015 Een publicatie van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH) Monitor pagina 1 Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2015 pagina 2 Een publicatie van het Landelijk

Nadere informatie

WERKDRUK OP UNIVERSITEITEN

WERKDRUK OP UNIVERSITEITEN WERKDRUK OP UNIVERSITEITEN Aanbevelingen voor het terugdringen van de te hoge werkdruk Ten behoeve van de lokale vertegenwoordiging en medezeggenschapsraden Afspraken in de cao In de nieuwe cao Nederlandse

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR JULI Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR JULI Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR JULI 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 AFSCHAFFEN ZELFSTANDIGENAFTREK IS GEEN OPLOSSING 4 MEER VROUWEN ALS FREELANCER AAN DE SLAG 5 MEER FREELANCERS,

Nadere informatie

Piter Jelles Strategisch Perspectief

Piter Jelles Strategisch Perspectief Piter Jelles Strategisch Perspectief Strategisch Perspectief Inhoudsopgave Vooraf 05 Piter Jelles Onze missie 07 Onze ambities 07 Kernthema s Verbinden 09 Verbeteren 15 Vernieuwen 19 Ten slotte 23 02 03

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR JULI Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR JULI Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR JULI 2017 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 HERSTELLENDE MARKT HUNKERT NAAR HERZIENINGEN 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS ONVERMINDERD POPULAIR 5 JONGE

Nadere informatie

Monitor Vrouwelijke hoogleraren 2006

Monitor Vrouwelijke hoogleraren 2006 Monitor Vrouwelijke hoogleraren 2006 Uitgave van de Stichting de Beauvoir in samenwerking met de VSNU, EQUALproject Participatie als Prioriteit en het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren 3 Samenstelling

Nadere informatie

Proactiviteit op de arbeidsmarkt. Minder mensen & meer beweging

Proactiviteit op de arbeidsmarkt. Minder mensen & meer beweging Proactiviteit op de arbeidsmarkt Minder mensen & meer beweging Drie belangrijke trends Op de arbeidsmarkt zijn een drietal trends te onderscheiden die van invloed zijn op de beschikbaarheid van personeel

Nadere informatie

LEESWIJZER ONDERZOEK LOONKLOOF BIEDT VERRASSENDE INZICHTEN

LEESWIJZER ONDERZOEK LOONKLOOF BIEDT VERRASSENDE INZICHTEN (/) zaterdag 1 oktober 2016 - Binnenland LEESWIJZER ONDERZOEK LOONKLOOF BIEDT VERRASSENDE INZICHTEN Mannen die deeltijds werken, krijgen in verhouding tot vrouwen minder opslag. Ze wijken te hard af van

Nadere informatie

Conferentie Promoveren en promotietrajecten. VU Amsterdam, 15 mei 2013

Conferentie Promoveren en promotietrajecten. VU Amsterdam, 15 mei 2013 Conferentie Promoveren en promotietrajecten VU Amsterdam, 15 mei 2013 Heden en toekomst van promoveren Prof. Martin Kropff, rector Wageningen University Promoveren: wat is onveranderd? Kern: het (leren)

Nadere informatie

Klantonderzoek: de laatste inzichten!

Klantonderzoek: de laatste inzichten! : de laatste inzichten! Hoe tevreden bent u over de door ons bedrijf geleverde producten en diensten? Veel bedrijven gebruiken deze vraag om de klanttevredenheid te meten. Op een schaal van zeer ontevreden

Nadere informatie

Wetenschappelijk loopbaanbeleid van de EUR

Wetenschappelijk loopbaanbeleid van de EUR Wetenschappelijk loopbaanbeleid van de EUR De EUR is in toenemende mate genoodzaakt de beste mensen aan zich te binden én het beste uit haar mensen te halen. Dit vereist een solide, doch flexibel loopbaanbeleid

Nadere informatie

Aantal huisartsen en aantal FTE van huisartsen vanaf 2007 tot en met 2016

Aantal huisartsen en aantal FTE van huisartsen vanaf 2007 tot en met 2016 Aantal huisartsen en aantal FTE van huisartsen vanaf 2007 tot en met 2016 Werken er nu meer of minder huisartsen dan 10 jaar geleden en werken zij nu meer of minder FTE? LF.J. van der Velden & R.S. Batenburg,

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Mede naar aanleiding van mijn brief zijn flinke stappen gezet, zowel internationaal als nationaal:

Mede naar aanleiding van mijn brief zijn flinke stappen gezet, zowel internationaal als nationaal: >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Onderzoek en Wetenschapsbeleid IPC 4100 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

RUG Vrouwen en Arbeid

RUG Vrouwen en Arbeid RUG Vrouwen en Arbeid Hoe positief was de positieve discriminatie van vrouwen? 28 mei 2015 Dr.mr. Petra Oden Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Introductie 1. Onderzoek naar voorkeursbeleid

Nadere informatie

Glazen Plafond? Zeg maar spiegelburcht

Glazen Plafond? Zeg maar spiegelburcht Glazen Plafond? Zeg maar spiegelburcht Studie over verschillen in persoonlijkheid tussen mannen en vrouwen Februari 2010 1 Glazen Plafond Steeds meer vrouwen streven een eigen carrière na en laten zich

Nadere informatie

Ondanks de in 2014 massaal geuite ambitie en wens tot verandering van werkgever is maar een klein deel in 2015 overgestapt

Ondanks de in 2014 massaal geuite ambitie en wens tot verandering van werkgever is maar een klein deel in 2015 overgestapt Ondanks de in 2014 massaal geuite ambitie en wens tot verandering van werkgever is maar een klein deel in 2015 overgestapt In 2014 bleek 82% van de professionals open te staan voor een carrièrestap in

Nadere informatie

ZA5776. Flash Eurobarometer 341 (Gender Inequalities in the European Union) Country Questionnaire Netherlands

ZA5776. Flash Eurobarometer 341 (Gender Inequalities in the European Union) Country Questionnaire Netherlands ZA77 Flash Eurobarometer (Gender Inequalities in the European Union) Country Questionnaire Netherlands FL - Women in the European Union - NL D Wat is uw leeftijd? (SCHRIJF OP - INDIEN "GEWEIGERD" CODE

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie