defensiekrantnummer 16

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "defensiekrantnummer 16"

Transcriptie

1 defensiekrantnummer juli 2013 Reuze-heli hulp bij verhuizing 3 Warmte spelbreker tijdens Vierdaagse 4 Oud-top-schaatser bij uitreiking groene baret 5 Ultiem kat-en-muisspel 6 Onhoorbaar, onzichtbaar, onbemand kunduz Bij de terugtrekking van de Geïntegreerde Politietrainingsmissie in Afghanistan wordt de grootste helikopter ter wereld ingezet. Een Russische Mi-26 vervoert missie-kritieke goederen van Kunduz naar het westelijker gelegen Mazar-e-Sharif. Daarvandaan vindt transport naar Nederland plaats. De Mi-26 is de zwaarste en sterkste helikopter die in serie wordt geproduceerd. Van deze machine liepen er in veertig jaar zo n driehonderd van de lopende band. De megaheli kent zowel militaire als burgeruitvoeringen. Nederland deed eerder een beroep op de Mi-26. In 2009 hielp een toestel bij de berging van een Chinook transporthelikopter, in dienst bij een van de coalitiepartners. Op 1 juli werd de Nederlandse politietrainingsmissie afgerond. De eerste honderd militairen zijn vorige week huiswaarts gekeerd. De laatste militairen, verantwoordelijk voor de redeployment, verlaten voor 1 november het gebied. tekst andré twigt Foto Sgt1 Eva Klijn, AVDD Landmachtkorporaal genomineerd voor prijs MBO den haag Korporaal-1 Bertus Peters is genomineerd voor de titel Landelijke Uitblinker MBO De landmachtmilitair volgt de opleiding tot ICT-beheerder (niveau IV) bij het Regionaal Opleidingscentrum Friese Poort. Peters liep stage tijdens zijn uitzending in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Daar zorgde hij op eigen initiatief voor een servicedesk die de verbinding tussen de uitgezonden militairen en hun thuisfront onderhoudt. Dat is onder de omstandigheden daar, met wisselende temperaturen en veel stof, niet gemakkelijk. De korporaal is bijzonder blij met zijn nominatie. Ik zie het als een bewijs voor de goede samenwerking tussen het ROC en Defensie. Ik ben er trots op daar het gezicht van te mogen zijn. Stemmen op korporaal Bertus Peters kan tot 2 oktober De uitreiking van de prijs is op 10 oktober tijdens het zogenoemde Uitblinkersgala. Toekenning HVO verruimd den haag Het Besluit Herinneringsmedaille Vredesoperaties (HVO) is gewijzigd. Voortaan kan de onderscheiding ook worden toegekend aan deelnemers aan missies die niet in strikte zin te boek staan als vredesmissie, maar hier wel aan gelijkgesteld worden. De HVO werd volgens de huidige regels vooral toegekend aan Nederlandse burgers en militairen (of buitenlanders onder Nederlandse leiding) die hebben deelgenomen aan een vredesoperatie. Nu operaties gelijkgesteld kunnen worden aan vredesoperaties,blijkt het aantal operaties waarop de HVO van toepassing is groter. Dit laatste betekent onder meer dat ook de huidige inzet van Patriotsystemen in Turkije, nu te boek als NAVO-actie ter collectieve zelfverdediging, gelijkgesteld kan worden aan een vredesoperatie. De deelnemers komen in de toekomst dus voor de HVO in aanmerking. Ook civiel experts in dienst van de staat (niet behorende tot de krijgsmacht of politie) vielen in de oude regeling buiten de boot. De nieuwe regelgeving voorziet ook voor hen in de mogelijkheid met een HVO beloond te worden.

2 binnenland 2 defensiekrant nr juli 2013 Landmacht defileert in hartje Brussel Brussel Twintig militairen van 13 Gemechaniseerde Brigade en twee Fenneks van het Operationeel Ondersteuningscommando Land hebben deelgenomen aan de Nationale Feestdag in Brussel. Bij die gelegenheid vieren de Belgen dat Koning Leopold I op 21 juli 1831 de eed aflegde. De eenheden van de landmacht maakten deel uit van het zogenoemde Benelux detachement. Met de deelname wil Nederland de samenwerking met België en Luxemburg onderstrepen. Het defilé werd voor het eerst afgenomen door de pas aangetreden Koning Filip. Burgerpersoneelsfonds verstrekt meer leningen den haag De Stichting Burgerpersoneelsfonds ministerie van Defensie (SBF) heeft over 2012 meer renteloze leningen verstrekt. Dat terwijl het aantal aanvragen voor financiële ondersteuning afnam. Het aantal giften verminderde wel, zo valt in het jaarverslag over 2012 te lezen. Burgermedewerkers en postactieven die in financiële problemen zijn gekomen, kunnen een beroep doen op het fonds. Dat geldt ook voor medewerkers die zijn vertrokken met een SBK-regeling-2 of in de toekomst op een dergelijke regeling zijn aangewezen. Het SBF verleent hulp als de financiële nood een sociale of medische achtergrond heeft. In het verslagjaar zijn 124 aanvragen ingediend voor een renteloze lening en/of gift. In 2011 waren dat er 136. hoger Het Burgerpersoneelsfonds honoreerde 36 leningen en 31 giften. Het verstrekte aantal leningen ligt daarmee hoger dan in 2011 (26). Aan het eind van het verslagjaar had de stichting negen aanvragen voor een renteloze lening in behandeling. Het saldo op de spaarrekening van het SBF bedroeg op 31 december Op dezelfde datum had de stichting in belegd vermogen. Spektakel in Steenwijk steenwijk De binnenstad van Steenwijk stond onlangs volledig in het teken van 43 Gemechaniseerde Brigade tijdens de zogeheten BIZONdere Burendag. De inwoners van deze vestingstad konden zo eens goed kennismaken met de veelzijdigheid en professionaliteit van hun militaire buren. De meeste eenheden van 43 Gemechaniseerde Brigade zijn gelegerd op de Johannes Postkazerne in Havelte, gevestigd op steenworp afstand van Steenwijk. Onder het motto beter een goede buur, dan een verre vriend greep de brigade zijn kans om zich te presenteren aan de inwoners tijdens de traditionele midzomerfeesten in de eeuwen oude stad. Op het marktplein werden diverse spectaculaire demonstraties gegeven door 45 Pantserinfanteriebataljon. Ook op andere locaties in de binnenstad haalden eenheden alles uit de kast om hun vaardigheden te tonen. Interactiviteit stond hierbij voorop. Onder meer de schietvaardigheid en het uithoudingsvermogen konden worden beproefd. De echte durfals tokkelden vanaf de kerktoren naar beneden. Rectificatie In Defensiekrant nr.15 staat per abuis dat Defensie dit jaar zevenduizend nieuwe militairen nodig heeft. Dit is niet het goede aantal. Jaarlijks is de krijgsmacht op zoek naar circa drie- tot vierduizend nieuwe mensen. Meer militaire samenwerking met China den haag Generaal Hou ShuSen, één van China s belangrijkste militairen, en Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp hebben op 15 juli in Den Haag gepraat over verdere militaire samenwerking. China is net als Nederland actief in de bestrijding van piraten in de regio rond de Hoorn van Afrika. Beide krijgsmachten wisselen tijdens anti-piraterijoperaties in de Somalische wateren dan ook al veel informatie uit. Die maritieme contacten willen ze graag verder uitbreiden. Zo nodigt Defensie in november een Chinese taakgroep uit een aantal dagen aan boord van Zr. Ms. Johan de Witt te verblijven. Het amfibisch transportschip neemt dan als stafschip deel aan de EU-antipiraterijmissie Atalanta. Chinese geneeskunst Een medische delegatie van het fregat Zr. Ms. Van Speijk bezocht onlangs de Chinese Peace Ark. Dit Bonden akkoord met Sociaal Statuut Uitbesteding DEN HAAG Defensie en de centrales van overheidspersoneel zijn het eens over een nieuw sociaal statuut Uitbesteding. Het gaat om afspraken over de manier waarop Defensiepersoneel overgaat naar een marktpartij en welke rechtspositionele en arbeidsvoorwaardelijke overgangsregelingen daarbij gelden. Met deze afspraken kan de sourcingsagenda van Defensie worden uitgevoerd. Als hoofdlijn geldt dat de betrokken medewerkers zoveel mogelijk overgaan naar de marktpartij en daar een passende functie krijgen. Maar er zijn uitzonderingen. Langdurig zieken en medewerkers die kort voor pensionering zitten, hebben een aparte positie en blijven daarom in dienst van Defensie en kunnen eventueel bij de marktpartij gedetacheerd worden. werkgarantie Ook wil Defensie de arbeidsvoorwaarden bij overgang naar een marktpartij op zorgvuldige wijze regelen. Er zijn onder meer afspraken gemaakt over een werkgarantie voor een bepaalde duur, loonaanvulling, compensatie van relevante secundaire arbeidsvoorwaarden en het opvangen van de pensioenconsequenties. Voor medewerkers die niet overgaan naar de marktpartij is het SBK 2012 onverkort van toepassing. Zwaargewonde veteranen weer in hoger sferen breda Voor de derde keer op rij heeft de Defensie Paraschool dit jaar weer tandemsprongen uitgevoerd met in Afghanistan zwaar gewond geraakte veteranen. En net als bij de eerdere edities was de animo hiervoor overweldigend. Het initiatief werd bedacht door commandant Defensie Paraschool kapitein André Voeten en groeide in korte tijd uit tot een evenement dat niet meer weg te denken is bij de erkenning van veteranen. Er is duidelijk sprake van een win-winsituatie, vertelt een enthousiaste Voeten, zelf ook zwaargewond geraakt in Afghanistan. "Aan de ene kant bieden we veteranen een unieke gelegenheid vanaf een dikke 3,5 kilometer een sprong te maken, aan de andere kant dragen deze toch bijzondere sprongen bij aan de geoefendheid van onze tandemmasters. hospitaalschip is op een reis van vijf maanden in het verre oosten en in de regio van de Indische Oceaan. Op dit moment bevindt de Peace Ark zich in de Golf van Aden om samen te werken met de antipiratijeenheden in de regio. De delegatie kreeg uitleg over de medische voorzieningen, waaronder een demonstratie van traditionele Chinese geneeskunst. Hydrografische data Ook een overeenkomst voor datauitwisseling tussen de hydrografische diensten behoort tot de mogelijkheden voor verdergaande samenwerking. Het bevordert de veiligheid op bijvoorbeeld de Noordzee, waar veel Chinese schepen varen.

3 binnenland defensiekrant nr juli Warmte speelt lopers parten tijdens 97 ste Vierdaagse Blaren, blaren en nog eens blaren nijmegen De 97 ste editie van de Nijmeegse Vierdaagse gaat niet de boeken in als de heetste ooit. Maar veel schelen deed het niet, met temperaturen tegen de dertig graden. Duizenden militairen uit 34 landen trotseerden het hete asfalt voor de tochten der tochten. Toch viel het aantal uitvallers reuze mee. Want al moest het kruipend, een heldenontvangst op de Via Gladiola wilde niemand missen. In aller vroegte beginnen de detachementen vrijdag vanaf Kamp Heumensoord aan de laatste etappe. De dag van Cuijk is zeker geen gelopen race. Met de glorieuze intocht in het vooruitzicht moet nog een flink aantal kilometers door Nederasselt en Beers worden afgelegd. Op militaire rustplaatsen lappen de verzorgers van het Rode Kruis zo goed als ze kunnen de wandelaars op. Het is lopende bandwerk. Ook de collega s van 400 Geneeskundig Bataljon maken overuren. Wie even een blaar wil laten doorprikken, houdt rekening met fikse wachttijden, oplopend tot wel vier uur. Vooral op dinsdag speelde de warmte veel lopers parten, blikt commandant hospitaal, kapitein Laura Chardet terug. Een enkeling had last van hittestuwing en uitdroging. Daarbij ging het vooral om veel, heel veel blaren. Gemiddeld draait het geneeskundig personeel diensten van zestien tot zeventien uur. Om de patiëntenstroom aan te kunnen, hebben we extra mankracht uit Ermelo laten komen. Op de verzorgingsplaats bij de pontonbrug in Cuijk praten kapiteins Simone van der Drift en Jeanette Duijst elkaar moed in. Met nog een kwart van de route te gaan, is het een kwestie van doorbijten. Duijst: We wisten totaal niet wat we konden verwachten, maar na de eerste, zware dag gaat het verrassend goed. Of beide artsen-in-opleiding medisch gezien beter zijn voorbereid? Nee hoor, lacht Van der Drift. Blaren maken geen onderscheid. Volgens adjudant Henry (Landelijk Opleidings- en Kenniscentrum Koninklijke Marechaussee) helpt ervaring je zeker door vier straffe dagen. Het is nu mijn zesde keer en ik heb echt nergens last van. Hoewel het is vaak gewoon een kwestie van geluk. Uiterlijk voorkomen Cuijk is ook de plek waar de operationeel commandanten het prestigieuze Vaantje uitreiken aan de eenheid die vier dagen uitblinkt in correct gedrag. Een commissie beoordeelt de detachementen op onder meer discipline, geoefendheid en uiterlijk voorkomen. Deden de reservisten vorig jaar nog goede zaken, nu gaan 42 Brigade Verkenningseskadron, de Koninklijke Militaire School Luchtmacht Vliegbasis Woensdrecht, District Noord- Oost van de marechaussee en mariniers van het Aruba Marinedetachement er met de groepsonderscheiding vandoor. warm welkom Dan, nog zo n twaalf kilometer verder op Charlemagne is de buit voor militairen feitelijk binnen. Hier krijgen zij hun Vierdaagsekruisje. Toch wil niemand het feest op de Via Gladiola missen. Dus hup, het uniform fatsoeneren, de pijn verbijten en trots het centrum binnenmarcheren. Want zo n warm welkom maakt alle leed in één keer goed. Band blijft Deze editie werd bekend dat de band tussen de Vierdaagse en Defensie de komende jaren blijft bestaan. Commandant Landstrijdkrachten luitenant-generaal Mart de Kruif tekende hiervoor een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Nijmegen en Stichting DE 4DAAGSE. Het wandelevenement krijgt in ieder geval tot en met 2017 steun van de krijgsmacht, in de vorm van manschappen en middelen. Dit gebeurt sober, in afgeslankte vorm, zoals nu al merkbaar was. Het aantal militaire rustplaatsen ging van drie naar twee. De opbouw Alternatieve Vierdaagse Op het hoofdkwartier van de internationale vredesmacht ISAF in Kabul liepen zo n tien Nederlanders het alternatieve wandelevenement. Vanwege de veiligheidssituatie en de hitte werd op de compound vier avonden lang een parcours gelopen van tien rondjes van één kilometer. Ruim dertig militairen van het luchtmachtdetachement deden hetzelfde in Mazar-e-Sharif. Ook in Turkije werd door personeel van de Patriotmissie een variant op de Vierdaagse gelopen. Uiteraard liepen de militairen wel met minimaal tien kilo bepakking. van Heumensoord en het leggen van een pontonbrug wordt voortaan bij wijze van oefening gedaan. tekst: kap Marlous de Ridder foto s: kpl-1 Zadrach Salampessy Links Die arme voeten. Rechtsboven Overal waar militairen komen, worden zij liefdevol toegejuicht. Rechtsonder Vreugde tussen wandelbuddy s na vier dagen afzien. Midden 20 Natresbataljon (onderdeel van 11 Luchtmobiele Brigade) marcheert over de pontonbrug bij Cuijk. De winnaar van het Vierdaagsevaantje 2012 moet zich dit keer tevreden stellen met een tweede plek.

4 binnenland 4 defensiekrant nr juli 2013 EOD beleeft een explosief weekend wassenaar Een harde knal. De grond trilt. Toeschouwers op het strand bij Wassenaar reageren geschrokken wanneer de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) hier de vliegtuigbom uit Moerkapelle tot ontploffing brengt. Het weekend van 13 juli was tamelijk explosief voor de EOD. Naast de bom uit Moerkapelle gaat eveneens een bij Westervoort gevonden Britse 500-ponder de lucht in. Zo is het gegaan. Ergens in 1944 rolt een gloednieuwe vliegtuigbom van de lopende band die vrij kort daarna tijdens de Tweede Wereldoorlog, boven Moerkapelle wordt gedropt. Zeventig jaar later graaft een nietsvermoedende kraanmachinist van de GasUnie de blindganger uit de klei. Hij belt het alarmnummer, waarna officier van dienst eerste luitenant Peter Zaal, collega-eod er Bernard Egberink en zijn ploeg polshoogte komen nemen. Probleem: onder de 500-ponder liggen twee gasleidingen en de kerosineleiding van Schiphol. Boven de bom bevindt zich een hoogspanningskabel en de aanvliegroute naar Rotterdam/The Hague Airport. Alsof dat nog niet genoeg is, liggen ook nog de A12 en de spoorlijn Utrecht-Den Haag op steenworp afstand. Zonder overdrijven is dit een zeer complexe situatie, constateert Zaal. Een paar dagen later pompt men de pijpleidingen leeg, de spoorlijn, het luchtruim en de snelweg worden afgesloten voor alle verkeer. Om de omgeving zo min mogelijk tot last te zijn, begint de EOD bij het krieken van de dag met het ruimen van het projectiel. Een kleine beweging kan tot ontploffing leiden, laat Zaal zich eerder ontvallen. Gelukkig heeft de bom uit Moerkapelle geen moeilijke ontsteker. Hoe anders is dat in Westervoort. Het projectiel ligt in de IJssel en kan niet onderwater worden gedemonteerd. Zware roestvorming en een gestage algen- en schelpengroei maken dat onmogelijk. Bovendien is een van beide ontstekers afgebroken. Gevolg: ruim vierduizend inwoners van Arnhem en Westervoort moeten binnen blijven. Bewoners van twee nabijgelegen boerderijen verblijven tijdelijk elders. Eerst wordt de op scherp staande bom uit het water getakeld en in een piramide van zand gelegd. Vervolgens wordt het ding ter plekke onschadelijk gemaakt. Om half acht s ochtends klinkt een doffe knal en is het gevaar geweken. Inwoners van Arnhem en omstreken kunnen weer opgelucht ademhalen. tekst tlnt rosalien van damme foto s avdd Raven Bij de ruiming in Westervoort zet Defensie een Raven 'onbemand verkenningsvliegtuigje' in. Met zijn scherpe camera s spot het toestelletje enkele lieden, die zich ondanks de lijvige waarschuwingscampagne toch in de gevarenzone bevinden. Politie begeleidt hen naar veiliger oorden. Het was voor het eerst dat een Raven voor een bomruiming vloog. Op het strand bij Wassenaar graaft men een kuil, waarin de 500-ponder uit Moerkapelle wordt gelegd. Rechts Hoewel de EOD jaarlijks ruim tweeduizend keer uitrukt, komt het niet vaak voor dat twee bommen achter elkaar geruimd worden. Oud-topschaatser bij uitreiking groene baret Erben Wennemars bij de commando s roosendaal Voormalig topschaatser Erben Wennemars was onlangs bij de intocht van veertien nieuwbakken commando s. Op de Engelbrecht van Nassaukazerne in Roosendaal werden zij met groot applaus door familie, vrienden en collega s onthaald. Daarna ontvingen de militairen hun groene baret. Wennemars voegde zich in het holst van de nacht bij de zogenoemde commandantenmars, die de acht weken durende Elementaire Commando Opleiding afsluit. Deze tocht was volgens de oud-sportman vrij pittig. Ik moest half rennen om ze bij te houden. Wat deze jongens doen, is vergelijkbaar met topsport. Zij bewijzen dat je meer kunt dan je denkt. Bij de start zag ik een jongen die telkens achterraakte en dat goed moest maken door stukjes te rennen. Ik dacht: dat houdt hij nooit vol. Maar toen ik uren later nog eens kwam kijken, liep hij er nog gewoon bij. compliment Wennemars geeft tegenwoordig lezingen over het bedrijven van topsport en de mentale kant daarvan. Dat aspect speelt ook bij de commandotraining een grote rol. Zo ook toen enkele aspiranten tijdens het marsen achterbleven en door hun commandant werden aangespoord bij te trekken. Toen dat gelukt was, dacht ik dat hij ze wel een complimentje zou geven, maar dat deed hij niet. Ze deden datgene wat van ze verwacht werd, luidde het commentaar. Tijdens de ECO worden militairen klaargestoomd voor het uitdagende werk van commando. De lichting die onlangs de groene baret ontving, startte acht weken daarvoor met 29 man. Van hen haalden er dus veertien de eindstreep. Na de loodzware ECO zijn de aspiranten er nog niet bepaald. Aansluitend volgen zij een jaar lang de Voortgezette Commando Opleiding. Daarin worden de mannen basis-opgeleid om speciale operaties uit te voeren. Daarnaast volgen zij een individuele opleiding tot sniper, medic, communicatie- of demolitiespecialist. Vervolgens stromen ze in bij een van de vier commandotroepencompagnieën. tekst elnt joost ploegmakers foto's leo van westerhoven

5 reportage defensiekrant nr juli Rechts Goed verscholen speuren de luchtverdedigers het luchtruim af op zoek naar gevechtshelikopters.linksonder Na de zoveelste helikopter-kill geniet een tevreden Bravo-team van 13 Luchtverdedigingsbatterij Ypenburg nog even na. Op de voorgrond boerderijhond Floyd, een onmisbare schakel bij de opsporing. Midden Gevechtsheli s en luchtverdedigers zijn gezworen vijanden, maar tijdens deze oefening konden ze vooral veel van elkaar leren. Linksboven Herladen van de Stinger lanceerinrichting op de Fennek. Luchtverdedigers binden strijd aan met Apaches Ultiem kat-en-muisspel ruurlo Er heerst een serene rust op het erf van boer Tonny Hoitink. Maar als boerderijhond Floyd luid blaffend het weiland in holt, weten de onder de mestvaalt verscholen kanonniers van 13 Luchtverdedigingsbatterij al hoe laat het is: naderende Apache gevechtshelikopters! Floyd is onze beste early warning radar. Hij hoort die heli s lang voordat wij ze zien of horen, zegt kanonnier Sebastiaan de Groot terwijl hij de Stinger schoudert. En jawel, even later komt een Apache laag en hard over de puik gecamoufleerde stelling gejakkerd. Er klinkt een luide pieptoon als de Stinger zijn doel lockt. Afgevuurd en een kill, juichen de luchtverdedigers enthousiast. Kruisbestuiving De oefening Decisive Thunder brengt twee gezworen vijanden, luchtverdedigers en gevechtshelikopters, samen in een uitdagend scenario. Het ultieme kat-en-muis-spel: vind de ander voordat hij jou vindt en schakel hem uit voordat hij jou te pakken neemt. Het uitgangspunt bij deze oefening is een kruisbestuiving van kennis en vaardigheden zegt oefenleider kapitein Ton van den Berg. We confronteren de Apache-bemanningen met een modern geïntegreerd luchtverdedigingsnetwerk, bewapend met zowel Stinger Launch System op de Fennek voertuigen als draagbare, schouder afgevuurde Stingers. Daarnaast nemen ook NASAMS luchtverdedigingssystemen deel die gebruiken maken van AMRAAM-raketten die vanaf een lanceerinstallatie op de grond worden afgevuurd. Dat biedt onze luchtverdedigers van het DGLC (Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando) de kans te trainen op bewaking van een stuk luchtruim tegen laagvliegende gevechtsheli s. De helikoptercrews op hun beurt kunnen hun vaardigheden aanscherpen in laagvliegtactieken en het ontwijken en aangrijpen van radarsystemen. Prachtig terrein Om dat mogelijk te maken is een gebied uitgezocht in Oost-Nederland waar voor deze gelegenheid door de helikopters van 301 Squadron laag mag worden gevlogen. Erg laag Gelukkig heb ik geen koeien buut n stoan, anders had het hier niet gekund, zegt boer Tonny, voor de gelegenheid gehuld in t-shirt met de tekst Boer zijn, da s mooi man! De luchtverdedigers bewaken een specifieke corridor die door de heli s moet worden doorkruist, al zullen die dat doen door gebruik te maken van de beschutting van het terrein (bosrand, bomenrijen). Dit is prachtig terrein voor die heli-boys, zegt groepscommandant wachtmeester Loek Vogels. Hun kracht is kruip-door/sluip-door en dat kunnen ze hier perfect beoefenen. Aan de andere kant brengt ze dat tevens in onze vuurlinie: een piloot merkt dan niet eens dat we hem op de korrel hebben, en eenmaal goed gericht is het altijd raak! Kortom: we leren van elkaar hoe we elkaar beter kunnen maken. Moeilijke tegenstander Net als de mannen van stelling 1 (man portable Stinger) vindt ook de bemanning van de Stinger-lanceerinrichting op de Fennek de Apache sowieso een moeilijkere tegenstander dan fixed wing gevechtsvliegtuigen. De infrarood van onze Stingers heeft in deze omstandigheden soms moeite onderscheid te maken tussen de warme boomtoppen en het warmtebeeld van de helikopter. Daar zijn de heli s in het voordeel. Daarom is dit een uitdagende oefening, met voldoende spanning en leermomenten, verwoordt voertuigcommandant korporaal-1 Melvin van Hesteren de mening van de luchtverdedigers. Goudmijn Dat enthousiasme is er ook aan de andere kant, bij de helikopterbemanningen. In deze oefening hebben we een goudmijn aan tactische data verzameld, zegt vlieger eerste luitenant Stephan Westerbeek van Eerten. Daarmee zetten we een flinke stap in de beantwoording van de vraag Hoe goed zijn onze tactieken met laagvliegen tegen de radars en shooters van de air defenders? Bij de Dit is prachting terrein voor de heli-boys bestrijding van de radarsystemen hebben we de werkelijkheid heel dicht benaderd, omdat we hier konden en mochten vliegen met onze transponders uit, waardoor opsporing voor de jongens op de grond erg moeilijk werd. Ik denk dat we als gezworen vijanden allebei maximale trainingswaarde uit een oefening als deze halen. Voor herhaling vatbaar! tekst leo de rooij foto s kap andré bongers (dglc)

6 achtergrond 6 defensiekrant nr juli 2013 Nieuw type ScanEagle operationeel Onhoorbaar, onzichtbaar, onbemand deelen Vrrvrrvrrvrrvrr - PSSSSSSSHT! En weg is ie. Binnen een seconde brengt de katapult de ScanEagle op een snelheid van zo'n 90 kilometer per uur. Beetje bij beetje glijdt de vliegende verrekijker uit zicht om uren onzichtbaar en onhoorbaar te speuren. Sinds eind juni ook boven Nederlands grondgebied. Luchtvaartterrein Deelen is het nieuwste jachtgebied voor de ScanEagle. Boven zee of boven land, maakt dat iets uit voor een onbemand vliegend systeem? Wel degelijk. Nederland is namelijk verboden terrein voor de klassieke ScanEagle, zoals is ingezet bij de antipiraterijmissie. Want de analoge datatransmissie van het vliegtuigje kan de civiele telecommunicatie verstoren. Geen bezwaar wanneer je opereert in de Somalische kustwateren, maar wel boven het dichtbevolkte Nederland. De nieuwe versie van de ScanEagle werkt met digitale datatransmissie. En dat maakt de weg vrij om ook onbemand boven Nederlands grondgebied te vliegen. Al zal het nog een tijd duren voor we het systeem buiten Deelen mogen inzetten, benadrukt Jos Wolse, senior medewerker onbemande luchtvaartuigen bij de Defensie Materieel Organisatie. We doen nu ervaring op in een heel beperkt stuk militair luchtruim. Maar in een noodsituatie, zoals bij een grote industriebrand in Moerdijk of Pernis kan de ScanEagle al worden ingezet om verkenningen uit te voeren voor de brandweer en politie. Stipje De komende tijd staat voor de ScanEagle teams bij 107 Aerial Systemsbatterij in het teken van één ding: trainen, trainen, trainen. Opperwachtmeester Cees Wittenberg met ruim 120 operationele vlieguren bij Somalië de meest ervaren Nederlandse ScanEagle vlieger brengt als vlieginstructeur de operators van 107 de fijne kneepjes bij. Zijn ervaring is welkom, want het vliegen Civiele inzet boven Nederland Defensie zet onbemande vliegtuigen ook in op verzoek van civiele autoriteiten, zoals hoofdofficieren van Justitie, directeuren van de Veiligheidsregio s en burgemeesters voor ondermeer: Bestrijden van crises, zoals grote branden. Bestrijden van calamiteiten, zoals een dijkdoorbraak. Het handhaven van de orde, ondersteuning bij grote evenementen. Het strafrechtelijk handhaven van de rechtsorde, zoals opsporing van drugskwekerijen. boven land vergt namelijk wel wat extra s van de operators. Wittenberg: Nederland heeft een klein en druk luchtruim. Je hebt hier te maken met sport- en zweefvliegtuigjes. Dat betekent dat je jezelf goed moet inlezen en inleven in het gebied waarin je vliegt. Omgekeerd geldt dat ook, benadrukt eerste luitenant Jan Beusink, officier operationele gereedheid. De luchtverkeersleiding moet ook even aan ons wennen: onbemand is eng. Een gevoel dat door praktijkervaring valt weg te nemen, verwacht Beusink. We volgen gewoon de gangbare procedures. Alleen praat je niet rechtstreeks met dat stipje op de radar, maar met ons grondstation. We moeten even aan elkaar wennen. Gameboy-generatie Aan de leergierigheid van de ScanEagle-ploeg zal het niet liggen, stelt Wittenberg. We hebben een heel gemotiveerde crew. Onbemande vliegtuigen zijn natuurlijk gewoon hot. Dat onderstreept de batterijcommandant, majoor Albert Horlings. Het is hightech materiaal, maar deze gameboy-generatie pikt het heel snel op. Want de ScanEagle biedt veel operationele kansen, rekent Wolse voor. Onbemande vliegende systemen voorzien in een grote operationele behoefte. We hebben ze voor 3D-taken, oftewel: werk dat dull, dangerous of dirty is, legt hij uit. Denk aan het saaie werk, zoals surveillances: urenlang boven een Afghaanse quala hangen. Dat vergt langdurige concentratie van de operators. Grondpersoneel kun je rouleren, het verkenningswerk gaat ondertussen gewoon door. eyes on target Wittenberg: De grote meerwaarde van de ScanEagle is dat je langdurig eyes on target hebt. Je kunt een gebied of object onhoorbaar en onzichtbaar observeren en gedurende die tijd allerlei patronen in kaart brengen. Ook zijn de systemen in heikele situaties inzetbaar, zoals bij grote luchtafweerdreiging of chemische vervuiling. Te gevaarlijk om verantwoord vliegers in te zetten, geeft Wolse aan. Gaat je onbemande toestel verloren dan verlies je alleen een airframe, geen mensenleven. Vogel De nieuwste vogel van 107 Aerial Systemsbatterij vormt een welkome aanvulling op het arsenaal, vertelt majoor Horlings. De lange inzetduur, de grote actieradius en het feit X-200 ScanEagle Aantal: 6 In gebruik bij: 107 Aerial Systemsbatterij Spanwijdte: 3.11 meter Lengte: 1.48 meter Camera: daglicht- of infraroodcamera Maximale startgewicht: 22 kilo Brandstof: kerosine Bereik: meer dan 70 kilometer Vliegduur: ruim 16 uur dat je de ScanEagle ook met een infraroodcamera kunt uitrusten om s nachts te opereren, maken dit systeem een ideaal middel voor de situational awareness van een eenheid, valt Horlings samen. breed palet De nieuwe ScanEagle geeft ons gewoon veel meer mogelijkheden om informatie te verzamelen. Over een jaar zijn we inzetgereed en kunnen we waar ook ter wereld op missie. Met de Raven, de ScanEagle en het F-16 fotoverkenningssysteem RecceLite beschikken we dan over een breed palet van systemen om inlichtingen te verzamelen. tekst ingmar kooman foto's sgt1 dave de vaal, avdd

7 innovatie defensiekrant nr juli innovatie = onze toekomst De Defensiekrant neemt enkele innovatieve projecten onder de loep. In deze aflevering het Guardion combat management systeem aan boord van Zr.Ms. Johan de Witt, een nieuw middel in de strijd tegen Somalische kapers. Defensie beschermt onze vrijheid, veiligheid en welvaart. In Nederland en daarbuiten. Om deze belangrijke taak goed en veilig te vervullen, hebben onze mensen de juiste en modernste systemen en uitrusting nodig. Daarom investeren we in innovatie en kunnen we ons land verdedigen, civiele diensten ondersteunen en de strijd aangaan met terroristen en piraten. Slimme software vergroot slagkracht bij anti-piraterijmissie Muisklikkend op missie den helder Piraten opgepast! Zr.Ms. Johan de Witt is op missie met een sterk gemoderniseerd combat management systeem (CMS). Dankzij deze nieuwe operationele software kan de bemanning de gevechtskracht van het schip optimaal benutten. Grootschalige verbouwingen? Maanden in dok? Niets daarvan. Zr.Ms. Johan de Witt heeft net de grootste operationele verbetering in jaren achter de rug. En al dat nodig was, was het draaien van een installatiedvd tje. spierkracht en staal Hoewel het schip niet letterlijk is verbouwd, is de operationele bovenkamer van het landing platform dock wel grondig vertimmerd. Want bits en bytes zijn in de hedendaagse marine immers net zo min weg te denken als spierkracht en staal. steunt de operationele gebruiker in vrijwel alle aspecten, zegt Theun van Dijk, hoofd productie en waarnemend directeur van CAMS Force Vision. Een voorbeeld? Stel, je speurt dicht onder de kust naar piraten. Door de drukke scheepvaart is het daar zoeken naar een speld in een hooiberg. Het CMS analyseert de scheepsbewegingen, ziet de trends. Een afwijking daarop kan aanleiding zijn voor een nader onderzoek. oogopslag Uit een wolk aan informatie moet je dus de juiste gegevens zien te destilleren. Afhankelijk van je missie beschikt de bemanning behalve over elektronische kaarten bijvoorbeeld ook over civiele databases van het scheepsverkeer of databases van elektronische oorlogsvoeringssystemen. Guardion geeft je zo de juiste data, op het juiste moment en in de juiste context. Elke operator beschikt nu over een wereld aan informatie op zijn beeldscherm, stelt luitenant-ter-zee 1 George Pastoor, hoofd operationele dienst van de Johan de Witt. Softwarematig worden we optimaal ondersteund. En het functioneert net zo gemakkelijk als je computer thuis. Dat maakt het oorlogsvoeringsproces veel eenvoudiger. Ook commandocentrale officier luitenant-ter-zee 2 OC Björn Willekes Macdonald is een tevreden gebruiker. Je ziet je sensordata in één oogopslag, zonder dat je verdrinkt in de informatie. Dat vergroot je handelingssnelheid en je denkruimte. Kortom, je haalt veel meer uit de mens. En dus ook meer uit de missie? Dat blijkt de komende maanden. tekst Ingmar Kooman infographic paul koebrugge, avdd Zie het CMS als het operationele brein van het schip. De slimme software centraliseert alle informatie van de sensor-, wapen- en communicatiesystemen en presenteert die data op een overzichtelijke manier aan de gebruiker. Die is zo verzekerd van een optimale situational awareness. 1 Informatiestromen Systemen aan boord worden steeds complexer, de informatiestromen nemen alleen maar toe. Al die informatie gaat het menselijk bevattingsvermogen te boven, schetst Casper van Beurden, medewerker van Defensies eigen softwareontwikkelaar CAMS Force Vision, onderdeel van de Defensie Materieel Organisatie. slimmer De bemanning werkt met steeds slimmere sensoren en wapens, legt hij uit. Het nieuwe Guardion CMS zorgt ervoor dat ze echt maximaal inzetbaar zijn. Zo krijgt de gebruiker ondermeer een overzichtelijke keuze uit de verschillende operationele opties. Zoals: hoe laat je een boordhelikopter landen of hoe doorzoek je een bepaald gebied? Deze update van het CMS onder- Guardion Combat Management System CMS verzamelt informatie via radio, satelliet en databases CMS analyseert deze informatie CMS presenteert de informatie, identificeert verdacht schip, Johan de Witt onderneemt actie 2 3 dekaatjes Woningen Reünie heten de gratis advertenties in de Defensiekrant. De tekst mag niet langer zijn dan veertig woorden en kan alleen schriftelijk of per worden ingediend. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud, noch voor de gevolgen van de plaatsing. Graag 'Dekaatje vermelden. Dekaatjes kunnen worden ingestuurd naar ovv naam, adres, woonplaats eventueel telefoonnummer, onderdeel en registratienummer. Let op: de Defensiekrant wordt iedere week ook op internet gepubliceerd. Te koop: Eibergen, Botterweg 7, vrijst. middels garage gesch. 6-kmr eengezinswoning. Opp. 530 m². Bjr Rustig gelegen, toch nabij centrum. Inp. garage. Modern inger. keuken. Prachtig aangel. tuin. Vr.pr.: ,- k.k. Inf Zie Te koop: Eindhoven, Frankrijkstraat 16, karakteristiek jaren 30 2/1 kapwoning, nabij centrum en uitvalswegen. Op 15 min. afstand van VLB EHV en de RVSkazerne ,-. Kijk op funda voor meer infoen foto s of bel Te koop: Rotterdam Blijdorp, stadhoudersplein 47, royaal en licht 3-kmr appartement. in gezellige wijk. Voll. gemod. in Nabij A13/A20, 10 min. loopafs. van CS. Vr.pr.: ,- k.k. Zie www. funda.nl Diversen Gezocht: Handboek Korps Mariniers( recente versie) voor verzamelaar exmarinier, ook andere spullen zijn van harte welkom. B.Schinkel, Op donderdag 19 september wordt de reünie LDA-personeel (schepelingen en OVA s) werkzaam bij het Korps Mariniers in Doorn (veteranen, post-actief en actief dienend). Ontvangst vanaf uur, einde uur. Locatie VBHKAZ Doorn. Entreeprijs 15,- p.p. overmaken op Royal Bank of Scotland, rek.nr , BIC Code: RBOSNL2A. IBAN: NL47R- BOS t.g.v. derdenfonds o.v.v. Reünie LDA/OVA S en uw naam en voorletters. sluitingsdatum za 31 aug. Inf. Op donderdag 26 september houdt 13 Herstelcompagnie een reünie voor alle (oud) medewerkers. De ontvangst is om uur op de RvS kazerne te Oirschot. Voor eten en drinken wordt gezorgd. Aan deelname zijn geen kosten verbonden. Uw aanmelding dient uiterlijk 19 september te zijn ontvangen en kan geschieden via of via de Facebook pagina van 13 Herstelcompagnie, waar tevens meer informatie te vinden is.

8 binnenland 8 defensiekrant nr juli 2013 Bison Counter: infanteristen, searchers, EOD ers en bomhonden IED-keten compleet getraind harskamp Tegengaan van geïmproviseerde explosieven. Daar draaide het om tijdens oefening Bison Counter. Teams van 11 Pantsergeniebataljon, explosievenspeurhonden van de luchtmacht en de EOD deden mee. Naast opsporen en onschadelijk maken lag de nadruk op forensisch onderzoek naar de herkomst van de bommen. Dat laatste blijkt op de oefenlocatie Oostdorp een hele toer. In het scenario is namelijk een complicerende factor gesleuteld die het vergaren van bewijsmateriaal bemoeilijkt: oefenvijand. Die moet eerst door de mannen van 45 Pantserinfanteriebataljon worden uitgeschakeld. Natuurlijk willen wij alle informatie veiligstellen, zegt compagniescommandant kapitein Serverino Renfrum. Maar als je onder druk van vijand naar binnen moet, komt bomruimen wel op de tweede plaats. Tijdens en na het gevecht blijkt er voor de search teams nog zat spul over voor de searchteams van 11 Pantsergeniebataljon. Zo treffen infanteristen onder meer een jerrycan aan waaruit een snoertje steekt. Meteen roepen de mannen de Explosieven Opruimingsdienst in. De bomexperts gaan niet direct zelf op onderzoek uit, maar laten eerst een explosieven-speurhond aan het voorwerp ruiken. Meteen slaat de viervoeter aan, waarna de EOD met behulp van een robot het explosief onschadelijk maakt. Later op de dag treffen de teams een wapenarsenaal aan. Ook komt bij een riool een blauwe vuilniszak met wapens aan het licht. Het Weapon Identification Team interesseert zich ook hiervoor. Specialisten van de eenheid zijn getraind in het achterhalen wie de bommenmakers zijn en welke trends er bij het fabriceren van IED s zijn. De Nederlandse specialisten doen het niet allemaal in hun eentje tijdens Bison Counter. Ook zijn experts uit onder meer Zweden, Hongarije, de Verenigde Staten, Tsjechië en België present. Zweden is met twintig man het sterkst vertegenwoordigd. Majoor Johnny Nilsson: In Afghanistan opereerden we veel samen met de NAVOpartners. Maar nu die missie erop zit, worden dit soort oefeningen steeds belangrijker. Door samen te oefenen, leren we veel van elkaar. De IED-ketenstrategie is onder meer ontwikkeld tijdens missies in Afghanistan. Tegenwoordig wordt ook in Nederland regelmatig een beroep gedaan op deze eenheden, bijvoorbeeld bij de vondst van een verdacht pakketje. Ook kunnen zij de politie ondersteunen bij huiszoekingen, bijvoorbeeld bij een dreiging van aanwezige boobytraps. tekst elnt joost ploegmakers foto's sm gerben van es, avdd Landmachters Rechts Een EOD er in bompak gaat op onderzoek uit. Linksboven Een Zweedse militair onderzoekt een aangetroffen pistool. Linksonder Een bomhond besnuffelt de ruimte op zoek naar explosieven. Sportvacatures den haag Het Bureau Internationale Militaire Sport (BIMS) zoekt kandidaten voor verschillende sportieve functies. Zo is er een assistent-coach voor de militaire voetbalploeg nodig.belangstellenden bezitten minimaal het diploma TC3 en koesteren de ambitie door te gaan voor TC2. Ze hebben affiniteit met de militaire sport en ervaring als trainer op minimaal het niveau derde klasse KNVB. Reacties (inclusief CV) voor 1 augustus op Meer informatie bij de chef d equipe van de voetbalequipe, luitenant-kolonel Vincent Dijks. Tel bims zoekt Het BIMS zoekt ook een chef d equipe en een trainer-coach voor de militaire zwemploeg (lifesaving). Voor beide functies geldt: affiniteit met de militaire sport hebben en ervaring binnen de zwemsport/ lifesaving. Gegadigden voor de functie van trainer-coach bezitten het diploma zwemtrainer AB. Reacties (inclusief CV) voor 1 september op Meer weten? Bel HBIMS luitenantkolonel Ruben Driever, tel tot slot Tot slot zoekt het BIMS een trainercoach voor de militaire pistoolschietploeg. De beoogde functionaris verzorgt het trainingsplan en monitort de daaruit voortvloeiende individuele trainingsplannen. Ook begeleidt hij schutters tijdens wedstrijden. De pistoolploeg doet in 2015 op de onderdelen Center Fire en Military Rapid Fire mee aan de Militaire Wereldspelen in Zuid-Korea. Reacties (incl. CV) voor 6 september naar Meer informatie bij chef d equipe luitenantkolonel (r) Mark de Jong. Tel en/of hotmail.com. waken over Europees sporttalent utrecht Ruim 130 militairen van de landmacht hebben onlangs de organisatie van het European Youth Olympic Festival (EYOF) in Utrecht ondersteund. De militairen van 12 Infanteriebataljon luchtmobiel controleerden onder meer de toegang, zetten atletenzones af en hielden toezicht op de orde en veiligheid tijdens de sportwedstrijden. Specialisten van 400 Geneeskundig Bataljon (Operationeel Ondersteuningscommando Land) stonden bovendien stand by voor bijstand aan de EHBO-dienst van de organisatie. "Leuk om te doen", vond korporaal 1 Joyce van den Berg. Donderdagavond postte ze bij de EHBO op de atletiekbaan Maarschalkerweerd. "Dit is een mooie afwisseling met ons dagelijks werk. Onze hoofdtaak hier is beveiligen. We ondersteunen de EHBO alleen als de nood aan de man komt. Dat is gelukkig niet nodig geweest." Convenant Het EYOF is een 2-jaarlijks evenement voor jonge sporters uit heel Europa. De talenten waren de hele week op de Utrechtse universiteitscampussen gehuisvest en werden vanaf het plein voor de Kromhoutkazerne, het landmachthoofdkwartier, vervoerd naar de sportterreinen in de stad. De ondersteuning van de landmacht vloeit voort uit de structurele samenwerking tussen de nationale sportkoepel NOC*NSF en Bureau Internationale Militaire Sport. "We zijn heel blij met het convenant tussen NOC*NSF en Defensie", aldus bestuursvoorzitter Henny Smorenburg van het festival. "We konden hun hulp goed gebruiken." COLOFON De Defensiekrant is een tweewekelijkse uitgave van de Directie Communicatie van het Ministerie van Defensie, bestemd voor het gehele Defensiepersoneel OPLAGE HOOFDREDACTEUR Martin Zijlstra EINDREDACTEUR André Twigt ( ) BEZOEKADRES Kalvermarkt 32, Den Haag. Post kunt u sturen naar Dienstencentrum Defensiemedia POSTADRES Postbus 20701, 2500 ES Den Haag, MPC 58L DEFENSIESITE nl REDACTIESECRETARIAAT EN ADMINISTRATIE Marianne Beck-Bergshoeff TELEFOON (070) , via het militaire net: 501, tst ABONNEMENTEN Per jaar 13,61. Voor het buitenland 15,88. Particuliere abonnees kunnen zich opgeven bij: Abonnementenland, Postbus 20, 1910 AA Uitgeest, telefoon of via In het geval van een dienstabonnement, opgave schriftelijk bij administratie Defensiekrant. ADRESWIJZIGING Het verdient aanbeveling adreswijzigingen vroegtijdig en uitsluitend schriftelijk op te geven; het duurt enkele weken voor het nieuwe adres in het verzendbestand is opgenomen. LAYOUT Grafische Dienst, AVDD Den Haag DRUK OBT bv, Den Haag. De inhoud van de artikelen in de Defensiekrant hoeft niet noodzakelijkerwijs de mening van de minister van Defensie of de krijgsmachtleiding weer te geven. Ingezonden brieven dienen betrekking te hebben op eerder in de Defensiekrant geplaatste artikelen. Zij geven uitsluitend de mening van de inzender weer en kunnen door de redactie worden bekort. Overname van artikelen of delen daarvan is alleen toegestaan met toestemming van de redactie. Aan rechtspositionele informatie kan geen recht worden ontleend. Deze informatie wordt in algemene bewoordingen en met terzijde lating van details weergegeven. Voor volledige informatie wordt verwezen naar de officiële stukken.

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken tekst: sgt. Derek de Vries Lees het volledige artikel in de FALCON Grizzly, this is Mike ready to copy nine-liner This is grizzly, ready to

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST DE KAZERNES VAN NEDERLAND 2012. Hier vind u een lijst van landmachtkazernes in Nederland. In de lijst vind u de eenheden die er gelegerd zijn en de plaats waar de kazerne staat. JOHANNES POSTKAZERNE, HAVELTE.

Nadere informatie

werken bij DEFENSIE MARINE Denk je aan de Marine, dan denk je aan schepen. Logisch, want die hebben we bij de Marine in alle soorten en maten. Van mijnenjagers tot onderzeeboten. Toch is de Marine meer

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IVENT Postbus 20703 2500 ES MPC 58L (intern Defensie) Den Haag www.cdc.nl/ivent IN DIENST VAN DEFENSIE Om haar taak optimaal te kunnen uitvoeren is Defensie onder

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt.

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt. Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de Herinneringsmedaille Vredesoperaties aan het 22 e detachement Air Task Force en Air Point of Debarkation Mirage

Nadere informatie

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland.

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland. > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Het Belgische luchttoezicht boven de Noordzee

Het Belgische luchttoezicht boven de Noordzee Het Belgische luchttoezicht boven de Noordzee Twaalf jaar diversifiëring van opdrachten Het Belgische programma voor luchttoezicht boven de Noordzee werd opgestart in 1991. Dit toezicht vanuit de lucht

Nadere informatie

Extra: Waarom hebben mensen paarden

Extra: Waarom hebben mensen paarden Extra: Waarom hebben mensen paarden In dit extra hoofdstuk leer je: Dat mensen paarden houden met een bepaald doel. Met welk doel mensen vroeger paarden hielden. Waarom mensen nu paarden hebben. Inleiding

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

ISAF III Deployment Task Force

ISAF III Deployment Task Force ISAF III Deployment Task Force C-DTF Kolonel Henk Morsink 1 Deployment Task Force Mission Statement Taken Eenheden en Middelen Planning Voorbereiding 2 Mission Statement Schep als Deployment Task Force

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Koninklijke Luchtmacht

Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Luchtmacht > Retouradres Postbus 8762, 4820 BB Breda Secretariaat COVM Postbus 90004 MPC 55A Keegsdijkje7 3509 AA Utrecht MPC 80 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland www.luchtmacht.nl Ministerie

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Om het thuisfront goed te informeren, heb ik regelmatig

Om het thuisfront goed te informeren, heb ik regelmatig door Gertjan van der Ree Mij is gevraagd een stukje te schrijven over de ervaringen van het A- pel, 1 ste bt, 11 AfdRA tijdens onze uitzending naar Afghanistan. Wij vielen onder BG5 en zijn vanaf dec.

Nadere informatie

In 2009 is het bestuur 8 keer bijeengekomen voor bestuursvergadering. Op deze vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld:

In 2009 is het bestuur 8 keer bijeengekomen voor bestuursvergadering. Op deze vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld: Algemeen 2009 Het jaar 2009 stond in het teken van 30 jaar UNIFIL. Het bestuur is eind 2008 al begonnen met een aantal zaken voor te bereiden. Er waren contacten met een aantal organisaties zoals het VI,(Veteranen

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder,

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder, > Retouradres Postbus 8762 4820 BB Breda Zie verzend lijst Luchtstrijdkrachten C4ISR Bureau Geluidhinder, Zonering en Rapportering Luchtmachtplein 1, Breda MPC 92 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag is uniek in de wereld vanwege haar positie als internationale stad van vrede en recht. Den Haag is Legal Capital of the World. De derde VN-stad na New

Nadere informatie

Let op: Alleen het gesproken woord geldt! Dames en heren, Jongens en meisjes, Aangetreden militairen, Het trainen van soldaten is bijzonder werk.

Let op: Alleen het gesproken woord geldt! Dames en heren, Jongens en meisjes, Aangetreden militairen, Het trainen van soldaten is bijzonder werk. Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de uitreiking van de Herinneringsmedaille Vredesoperaties aan Capacity Building Mission Iraq-2 op 19 november

Nadere informatie

De binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht

De binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht De binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht Michiel de Weger 2006 Vanfeorcum Inhoud Voorwoord IX Lijst van afkortingen XI Lijst van tabellen XIV 1 Algemene inleiding 1 1.1 Aanleiding

Nadere informatie

Defensie We willen en kunnen helpen opsporen

Defensie We willen en kunnen helpen opsporen We willen en kunnen helpen opsporen De politie roept steeds vaker de hulp in van Defensie bij de opsporing. De krijgsmacht heeft daarvoor geavanceerde middelen, kennis en ervaring in huis. Of het nu gaat

Nadere informatie

we - reld - lei - ders wereld - leiders wereldleiders der - tien - dui - zend dertien - duizend dertienduizend

we - reld - lei - ders wereld - leiders wereldleiders der - tien - dui - zend dertien - duizend dertienduizend Vooraf Luister en lees mee. ver - ga - de - ring verga - dering vergadering we - reld - lei - ders wereld - leiders wereldleiders Ni - ge - ri - a Nigeria be - vei - li - ging beveiliging der - tien -

Nadere informatie

Een jury in Amerika had drie Somalische piraten tot levenslang veroordeeld, nadat aanklagers eerder de doodstraf hadden geëist.

Een jury in Amerika had drie Somalische piraten tot levenslang veroordeeld, nadat aanklagers eerder de doodstraf hadden geëist. Toespraak van de Plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten, Luitenant Generaal J.H. Wehren, ter gelegenheid van de uitreiking Herinneringsmedaille Vredesoperaties, op 22 augustus 2013 te Vlissingen.

Nadere informatie

15966_Oorlog in foto's III - D-Day BW.indd 53 16-09-14 10:17

15966_Oorlog in foto's III - D-Day BW.indd 53 16-09-14 10:17 Een foto van een van de twee drijvende wegen in de kunstmatige haven bij Arromanches. De kunstmatige havens waren eigenlijk een enorme legpuzzel die in het geheim was ontworpen en daarna verspreid over

Nadere informatie

Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de medaille-uitreiking op 7 november 2013 te Den Haag.

Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de medaille-uitreiking op 7 november 2013 te Den Haag. Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de medaille-uitreiking op 7 november 2013 te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Minister Opstelten,

Nadere informatie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie Reservist bij de Koninklijke Marechaussee De leukste baan! naast je werk of studie Operationeel Centrum Mobiel toezicht veiligheid Grensbewaking Schiphol Beveiliging Koninklijk Huis Als het erop aankomt

Nadere informatie

Beroepsmilitair. bij de. Koninklijke Landmacht

Beroepsmilitair. bij de. Koninklijke Landmacht Beroepsmilitair bij de Koninklijke Landmacht 1 Inleiding Duur van de voorlichting en inhoud Voorlichting beroepsmilitair Koninklijke Landmacht Aansluitend aan de voorlichting mogelijkheid tot: Solliciteren

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo Naam bedrijf VCA Nieuwsbrief dec 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : vca@veteranen.nl LIBANON presentatie 06-21 666 362 Redactie

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Ter Land, ter zee en op de fiets

Ter Land, ter zee en op de fiets Ter Land, ter zee en op de fiets Eerste druk, maart 2012 2012 Lucas Graver isbn: 978-90-484-2285-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING LOB

DOCENTENHANDLEIDING LOB DOCENTENHANDLEIDING LOB Les LOB D0centenhandleiding Waarom dit lespakket? Met dit lesmateriaal verdiepen de leerlingen zich in de MBO-opleiding Veiligheid en Vakmanschap (VeVa). Loopbaanoriëntatie- en

Nadere informatie

Werkstuk voor basisschool groep 7 en 8

Werkstuk voor basisschool groep 7 en 8 Werkstuk voor basisschool groep 7 en 8 Wat doet de landmacht? Welke beroepen zijn er? Wat is een missie? Welke soorten missies zijn er? Wat is camoufleren? Welke tanks en wapens heeft de landmacht? Wat

Nadere informatie

Deel 1. De eerste oorlogsdagen

Deel 1. De eerste oorlogsdagen Deel 1 De eerste oorlogsdagen Vrijdag 10 mei 1940, heel vroeg in de ochtend Luchtaanval Chris wordt wakker van harde dreunen en zwaar gebrom. Vliegtuigen, weet hij meteen. Zware vliegtuigen, bommenwerpers!

Nadere informatie

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI VERHALEN RONDLEIDINGEN FORT DE SCHANS WORKSHOPS 2015 ARCHEOLOGIE ONDER WATER KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI Kaap Skil, de Vuurtoren, de Oudheidkamer en Ecomare zijn onderdeel van Stichting Texels

Nadere informatie

Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom.

Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom. Samenvatting toespraak 29 oktober 2015 Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom. Een speciaal woord

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf BIJLAGE: ORGANOGRAMMEN Organogrammen vraag 98 Organogram Defensie Minister IGK SG/PSG ADD BSG DBO DCo DF&C DJZ CDS HDB HDFC HDBV HDP MIVD MLA CDC DMO CLSK CLAS Operationele Commando s CZSK Bestuursstaf

Nadere informatie

EERDER VERWORVEN COMPETENTIES (EVC) ALS ONDERDEEL VAN (LOOPBAAN)ONTWIKKELING

EERDER VERWORVEN COMPETENTIES (EVC) ALS ONDERDEEL VAN (LOOPBAAN)ONTWIKKELING POLITIE NEDERLAND augustus 2014 EERDER VERWORVEN COMPETENTIES (EVC) ALS ONDERDEEL VAN (LOOPBAAN)ONTWIKKELING Klik hier voor: 1 Ervaringen van politiemedewerkers met EVC René Haenraets, Eenheid Limburg,

Nadere informatie

Beste lezer, Inhoud. Inleiding (Beste lezer,) 2. Staatszaken aan zee 3. De Staat voor uw bedrijfsfeest 3. Teambuilding bij De Staat 4

Beste lezer, Inhoud. Inleiding (Beste lezer,) 2. Staatszaken aan zee 3. De Staat voor uw bedrijfsfeest 3. Teambuilding bij De Staat 4 Strandpaviljoen Beste lezer, In deze brochure nemen we u mee naar Strandpaviljoen De Staat. De perfecte locatie voor vergaderingen, seminars, presentaties, congressen, bedrijfsfeesten en (teambuildings)

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Convenant over de uitvoering van Fire Bucket Operations

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Convenant over de uitvoering van Fire Bucket Operations STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23255 18 augustus 2014 Convenant over de uitvoering van Fire Bucket Operations Partijen, De Minister van Defensie, handelend

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 2216 Vragen van de leden

Nadere informatie

Ministerie van Defensie

Ministerie van Defensie Commandant Koninklijke Marechaussee MPC 58C Postbus 90615 2509 LP DEN HAAG 2 2 JUN 2010 Ambtsbericht i D1S2010008821 Op grond van artikel 36 van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten BIJ beantwoording

Nadere informatie

Robinson Crusoe. Daniel Defoe

Robinson Crusoe. Daniel Defoe Robinson Crusoe Robinson Crusoe maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus

Nadere informatie

De rollen van het officiersschap

De rollen van het officiersschap SYMPOSIUM De rollen van het officiersschap KMA BREDA 24 SEPTEMBER 2012 2 Woord vooraf In het kader van competentie ontwikkeling in het toekomstig functioneren als subalterne officier binnen de Nederlandse

Nadere informatie

Veteraneninstituut. Uitvoerder Veteranenbeleid. Onafhankelijke stichting

Veteraneninstituut. Uitvoerder Veteranenbeleid. Onafhankelijke stichting Veteraneninstituut Uitvoerder Veteranenbeleid Onafhankelijke stichting ± 50 medewerkers (waarvan 4 gedetacheerd vanuit Defensie, 24 vanuit het ABP en 350 vrijwilligers Doorn, centrum dienstverlening aan

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Gewonden slachtoffers kunnen natuurlijk ook van buiten het schip komen. Bijvoorbeeld als onze

Gewonden slachtoffers kunnen natuurlijk ook van buiten het schip komen. Bijvoorbeeld als onze Beste Allemaal Inmiddels al enkele weken geëmbarkeerd op het amfibisch transportschip Zr. Ms. Johan de Witt. Wij (ons chirurgisch team) nemen deel aan de europese antipiraterijmissie Atalanta, wat sinds

Nadere informatie

Resultaat Enquete. Spots on Jobs 2013

Resultaat Enquete. Spots on Jobs 2013 1 van 15 Resultaat Enquete Spots on Jobs 2013 (leerlingen) 2 van 15 Leerlingen - statistiek Spots on Jobs helpt mij bij het kiezen van een sector/opleiding Totaal Mon-14 Tue-15 Wed-16 Thu-17 Fri-18 Dankzij

Nadere informatie

Weet u hoeveel artikelen er in Amerika zijn geschreven over het fenomeen cyberterrorisme?

Weet u hoeveel artikelen er in Amerika zijn geschreven over het fenomeen cyberterrorisme? 1 Cybercrime vergt integrale aanpak Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het symposium Cybercrime; de digitale vijand voor ons allen op 20 nov 2014, te

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 0011 500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 0018 500 EA Den Haag DKR KV Schedeldoekshaven 00 511 EZ Den Haag Postbus 0011 500 EA Den Haag

Nadere informatie

Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het reservistensymposium op 2 december 2013, te Hilversum.

Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het reservistensymposium op 2 december 2013, te Hilversum. De krijgsmacht in verandering Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het reservistensymposium op 2 december 2013, te Hilversum. Let op: Alleen gesproken

Nadere informatie

brandweer Nieuwegein Zuid Jij ook? Kom bij de brandweer!

brandweer Nieuwegein Zuid Jij ook? Kom bij de brandweer! I brandweer Nieuwegein Zuid Jij ook? Kom bij de brandweer! Brandweer Veiligheidsregio Utrecht zoekt vrijwilligers Werken bij de brandweer: voor sommigen is het een droom, voor anderen een roeping. Werken

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 17 oktober

Nadere informatie

Datum 8 mei 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen onbemande vliegtuigen Drones vaker in Nederland worden ingezet als opsporingsmiddel

Datum 8 mei 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen onbemande vliegtuigen Drones vaker in Nederland worden ingezet als opsporingsmiddel 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Transport en Logistiek

Transport en Logistiek Transport en Logistiek Het Buitenhout College / Transport & Logistiek 1 verhuizingen popconcerten scheepvaart defensie supermarkten koeriersdienst sport horeca zorginstellingen weekmarkt luchtvaart autodealers

Nadere informatie

Dharma DE WARME CHARME VAN

Dharma DE WARME CHARME VAN REPORTAGE Dharma DE WARME CHARME VAN Het enthousiast kloppend hart van Kortrijk heeft er sinds kort een uniek adresje bij. Met Bed&Breakfast Dharma maakt gastvrouw Linda haar droom waar en garandeert ze

Nadere informatie

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs!

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! De D1 van SV Baarn is met Pinksteren vier dagen naar Parijs geweest. Dit was een onvergetelijke ervaring voor de spelers uit het team. De ploeg van Jacco Engelsman,

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2014 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-14-066a Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

Schoolnieuws. Leuke school!

Schoolnieuws. Leuke school! Nieuwsbrief mei 2016 In deze nieuwsbrief: Schoolnieuws Leuke school! Kalender Zomerschool Utrecht Opbrengst sponsorloop Koningsspelen Schoolreisjes Verlof juf Sarah en juf Maaike Interview eindcito Nieuws

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Programma Leiderschap in onverwachte en onvoorspelbare situaties. Leadership is the lifeblood of an organisation

Programma Leiderschap in onverwachte en onvoorspelbare situaties. Leadership is the lifeblood of an organisation Programma Leiderschap in onverwachte en onvoorspelbare situaties Leadership is the lifeblood of an organisation Aanleiding Het programma De laatste decennia is er sprake van een toename van complexiteit

Nadere informatie

Artikel 1. Voor de toepassing van dit besluit moet begrepen worden onder :

Artikel 1. Voor de toepassing van dit besluit moet begrepen worden onder : KONINKLIJK BESLUIT VAN 19 OKTOBER 2010 TOT TOEKENNING VAN EEN AANVULLENDE SUBSIDIE AAN DE PROVINCIALE OPLEIDINGSCENTRA VOOR DE OPENBARE BRANDWEERDIENSTEN VOOR HET JAAR 2010. (inw. 1 januari 2010) (B.S.

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief maart 2015

VCA Nieuwsbrief maart 2015 N A A M B E D R I J F VCA Nieuwsbrief maart 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Veteranencafé op 10 maart 2015 Contact : almeloveternen@gmail.com,

Nadere informatie

Vechten voor vrijheid

Vechten voor vrijheid tekst inge-mirjam bosveld Beeld Eljee Op uw plaatsen... Ook in Eva-radio kwamen op 22 januari militairen aan het woord. (Na)luisteren kan ook via www.eo.nl/eva. Vechten voor vrijheid Patrouilleren door

Nadere informatie

Wonen in groene omgeving Ruime woonkamer + zonnig balkon

Wonen in groene omgeving Ruime woonkamer + zonnig balkon Huizen vanhendriks Keesomstraat 33 B, 3817 JX Amersfoort Wonen in groene omgeving Goed onderhouden Nieuwe cv installatie (2014) Ruime woonkamer + zonnig balkon H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Drones in Natuuronderzoek

Drones in Natuuronderzoek Drones in Natuuronderzoek Rob van de Haterd 13 maart 2014 Onbemande luchtvaartuigen (UAS) De term drone wordt vooral militair gebruikt Officiële term is onbemande luchtvaartuigen, oftewel Unmanned Aircraft

Nadere informatie

Materieelgezien. Softwarematig slagkracht scheppen. IP-W: Onderzeebootvloot onder handen DMO ers in de Orde van Oranje-Nassau. Nummer 4 mei/juni 2013

Materieelgezien. Softwarematig slagkracht scheppen. IP-W: Onderzeebootvloot onder handen DMO ers in de Orde van Oranje-Nassau. Nummer 4 mei/juni 2013 Materieelgezien Nummer 4 mei/juni 2013 Softwarematig slagkracht scheppen IP-W: Onderzeebootvloot onder handen DMO ers in de Orde van Oranje-Nassau 2 Materieelgezien 3 Inhoud Column 6 6. Operationeel koppiekoppie

Nadere informatie

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding T.V.W. Consultancy Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding Mijn naam is Tony van Wijchen. Na een militaire carrière binnen de Koninklijke

Nadere informatie

jan-mrt 2011 Contactenkrant Samen boodschappen doen op de markt? Wie fietst er ook graag? Ik zoek een kaartmaatje

jan-mrt 2011 Contactenkrant Samen boodschappen doen op de markt? Wie fietst er ook graag? Ik zoek een kaartmaatje jan-mrt 2011 Contactenkrant Wie vindt het leuk om samen af en toe te koken? Wie wil samen met mij gaan wandelen? Samen zwemmen? Samen boodschappen doen op de markt? Ik zoek een kaartmaatje Gezocht: vriend(in)

Nadere informatie

2500 jaar marathon! Genoeg bewegen ook. Daarom beter. Veel mensen voelen het. kun je beginnen met lopen. Lopen kriebelen. Als het kriebelt, moet

2500 jaar marathon! Genoeg bewegen ook. Daarom beter. Veel mensen voelen het. kun je beginnen met lopen. Lopen kriebelen. Als het kriebelt, moet HR_113_45.jpg Jeroen Defauw Lopen kun je leren Iedereen wil zich beter voelen. Loop, loop, lopen maar! Of er mooier uitzien. Gezond eten is belangrijk. De zon straalt. Het weer wordt Genoeg bewegen ook.

Nadere informatie

* Musical. Spelers: David

* Musical. Spelers: David David * Musical Musical over het leven van David: 1. David bij de schapen 2. David wordt tot koning gezalfd 3. David komt bij Saul aan het hof 4. David en Goliath 5. David op de vlucht voor Saul 6. David

Nadere informatie

Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking

Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking Begeleiding, wonen en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking 1 Er zíjn in zorg Ieder mens is uniek. Mensen met een verstandelijke beperking hebben vaak wat meer hulp nodig om hun eigen,

Nadere informatie

e-support e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens.

e-support e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens. e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens. 1 van Univé. Omdat uw veiligheid bij ons voorop staat e-support Bij Univé staat uw veiligheid voorop.

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Antwoorden op vragen van de leden De Wit en Poppe over het werken met benzeen door defensiepersoneel

Antwoorden op vragen van de leden De Wit en Poppe over het werken met benzeen door defensiepersoneel Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 3 oktober 2008 Ons kenmerk D/2008025764

Nadere informatie

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor

Nadere informatie

Geslaagde 2 e Kennedymars Hengelo 13 juni 2015 =====================

Geslaagde 2 e Kennedymars Hengelo 13 juni 2015 ===================== Geslaagde 2 e Kennedymars Hengelo 13 juni 2015 ===================== Het was weer even spannend met de weersvooruitzichten. Dagenlang volg je teletext-pagina 704. Richting de zaterdag loopt de temperatuur

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt orthodontist Daniël van der Meulen samen met veertien assistentes intensief

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Werkstuk bewegingsonderwijs

Werkstuk bewegingsonderwijs Werkstuk bewegingsonderwijs Taekwon-Do 26-6-2010 Door: Edwin Wanner Klas: V5B Inhoudsopgave 0. Inhoudsopgave.. Pagina 2 1. Plan van aanpak.. Pagina 3 2. Logboek.. Pagina 4 3. Vragen van het interview..

Nadere informatie

Raadsvoorstelbetreft Koninginnedag 2oro: bekrachtiging besluit uitvaardigen

Raadsvoorstelbetreft Koninginnedag 2oro: bekrachtiging besluit uitvaardigen gemeente Eindhoven Raadsnummer xo. Rg 6 82. 00I Inboeknummer robstoob44 Beslisdatum B%W 4 mei 2OIO Dossiernummer or8.tos Raadsvoorstelbetreft Koninginnedag 2oro: bekrachtiging besluit uitvaardigen noodverordening

Nadere informatie

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren

Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Raad voor de Kinderbescherming Ministerie van Veiligheid en Justitie Leerstraf So-Cool Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf So-Cool volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we

Nadere informatie

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Verhalen, informatie en nieuwtjes van het meditatiecentrum Bestemd voor kinderen en tieners Zomer 2015 Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Als je vindt dat je te druk bent, dan kun

Nadere informatie