Van wie is de school?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Van wie is de school?"

Transcriptie

1 Van wie is de school? Vergeleken met andere hoogopgeleide professionals hebben docenten decennialang in een ongunstige positie verkeerd. Maar de kansen voor de nieuwe generatie docenten zullen keren, voorspelt Hans Wansink. hans wansink De neerlandicus Frits van Oostrom, oud-president van de Akademie van Wetenschappen en de man achter de historische canon, sloeg enkele jaren geleden tijdens een debat in De Rode Hoed over de toestand in het onderwijs de spijker op zijn kop. Van Oostrom haalde Multatuli aan in zijn Max Havelaar: alleen het goede nieuws komt in het ambtelijk apparaat naar boven, zodat de koning denkt dat het wel goed zit in de koloniën. Van Oostrom reageerde op de toenmalige onderwijsminister Maria van der Hoeven (cda). Zij had zich verzet tegen het beeld van verloedering van het onderwijs. Maar aan het eind van de bijeenkomst nodigde zij alle aanwezigen uit misstanden aan haar door te geven, want ze wilde niet afhankelijk zijn van de zoetsappige officiële rapporten die ze dagelijks op haar bureau kreeg. Ad Verbrugge, de oprichter van Beter Onderwijs Nederland, ontpopte zich die zondag in De Rode Hoed als de Max Havelaar van het onderwijs. Als docent aan de Vrije Universiteit had hij het niveau van de eerstejaars achteruit zien Over de auteur Hans Wansink is redacteur van de Volkskrant. Hij is de auteur van het wbsrapport Een school om te kiezen. Naar een actuele onderwijspolitiek uit Noten zie pagina 83 gaan, of het nu ging om exacte vakken, vreemde talen of geschiedenis. Het niveau van de opleiders en de leraren was omlaag gekelderd. Met examens werd op grote schaal gesjoemeld. Qua status stond de leraar volgens Verbrugge op dezelfde hoogte als de kelner. De mode van het leren leren diende als excuus om leerlingen en studenten steeds minder les te geven. De bestedingsvrijheid van de schoolbesturen was een perverse prikkel om het aantal contacturen tussen docent en leerling verder terug te schroeven. In plaats van de lessen kwamen de vergaderingen en het papierwerk. Verbrugge: De overheid moet centrale eindexameneisen stellen aan alle typen onderwijs. En die eisen moeten door de inspectie worden bewaakt, in plaats van door de sector zelf. Nu is bijvoorbeeld de hbo-raad een slager die zijn eigen vlees keurt. Tientallen onderwijskrachten in de zaal bevestigden het verhaal. Van der Hoeven kon zich niet langer veroorloven stil te zitten. In het voorgezet onderwijs heeft ze de basisvorming en het studiehuis ontmanteld. Ze heeft maatregelen genomen tegen zeer zwakke scholen en tegen het gebrekkige reken- en taalonderwijs aan de lerarenopleidingen. Ze kondigde aan een landelijk examen voor het middelbaar beroepsonderwijs te willen invoeren. Ze hekelde de enorme bureaucratie en 79

2 van wa arde verheffing 80 regeldrift van diezelfde, zelfstandig geworden schoolbesturen. Het kon niet verhinderen dat scholieren en studenten een nog nooit vertoonde protestactie organiseerden voor meer en beter dat wil zeggen: ouderwets onderwijs en tegen het competentiegericht leren. De opstand tegen twintig jaar desinvesteren in het onderwijs kon niet langer door de politiek worden genegeerd. Mariëtte Hamer, woordvoerder onderwijs van de Partij van de Arbeid in de Tweede Kamer, nam het initiatief voor een parlementair onderzoek naar de misstanden in het onderwijs. Hamer: De politiek is verplicht te luisteren naar de onvrede. We moeten ons de vraag stellen: waarom slaat keer op keer de teleurstelling toe? Het antwoord kwam van de commissie-dijsselbloem, in het in februari 2008 verschenen eindrapport Tijd voor onderwijs: Er was, zeker ten tijde van de basisvorming en de tweede fase, sprake van een kleine en relatief gesloten beleidskring, met het ingestelde procesmanagement als middelpunt. In deze kring werden veel gelijkgestemde vernieuwers opgenomen. Kritische onderzoeken en adviezen werden nogal eens genegeerd. 1 Ria Bronneman-Helmers, die decennialang het onderwijsbeleid heeft geanalyseerd als medewerkster van het Sociaal en Cultureel Planbureau, concludeerde op basis van het rapportdijsselbloem dat er in het beleidsproces rond de onderwijsvernieuwingen duidelijk sprake was van groepsdenken, van tunnelvisie en van fuikwerking. Een gesloten politiek-bestuurlijke onderwijselite van bewindslieden, procesmanagers, ambtenaren, parlementariërs en bestuurders sloot zich niet alleen als een sekte af voor de rest van de onderwijswereld, maar informeerde ook de Tweede Kamer onvolledig en te laat. Het besluit het parlementaire onderzoek in te stellen is in belangrijke mate te danken aan de aanzwellende publicitaire druk van klokkenluiders en critici van buiten, constateerde Bronneman. Anders gezegd: het onderwijsveld zelf is niet bij machte gebleken de onderwijscrisis onder woorden te brengen en te politiseren. Dat roept de vraag op van wie de school nu eigenlijk is. Hoe zit het krachtenveld dat op het onderwijs inwerkt in elkaar? Zolang het inzicht hierin ontbreekt, blijven we machteloos toekijken hoe de kwaliteit van het onderwijs verder afkalft. pedagogische driehoek In een onderwijsrapport dat ik in 1992 voor de wbs schreef, Een school om te kiezen. Naar een actuele onderwijspolitiek, heb ik dit krachtenveld omschreven als een pedagogische driehoek, waarin wereldverbeteraars, schoolmeesters en de ouders de krachten vormen. 3 Onderwijsvernieuwers zijn heel vaak wereldverbeteraars. Ze willen méér dan goed en toegankelijk onderwijs, ze zien onderwijs als instrument om hun maatschappelijke idealen te verwezenlijken, als middel om levensbeschouwelijke normen en waarden over te dragen. Onderwijspolitiek is dus altijd geladen geweest met veel verder gaande doelstellingen. Aan de eisen die aan de school worden gesteld, herkent men de tijd- Onderwijsvernieuwers zijn heel vaak wereldverbeteraars geest. Zo wilden de verlichte volksopvoeders uit de achttiende en negentiende eeuw onder het motto kennis is deugd het onbeschaafde proletariaat verheffen tot oppassende staatsburgers. Het volk zelf was daar overigens maar matig over te spreken. De onderwijzer en de leraar hebben altijd een ambivalente houding gehad ten opzichte van deze algemeen-politieke dimensie van de onderwijspolitiek. Ze waren en zijn sterk gehecht aan hun professionele autonomie ( wie niet zelf voor de klas heeft gestaan, heeft geen verstand van onderwijs ). Maar aan de andere kant hebben de onderwijsgevenden zichzelf van oudsher een pedagogische opdracht verleend. Deze opdracht vloeit enerzijds voort uit hun eigen visie op de rol van het onderwijs in de

3 maatschappij (bijvoorbeeld verheffing van het volkskind) en anderzijds uit een zichzelf aangemeten verantwoordelijkheid jegens de opvoeding van de kinderen (bijvoorbeeld bestrijding van achterlijke opvattingen van de ouders). Zowel de politiek als de ouders zijn daarom als het ware de natuurlijke vijanden van de docent. De leraar claimt terecht respect voor zijn professie, allereerst van de ouders die hun kinderen aan hem en haar toevertrouwen. Directe bemoeienis van buitenstaanders is disfunctioneel, getuigt van wantrouwen jegens de docent en is een inbreuk op de privacy van de leerlingen. Maar de uitkomst van dat leerproces moet natuurlijk wel beoordeeld worden, in eerste instanties door collega s en schoolleiding, in tweede instantie door de ouders en de overheid. De pedagogische driehoek wordt gecompleteerd door de ouders. In de schoolstrijd van de negentiende eeuw hebben ouders, aangevoerd door hun confessionele leidslieden, zich massaal verzet tegen de staatspedagogiek van een verlicht-liberale elite en tegen de achterstelling van het bijzonder onderwijs. Tot ver na de Tweede Wereldoorlog keken de meeste ouders bovendien op tegen de onderwijsgevenden. Maar sinds twee generaties zijn de meester en de leraar van hun voetstuk gevallen. De ouders zijn vandaag de dag meestal net zo goed opgeleid als de docenten. Onder het motto kennis is kapitaal zien zij het onderwijs als een investering in de toekomst van hun kinderen. Van oudsher zouden die kinderen liefst moeten klimmen op de maatschappelijke ladder, maar tegenwoordig regeert vooral bij hoogopgeleide ouders de angst voor sociale daling. De concurrenten op de arbeidsmarkt kunnen alleen worden verslagen door meer en hoger onderwijs. Zo verandert human capital van een absolute in een relatieve waarde: je moet andere onderwijsinvesteerders voor zien te blijven door extra (bij-)scholing, extra examenvakken, prestigieuze stages, dubbele masters en diploma s van buitenlandse topuniversiteiten. De status van het beroep van leraar is gedaald, terwijl de ouders steeds mondiger en assertiever zijn geworden. Niettemin proberen de onderwijsverstrekkers (schoolbestuurders, overheid en docenten) de onderwijsconsumenten (ouders, leerlingen en studenten) zo klein mogelijk te houden. Dat heeft veel weg van een achterhoedegevecht. Het monopolie van de school op informatie is, als gevolg van de veelheid van massamedia en van het internet, verdwenen. Dit geldt ook voor de informatie over de school zelf: dankzij vasthoudende actie van dagblad Trouw in de jaren negentig kunnen (globale) resultaten van scholen in het voortgezet onderwijs worden gepubliceerd en met elkaar worden vergeleken. De verschuiving van het zwaartepunt in de pedagogische driehoek ten gunste van de ouders veroorzaakt een nieuwe dynamiek in het onderwijs, die door de onderwijsverstrekkers met gemengde gevoelens wordt bejegend. Zij willen met rust gelaten worden, maar druk van ouders om de school te dwingen zich te verantwoorden voor gebrek aan ambitie, wanprestaties en misstanden is geen overbodige luxe. 4 Van de druk die assertieve ouders op de schoolprestaties uitoefenen, profiteren niet alleen hun eigen kinderen. Het is van belang dat veeleisende ouders in het reguliere onderwijsstelsel tevredengesteld kunnen blijven worden. Anders gaan die ouders hun toevlucht zoeken in particulier onderwijs en gaan we de fatale weg op van een tweedeling tussen staatsonderwijs voor de armen en privaat onderwijs voor de rijken. een nieuw ethos De onderwijsvernieuwers, de docenten en de ouders hebben dus uiteenlopende agenda s die ze op school willen verwezenlijken. Dit leidt tot rivaliserende onderwijsdoelstellingen. De ideologie van het leren leren, aangehangen door de sekte van onderwijsvernieuwers en -beleidsmakers die uiteindelijk door Dijsselbloem aan de schandpaal is genageld, gaat ervan uit dat leerlingen door het aanleren van vaardigheden (competenties) zelf kennis kunnen vergaren. 81

4 van wa arde verheffing 82 Door een beroep te doen op hun nieuwsgierigheid en zelfstandigheid raken leerlingen beter gemotiveerd dan wanneer zij passief kennis van hun docent tot zich moeten nemen. Deze ideologie, waarin het kind centraal staat, is afkomstig uit de beweging van onderwijsvernieuwers als Maria Montessori en is in de jaren zeventig dominant geworden onder de beleidsmakers. Leren leren betekent in de praktijk dat grote groepen leerlingen en studenten te lang aan hun lot worden overgelaten. Dat treft vooral kwetsbare leerlingen met weinig geschoolde en assertieve ouders. De begaafde leerlingen die de zelfstandigheid wel aankunnen, worden te weinig uitgedaagd alles uit de kast te halen wat ze in zich hebben. Het grote probleem is dat deze mankementen veel te laat aan de oppervlakte komen. Want leren leren is natuurlijk heel gezellig. Langzame leerlingen kunnen in hun eigen tempo werken en krijgen complimentjes van de leraar voor de kleine stapjes die ze gemaakt hebben. Snelle leerlingen die op woensdag hun taak af hebben, gaan donderdag en vrijdag lekker schaken, toneelspelen, internetten of desnoods een boek lezen. Iedereen blij, ook de leraar. Zolang er tenminste geen examens gemaakt hoeven te worden. Want dan komt natuurlijk de aap uit de mouw. Vandaar dat de ideologie van het leren leren niet gediend is van verplichte toetsen, centrale eindexamens of toelatingsexamens. Die werden dan ook (grotendeels) vervangen door individuele dossiers en schoolonderzoeken. Scholen zijn niet verplicht aan de Cito-toets mee te doen. De onderwijsinspectie, tenslotte, kijkt naar het proces, niet naar het resultaat. Zo ontaardt leren leren in verstoppertje spelen. Wat is nu de beste manier om de pedagogische driehoek optimaal te laten functioneren? Hoe krijgen we het heft in onderwijsland weer in handen? In de eerste plaats moet de overheid een evenwicht vinden tussen de rivaliserende doelstellingen, door centrale exameneisen vast te stellen voor alle schooltypen. Dit betekent dus een inperking van de uit de hand gelopen vrijheid van de schoolbesturen door de staat. Om het inzicht van de onderwijsgebruikers te vergroten zouden alle scholen en opleidingen jaarverslagen moeten publiceren met de gerealiseerde resultaten. Die jaarverslagen moeten door de inspectie worden goedgekeurd. Zo kunnen onderwijsgebruikers de scholen beter met elkaar vergelijken. De scholen en opleidingen kunnen vervolgens zelf bepalen hoe ze hun onderwijs inrichten. Zo n zelfbewust beroepsethos is onder leraren lange tijd niet vanzelfsprekend geweest. Vergeleken met andere hoogopgeleide professionals hebben de docenten decennialang in een ongunstige positie verkeerd. Als gevolg van de daling van het kindertal is de arbeidsmarkt voor het onderwijs vanaf 1980 enorm gekrompen, terwijl er steeds meer carrièremogelijkheden in concurrerende sectoren kwamen. Dat leidde tot een enorme verstarring, weinig kansen voor jonge docenten en verzwakking van de lerarenopleidingen. Intussen veranderde de schoolbe- De druk die de kinderen van migranten op het schoolwezen hebben gelegd, draagt bij aan de zwaarte van het beroep van leraar volking ingrijpend als gevolg van de migratiegolven en gezinsvorming door nieuwkomers. De druk die de kinderen van migranten op het schoolwezen hebben gelegd, is nauwelijks in kaart gebracht, maar draagt onmiskenbaar bij aan de zwaarte van het leraarschap. Maar de kansen voor een nieuwe generatie professionals in het onderwijs zijn gekeerd. Uit alle hoeken en gaten van de arbeidsmarkt zullen docenten gerekruteerd moeten worden om de plaatsen van de afzwaaiende babyboomers op te vullen. Tegelijkertijd voeren ouders, werkgevers en het selectiever wordende hoger onderwijs

5 de druk op de politiek op om meer kwaliteit en meer financiële middelen te leveren. Dat biedt goede vooruitzichten voor een nieuwe generatie docenten, die zelfbewuster en tegelijker- Noten 1 Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen, Tijd voor onderwijs, Den Haag 2008, p Bronneman, pp Zij noemt oud-medewerkers van het Cito en de Onderwijsinspectie, hoogleraren die in het buitenland werkten (Jaap tijd responsiever is dan de vorige. Een generatie die ook op meer waardering in de maatschappij kan rekenen, alleen al omdat scholen zullen moeten vechten om de goede docenten. Dronkers), de serie artikelen in de Volkskrant Heimwee naar de hbs uit 1998, de columns van Leo Prick in nrc Handelsblad en van Martin Sommer in de Volkskrant (gebundeld in: Onder onderwijzers, 2006) en het manifest van Ad en Marijke Verbrugge, Het onderwijs verzuipt!, in nrc Handelsblad van 12 juli Hans Wansink, Een school om te kiezen. Naar een actuele onderwijspolitiek, Amsterdam 1992, pp Zie bijvoorbeeld het artikel van Jaap Dronkers in het aprilnummer van s&d waarin hij onder andere verhaalt hoe Karina Schaapman in 1998 het eerste proces over slecht onderwijs won. 83

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

[NB. Het gesproken woord geldt!]

[NB. Het gesproken woord geldt!] Spreekschets voor Minister Bussemaker bij de ALV van Beter Onderwijs Nederland met als thema De leraar en zijn vak, kwaliteit van de leraar in Eindhoven op 9 maart 2013. [NB. Het gesproken woord geldt!]

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

Geslaagd met dyslexie en dyscalculie

Geslaagd met dyslexie en dyscalculie Geslaagd met dyslexie en dyscalculie Aryan van der Leij Universiteit van Amsterdam 2011 d.a.v.vanderleij@uva.nl Aanleiding Welke motieven zitten er achter die maatregel? Welk doel heeft de maatregel? Waaruit

Nadere informatie

Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij?

Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij? Opgave 3 Een nieuwe klassenmaatschappij? 19 maximumscore 4 een beschrijving van twee moderniseringsprocessen op economisch gebied (per proces 1 scorepunt) 2 het aangeven van het gevolg: vraag naar hogeropgeleide

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt De berekening van de toegevoegde waarde van basisscholen

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt De berekening van de toegevoegde waarde van basisscholen Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt De berekening van de toegevoegde waarde van basisscholen Jaap Dronkers www.roa.unimaas.nl/cv/dronkers/nw_dronkers.htm Proloog: media Vanaf de start van publicatie

Nadere informatie

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs VOORBLAD NEDERLANDS VOORBEELDEXAMEN De volgende hulpmiddelen zijn toegestaan bij het examen: geen Aantal vragen: 15 meerkeuzevragen Aantal pagina s: 7 Bijlage(n): Geen Beoordeling van het examen Meerkeuzevragen:

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

ONDERWIJS IN 2008: DE STAND VAN ZAKEN

ONDERWIJS IN 2008: DE STAND VAN ZAKEN ONDERWIJS IN 2008: DE STAND VAN ZAKEN Uit de notulen van een docentenvergadering in 1927 van de Rijkskweekschool te Alkmaar: Ook de heer Kroeskop meent als zijn mening te moeten uitspreken, dat het peil

Nadere informatie

Voorbeeldig onderwijs

Voorbeeldig onderwijs m a r i a va n de r hoe v e n Voorbeeldig onderwijs In de politieke arena wordt gedebatteerd over de vraag of het goed gaat met het Nederlandse onderwijs. Getuige het recente Oesorapport zijn we op onderdelen

Nadere informatie

Beoordeling werkplekleren jaar 2 DEELTIJD

Beoordeling werkplekleren jaar 2 DEELTIJD Beoordeling werkplekleren jaar 2 DEELTIJD eindbeoordeling WPL-2 Hogeschool van Amsterdam Onderwijs en Opvoeding tweedegraads lerarenopleidingen datum: 2 april 2015 naam student: Peter Lakeman studentnr.

Nadere informatie

Hoe houden we de jongens binnenboord?

Hoe houden we de jongens binnenboord? Verschenen op 10 juli 2009 in Haarlems Dagblad (onder de ietwat misleidende kop Jongens zijn slimmer dan meisjes ) Hoe houden we de jongens binnenboord? De achterstand van jongens in het onderwijs groeit.

Nadere informatie

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM programma Nederland een kenniseconomie Leven lang leren Wat zijn de actuele ontwikkelingen? Wat

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vernieuwing in het toezicht

Onderwijsinspectie Vernieuwing in het toezicht Onderwijsinspectie Vernieuwing in het toezicht Het onderwijs verandert, het toezicht verandert mee Toezicht moet aansluiten op de praktijk van het onderwijs en de verwachtingen die ouders, leerlingen en

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK forum beroepsonderwijs 1 oktober 2015 @THNK Vindt u ook wat van het beroepsonderwijs? Praat mee! De volgende bijeenkomst vindt plaats op: n e x t DEC 3 Terugblik op het eerste Forum op 1 oktober met als

Nadere informatie

ACTIEPLAN HBO MEI 2011 JASPER VAN DIJK, SP-TWEEDE KAMERLID

ACTIEPLAN HBO MEI 2011 JASPER VAN DIJK, SP-TWEEDE KAMERLID ACTIEPLAN HBO MEI 2011 JASPER VAN DIJK, SP-TWEEDE KAMERLID INLEIDING De kwaliteit van het HBO staat onder druk. Het vertrouwen in diploma s is geschaad. Uit het recente onderzoek van de Inspectie blijkt

Nadere informatie

Door: Peter Wierenga Gepubliceerd: vrijdag 28 september 2007 00:25 Update: vrijdag 28 september 2007 00:29

Door: Peter Wierenga Gepubliceerd: vrijdag 28 september 2007 00:25 Update: vrijdag 28 september 2007 00:29 Rond het verschijnen van De Ondergang van de Nederlandse leraar waren er veel verzoeken voor interviews. Ik pakte alles aan, maar wist niet precies hoe het werkte. Dus toen Metro, Spits en De Pers me benaderden,

Nadere informatie

1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen:

1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen: 1 Transculturele pedagogiek Inhoudsopgave: 1 TRANSCULTUREEL DENKEN EN HANDELEN...1 1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen:...1 1.2 Modellen en een metafoor:...2 1.3 Videotrainingsband:

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Vwo Nederlands Oefenexamen schrijfvaardigheid

Vwo Nederlands Oefenexamen schrijfvaardigheid Vwo Nederlands Oefenexamen schrijfvaardigheid Algemene instructie Als onderdeel van het commissie-examen maak je een schrijfopdracht. De toets duurt 120 minuten. Het is de bedoeling dat je aan de hand

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

Samenvatting eindrapport Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen

Samenvatting eindrapport Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen Samenvatting eindrapport Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen De overheid heeft kerntaak, het zeker stellen van deugdelijk onderwijs, ernstig verwaarloosd De overheid heeft haar kerntaak,

Nadere informatie

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT NAAR VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VERDIEPT, VERRIJKT EN VERBINDT De VU wil graag met u werken aan de versterking van de kwaliteit van het voortgezet

Nadere informatie

UITSPRAAK. het bestuur van A, gevestigd te B, verzoeker, hierna te noemen het bevoegd gezag

UITSPRAAK. het bestuur van A, gevestigd te B, verzoeker, hierna te noemen het bevoegd gezag 106912 UITSPRAAK in het geding tussen: het bestuur van A, gevestigd te B, verzoeker, hierna te noemen het bevoegd gezag en de deelmedezeggenschapsraad van C te B, verweerder, hierna te noemen de DMR 1.

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2007 tijdvak 2 woensdag 20 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Onderwijs. Hoofdstuk 10. 10.1 Inleiding

Onderwijs. Hoofdstuk 10. 10.1 Inleiding Hoofdstuk 10 Onderwijs 10.1 Inleiding Leiden kennisstad heeft een hoog opgeleide bevolking en herbergt binnen haar grenzen veel onderwijsinstellingen. In dit hoofdstuk gaat het zowel om de opleiding die

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 49 punten

Nadere informatie

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo factsheet Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het, het en het mbo Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft in 2012 een enquête over ouderbetrokkenheid gehouden onder ouders in het, het en het middelbaar beroepsonderwijs.

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten:

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: dit is wat wij doen > Bundeling van krachten Activiteiten Passend onderwijs zonder thuiszitters een illusie? Wij denken van niet. Of eigenlijk weten we dat wel

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Geschiedenis van China

Geschiedenis van China Geschiedenis van China Periodes: Shang dynastie 1766 1046 v.chr. Zhou dynastie 1046 256 v.chr. Han 206 v. Chr. 220 n.chr. Tang dynastie 618 907 Song dynastie 960 1279 Ming dynastie 1368 1644 Qing dynastie

Nadere informatie

De heer Kuiken noemt een aantal grote zorgpunten uit de praktijk van het voortgezet onderwijs.

De heer Kuiken noemt een aantal grote zorgpunten uit de praktijk van het voortgezet onderwijs. CDA Amsterdam Verslag Politiek Café op 15 september 2011 Locatie: Heffer Aanwezig: 16 gasten en 2 sprekers (J. Meijs en R. Kuiken) Inleiding door de heer R. Kuiken Drs. R. (Redmer) Kuiken werkt als rector

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid en onderpresteren

Hoogbegaafdheid en onderpresteren Hoogbegaafdheid en onderpresteren Onderwijs Praktijk Texel Hoogbegaafdheid en onderpresteren Veel kinderen weten niet dat leren leuk kan zijn en weten niet wat ze nodig hebben om zich minder ellendig te

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Welke basisscholen geven te hoge adviezen in vergelijking met hun CITO-score?

Welke basisscholen geven te hoge adviezen in vergelijking met hun CITO-score? Welke basisscholen geven te hoge adviezen in vergelijking met hun CITO-score? Jaap Dronkers Hoogleraar Onderwijssociologie Universiteit Maastricht E- mail: j.dronkers@maastrichtuniversity.nl Twitter: @dronkersj

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt De vaststelling van kwaliteit van scholen in het voortgezet onderwijs

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt De vaststelling van kwaliteit van scholen in het voortgezet onderwijs Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt De vaststelling van kwaliteit van scholen in het voortgezet onderwijs Jaap Dronkers www.roa.unimaas.nl/cv/dronkers/nw_dronkers.htm Proloog Trouw sinds 1997

Nadere informatie

7.8 WERKEN MET ORDE- VERANTWOORDELIJKE AMBTENAREN

7.8 WERKEN MET ORDE- VERANTWOORDELIJKE AMBTENAREN 7.8 WERKEN MET ORDE- VERANTWOORDELIJKE AMBTENAREN Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinatoren agressie en geweld, P&O, management Toelichting

Nadere informatie

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding artikel Zone Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding Op de pabo van de Hogeschool van Amsterdam bestaat sinds 2009 de mogelijkheid voor studenten om een OGOspecialisatie te volgen. Het idee achter het

Nadere informatie

Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Meer kansen door internationaal basisonderwijs Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren Diagnostische tussentijdse toets In september 2014 is de meerjarige pilotperiode van de diagnostische tussentijdse toets (DTT) van start gegaan.

Nadere informatie

Opgave 2 Religie en integratie

Opgave 2 Religie en integratie Opgave 2 Religie en integratie Bij deze opgave horen tekst 3 en figuur 1 en 2 uit het bronnenboekje. Inleiding Zijn Islamieten die geïntegreerd zijn minder religieus? Is integreren moeilijker als iemand

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. KWALITEITSONDERZOEK BIJ c.b.s. H. de Cock

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. KWALITEITSONDERZOEK BIJ c.b.s. H. de Cock RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK BIJ c.b.s. H. de Cock Plaats : Ulrum BRIN-nummer : 1 5DS Onderzoek uitgevoerd op : 26 november 2009 Rapport vastgesteld te Groningen op: 10 februari 2010 HB

Nadere informatie

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Januari 2015 1 INHOUD De identiteit van het Kleurenorkest... 3 Het Didactische uitgangspunt:... 4 Natuurlijk Leren... 4 De Pedagogische PIJLERS:... 6 NLP: taalkracht...

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

INHOUD 1 Introductie van de Roos van Leary 2 De uitwerking van de Roos van Leary 3 Werken met de Roos van Leary

INHOUD 1 Introductie van de Roos van Leary 2 De uitwerking van de Roos van Leary 3 Werken met de Roos van Leary INHOUD 1 Introductie van de Roos van Leary 11 Invloed op anderen 11 De Roos van Leary 13 Kiezen van gedrag 23 Communicatie 26 Uitbreiding van het model 27 Het verhaal en de Roos van Leary 28 2 De uitwerking

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

UDL in de lerarenopleiding >> practice what you preach

UDL in de lerarenopleiding >> practice what you preach Innovatief Hoger Onderwijs UDL in de lerarenopleiding >> practice what you preach Vera Calders Mike Verbeeck Overzicht 1. Waarom anders werken? 2. Wat hebben we veranderd? 3. Hoe hebben we dit aangepakt?

Nadere informatie

Advies Rapport Zoek ieders Talent & Excelleer! Hoe excellentie ook in het hoger onderwijs kan worden gestimuleerd

Advies Rapport Zoek ieders Talent & Excelleer! Hoe excellentie ook in het hoger onderwijs kan worden gestimuleerd Advies Rapport Zoek ieders Talent & Excelleer! Hoe excellentie ook in het hoger onderwijs kan worden gestimuleerd Samenvatting Excellentie kan het beste worden gestimuleerd door het coachen van de persoonlijke

Nadere informatie

Informatie over maatschappijwetenschappen 5 en 6 Vwo Elzendaalcollege 2011-2012. Voorlichting maatschappijwetenschappen 5 en 6 vwo Elzendaalcollege

Informatie over maatschappijwetenschappen 5 en 6 Vwo Elzendaalcollege 2011-2012. Voorlichting maatschappijwetenschappen 5 en 6 vwo Elzendaalcollege Voorlichting maatschappijwetenschappen 5 en 6 vwo Elzendaalcollege 1 Vooraf In het volgende overzicht wordt informatie gegeven over het vak Maatschappijwetenschappen; een nieuw keuzevak in de 5 e en 6

Nadere informatie

5. Toetsen om te leren

5. Toetsen om te leren 5. Toetsen om te leren Op Internet kwam ik dit bericht uit 1997 tegen: AMSTERDAM - De Montessorischolen voor voortgezet onderwijs halen slechtere eindexamenresultaten dan scholen van andere richtingen.

Nadere informatie

Bedir, voor kwaliteit en identiteit. Basisschool. Onderwijs. Educatie. Adres: Klarinetstraat 4, 5402 ZC Uden

Bedir, voor kwaliteit en identiteit. Basisschool. Onderwijs. Educatie. Adres: Klarinetstraat 4, 5402 ZC Uden Bedir, voor kwaliteit en identiteit Basisschool Onderwijs Educatie Adres: Klarinetstraat 4, 5402 ZC Uden Basisschool Bedir: Thuis voelen en jezelf zijn. Op basisschool Bedir bepaalt de islamitische levensbeschouwelijke

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

Rapportage Eindresultaten 2014

Rapportage Eindresultaten 2014 Rapportage Eindresultaten 2014 Wat zijn de prestaties van onze scholen? Colofon datum 7 mei 2014 auteur Jan Vermeulen status Definitief Rapportage eindresultaten 2014 pagina 2 van 8 status concept Inhoudsopgave

Nadere informatie

LIBANON LYCEUM. vraagt veel, geeft veel. mavo havo atheneum gymnasium WWW.LIBANONLYCEUM.NL

LIBANON LYCEUM. vraagt veel, geeft veel. mavo havo atheneum gymnasium WWW.LIBANONLYCEUM.NL LIBANON LYCEUM mavo havo atheneum gymnasium vraagt veel, WWW.LIBANONLYCEUM.NL geeft veel UW KIND IS HET MOOISTE DAT U HEEFT! Daarom kiest u met zorg de school waar uw kind na de basisschool naar toe gaat.

Nadere informatie

Beantwoording vragen Tweede Kamer bij rapport Financiering onderwijs vernieuwingen voortgezet onderwijs 1990-2007 (30 november 2007)

Beantwoording vragen Tweede Kamer bij rapport Financiering onderwijs vernieuwingen voortgezet onderwijs 1990-2007 (30 november 2007) Algemene Rekenkamer Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070-3424344 BEZORGEN F 070-3424130 De Voorzitter van de Tweede Kamer E voorljchting@rekenkamer.ni der Staten-Generaal w www.rekenkamer.ni

Nadere informatie

De eerste baan is niet de beste

De eerste baan is niet de beste De eerste baan is niet de beste Auteur(s): Velden, R. van der (auteur) Welters, R. (auteur) Willems, E. (auteur) Wolbers, M. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA)

Nadere informatie

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1 Het aantal studenten dat start met een opleiding tot leraar basisonderwijs, leraar speciaal onderwijs of leraar voortgezet onderwijs is tussen en afgenomen. Bij de tweedegraads en eerstegraads hbo-lerarenopleidingen

Nadere informatie

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk Inleiding Voor u ligt de informatie over de leerwegen binnen het VMBO. Het is een naslagwerkje naar aanleiding van de informatie-avond. Mocht u vragen hebben

Nadere informatie

Samenvatting: De ontwikkeling van het beroep en de identiteit van lerarenopleiders

Samenvatting: De ontwikkeling van het beroep en de identiteit van lerarenopleiders Samenvatting: De ontwikkeling van het beroep en de identiteit van lerarenopleiders Dit onderzoek gaat over de ontwikkeling van het beroep van opleider vanaf 1779 en de ontwikkeling van de professionele

Nadere informatie

Vragenlijst Schoolverlaters 2015

Vragenlijst Schoolverlaters 2015 Vragenlijst Schoolverlaters 2015 Uitslagen Vragenlijst De Ark Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 De vragenlijst... 3 Gegevens... 3 Schoolgegevens... 4 Periode van afname... 4 Aantal respondenten...

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

het college van bestuur van de Universiteit Leiden, gevestigd te Leiden, verweerder.

het college van bestuur van de Universiteit Leiden, gevestigd te Leiden, verweerder. Zaaknummer: 2008/008 Rechter(s): mrs. Loeb, Lubberdink, Mollee Datum uitspraak: 20 juni 2008 Partijen: appellant tegen college van bestuur van de Universiteit Leiden Trefwoorden: Bijzondere omstandigheden,

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark Pedagogisch contact Verbondenheid door aanraken Simone Mark Mag je een kleuter nog op schoot nemen? Hoe haal je vechtende kinderen uit elkaar? Mag je een verdrietige puber een troostende arm bieden? De

Nadere informatie

volledige kaart voor Wat zijn voor verschillende belanghebbenden voor en tegen het mengen van leerlingen in het basisonderwijs?

volledige kaart voor Wat zijn voor verschillende belanghebbenden voor en tegen het mengen van leerlingen in het basisonderwijs? Wat zijn verschillende belanghebbenden argumenten en tegen het mengen van leerlingen in het basisonderwijs? Mengen vergroot de ontwikkelingskansen van leerlingen Zwakkere leerlingen kunnen zich optrekken

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Wat is opbrengstgericht werken? Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van de prestaties van leerlingen.

Nadere informatie

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR

GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR 80 GIDS ZIJN IN EEN MEETCULTUUR Bram de Muynck 81 Hoe staat het met de CITO-isering van het onderwijs en hoe kun je hier vanuit christelijk perspectief tegen aan kijken? 82 Discussies over het onderwijs

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Was de Mammoetwet succesvol, ook vanuit interna5onaal perspec5ef?

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Was de Mammoetwet succesvol, ook vanuit interna5onaal perspec5ef? Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Was de Mammoetwet succesvol, ook vanuit interna5onaal perspec5ef? Jaap Dronkers www.roa.unimaas.nl/cv/dronkers/nw_dronkers.htm Doelen van de mammoet wet Het

Nadere informatie

Bijlage K Vergelijking resultaten tussen partijen

Bijlage K Vergelijking resultaten tussen partijen BIJLAGE K: VERGELIJKING RESULTATEN TUSSEN PARTIJEN Bijlage K Vergelijking resultaten tussen partijen Bijlage K.1 onderwijs Tabel K.1.1 Onderwijsvoorstellen verkiezingsprogramma's 2011-2015 (bedragen in

Nadere informatie

Functieprofiel Raad van Toezicht

Functieprofiel Raad van Toezicht Functieprofiel Raad van Toezicht Opgesteld: november 2014 Vastgesteld: 25 november 2014 Functieprofiel Raad van Toezicht SALTO 1 Functieprofiel Raad van Toezicht SALTO Organisatieschets In 2001 zijn de

Nadere informatie

Algemene informatie: Wanneer haal je je ivo-(vmbo-) diploma? Je bent geslaagd als je aan de volgende voorwaarden voldoet:

Algemene informatie: Wanneer haal je je ivo-(vmbo-) diploma? Je bent geslaagd als je aan de volgende voorwaarden voldoet: De 10 e klas Dit jaar is een examenjaar met twee soorten examens: schoolexamens en centrale examens. Schoolexamens zitten voor een deel verstopt in lessen en periodes. Voor drie vakken krijg je ook een

Nadere informatie

Bijeenkomst Instruct

Bijeenkomst Instruct Nederlands, Engels en rekenen mbo - actualiteit Bijeenkomst Instruct Woensdag 10 december Hilversum Alet van Leeuwen Onderwerpen rol en taak Steunpunt invoeringsjaren (centrale) examens en diploma eisen

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

Rapport Intake Loopbaantraject

Rapport Intake Loopbaantraject Rapport Intake Loopbaantraject Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 20/02/2015 Inleiding In het kader van een loopbaantraject hebt u een tweetal vragenlijsten ingevuld die u inzicht

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Baken International School VWO Plaats : Almere BRIN nummer : 01FP C3 BRIN nummer : 01FP 06 VWO Onderzoeksnummer : 275538 Datum onderzoek : 15 april 2014

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Vragen voor reflectie en discussie

Vragen voor reflectie en discussie Ik ben ook een mens. Opvoeding en onderwijs aan de hand van Korczak, Dewey en Arendt Auteur: Joop Berding. Een uitgave van Uitgeverij Phronese, Culemborg, 2016. Vragen voor reflectie en discussie Vragen

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven op 26 juli 1950. In maart en

Nadere informatie

DISCREPANTIES TUSSEN DE CIJFERS OP HET SCHOOLEXAMEN EN HET CENTRAAL EXAMEN IN DE PERIODE 2004-2006

DISCREPANTIES TUSSEN DE CIJFERS OP HET SCHOOLEXAMEN EN HET CENTRAAL EXAMEN IN DE PERIODE 2004-2006 DISCREPANTIES TUSSEN DE CIJFERS OP HET SCHOOLEXAMEN EN HET CENTRAAL EXAMEN IN DE PERIODE 24-26 een inspectierapport Utrecht, juli 27 1. Aanleiding en onderzoeksvraag Het examen in het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands Nederlands. tijdvak 1 maandag 17 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands Nederlands. tijdvak 1 maandag 17 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2010 tijdvak 1 maandag 17 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma Nederlands Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor

Nadere informatie