Woningbehoefte Stadsregio Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Woningbehoefte Stadsregio Rotterdam 2010-2020"

Transcriptie

1 Rotterdam

2

3 Rotterdam M. Hoppesteyn Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) maart 2009 In opdracht van de Stadsregio Rotterdam

4 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: M. Hoppesteyn Project: Adres:Goudsesingel 78, 3011 KD Rotterdam Postbus 21323, 3001 AH Rotterdam Telefoon:(010) Telefax:(010) Website:www.cos.rotterdam.nl

5 Samenvatting In juli 2008 liet het ministerie van VROM weten dat zij tot nieuwe bouwafspraken met de regio s wil komen voor de periode 2010 t/m Ondanks het feit dat VROM enige afstand nam van de kwantitatieve insteek bij eerdere afspraken, gaf zij toch een kwantitatieve voorzet. Voor elke regio werd een nieuwbouwbehoefte berekend voor de periode Bij de Stadsregio valt deze berekening echter aanzienlijk lager uit dan de bestaande afspraken voor dezelfde periode, die in mei 2006 zijn gemaakt: 49 duizend woningen in plaats van de eerder afgesproken 65 duizend. De berekening voor de regio Haaglanden komt uit op vergelijkbaar niveau als de bestaande afspraak. In dit rapport wordt nagegaan of, en zo ja in hoeverre, de afspraken van mei 2006 neerwaarts moeten worden bijgesteld. Daarbij is ook aandacht besteed aan de relatie met Haaglanden en aan de kwalitatieve woningbehoefte in termen van woonmilieus. De argumentatie is opgesteld in overleg met de provincie Zuid-Holland en met ABF Research, onder andere middels een expertiseoverleg. De verantwoordelijkheid voor het rapport ligt uiteraard volledig bij de opsteller. De eindconclusie is dat de nieuwe berekening geen aanleiding vormt om de bouwafspraak van de Stadsregio neerwaarts bij te stellen. Uit het expertiseoverleg volgt juist het advies om in te zetten op het oude getal van 65 duizend woningen. De lagere nieuwbouwbehoefte-berekening is gebaseerd op een neerwaartse bijstelling tussen twee versies van de Primos prognose. Het demografische model Primos heeft zijn diensten inmiddels bewezen in de wereld van bouwen en wonen, en doet dat nog steeds. De betekenis van de uitkomsten wordt duidelijker door te kijken naar trends uit het verleden, naar de relaties met andere regio s en naar de ontwikkelingen op hoger schaalniveau (provincie, nationaal). Dan blijkt dat de neerwaartse bijstelling van de huishoudenprognose deels kan worden verklaard doordat volgens de nieuwere Primosversie het individualiseringsproces in de Stadsregio wat minder snel verloopt. Een andere factor is het in 2004/2005 aangescherpte migratie- en asielbeleid in Nederland. Overigens zijn in de nieuwste prognose van het CBS de landelijke toekomstverwachtingen voor buitenlandse migratie weer vrijwel terug op het oude niveau (vanwege meer arbeidsimmigranten, waaronder kenniswerkers). Ten slotte speelt de negatieve trend in het binnenlandse migratiesaldo van de provincie Zuid-Holland een rol. Maar binnen de provincie, op het niveau van de regio s, is de binnenlandse migratie tot op zekere hoogte stuurbaar en dat biedt kansen voor de Stadsregio (zie expertiseoverleg verderop). Voor de kwalitatieve woningbehoefte is rechtstreeks geput uit De Woonmilieu Atlas, editie Zuidvleugel. De vraagontwikkeling en het planaanbod zijn daarin ingedeeld naar 13 woonmilieus, variërend van Stedelijk via Kleinstedelijk en Dorps tot Landelijk wonen. De groep Stedelijke woonmilieus is het meest divers. Daarin zijn namelijk de grootstedelijke centra van Rotterdam en Den Haag vertegenwoordigd, maar ook de naoorlogse gebieden met veel portiekflats en de ruimere groenstedelijke wijken met overwegend eengezinswoningen. Hoe ontwikkelen vraag en aanbod zich volgens deze atlas? De balans tussen vraag en aanbod laat zien in welke woonmilieus er tekorten of overschotten dreigen te ontstaan. Hoewel in de Stadsregio de vraag en het planaanbod relatief sterk gericht zijn op groen(klein)stedelijke woonmilieus, blijft er nog steeds een fors tekort over aan groenstedelijk wonen. Daartegenover staat een aanzienlijk overschot aan de minder gewilde Stedelijk naoorlogs compacte gebieden. Dat geldt trouwens ook voor de regio Haaglanden. In vergelijking met Haaglanden slaagt de Stadsregio er beter in om Rotterdam maart van 21

6 tegemoet te komen aan de vraag naar Centrumstedelijk wonen. Hierboven is het expertiseoverleg al aangehaald. Een belangrijke uitkomst is het eerder genoemde advies om vast te houden aan 65 duizend woningen in de periode Uit de kwantitatieve cijfers blijkt al dat de trend zich weer herstelt, maar daarbovenop is er zeker nog ruimte voor ambitie. Wat die ambitie betreft leidde het expertiseoverleg tot het volgende. De uitgangspositie van de Stadsregio wordt in zekere zin als gunstig beschouwd, met name vanwege de relatief goedkope woningvoorraad in de steden en vanwege de nog aanwezige fysieke ruimte voor het ontwikkelen van gewilde woonmilieus (centrum stedelijk, groen stedelijk). De relatief goedkope woningvoorraad kan goed van pas komen bij de verwachte verdere toename van internationale arbeidsmigratie en bij het verder benutten van de kansen om meer studenten te behouden voor de regio. Om deze kansen te verzilveren zijn strategische investeringen nodig. Of, zoals tijdens het overleg werd gezegd, "de kost gaat voor de baat uit". Een aantal initiatieven wordt met name als kansrijk gezien, zoals de uitbouw van Rotterdam als studentenstad, de inzet van de relatief lage vastgoedprijzen om startende ondernemingen aan te trekken en imagebuilding (skyline, haven, centrum van vermaak, sport en cultuur, broedplaats voor nieuwe trends in mode/vormgeving/architectuur). Ten slotte werden nog enkele risico's voor de toekomst benoemd. Houd aandacht voor de krimpregio's ten zuiden van de Stadsregio. Wanneer deze krimp doorzet, krijgt de Stadsregio te maken met afnemende vraag vanuit deze regio s of zelfs weglekkende vraag naar deze regio s. En laat een eventuele bijstelling van de ambities voor de Zuidplaspolder niet leiden tot één groot Groenstedelijk gebied, want dan heeft de Stadsregio haar eigen concurrentie gecreëerd. Rotterdam maart van 21

7 Inhoudsopgave 1 Inleiding 9 2 Cijfers op een rij: kwantitatief 11 3 Cijfers op een rij: kwalitatief 17 4 Uitkomsten expertise-overleg 21 Rotterdam maart van 21

8 Rotterdam maart van 21

9 1 Inleiding In mei 2006 hebben de Zuidvleugelpartners onderling en met het Rijk afgesproken om tussen 2010 en woningen te bouwen, inclusief vervangende nieuwbouw. De Stadsregio Rotterdam en Haaglanden nemen daarvan het grootste deel voor hun rekening: respectievelijk en woningen. Deze afspraken zijn mede tot stand gekomen op basis van de toen geldende toekomstverwachtingen ten aanzien van bevolking, huishoudens en daarmee samenhangend woningbehoefte. In juli 2008 liet het ministerie van VROM middels een kamerbrief weten dat zij tot nieuwe afspraken wil komen voor de periode 2010 t/m Op regioniveau is de context van de nieuwe afspraken echter anders dan in De Minister beoogt namelijk een omslag van kwantitatieve woningbouwafspraken naar integrale gedifferentieerde afspraken over duurzame verstedelijking. Ondanks deze nuancering wordt in de eerste bijlage van de brief alvast een kwantitatieve voorzet op regioniveau gegeven, in de vorm van een berekening van de nieuwbouwbehoefte. De berekening voor Haaglanden komt uit op woningen en ligt daarmee iets hoger dan de afspraak van mei 2006 (63.500). Voor de Stadsregio valt de berekening echter fors lager uit dan de afspraak van mei 2006, namelijk in plaats van De Stadsregio heeft aan het COS gevraagd om te beargumenteren of/in hoeverre de afspraken van mei 2006 neerwaarts moeten worden bijgesteld. Daarbij moet ook aandacht worden besteed aan de relatie met Haaglanden en aan de kwalitatieve invulling in termen van woonmilieus. De argumentatie moet worden opgesteld in overleg met de provincie Zuid-Holland en met ABF Research (hierna aangeduid als ABF). Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een aantal cijfers op een rij gezet. Voor zowel de afspraken van mei 2006 als voor de VROM-berekeningen van juli 2008 is telkens gebruik gemaakt van de meest recente versie van het demografische prognosemodel Primos. Dit model heeft zijn diensten inmiddels bewezen in de wereld van bouwen en wonen. Het is echter nooit bedoeld als blauwdruk voor de toekomst. Voor een goede interpretatie moeten de prognose-uitkomsten dan ook in breder perspectief worden geplaatst: hoe heeft de Stadsregio zich ontwikkeld (ten opzichte van Haaglanden) in de periode die aan de betreffende berekening vooraf ging, en op welke wijze werkt dit door in de berekening? Zijn er sindsdien nieuwe ontwikkelingen en wat zijn de nieuwste verwachtingen van het CBS? Hoofdstuk 3 geeft de gevraagde kwalitatieve invulling in termen van woonmilieus. Daarvoor wordt rechtstreeks geput uit De Woonmilieu Atlas, editie Zuidvleugel. Op 21 januari 2009 vond een expertiseoverleg plaats met de provincie Zuid-Holland en met ABF. Hoofdstuk 4 bevat de uitkomsten van dit overleg. 1 Kamerbrief juli 2008 Verstedelijkingsafspraken Rotterdam maart van 21

10 Rotterdam maart van 21

11 2 Cijfers op een rij: kwantitatief Zoals in de inleiding werd aangegeven, is zowel voor de afspraken van mei 2006, als voor de VROM-berekeningen van juli 2008, gebruik gemaakt van de meest recente Primosversie die op dat moment beschikbaar was. Daarbij is de verwachte huishoudenontwikkeling een belangrijke prognose-uitkomst, omdat deze sterk samenhangt met de ontwikkeling van de woningbehoefte. Daarom wordt eerst de huishoudenontwikkeling besproken zoals die volgens de twee Primosversies werd verwacht voor de periode Het betreft de onderbroken curves in Figuur 2.1. De blauwe curve geeft de verwachte huishoudenontwikkeling volgens Primos2005, de Primosversie die actueel was ten tijde van de afspraken van mei De oranje curve geeft de ontwikkeling volgens Primos2007, de Primosversie waarop de nieuwbouwbehoefte uit de kamerbrief van juli 2008 is gebaseerd. Volgens Primos2005 zal de Stadsregio in duizend huishoudens tellen. In de periode neemt dit aantal verder toe met 34 duizend, zodat in 2020 het aantal van 618 duizend huishoudens wordt bereikt. Volgens Primos2007 is de toename in diezelfde periode aanzienlijk minder groot, namelijk bijna 16 duizend huishoudens in plaats van 34 duizend. Ten opzichte van Primos2005 is de verwachte huishoudengroei dus ruim 18 duizend lager. Deze neerwaartse bijstelling is van ongeveer vergelijkbare omvang als het verschil tussen de bouwafspraak van mei 2006 en de nieuwbouwberekening van juli 2008 (65-49=16 duizend). Hoewel de verwachte huishoudengroei samenhangt met allerlei andere demografische processen (zie verderop), doet de grijze curve vermoeden dat de relatief sterke dip van de Stadsregio in het recente verleden sterk doorwerkt in Primos2007. In Haaglanden was deze dip veel minder sterk, en blijft de huishoudenprognose ook veel meer op peil. Figuur 2.1 Huishoudens in de Stadsregio en in de regio Haaglanden Duizenden Stadsregio: gerealiseerd Primos2005 Primos Duizenden Haaglanden: gerealiseerd Primos2005 Primos2007 Rotterdam maart van 21

12 Het is voor het COS niet mogelijk en ook niet de bedoeling om in dit hoofdstuk de lagere berekening van juli 2008 volledig te verklaren. Uiteindelijk gaat het om de betekenis van de uitkomsten voor de Stadsregio (zie uitkomsten expertise-overleg). Toch is hier een nadere analyse op zijn plaats. Eerst wordt een korte beschrijving van het Primos-model gegeven. Vervolgens wordt aan de hand van enkele componenten duidelijk gemaakt hoe de Stadsregio zich ten opzichte van Haaglanden heeft ontwikkeld, en op welke wijze dit heeft doorwerkt in de prognose. Het Primos model is te karakteriseren als een boekhoudkundig model. Het model administreert een veelheid aan veranderingen in de bevolking. Daarbij spelen mee: geboorte, sterfte, buitenlandse migratie, binnenlandse migratie (met andere gemeenten in Nederland) en veranderingen van huishoudenpositie (thuiswonende kinderen die de deur uit gaan, alleenstaanden die gaan samenwonen, samenwonenden die gaan scheiden etcetera). In grote lijnen valt de Primos prognose ook te karaktariseren als een trend prognose. Voor geboorte, sterfte en buitenlandse migratie wordt de trend doorgetrokken, waarbij de meest recente nationale CBS prognose het totaal voor Nederland levert. Ook de ontwikkelingen in de individualisering en de wijze waarop mensen alleen of samenwonen, worden trendmatig doorgetrokken. De binnenlandse migratie is de meest stuurbare component, zoals ook in werkelijkheid het geval is. Op regionaal niveau zijn structurele migratiepatronen van sterke invloed op de binnenlandse migratie, maar speelt ook de verwachte woningbouw een rol. Op gemeentelijk niveau is de invloed van woningbouw nog sterker dan op regionaal niveau. Voor componenten die relatief sterk kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van het aantal huishoudens, wordt hieronder gekeken naar eventuele bijstellingen tussen Primos2005 en Primos2007. Het gaat dan om de componenten sterfte, buitenlandse migratie, binnenlandse migratie en individualisering (veranderingen van huishoudenpositie). Wanneer de betreffende component voor de Stadsregio aanzienlijk sterker is bijgesteld dan voor Haaglanden, wordt gekeken naar de invloed van recente ontwikkelingen op de prognose: in hoeverre is de bijstelling veroorzaakt door een dip in het recente verleden? Zijn er inmiddels aanwijzingen voor herstel? Hierbij geldt dat het begrip recent relatief is, afhankelijk van het jaar waarin de betreffende prognose is opgesteld. Omdat gekozen is voor de drie meest recente jaren, gaat het bij Primos2005 om de jaren 2002 t/m 2004 en bij Primos2007 om de jaren 2004 t/m De component sterfte is zowel voor de Stadsregio als voor Haaglanden neerwaarts bijgesteld (2010 t/m 2019: respectievelijk 664 en 230 minder sterfgevallen). In tegenstelling tot de andere componenten die hier besproken worden, is de relatie met huishoudenontwikkeling negatief: bij een neerwaartse bijstelling van de sterfte zal het aantal opheffingen van huishoudens (door sterfte van eenpersoonshuishoudens) minder groot zijn, hetgeen een positief effect heeft op de huishoudenontwikkeling. De fors lagere huishoudengroei in de Stadsregio in de periode heeft dus niet te maken met deze component. De verwachtingen omtrent buitenlandse migratie zijn in Primos2007 aanzienlijk lager dan in Primos2005. Voor een flink deel is dit het gevolg van een neerwaartse bijstelling van de nationale CBS prognose van december 2006 ten opzichte van december 2004, waarin rekening is gehouden met voortzetting van het destijds recentelijk aangescherpte migratie- en asielbeleid in Nederland. Daar komt bij dat schommelingen in de buitenlandse migratie in Zuid-Holland en daarbinnen de Stadsregio, altijd extra hard aan komen omdat een relatief groot deel van alle internationale verhuizingen hier plaats vindt. Rotterdam maart van 21

13 Onderstaande 2 figuren geven inzicht in de verschuivingen. Figuur 2.2 heeft betrekking op de situatie ten tijde van Primos2005, Figuur 2.3 op de situatie ten tijde van Primos2007. Bij Nederland, Zuid- Holland en de Stadsregio is de invloed van het recente verleden goed zichtbaar. De omslag naar een negatief buitenlands saldo voor de Stadsregio in Primos 2007 gaat samen met een omslag in het recente verleden (vergelijk de lichtgrijze staven tussen beide figuren). Ook voor Haaglanden is het recente saldo ten tijde van Primos2007 lager dan ten tijde van Primos Toch is hier het verwachte buitenlands saldo voor bij Primos2007 hoger dan bij Primos2005. Figuur 2.2 Buitenlands saldo: Trend, recent en prognose Primos 2005 (jaarlijks gemiddelde) Duizenden Nederland Zuid-Holland Stadsregio Haaglanden buitenlands saldo: trend recent prognose volgens Primos 2005 Figuur 2.3 Buitenlands saldo: Trend, recent en prognose Primos 2007 (jaarlijks gemiddelde) Duizenden Nederland Zuid-Holland Stadsregio Haaglanden buitenlands saldo: trend recent prognose volgens Primos 2007 Ten slotte is het met name voor deze component (buitenlands saldo) relevant om te kijken naar de actuele ontwikkelingen en naar de nieuwste nationale CBS prognose van december 2008, omdat de Stadsregio hiervan altijd een relatief groot aandeel toegewezen krijgt. De nieuwste registratiegegevens van het CBS laten zien dat het fors negatieve saldo van de Stadsregio van 2006 in 2007 alweer aanzienlijk minder negatief is (van naar ). Uit Figuur 2.4 blijkt verder dat de nieuwste CBS-prognose alweer hoger ligt dan de vorige, en dat dit voor de eerste prognosejaren nog veel sterker geldt dan voor de latere jaren. Volgens het CBS ligt de prognose vooral hoger doordat er weer meer immigranten naar ons land komen dan in 2006 werd verwacht. Figuur 2.4 Landelijk buitenlands saldo: realisaties en diverse CBS prognoses Duizenden Buitenl.Saldo* : gerealiseerd CBS2004 CBS2006 CBS2008 *) exclusief administratieve correcties Rotterdam maart van 21

14 Vervolgens kan gekeken worden naar de component binnenlandse migratie. In de modelbeschrijving werd aangegeven dat op regioniveau structurele migratiepatronen een belangrijke rol spelen, gevolgd door verwachtingen t.a.v. de woningvoorraadontwikkeling. De onderstaande twee figuren doen vermoeden dat op provincieniveau de structurele patronen nog wat meer gewicht in de schaal leggen dan op regioniveau. Vanwege de negatieve trend van Zuid-Holland ten tijde van Primos2007 is het verwachte binnenlands saldo voor Zuid-Holland fors neerwaarts bijgesteld ten opzichte van Primos Het lijkt erop dat met name de regio Haaglanden last heeft gehad van deze structurele component: Het rechter deel van Figuur 2.6 laat zien dat, ondanks het feit dat het trendmatige binnenlands saldo nog steeds positief is, voor Haaglanden in de periode een fors negatief saldo is geprognosticeerd. De verwachte woningvoorraadtoename voor Haaglanden in Primos2007 is maar weinig lager dan in Primos2005, zeker in vergelijking met de Stadsregio. De conclusie ten aanzien van deze component is dus genuanceerd: De lagere huishoudengroei van de Stadsregio in de periode ten opzichte van Primos 2005 zal zeker voor een deel te maken hebben met de neerwaartse bijstelling van het binnenlands saldo. Maar het grote verschil dat in de Primosversie 2007 is ontstaan ten opzichte van Haaglanden, komt niet direct voort uit deze component. Een bijkomende conclusie is dat in het Primosmodel de binnenlandse migratie op het niveau van regio s sterk bepaald kan worden door ontwikkelingen op het niveau van de provincie. In de Primosversie 2007 lijkt vooral Haaglanden hier last van te hebben. Meer algemeen geredeneerd geldt, dat als een Zuid-Hollandse regio erin slaagt om een positieve richting te geven aan het trendmatige binnenlands saldo, dit wel eens meer effect zou kunnen sorteren dan direct geconcludeerd zou worden op basis van de Primos-uitkomsten. Kortom, de binnenlandse migratie is tot op zekere hoogte stuurbaar en zoals in de inleiding werd vermeld: de Primos-uitkomsten zijn niet zonder meer bedoeld als blauwdruk voor de toekomst. Figuur 2.5 Binnenlands saldo: Trend, recent en prognose Primos 2005 (jaarlijks gemiddelde) Zuid-Holland Stadsregio Haaglanden binnenlands saldo: trend recent prognose volgens Primos 2005 Duizenden Figuur 2.6 Binnenlands saldo: Trend, recent en prognose Primos 2007(jaarlijks gemiddelde) Zuid-Holland Stadsregio Haaglanden binnenlands saldo: trend recent prognose volgens Primos 2007 Duizenden De hierboven besproken processen hebben allemaal betrekking op personen. Dit betekent dat de 2 Deze bijstelling werd al genoemd in de brochure Primos Update 2007 (ABF Research, voorjaar 2008) Rotterdam maart van 21

15 waargenomen verschuivingen weliswaar van invloed zijn op de huishoudenprognose, maar lang niet altijd via een één op één relatie. Dat is alleen het geval wanneer de betreffende persoon een eenpersoonshuishouden vormt. Voor de huishoudenprognose zijn daarom de verwachtingen omtrent huishoudenvorming van belang. Een landelijke trend daarin is dat huishoudens gemiddeld genomen kleiner zullen worden, m.a.w. uit minder personen zullen bestaan. Dit proces wordt ook wel aangeduid als individualisering, maar heeft uiteraard ook te maken met de toenemende vergrijzing. Figuur 2.7 a t/m d geeft een beeld van deze individualisering. Tot nu toe is er in beide regio s nog maar beperkt sprake van individualisering (grijze balken in a en d), maar volgens Primos2005 zal dit in de periode pas goed op gang komen. In Primos2007 wordt nog steeds een verdere individualisering verwacht, maar toch wat minder sterk dan in Primos2005. In de grote twee steden (figuur b en c) is de gemiddelde huishoudenomvang aanvankelijk al aanzienlijk kleiner, maar wordt volgens Primos2005 in de toekomst ook nog een forse individualisering verwacht. De bijstelling in Primos2007 is hier groter dan gemiddeld in de regio s. In Den Haag zou de gemiddelde huishoudenomvang na 2010 zelfs nauwelijks meer afnemen. Primos2007 veronderstelt dus wat minder individualisering dan Primos2005. Een vergelijking van de beide regio s leert dat deze bijstelling in de Stadsregio wat sterker is dan in Haaglanden. Dit effect heeft ook bijgedragen aan de relatief sterke neerwaartse bijstelling van de huishoudenprognose voor de Stadsregio: gegeven een bepaald aantal personen moeten er wat grotere huishoudens gevormd worden, waardoor de ontwikkeling van het aantal huishoudens minder snel verloopt. Figuur 2.7 Individualisering (gemeten via gemiddelde huishoudenomvang*) a) Stadsregio realisatie Primos2005 Primos b) Rotterdam realisatie Primos2005 Primos2007 1,7 1,8 1,9 2,0 2,1 2,2 1,7 1,8 1,9 2,0 2,1 2, d) Haaglanden realisatie Primos2005 Primos c) Den Haag realisatie Primos2005 Primos2007 1,7 1,8 1,9 2,0 2,1 2,2 1,7 1,8 1,9 2,0 2,1 2,2 * gemiddeld aantal personen (inclusief institutionele bevolking) per huishouden Rotterdam maart van 21

16 Conclusies kwantitatief: De lagere nieuwbouwbehoefte-berekening van juli 2008 is gebaseerd op een neerwaartse bijstelling van de huishoudenprognose in Primos2007 ten opzichte van Primos2005. Deze neerwaartse bijstelling kan deels worden verklaard door een omslag in de buitenlandse migratie. In Primos2007 (en de daarachter liggende landelijke CBSprognose) is op landelijk niveau rekening gehouden met het destijds aangescherpte migratie- en asielbeleid. Omdat een relatief groot deel van alle internationale verhuizingen plaats vindt in Zuid-Holland en daarbinnen met name in de Stadsregio, daalde het verwachte buitenlands saldo van de Stadsregio voor de periode 2010 t/m 2019 fors: van jaarlijks gemiddeld naar 800. Inmiddels zijn op landelijk niveau de toekomstverwachtingen voor het buitenlands saldo weer vrijwel terug op het oude niveau (waar Primos2005 mee rekende). In de CBS-prognose van december 2008 wordt namelijk verwacht dat er weer meer immigranten naar ons land zullen komen. Een andere verklaring voor de lagere huishoudengroei in Primos2007 is dat de veronderstelde individualisering minder snel verloopt ten opzichte van de vorige Primosversie. De Stadsregio is wat dit betreft nog wat sterker aangepast dan de regio Haaglanden. Door deze sterker aangepaste veronderstelling kunnen er, gegeven een bepaalde bevolkingsontwikkeling, minder huishoudens gevormd worden dan in Haaglanden. Wellicht dat de relatief sterke verkleuring van de Stadsregio aanleiding is geweest voor de lagere individualiseringsverwachting. Kwantitatief belangrijke groepen als Turken en Marokkanen leven nog steeds aanzienlijk vaker in gezinsverband dan westerse allochtonen en niet-allochtonen. De binnenlandse migratie is in Primos2007 voor heel Zuid-Holland fors neerwaarts bijgesteld. Dit structurele effect treft Haaglanden echter nog sterker dan de Stadsregio en vormt dus geen verklaring voor de lagere huishoudengroei in de Stadsregio ten opzichte van Haaglanden. Een belangrijk gegeven is, dat de binnenlandse migratie in praktijk op regioniveau stuurbaar is. Op basis van het bovenstaande ontstaat de sterke indruk dat de berekende nieuwbouwbehoefte van juli 2008 voor de Stadsregio Rotterdam te laag is. De berekening lijkt dan ook geen reden te zijn om de bouwafspraak van mei 2006 neerwaarts bij te stellen. Rotterdam maart van 21

17 3 Cijfers op een rij: kwalitatief Dit hoofdstuk gaat in op de kwalitatieve invulling van de regionale woningbehoefte in termen van woonmilieus. Daarvoor wordt rechtstreeks geput uit De Woonmilieu Atlas, editie Zuidvleugel, conceptversie 23 januari 2009 (hierna aangeduid als Woonmilieuatlas Zuidvleugel). De Woonmilieuatlas Zuidvleugel is opgesteld door de werkgroep Programmeringsafspraken, waarin de Zuidvleugelpartners vertegenwoordigd zijn. Als kwantitatieve basis voor de Woonmilieuatlas Zuidvleugel gelden de in mei 2006 met de Minister gemaakte afspraken. De Woonmilieuatlas Zuidvleugel is onderdeel van een strategie voor het in balans brengen van woonmilieus in termen van woningvraag en woningaanbod, hierna aangeduid als vraag en aanbod. Als basis voor de vraag is gebruik gemaakt van een zogenaamd vraaggestuurd bouwprogramma. Kort gezegd houdt dit in dat in elk prognosejaar alleen die woningen worden gebouwd, waarnaar qua type en woonmilieu gevraagd wordt door de woonconsument 3. De basis voor het aanbod wordt gevormd door een inventarisatie van het planaanbod per regiogemeente, die vervolgens is vertaald naar een investeringsstrategie. De balans is telkens het verschil tussen vraag en aanbod. Bij het in balans brengen van de woonmilieus wordt ernaar gestreefd om veel meer binnenstedelijk te bouwen: 80% binnen bestaand stedelijk gebied. Dit bestaand stedelijk gebied is vastgelegd in het rapport Woonmilieubalans van 11 september 2009, waarin ook gekozen is om op enkele uitzonderingen na uit te gaan van de door het Rijk gehanteerde woonmilieudefinities, te weten de 13-deling van ABF Research (zie Figuur 3.1). Figuur 3.1 Woonmilieus in de Stadsregio volgens de 13-deling van ABF Research 3 Dit vraaggestuurde bouwprogramma is berekend met het woningmarktsimulatiemodel Socrates van ABF Research Rotterdam maart van 21

18 Uit de Woonmilieubalans bleek al dat met de oorspronkelijke investeringsstrategie forse tekorten over zouden blijven, zowel voor de gehele Zuidvleugel als daarbinnen in de woonmilieus Centrum Stedelijk, Groen (klein)stedelijk en Landelijk bereikbaar. Ook bleek dat in de investeringsstrategie het percentage binnen bestaand stedelijk gebied blijft steken op 65% in plaats van de nagestreefde 80%. Ten behoeve van de Woonatlas Zuidvleugel is het planaanbod van de investeringsstrategie geactualiseerd, maar het bovenbeschreven beeld blijft daarbij ongewijzigd. Hieronder volgt een overzicht van de geactualiseerde balansen voor de Zuidvleugel als geheel en daarbinnen de Stadsregio en Haaglanden. Aan de aanbodzijde van deze balans houdt de Woonmilieu Atlas rekening met 30 procent planuitval, het oorspronkelijk geïnventariseerde planaanbod is dus omvangrijker. Tabel 3.1 Geactualiseerde woonmilieubalansen 2010 t/m 2019 (bron: De Woonmilieu Atlas, editie Zuidvleugel) Stadsregio Haaglanden Zuidvleugel vraag aanbod* balans vraag aanbod* balans vraag aanbod* balans (80% (81% (81% (58% (80% (65% binnen) binnen) binnen) binnen) binnen) binnen) Centrum-stedelijk plus Centrum-stedelijk Stedelijk vooroorlogs Stedelijk naoorlogs compact Stedelijk naoorlogs grondgebonden Groen stedelijk Centrum kleinstedelijk Kleinstedelijk Groen kleinstedelijk Centrum dorps Dorps Landelijk bereikbaar Landelijk perifeer Totaal *) Bij het aanbod is rekening gehouden met 30% planuitval. Het geïnventariseerde planaanbod is dus omvangrijker. In de Woonmilieuatlas Zuidvleugel wordt vervolgens een voorstel gedaan om het planaanbod zodanig aan te passen dat de kwantitatieve en kwalitatieve ambities haalbaar zijn. Daarvoor wordt aanvullend op het reeds geactualiseerde planaanbod een aantal bewerkingen uitgevoerd. Deze bewerkingen worden echter gepresenteerd op het niveau van de Zuidvleugel als geheel en kunnen hier dus niet afzonderlijk voor de Stadsregio en Haaglanden worden besproken. Het document heeft de functie van atlas, in de zin van een verzameling kaarten waaruit men zijn eigen plaats/planaanbod t.o.v. de omgeving kan terugvinden. Hieronder wordt in beeld gebracht hoe de kwalitatieve vraag in de Stadsregio zich verhoudt tot die in de regio Haaglanden en het overige deel van de Zuidvleugel. Rotterdam maart van 21

19 Figuur 3.2 Vraag 2010 t/m 2019 naar woonmilieu, absoluut (bron: De Woonmilieu Atlas, editie Zuidvleugel) Centrum-stedelijk plus Centrum-stedelijk Stedelijk vooroorlogs Stedelijk naoorlogs compact Stedelijk naoorlogs grondgebonden Groen stedelijk Centrum kleinstedelijk Kleinstedelijk Groen kleinstedelijk Centrum dorps Dorps Landelijk bereikbaar Landelijk perifeer overig Zuidvleugel Haaglanden Stadsregio Figuur 3.3 Vraag 2010 t/m 2019 naar woonmilieu, procentueel (bron: De Woonmilieu Atlas, editie Zuidvleugel) 100% 0% 12% 9% 8% Centrum-stedelijk plus 90% 5% Centrum-stedelijk 9% 13% 80% 12% 3% 1% Stedelijk vooroorlogs 5% 6% 3% 70% 4% 2% Stedelijk naoorlogs compact 13% 60% 16% Stedelijk naoorlogs grondgebonden 4% 26% 50% 7% 11% Groen stedelijk 8% 3% Centrum kleinstedelijk 40% 4% 4% 10% Kleinstedelijk 30% 21% 16% 10% Groen kleinstedelijk 20% 6% 8% 8% Centrum dorps 10% 5% 11% 13% Dorps 6% 0% Landelijk bereikbaar Landelijk perifeer Stadsregio Haaglanden ov. Zuidvleugel Omdat alleen de steden Rotterdam en Den Haag het woonmilieu Centrum-stedelijk plus in huis hebben, is de vraag naar dit woonmilieu volledig gericht op de Stadsregio en Haaglanden. Wat verder opvalt, is dat in de Stadsregio de vraag aanzienlijk sterker is gericht op Groenstedelijke en Groen kleinstedelijke milieus dan in de regio Haaglanden. Daarentegen is de Stadsregionale vraag juist minder vaak gericht op de twee andere populaire woonmilieus, Centrum-stedelijk en Landelijk bereikbaar. Rotterdam maart van 21

20 Conclusies kwalitatief In de Woonmilieuatlas Zuidvleugel is de kwantitatieve vraag afkomstig van de in mei 2006 met de Minister gemaakte afspraken. De werkgroep Programmeringsafspraken heeft er dus voor gekozen om voor de Stadsregio vast te houden aan (ruim) woningen, ondanks de reeds gepubliceerde Kamerbrief met de lagere nieuwbouwbehoefte-berekening van woningen. De kwalitatieve vraag is in de Stadsregio aanzienlijk sterker gericht op Groenstedelijke en Groen kleinstedelijke milieus dan in de regio Haaglanden het geval is. Daarentegen is de Stadsregionale vraag juist minder vaak gericht op het woonmilieu Landelijk bereikbaar. Hieronder worden nog enkele kwalitatieve conclusies getrokken over het geactualiseerde planaanbod en de resulterende balans. Daarbij geldt dat de door de werkgroep Programmeringsafspraken voorgestelde bewerkingen om het planaanbod aan te passen, nog niet zijn verwerkt (omdat ze in de Woonmilieuatlas niet beschikbaar zijn op regio-niveau). Het planaanbod van de Stadsregio bevindt zich voor 81 procent in bestaand stedelijk gebied. Daarmee voldoet de Stadsregio aan het streefpercentage van 80 procent, in tegenstelling tot de regio Haaglanden en de Zuidvleugel als geheel (respectievelijk 58% en 65%). Overeenkomstig het accent op groen(klein)stedelijke woonmilieus in de Stadsregionale vraagontwikkeling (zie hierboven), is ook het planaanbod van de Stadsregio sterker op deze woonmilieus gericht dan in de regio Haaglanden. Wanneer de vraag met het planaanbod wordt geconfronteerd (balans), dan blijkt dat er voor de Stadsregio nog steeds forse tekorten overblijven aan Groen (klein) stedelijke woonmilieus, ondanks het accent hierop in het planaanbod. Daartegenover staat een aanzienlijk overschot aan de minder gewilde Stedelijk naoorlogs compacte gebieden. Deze gebieden liggen even buiten de stedelijke centra en worden gekenmerkt door veel hoogbouw in de vorm van portiekflats. In de overige woonmilieus is er meer evenwicht tussen vraag en aanbod. De balans voor Haaglanden wijkt op een aantal punten af van die voor de Stadsregio. Wat daarbij het meest opvalt is dat de Stadsregio er aanzienlijk beter in slaagt, om de vraag naar Centrumstedelijk wonen te honoreren. Dat geldt zowel voor het woonmilieu Centrumstedelijk plus als voor Centrum-stedelijk. Rotterdam maart van 21

Primos-model. Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum

Primos-model. Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum Primos-model Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum 2 Het Primos-model Werking Primos-model Het Primos-model voorspelt de bevolkingsontwikkeling als gevolg van geboorte, sterfte, buitenlandse en binnenlandse

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Woningbehoefte onderzoek

Woningbehoefte onderzoek Woningbehoefte onderzoek Prognose woningbehoefte Amersfoort tot 2015 Gemeente Amersfoort Sector Dienstverlening, Informatie en Advies (DIA) Afdeling Onderzoek en Statistiek Marc van Acht Uitgave en rapportage:

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Woonmilieus. Stedelijke woonmilieus

Woonmilieus. Stedelijke woonmilieus Woonmilieus Voor de indeling in woonmilieus wordt om praktische redenen aangesloten bij de bestaande indeling van ABF. Deze indeling kent een typering in vijf verschillende woonmilieus, met een verfijning

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Beschrijving bevolkingsprognose 2015 OIS

Beschrijving bevolkingsprognose 2015 OIS Beschrijving bevolkingsprognose 2015 OIS In deze rapportage wordt beschreven hoe de bevolkingsprognose van OIS tot stand komt. De achterliggende veronderstellingen voor de prognose worden toegelicht, en

Nadere informatie

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013 Bevolkingsprognose van Amersfoort 213-23 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 213 In april verwacht Amersfoort haar 15.ste inwoner te mogen begroeten. Ondanks de recessie in de

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Uitgevoerd door: Jan van Poorten Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement Gemeente Purmerend mei 2011 Informatie: Gemeente Purmerend Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement

Nadere informatie

Monitor Woningproductie Noordvleugel 2015. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie

Monitor Woningproductie Noordvleugel 2015. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Monitor Woningproductie Noordvleugel 2015 Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Versie: juli 2015 Inleiding monitor woningproductie Noordvleugel Deze tweede monitor woningproductie vindt zijn oorsprong

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www.nieuwegein.nl Communicatie, Juridische & Personeelszaken Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Raadsnummer Datum 7 mei 2012 Auteur Tineke Brouwers Versie

Nadere informatie

Woningmarktverkenning. Amersfoort

Woningmarktverkenning. Amersfoort Woningmarktverkenning Amersfoort Woningmarktverkenning Amersfoort Uitgevoerd in opdracht van Gemeente Amersfoort W. Faessen M. Vijncke C. Poulus november 2010 r2010-0052cp 10173-WON ABF RESEARCH VERWERSDIJK

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op.

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op. Utrecht HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties. Met dit model

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Den Haag 2015 2

Bevolkingsprognose Den Haag 2015 2 2 3 4 De omvang en samenstelling van de bevolking is van grote betekenis voor gemeentelijk beleid en gemeentelijke dienstverlening. Om tijdig op veranderingen in te kunnen spelen is inzicht nodig in hoe

Nadere informatie

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 225 voor provincies Andries de Jong 1) In 26 hebben het Ruimtelijk Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek voor het eerst

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst gemeenteraden. 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo

Informatiebijeenkomst gemeenteraden. 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo Informatiebijeenkomst gemeenteraden 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo Waarom aandacht voor demografie? Demografische prognoses naar beneden bijgesteld Actualisering regionaal woningbouwprogramma Vergrijzing

Nadere informatie

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Mensen verhuizen om allerlei redenen. Om samen te wonen, voor werk of studie of vanwege de woning zelf. Deze verhuizingen spelen een

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Deventer 2015

Bevolkingsprognose Deventer 2015 Bevolkingsprognose Deventer 2015 Aantallen en samenstelling van bevolking en huishoudens Augustus 2015 augustus 2015 Uitgave : team Kennis en Verkenning Naam : John Stam Telefoonnummer : 0570 693298 Mail

Nadere informatie

Kwalitatieve woningmarktverkenning 2010-2020 Noord-Holland. Regionale Actieprogramma s Wonen

Kwalitatieve woningmarktverkenning 2010-2020 Noord-Holland. Regionale Actieprogramma s Wonen Kwalitatieve woningmarktverkenning 2010-2020 Noord-Holland Regionale Actieprogramma s Wonen Kwalitatieve woningmarktverkenning 2010-2020 Noord-Holland Regionale Actieprogramma s Wonen Uitgevoerd in opdracht

Nadere informatie

Socrates TREND A variant

Socrates TREND A variant Socrates TREND A variant Kleidumerland Inhoudsopgave Inhoudsopgave...3 Samenvatting + leeswijzer...5 Woningmarkt Kleidumerland...5 Woningmarktregio Kleistreek...5 Conclusie...6 Leeswijzer...6 1 Verwachtingen

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-083 17 december 2010 9.30 uur Tempo vergrijzing loopt op Komende 5 jaar half miljoen 65-plussers erbij Babyboomers leven jaren langer dan vooroorlogse

Nadere informatie

$ % $ # &'' ( ) &!'&! * +) &!'&!,, & # & -. / 0 1 1 * 2. -.! "!#

$ % $ # &'' ( ) &!'&! * +) &!'&!,, & # & -. / 0 1 1 * 2. -.! !# $%$ #&''( )&!'&!*+)&!'&!,,& #& -./ 011 *2.-. "!#! ! (31-.1 41 51 /.( 1131 ( 31 $3 6 36 1 31 0* 34*17 3 1,*/8,/$9. 6 1 3 3 * : 1 1 3 /,/$& ;3*/33 131(1 1 ( 7 6 3 / 1 1 3 (31$/ (/)1-.-7 16 3 6 6 3 11

Nadere informatie

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen)

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties.

Nadere informatie

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Woonwensen en Woningbehoefte Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Opbouw presentatie I. Waar komen we vandaan? Relevante ontwikkelingen in het recente verleden II. Waar gaan we naar toe? Blik

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006 Grote steden in demografisch perspectief WPRB Werkverband Periodieke Rapportage Bevolkingsvraagstukken WPRB Ingesteld door de minister van OCW Vinger aan de

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen September Bevolkingsprognose gemeente Groningen Inleiding Dit vlugschrift behandelt de bevolkingsprognose van de gemeente Groningen.

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Primos Prognose 2007. De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte

Primos Prognose 2007. De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte Primos Prognose 2007 De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte Primos Prognose 2007 De toekomstige ontwikkeling van bevolking, huishoudens en woningbehoefte H.J. den Otter

Nadere informatie

Monitor Woningbouwproductie Noordvleugel. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie

Monitor Woningbouwproductie Noordvleugel. Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Monitor Woningbouwproductie Noordvleugel Woningvraag, Plancapaciteit en Productie Datum: 4 juni 2014 Inleiding monitor woningbouwproductie Noordvleugel Deze monitor vindt zijn oorsprong in de bestuurlijke

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2015

Bevolkingsprognose 2015 Bevolkingsprognose 2015 a Bevolkingsprognose 2015 April 2015 Colofon Dit is een uitgave van de provincie Drenthe RO15042801-Bevolkingsprognose 2015 Inhoud Samenvatting 4 1 Inleiding 6 2 De gebruikte veronderstellingen

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Monitor sociale woningvoorraad stadsregio Rotterdam

Monitor sociale woningvoorraad stadsregio Rotterdam Monitor sociale woningvoorraad stadsregio Rotterdam Monitor sociale woningvoorraad stadsregio Rotterdam G.H. van der Wilt en W.H.M. van der Zanden Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) April 2012

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: (Stads)regio gemeenten: Limburg Profiel gemeente: Maastricht Zuid-Limburg: Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen Regio: 35 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal

Nadere informatie

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt!

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt! Vergrijzing, verkleuring en individualisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusies Invloed Impact Bronnen Vergrijzing, verkleuring en individualisering De wereldbevolking neemt toe, waarbij

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013. Subtitel

Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013. Subtitel Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013 Subtitel Colofon Titel: Quick Scan Buurten in Hoogezand-Sappemeer Datum: 9 april 2013 Opdrachtgever: Woningcorporatie Lefier Auteur: drs Fransje Grisnich

Nadere informatie

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht Factsheets Profielen gemeentes van Utrecht Leeswijzer Profielen gemeentes van Utrecht Per gemeente van de provincie Utrecht is een profiel gemaakt. Dit profiel is weergegeven op basis van vier pagina s.

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Wonen met Zorg in de anticipeerregio s

Wonen met Zorg in de anticipeerregio s Wonen met Zorg in de anticipeerregio s Inleiding In de komende decennia zal de bevolkingssamenstelling veranderen en zal het aandeel ouderen in de bevolking toenemen. Indien nu al bekend is hoeveel ouderen

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden, Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-104 2012 HK Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon J.J. Kluit BEL Doorkiesnummer

Nadere informatie

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM G.H. van der Wilt en W.H.M. van der Zanden Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) maart 2006 In opdracht van Stadsregio Rotterdam en Ontwikkelingsbedrijf

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015 JUNI 2015 Neimed Krimpbericht Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp Het aantal inwoners daalt in de meeste Limburgse gemeenten, omdat er weinig kinderen geboren worden. De daling wordt versterkt

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014 DATUM 7 december 2014 PROJECTNUMMER 3400.106 OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2014 Inleiding Afgelopen maand is er een nieuwe update uitgevoerd van de Woningmarktmonitor

Nadere informatie

TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG

TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG 12 januari 2016 drs. Fokke de Jong Australiëlaan 5, 3526 AB Utrecht 030 693 60 00 info@atrive.nl www.atrive.nl KvK: 31042832

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

Provincie Noord-Holland

Provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland Door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-l 04 2012 HK Haarlem 2 2OKT. 2013

Nadere informatie

Wonen. Historie en beleid

Wonen. Historie en beleid H 5.2 Resultaten per thema Europees migratiebeleid en immigratie uit het buitenland bepalen de groei van de bevolking en zijn de belangrijkste factoren achter de groei van de woningvraag. Verdergaande

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Utrecht, 20 april 2012 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030

Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 2 Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 Bevolkingsprognose Rotterdam 2013-2030 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) oktober 2012 In opdracht van de Bestuursdienst

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 2013-2025

Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 2013-2025 Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 213-225 Inleiding Als we nu al weten hoeveel ouderen in 225 in een verzorgingshuis wonen, is het mogelijk om hierop te anticiperen. Voor beleidsmakers

Nadere informatie

Inhoudsopgave hoofdstuk 2

Inhoudsopgave hoofdstuk 2 -46- Inhoudsopgave hoofdstuk 2 Samenvatting hoofdstuk 2 Tabellen: 2.1 Loop van de bevolking 2.2 Loop van de bevolking in Haaglanden per gemeente, Zuid-Holland en Nederland in 2013 2.3 Loop van de bevolking

Nadere informatie

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 O&S s-hertogenbosch Februari 2014 2 Samenvatting Eens in de vier jaar maakt de gemeente s-hertogenbosch een bevolkingsprognose. De resultaten van de meest recente

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Nijmegen e.o. 8 oktober 2013

Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Nijmegen e.o. 8 oktober 2013 Informatiebijeenkomst Wonen raadsleden regio Nijmegen e.o. 8 oktober 2013 Programma 1. Waarom deze avond? 2. Presentatie proces ontwikkeling regionaal woningbouwprogramma stadsregio Jan Provoost, projectleider

Nadere informatie

11 juni 2014 PN 328071

11 juni 2014 PN 328071 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 11 juni 2014 PN 328071 Betreft Woningbehoefte De Nieuwe Tuinderij 1 Aanleiding In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening is beschreven dat een

Nadere informatie

Prognoase Fryslân 2013. Trendprognoase Befolking en Húshâldens

Prognoase Fryslân 2013. Trendprognoase Befolking en Húshâldens Prognoase Fryslân 2013 Trendprognoase Befolking en Húshâldens Prognose Fryslân 2013 Trendprognose Bevolking en Huishoudens Colofon Besluit: Gedeputeerde Staten van Fryslân, vastgesteld in GS-vergadering

Nadere informatie

Bevolkingsprognoses vergeleken

Bevolkingsprognoses vergeleken Bevolkingsprognoses vergeleken Auke Vlonk en Paul Reijn, AimTrack, 19 mei 2015 Voor organisaties in en rondom wonen, welzijn en zorg is het van groot belang om een goed inzicht te hebben in de toekomstige

Nadere informatie

Feitenkaart Verhuizingen naar inkomen in Rotterdam op gebiedsniveau in 2010 en 2011

Feitenkaart Verhuizingen naar inkomen in Rotterdam op gebiedsniveau in 2010 en 2011 Feitenkaart Verhuizingen naar inkomen in Rotterdam op gebiedsniveau in 2010 en 2011 Op verzoek van een aantal gemeenten, waaronder Rotterdam, heeft het CBS berekeningen verricht over de inkomenskenmerken

Nadere informatie

Monitor Woningmarkt. wonen

Monitor Woningmarkt. wonen Monitor Woningmarkt wonen Vastgesteld op 9 juli 214 Inhoud Samenvatting 3 Hoofdstuk 1 Ontwikkelingen woningmarkt 213 5 2 Woningbouwrealisatie 213 11 3 Vooruitblik woningbouw 15 2 Monitor Woningmarkt 214

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Conjunctuurklok Amsterdam

Conjunctuurklok Amsterdam Conjunctuurklok Amsterdam versie 3.0 Tanja Fedorova Carine van Oosteren Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020 251 0433 Postbus 658, 1000 AR Amsterdam www.os.amsterdam.nl t.fedorova@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Noordoostpolder

Bevolkingsprognose Noordoostpolder Bevolkingsprognose Noordoostpolder - 241 Gemeente Noordoostpolder 25-4- 25-4- Inhoudsopgave Inhoud Blz. 1 Inleiding... 3 2 Prognose inwoners... 4 2.1 Emigratie en natuurlijke groei... 5 2.2 Beroepsbevolking

Nadere informatie

Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025. Deel II: onderzoeksrapport

Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025. Deel II: onderzoeksrapport Visie op Wonen en Leven In West Brabant en Tholen 2025 Deel II: onderzoeksrapport Ilse Giesbers Henriette Rombouts Juli 2009 Rapportnummer: 10050 RIGO Research en Advies BV De Ruyterkade 139 1011 AC Amsterdam

Nadere informatie

Groei en stedelijke ontwikkeling Vastgoedsociëteit Haaglanden

Groei en stedelijke ontwikkeling Vastgoedsociëteit Haaglanden Groei en stedelijke ontwikkeling Vastgoedsociëteit Haaglanden Peter Jägers, algemeen directeur Dienst Stedelijke ontwikkeling 21 januari 2015 Den Haag 1913: opening Vredespaleis Den Haag in 1913: 294.692

Nadere informatie

1 Inleiding. Parkeernormering ontwikkeling Brittenstein. Rijnhart Wonen. notitie. 28 augustus 2012 RHW010/Bes/0025

1 Inleiding. Parkeernormering ontwikkeling Brittenstein. Rijnhart Wonen. notitie. 28 augustus 2012 RHW010/Bes/0025 Deventer Den Haag Eindhoven Snipperlingsdijk 4 Verheeskade 197 Flight Forum 92-94 7417 BJ Deventer 2521 DD Den Haag 5657 DC Eindhoven T +31 (0)570 666 222 F +31 (0)570 666 888 Leeuwarden Amsterdam Postbus

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 In opdracht van de gemeente Houten, april 2011 2011 Pronexus - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd,

Nadere informatie

9 10B. Poelman en C. van Duin

9 10B. Poelman en C. van Duin 9 10B. Poelman en C. van Duin Bevolkingsprognose 2009 2060 Publicatiedatum CBSwebsite: 12 maart 2010 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf

25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf Onderzoek woningbehoefte Waarland 2015 25 juni 2015 Dorpsraad Waarland Bouwend Waarland Waarland Bouwt Zelf 1 Inleiding 1.1 Inleiding De gemeente Schagen wil haar toekomstig woningbouwprogramma inrichten

Nadere informatie

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken Maarten Alders en Han Nicolaas Het saldo van administratieve afvoeringen en opnemingen is doorgaans negatief. Dit saldo wordt vaak geïnterpreteerd als vertrek naar het buitenland. Het aandeel in het totale

Nadere informatie

Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 1990 2040 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten?

Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 1990 2040 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten? Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 199 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten? Verus Ledenvoordeel Jelmer Dekker Januari Levendgeborenen Algemeen vruchtbaarheidscijfer

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Ontwikkeling van de woningvoorraad. Actualisering bevolkings- en woningbehoefteprognose 2014. Bestaande voorraad

Ontwikkeling van de woningvoorraad. Actualisering bevolkings- en woningbehoefteprognose 2014. Bestaande voorraad 3 Inhoudsopgave 0. Inleiding 3 1. Actuele ontwikkelingen op de woningmarkt van Noord Brabant Ontwikkeling van de woningvoorraad 4 Actualisering bevolkings- en woningbehoefteprognose 2014 2. Kwalitatieve

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Bevolking-

Stadsmonitor. -thema Bevolking- Stadsmonitor -thema Bevolking- Modules Actuele ontwikkelingen 2 Omvang en samenstelling 5 Demografische processen 14 Bevolkingsprognose 18 Bijlage: Bronnen 20 Datum: 21-01-2014 Gemeente Nijmegen Onderzoek

Nadere informatie

Zeeuwse Verhuisatlas deel III

Zeeuwse Verhuisatlas deel III Zeeuwse Verhuisatlas deel III Verhuizen meer mensen naar de stad of naar het platteland? Zeeuws-Vlaanderen Middelburg, augustus 2012 Sociale Staat van Zeeland Colofon SCOOP 2012 Samenstelling Ankie Smit

Nadere informatie

Kengetallen op maat. Stimulansz

Kengetallen op maat. Stimulansz Kengetallen op maat Stimulansz 1 INLEIDING Voor u ligt de rapportage Kengetallen op maat. Kengetallen op maat is een product van Stimulansz, gemaakt voor de abonnees van Stimulansz. In de rapportage wordt

Nadere informatie

Monitor woningbouwplannen Holland Rijnland

Monitor woningbouwplannen Holland Rijnland Monitor woningbouwplannen Holland Rijnland Inhoud Voorwoord Rapportage Voorwoord 1 Inleiding 2 Beleidskader 3 Demografische ontwikkelingen 4 Ontwikkeling van de 5 Woningbouwafspraken voor de periode 2000-2019

Nadere informatie

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014 Aan de raad van de gemeente Lelystad uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 19 november 2014 behandeld door algemeen nummer U13-74923 bijlagen FAB-SEC dossiernummer AC Dombroek-van Vliet 14 0320 1 onderwerp

Nadere informatie

Effecten van WOZ-waarden in het woningwaarderingsstelsel

Effecten van WOZ-waarden in het woningwaarderingsstelsel Effecten van WOZ-waarden in het woningwaarderingsstelsel Effecten van WOZ-waarden in het woningwaarderingsstelsel Uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van VROM - DG Wonen G. Sogelée november 2005

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Rotterdam HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie