Wees niet blind voor verblinding UGR: vandaag en morgen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wees niet blind voor verblinding UGR: vandaag en morgen"

Transcriptie

1 Wees niet blind voor verblinding UGR: vandaag en morgen Wouter Ryckaert KU Leuven Technologiecampus Gent Laboratorium voor Lichttechnologie & Groen Licht Vlaanderen

2 Verblinding (E: Glare): veelomvattend UGR Bron: Bron: EN : teneinde fouten, vermoeidheid en ongevallen te vermijden zal verblinding begrensd moeten worden. Bron: Gereflecteerde verblinding Sluiereffect Bron:

3 Bestaande UGR Eén van de meest gebruikte parameters maar ook één van de minst begrepen

4 Welke factoren hebben invloed? Ruimtehoek (grootte stimulus) Luminantie van de lichtbron 4

5 Welke factoren hebben invloed? Achtergrondluminantie - Heldere versus donker omgeving 5

6 Welke factoren hebben invloed? Positie van de waarnemer t.o.v. lichtbron: Bv: hoge of lage ruimte Bron: 6

7 UGR: formule 0.25 L² UGR 8 log Lb p² L b = achtergrondluminantie [cd/m²] die berekend wordt op basis van de rechtstreekse verlichtingssterkte van de armaturen op de oppervlakken L= luminantie van de lichtgevende delen van het armatuur [cd/m²] bepaald op basis van de lichtsterkte in de richting van de waarnemer ω= ruimtehoek zoals de waarnemer het lichtgevend vlak ziet [sr] p= de positie-index van Guth, afhankelijk van de relatieve positie van de waarnemer tot het armatuur 7

8 UGR = 8log 0.25 L b L 2 ω p 2 UGR Hopkinson s Discomfort glare criteria 10 Onwaarneembaar (Imperceptible) 13 Net waarneembaar (Just perceptible) 16 Waarneembaar (Perceptible) 19 Net aanvaardbaar (Just acceptable) 22 onaangenaam (Unacceptable) 25 Just uncomfortable (vervelend) 28 Uncomfortable (oncomfortabel) Visual Comfort Probability (VCP) 90% (bij UGR=11.6) 80% 70% 60% 50% (bij UGR=24) 8

9 UGR in de norm NBN-EN

10 NBN EN VERBLINDINGSGRAAD 10

11 NBN EN : Verwijst naar UGR tabelmethode The rating of discomfort glare caused directly from luminaires of an indoor lighting installation shall be determined using the CIE Unified Glare Rating (UGR) tabular method, based on the formula UGR=8log Bron: 11

12 NBN EN : Verwijst naar UGR tabelmethode Uitgaande van rechthoekige ruimte Twee observatieposities: midden van de wanden Longitudinaal en transversaal H=2m (=afstand tss verlichtingstoestel en ogen waarnemer) Ooghoogte=1,2m X en Y, zijde dimensies van de ruimte worden uitgedrukt in H Bepaalde set van standaard reflectiecoëfficiënten, 12

13 NBN EN : Verwijst naar UGR tabelmethode Bron: IBE-BIV: Code van goede praktijk voor binnenverlichting 13

14 NBN EN : Verwijst naar UGR tabelmethode Bron: Trilux Beleuchtungspraxis H S S/H: klein S H S/H: groot 14

15 CIE: UGR: a leaky boat!

16 Bron: Uitrusting Schréder Bij niet-uniforme verlichtingstoestellen werkt UGR niet altijd goed Bron: Zumtobel Bron: ETAP Bron: Trilux 16

17 Klassieke UGR-benadering faalt! UGR = 8log 0.25 L b L 2 ω p 2 => Verlichtingstoestel benadert men door uniforme lichtbron met luminantie < L >= I Piekluminanties hebben invloed!! A proj 17

18 Voorstel 1: Verlichtingstoestel opsplitsen CIE JTC (D3/D1): Discomfort caused by glare from luminaires with a non-uniform source luminance

19 Opsplitsen van een niet-uniform verlichtingstoestel in verschillende lichtelementen n Li i UGR 8log 2 Lb i 1 pi 19

20 Opsplitsen van een niet-uniform verlichtingstoestel in verschillende lichtelementen UGR = 8log 0.25 L b L 2 ω p 2 STANDAARD 1 uniform toestel 1 term ALTERNATIEF Verschillende kleine toestellen Verschil in UGR waarde? 20

21 Opsplitsen van een niet-uniform verlichtingstoestel in verschillende lichtelementen Beschouw als uniforme lichtbron (zoals nu!) Lichtbron indien L>500 cd/m² Lichtbron indien L>750 cd/m² 21

22 Opsplitsen van een niet-uniform verlichtingstoestel in verschillende lichtelementen 8 toestellen (commercieel beschikbaar) 16 proefpersonen 25 boven horizontal vlak Directe inkijk 22

23 Opsplitsen van een niet-uniform verlichtingstoestel in verschillende lichtelementen 23

24 Opsplitsen van een niet-uniform verlichtingstoestel in verschillende lichtelementen Klassieke Formule UGR Aangepaste formule UGR 24

25 Belgische koterij Your reporter has referred to UGR as a leaky boat. Is it time, therefore, to develop a new system rather than to try further patch the leaks. 25

26 Voorstel 2: Totaal andere aanpak Receptieve velden (oogwerking)

27 Oog: dectie van randen/overgangen Bron: Wikimedia Commons 27

28 Receptieve velden: center & surround 28

29 Bron: Wikimedia Commons 29

30 Receptieve velden: center & surround // Edge detection 30

31 Toegepast op experiment 8 toestellen (commercieel beschikbaar) 16 proefpersonen 25 boven horizontal vlak Directe inkijk IBE-BIV Seminarie Wees niet blind voor verblinding - Wouter Ryckaert 31

32 Vergelijking klassieke UGR & Receptive Field-model Receptive field aanpak Veelbelovend Binnen en buitenverlichting Bevattelijk model 32

33 Conclusies UGR: deeltje van de EN UGR A leaky boat o Voorstel 1: verfijnen van bestaande UGR-formule CIE JTC (D3/D1): Discomfort caused by glare from luminaires with a non-uniform source luminance. Gertjan Scheir van het Laboratorium voor Lichttechnologie van KU Leuven Technologiecampus Gent is actief lid o Nieuwe benaderingen niet verder breien aan bestaande formule Bv.: Model op basis van Receptive Fields Verfijning nodig maar model is veelbelovend Voor binnen- en buitenverlichting van toepassing 33

34 Bedankt voor de aandacht! Samen voor een sterke verlichtingssector!

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Wouter Ryckaert Wouter.Ryckaert@kuleuven.be 09 265 87 13 24 oktober 2013 Belgische Vereniging voor Arbeidshygiëne Belgian Ergonomics Society Verlichtingsontwerp

Nadere informatie

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Prebes Oost-Vlaanderen Omgevingsfactoren op de arbeidsplaatsen 28/11/2014 - Gent Prof. dr. ing. Wouter Ryckaert KU Leuven Technologiecampus Gent Laboratorium

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630 7S630 Laurens Zonneveldt Mariëlle Aarts Doel van het college Gereedschap bieden om via een doordacht PvE tot het gewenste doel te komen Opzet Hoe kom je tot eisen, wat speelt een rol Zoeken naar oplossingen

Nadere informatie

Berekening van visueel comfort door modellering van het oog met receptieve velden.

Berekening van visueel comfort door modellering van het oog met receptieve velden. FACULTEIT INDUSTRIELE INGENIEURSWETENSCHAPPEN TECHNOLOGIECAMPUS GENT Berekening van visueel comfort door modellering van het oog met receptieve velden. Lorenzo LAMMENS Promotor: Prof. dr. ir. Wouter Ryckaert

Nadere informatie

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen IBE-BIV 18 oktober 2012 Arnaud Deneyer, ir Laboratorium Licht en Gebouw Afdeling Energie & Gebouw WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum

Nadere informatie

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen NBN-EN 12464-1: Werkplekverlichting binnen In 2011 is er een aanpassing gebeurd aan de Europese norm, NBN-EN 12464-1 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen. Het is een

Nadere informatie

Verlichting: Normen - Levensduur Case study

Verlichting: Normen - Levensduur Case study Verlichting: Normen - Levensduur Case study 20 September 2016 Arnaud Deneyer, Ir Afdeling Binnenklimaat, Installaties en Energieprestatie WTCB - Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf

Nadere informatie

Energiebesparing met daglichtregeling in schoolgebouwen: resultaten van de monitoringcampagne. Projectmedewerkers: Ludwig Stroobant, Ruben Delvaeye

Energiebesparing met daglichtregeling in schoolgebouwen: resultaten van de monitoringcampagne. Projectmedewerkers: Ludwig Stroobant, Ruben Delvaeye NZEB Symposium Energiebesparing met daglichtregeling in schoolgebouwen: resultaten van de monitoringcampagne IWT-TETRA-project: Impact van daglichtregelsystemen op ontwerp en renovatie van schoolgebouwen

Nadere informatie

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen:

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen: Vlaams Elektro Innovatiecentrum Werkplekverlichting Vandaag de dag brengen de meeste van ons veel tijd door op hun werkplek die meestal kunstmatig wordt verlicht. Belangrijk is dat men voldoende aandacht

Nadere informatie

Het meten en beoordelen van contrasten

Het meten en beoordelen van contrasten Het meten en beoordelen van contrasten S. Danschutter Labo Duurzame Ontwikkeling WTCB 09/03/2010 Meten en beoordelen van contrast Het belang van contrasten Specifiek voor personen met een visuele beperking

Nadere informatie

Beoordelen van contrasten

Beoordelen van contrasten Beoordelen van contrasten S. Danschutter Labo Duurzame Ontwikkeling WTCB 21/01/2011 Beoordelen van contrast Het belang van contrasten Specifiek voor personen met een visuele beperking In functie van de

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminaire Duurzame gebouwen LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel De uitdagingen op verlichtingsvlak Ingrid VAN STEENBERGEN, Zaakvoerder Adviesbureau voor verlichting ODID Vervangen

Nadere informatie

Code van goede praktijk voor Binnenverlichting

Code van goede praktijk voor Binnenverlichting Onder leiding van het IBE-BIV Groep B Code van goede praktijk voor Binnenverlichting Referentiedocument als aanvulling op de NBN EN 12464-1 norm 2 0 Inleiding.................................... 5 0.1

Nadere informatie

Een nieuwe norm voor werkplekverlichting

Een nieuwe norm voor werkplekverlichting Een nieuwe norm voor werkplekverlichting NEN-EN 12464-1:2011 Inleiding Op 1 juni 2011 is de gewijzigde Europese Norm NEN-EN 12464-1 "Werkplekverlichting Deel 1 Werkplekken binnen" in werking getreden.

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Fotometrie 1 Voor het beschrijven van eigenschappen en specificaties van licht en lichtbronnen bestaan gestandaardiseerde begrippen en eenheden. CIE Commission Internationale de l Eclairage 2 Vermogen

Nadere informatie

Verlichting en contrast voor personen met een visuele beperking

Verlichting en contrast voor personen met een visuele beperking De verlichting van onze gebouwen heeft een niet te onderschatten invloed op de manier waarop wij onze omgeving waarnemen. Hoewel er bij de keuze van een verlichtingstoestel vaak in eerste instantie rekening

Nadere informatie

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014 Relighting LED Technologische verkenning voor een case study Arnaud Deneyer 22 oktober 2014 Laboratorium Licht Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Relighting LED : Technologische

Nadere informatie

energiecoach verlichting

energiecoach verlichting LAMPEN Puntverlichting Hebt u uw gloeilampen al vervangen door spaarlampen? Spaarlampen zijn vier tot vijf keer efficiënter dan gloeilampen en gaan 9 tot 13 keer langer mee. Bijgevolg is de winst dubbel:

Nadere informatie

KU Leuven Technologiecampus Gent

KU Leuven Technologiecampus Gent Encn - 360 n energy- Relighting en Esc: Slim investeren in besparing en cmfrt 8/12/2015 Antwerpen Labratrium vr Lichttechnlgie Het belang van lichtstudies Encn - 360 n energy 8 december 2015 Relighting

Nadere informatie

Energie en kosten besparen door kleinere maatregelen van gebouwenbeheer - Verlichting

Energie en kosten besparen door kleinere maatregelen van gebouwenbeheer - Verlichting Energie en kosten besparen door kleinere maatregelen van gebouwenbeheer - Verlichting Sessie 8 Meer met minder: energiedag voor lokale besturen Catherine Lootens KAHO Sint-Lieven Laboratorium voor Lichttechnologie

Nadere informatie

Relighting in winkels - meer dan alleen maar voorzien in zuinige verlichting Catherine Lootens

Relighting in winkels - meer dan alleen maar voorzien in zuinige verlichting Catherine Lootens Relighting in winkels - meer dan alleen maar voorzien in zuinige verlichting Catherine Lootens Projectuitvoerder IWT VIS-traject 'Groen Licht Vlaanderen 2020. De verlichtingssector in transitie' Relighting

Nadere informatie

Relighting. Brussel 17-06-2010. Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België)

Relighting. Brussel 17-06-2010. Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België) Relighting Brussel 17-06-2010 Ingrid Van Steenbergen Onafhankelijk lichtadviseur Energiebesparing in verlichting www.odid.be Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België) Verlichting Airconditionning

Nadere informatie

Led flat-panels WHITEPAPER. Opbouw, kwaliteit en toepassing. Dit Whitepaper wordt u aangeboden door: Sterk In Led BV Pascalweg 23f 4104 BE Culemborg

Led flat-panels WHITEPAPER. Opbouw, kwaliteit en toepassing. Dit Whitepaper wordt u aangeboden door: Sterk In Led BV Pascalweg 23f 4104 BE Culemborg WHITEPAPER Led flat-panels Dit Whitepaper wordt u aangeboden door: Sterk In Led BV Pascalweg 23f 4104 BE Culemborg Auteur: Harm Blokvoort Inhoudsopgave - Doel van dit Whitepaper, - soorten led panels,

Nadere informatie

LIGHTpartner 1 VAKBLAD VOOR VERLICHTING. Viermaal per jaar (maart, mei, september en november) Jaargang 8 - Nummer 29 - november, december 2017

LIGHTpartner 1 VAKBLAD VOOR VERLICHTING. Viermaal per jaar (maart, mei, september en november) Jaargang 8 - Nummer 29 - november, december 2017 VAKBLAD VOOR VERLICHTING Afgiftekantoor Antwerpen X - P913634 Viermaal per jaar (maart, mei, september en november) Jaargang 8 - Nummer 29 - november, december 2017 Verantwoordelijke uitgever: Anja Goris,

Nadere informatie

Lichtmeting aan LED verlichting

Lichtmeting aan LED verlichting Lichtmeting aan LED verlichting Tristimulus versus Spectrale Instrumenten Theo Duncker LED Lampen 1 Watt 2 Chromatische analyse Groen Oranje/ Geel Rood Blauw 3 Gekleurde LED s Relatieve Schaal 468 nm 515

Nadere informatie

White Paper. Led flat-panels. Opbouw, kwaliteit en toepassing

White Paper. Led flat-panels. Opbouw, kwaliteit en toepassing White Paper Led flat-panels Opbouw, kwaliteit en toepassing DOEL VAN DIT WHITEPAPER Momenteel is er veel aanbod van de led panelen. In de praktijk krijgen we veel vragen over deze armaturen en zien we

Nadere informatie

Verlichting door de ogen van de gebruiker

Verlichting door de ogen van de gebruiker Kwaliteit van installaties in de utiliteitsbouw: Verlichting door de ogen van de gebruiker Dr. ir. H.IJ. (Hester) Hellinga Themabijeenkomst Kwaliteit van Installaties door DEKRA en UNETO-VNI 29 maart 2017

Nadere informatie

FYSIOLOGISCHE VERBLINDING VEROORZAAKT DOOR SPORTVELDVERLICHTING

FYSIOLOGISCHE VERBLINDING VEROORZAAKT DOOR SPORTVELDVERLICHTING FYSIOLOGISCHE VERBLINDING VEROORZAAKT DOOR SPORTVELDVERLICHTING Artikel Polytechnisch tijdschrift (Elektrotechniek/elektronica) 34 (979) 2: 734 t/m 737 R-79-32 Dr.ir. D.A. Schreuder Voorburg, 979 Stichting

Nadere informatie

NIVEAU 2: OBSERVATIE

NIVEAU 2: OBSERVATIE SOBANE methode: Verlichting NIVEAU 2: OBSERVATIE INLEIDING Expertise PREVENTION Doelstellingen Bestuderen van de situatie in het algemeen en op de werkvloer, voor wat betreft: de arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Studiegids. Specialisatie. Verlichtingstechnologie. KU Leuven @ KAHO Sint-Lieven, Campus Gent Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen

Studiegids. Specialisatie. Verlichtingstechnologie. KU Leuven @ KAHO Sint-Lieven, Campus Gent Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen Studiegids Specialisatie Verlichtingstechnologie Academiejaar 2014-2015 KU Leuven @ KAHO Sint-Lieven, Campus Gent Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen 1 Inhoud INHOUD 2 INLEIDING 3 WETTELIJKE

Nadere informatie

Cadre. Light will be an integral part of the architecture

Cadre. Light will be an integral part of the architecture Light will be an integral part of the architecture Cadre is a pendant lighting fixture that follows the Kreon focus on harmony between lighting and architecture. Kreon has always stressed the need to think

Nadere informatie

Bepaling van de kleur van gekleurde asfaltverhardingen

Bepaling van de kleur van gekleurde asfaltverhardingen Bepaling van de kleur van gekleurde asfaltverhardingen Objectieve meetmethode, kleurklassen en toleranties, duurzaamheid van kleur Ann Vanelstraete OCW Gekleurde asfaltverhardingen (o.a. fietspaden) worden

Nadere informatie

Verlichting. Catherine Lootens KU Leuven - campus Gent (KAHO Sint-Lieven) Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen 2020

Verlichting. Catherine Lootens KU Leuven - campus Gent (KAHO Sint-Lieven) Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen 2020 Verlichting IFMA - Seminarie Energie 26/09/2013 Catherine Lootens KU Leuven - campus Gent (KAHO Sint-Lieven) Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen 2020 1 Overzicht Groen Licht Vlaanderen

Nadere informatie

DEKRA Certification Group Gevoel van veiligheid & licht: kun je dat ook meten? Antonie van den Heuvel

DEKRA Certification Group Gevoel van veiligheid & licht: kun je dat ook meten? Antonie van den Heuvel DEKRA Certification Group Gevoel van veiligheid & licht: kun je dat ook meten? Antonie van den Heuvel 31-10-2013 Inhoud Onderzoeken uit de literatuur Meetbare eigenschappen van verlichting Purkinje-effect

Nadere informatie

Lichthinder. HF NL Thema middag Licht in Breeeed perspectief. Paul JM Settels Eur.Erg. Visuele ergonomie

Lichthinder. HF NL Thema middag Licht in Breeeed perspectief. Paul JM Settels Eur.Erg. Visuele ergonomie HF NL Thema middag Licht in Breeeed perspectief Lichthinder Paul JM Settels Eur.Erg. Visuele ergonomie treasurer SRe member Quality Committee European Lighting Experts (ELE) Lichthinder All Illumination

Nadere informatie

SHAPING THE FUTURE. Ingrediënten voor succesvol samenwerken Jacob Nuesink

SHAPING THE FUTURE. Ingrediënten voor succesvol samenwerken Jacob Nuesink Jacob Nuesink SHAPING THE FUTURE DEKRA Certification B.V., Meander 1051, 6825 MJ, Arnhem, The Netherlands Contact: Jacob (Jaap) Nuesink, jaap.nuesink@dekra.com; +31 (0)88 96 833 75 Even voorstellen Keuringen

Nadere informatie

Kennisplatform OV Module 1 november 2011. Kennisplatform OV. Module 1 november 2011. Netbeheer - Techniek 1 Opleiding en Training

Kennisplatform OV Module 1 november 2011. Kennisplatform OV. Module 1 november 2011. Netbeheer - Techniek 1 Opleiding en Training Kennisplatform OV Module 1 november 2011 Netbeheer - Techniek 1 INHOUD 1. Inleiding... 3 1.1 Definitie van openbare verlichting... 3 1.2 De functies van openbare verlichting... 4 1.2.1 Bevorderen verkeersveiligheid...

Nadere informatie

Wat is de ideale raamafmeting gelet op visueel comfort en energie verbruik?

Wat is de ideale raamafmeting gelet op visueel comfort en energie verbruik? 22 2 2011 Bouwfysica www.nvbv.org Op zoek naar het ideale Nederlandse raam Wat is de ideale raamafmeting gelet op visueel comfort en energie verbruik? Bij de meeste kantoorgebouwen worden er voor de verschillende

Nadere informatie

Met welke levensduur van ledverlichting rekening houden in lichtstudies? Peter Bracke Seminarie IBE-BIV November 2016

Met welke levensduur van ledverlichting rekening houden in lichtstudies? Peter Bracke Seminarie IBE-BIV November 2016 1 Met welke levensduur van ledverlichting rekening houden in lichtstudies? Peter Bracke Seminarie IBE-BIV 2016 17 November 2016 Voorbeelden aan de hand van kantoorverlichting volgens NBN EN 12464-1:2011

Nadere informatie

Licht in scholen. Van beginner tot expert

Licht in scholen. Van beginner tot expert Licht in scholen Van beginner tot expert Licht in scholen Van beginner tot expert Uitvoerders: KU Leuven Technologiecampus Gent Laboratorium voor Lichttechnologie Gebroeders De Smetstraat 1 9000 Gent

Nadere informatie

TE HUUR OOSTERDOKSSTRAAT 80 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR OOSTERDOKSSTRAAT 80 TE AMSTERDAM

TE HUUR OOSTERDOKSSTRAAT 80 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR OOSTERDOKSSTRAAT 80 TE AMSTERDAM TE HUUR OOSTERDOKSSTRAAT 80 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR OOSTERDOKSSTRAAT 80 TE AMSTERDAM Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE KOOP/ TE HUUR ADRES

Nadere informatie

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE Opleiding Energie in duurzame gebouwen Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES Fiorenzo NAMECHE LIGHT TO LIGHT Lighting design & engineering LIGHT TO LIGHT Onafhankelijk studie en ontwerpsbureau

Nadere informatie

Classification of triangles

Classification of triangles Classification of triangles A triangle is a geometrical shape that is formed when 3 non-collinear points are joined. The joining line segments are the sides of the triangle. The angles in between the sides

Nadere informatie

Fiche 8 (Analyse): Eenheden

Fiche 8 (Analyse): Eenheden Fiche 8 (Analyse): Eenheden Zichtbaar licht is een elektromagnetische straling met een golflengte begrepen tussen 400 en 760 nanometer, tussen ultraviolet (< 400 nm) en infrarood (> 760 nm) in licht omvat

Nadere informatie

Stralingspatroon en lumenoutput van Dioptas 6

Stralingspatroon en lumenoutput van Dioptas 6 Laboratorium voor Lichttechnologie Gebroeders De Smetstraat - 9 Gent Stralingspatroon en lumenoutput van Dioptas 6 Klant: EU-photon Uitvoerend medewerker: Richard Vanraes Meting uitgevoerd op: 6// Rapport

Nadere informatie

EN12464-1. de norm bondig beschreven

EN12464-1. de norm bondig beschreven EN12464-1 de norm bondig beschreven Inhoud van EN 12464-1 De totstandkoming van de norm De norm werd geschreven door Werkgroep 2 van het Technisch Comité TC 169 van het Europese Normeringsinstituut CEN.

Nadere informatie

Beter zien met gekleurde brillenglazen?

Beter zien met gekleurde brillenglazen? Beter zien met gekleurde brillenglazen? Frank Kooi TNO Soesterberg TNO Technische Menskunde Geel getinte glazen 1. Filters uit het merendeel van het blauwe licht 2. Overdag 15% minder licht (kegeltjes)

Nadere informatie

Technische specificatie 005 Uitrusting openbare verlichting. C4/11-2: Voorschriften voor verlichtingstoestellen Fotometrische vereisten

Technische specificatie 005 Uitrusting openbare verlichting. C4/11-2: Voorschriften voor verlichtingstoestellen Fotometrische vereisten Technische specificatie 005 Uitrusting openbare verlichting C4/11-2: Voorschriften voor verlichtingstoestellen Fotometrische vereisten Versie juni 2016 INHOUDSTAFEL 1. ALGEMEENHEDEN... 3 1.1. TOEPASSINGSGEBIED...

Nadere informatie

SPECIALISATIE Verlichtingstechnologie

SPECIALISATIE Verlichtingstechnologie Doelgroep De cursus richt zich tot ontwerpers, voorschrijvers, installateurs, verkopers en beheerders van verlichtingsinstallaties, kortom iedereen die zich professioneel met verlichting bezighoudt. De

Nadere informatie

Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN. Hoevelaken, 29 januari 2015

Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN. Hoevelaken, 29 januari 2015 Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN Hoevelaken, 29 januari 2015 Introductie Boudewijn Lie Technisch directeur Aerolux Nederland BV Lid kernteam outdoor van NSVV Lid NEN-normcommissie verlichting 351005

Nadere informatie

MEDISCH SPECTRUM TWENTE TE ENSCHEDE. Rapport LICHTHINDER STUDIE. Project: AT Datum:

MEDISCH SPECTRUM TWENTE TE ENSCHEDE. Rapport LICHTHINDER STUDIE. Project: AT Datum: MEDISCH SPECTRUM TWENTE TE ENSCHEDE Rapport LICHTHINDER STUDIE Project: 2008113AT Datum: 2009-05-06 - project : 2008113AT - MST Enschede blad : 2/7 onderwerp : Lichthinder studie datum : 2009-05-06 behandeld

Nadere informatie

Lichtplan Herentals April

Lichtplan Herentals April TECHN IISCHE ASPECTEN Lichtplan Herentals April 2003 69 Het stadslicht ordent het nachtzicht en schept een verband tussen de ruimtes en hun omgeving. Het licht karakteriseert zich door: Haar functie Haar

Nadere informatie

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg Lichtconsult.nl Industrieweg 1A-13 4104 AP Culemborg www.lichtconsult.nl Activiteiten Lichttechnisch advies & onderzoek Lichtlab metingen van lichtstroom tot spectrale verdeling Praktijklicht metingen

Nadere informatie

Moeilijk te lezen wanneer het contrast slecht is

Moeilijk te lezen wanneer het contrast slecht is Fiche 1 (Observatie): Eenheden Lichtstroom (Lumen) hoeveelheid door de bron uitgestraald licht, varieert in functie van de richting Verlichtingssterkte "Hoeveelheid licht dat op het werkvlak INVALT" Luminantie

Nadere informatie

Dialux Evo. De evolutie van verlichtingsprogramma s. Docent : Alain Floree

Dialux Evo. De evolutie van verlichtingsprogramma s. Docent : Alain Floree Dialux Evo De evolutie van verlichtingsprogramma s Docent : Alain Floree Welke programma s zijn momenteel het meest gebruikt in Belgie? 1: Dialux 2 : Relux?????? Wat is dialux? Berekeningsprogramma voor

Nadere informatie

OMGEVINGSFACTOREN 1. VERLICHTING

OMGEVINGSFACTOREN 1. VERLICHTING VERLICHTING 1 2 OMGEVINGSFACTOREN 1. VERLICHTING Een goede verlichting is onontbeerlijk voor de meeste taken die door de mens worden uitgevoerd. Voor een correcte verlichting moet men streven naar: - een

Nadere informatie

Samenvatting Metingen Greenfox

Samenvatting Metingen Greenfox *Auteur: *Nazicht : *Goedkeuring : Van Heur Rob Deswert Jean-Michel Deswert Jean-Michel *Dit document werd volledig elektronisch ondertekend. : +31 43 367 52 11 Fax : +32 2 382 02 41 e-mail : rob.vanheur@laborelec.com

Nadere informatie

Hoe moet het: gokt u ernaar of weet u het?

Hoe moet het: gokt u ernaar of weet u het? Kleine parkeergarage Kleine parkeergarages bevinden zich in woongebouwen of zakenhotels. De afmetingen van de ruimte zijn kleiner en er is geen tdurend verkeer: dat neemt toe in de ochtend en de avond

Nadere informatie

Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw

Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw Gezondheid en comfort Leefmilieu Brussel ZORGEN VOOR VISUEEL COMFORT Magali BODART UCL Architecture & Climat 7 maart 2013 Opleiding tot stand gebracht door de Stadswinkel

Nadere informatie

Lichtplanning Grootheden, eenheden en de betekenis

Lichtplanning Grootheden, eenheden en de betekenis Grootheden, eenheden en de betekenis Grootheid/Begrip Aanduiding Eenheid Formule/ Referentie Definitie/Verklaring Lichtsterkte (voor één lichtbron, in een bepaalde richting) Ι candela (cd) I=dΦ/dΩ cd =

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009. Verlichtingskunde. Kunstlicht eisen Week 4. Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt

Verlichtingskunde 2009. Verlichtingskunde. Kunstlicht eisen Week 4. Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt Verlichtingskunde Kunstlicht eisen Week 4 Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt Ergonomie EUROPESE NORM NEN-EN 12464-1 Doel van NEN-EN 12464-1 Visueel comfort, prestatie en veiligheid werkplekken binnen

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1987 Nr. 158

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1987 Nr. 158 14 (1987) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1987 Nr. 158 A. TITEL Notawisseling tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Bondsrepubliek

Nadere informatie

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014 Welkom Kennisplatform OV 10 januari 2014 Overzicht Algemeen Wat is licht? Gedrag op voorwerpen Fotometrische grootheden Installatie 2 Basisprincipes OV - V4.1 Wat is openbare verlichting? Criteria Verlichtingsinstallatie

Nadere informatie

Notitie. Project: Sporthal Alblasserdam Betreft: Rapportage lichthinderonderzoek. kenmerk b1440/1116

Notitie. Project: Sporthal Alblasserdam Betreft: Rapportage lichthinderonderzoek. kenmerk b1440/1116 Laarseweg 24-1, 8171 PR Vaassen (T) 0578-76 90 60 KvK 082 04 400 www.sainadvies.nl info@sainadvies.nl Notitie Project: Sporthal Alblasserdam Betreft: Rapportage lichthinderonderzoek Kenmerk: -0b1440/1116

Nadere informatie

Flare. Comfort en rendement met leds

Flare. Comfort en rendement met leds Flare Comfort en rendement met leds Flare Downlights en spots met ledtechnologie Flare, een uniek designconcept Mun* product design Flare is een compleet gamma van ronde downlights en spots. Zij verzekeren

Nadere informatie

Nieuwe lichtbronnen en optiek voor perfecte lichtcontrole. Youri Meuret

Nieuwe lichtbronnen en optiek voor perfecte lichtcontrole. Youri Meuret Nieuwe lichtbronnen en optiek voor perfecte lichtcontrole Youri Meuret Nieuwe lichtbronnen Optische eigenschappen van een lichtbron Spectrum Stralingspatroon & Luminantie Controle van het stralingspatroon

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN

OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN VERLICHTING: ONTWERP EN AFSTELLING HERFST 2017 Ontwerp: voorbeelden Balans tussen esthetiek en prestaties Stéphanie CARABIN 2 INHOUDSOPGAVE HET MEDIASAMBRE-GEBOUW HET KINDERDAGVERBLIJF

Nadere informatie

Algemene principes energiezuinige verlichting

Algemene principes energiezuinige verlichting Algemene principes energiezuinige verlichting Catherine Lootens KaHo Sint-Lieven Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen Oktober 2010 1 Overzicht Voorstelling Groen Licht Vlaanderen Motivatie

Nadere informatie

Theory DutchBE (Belgium) De grote hadronen botsingsmachine (LHC) (10 punten)

Theory DutchBE (Belgium) De grote hadronen botsingsmachine (LHC) (10 punten) Q3-1 De grote hadronen botsingsmachine (LHC) (10 punten) Lees eerst de algemene instructies in de aparte envelop alvorens te starten met deze vraag. In deze opdracht wordt de fysica van de deeltjesversneller

Nadere informatie

OLED s voor verlichting

OLED s voor verlichting april 12 OLED s voor verlichting Focus Google eens OLED en je ontdekt meteen de buzzwords die ermee geassocieerd worden: dun, zuinig, flexibel, transparant. Hoogstwaarschijnlijk vind je ook een paar tot

Nadere informatie

Fotometrische basisgrootheden

Fotometrische basisgrootheden Fotometrische basisgrootheden 24 oktober 2013 Guy Durinck Email: guy.durinck@kuleuven.be Fotometrie en radiometrie Licht: elektromagnetische golven elektromagnetische golven transporteren energie energiestroom

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 3.3 Systemen - Theoretische begrippen Verlichting Piotr Wierusz-Kowalski HERFST 2015 p.kowalski@mkengineering.be www.mkengineering.be 2 DOELSTELLING(EN)

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop 1. Kantoorruimte NEN 1824 (2001) 4 m 2 Basiswerkplek (stoel en circulatieruimte) + 1 m 2 Werkvlak met flatscreen + 2 m 2 Werkvlak met CRT scherm + 1 m 2 Lees-

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop 1. Werkruimte Volgens het KB Werken met beeldschermapparatuur (1993) moet de ruimte, wat afmetingen en inrichting betreft, voldoende plaats bieden om veranderingen

Nadere informatie

the lighting company Onderhoudsprotocol LED december 2014 1

the lighting company Onderhoudsprotocol LED december 2014 1 Onderhoudsprotocol LED the lighting company Onderhoudsprotocol LED december 2014 1 Naast het schoonmaken van reflectoren en beschermingsglazen en het vervangen van lampen dient een verlichtingsinstallatie

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET. JAARGANG 1989 Nr. 96

TRACTATENBLAD VAN HET. JAARGANG 1989 Nr. 96 53 (1970) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1989 Nr. 96 A. TITEL Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Finland betreffende het internationale

Nadere informatie

OOG&WERK 2016. Lezen van papier versus beeldscherm Frank Kooi

OOG&WERK 2016. Lezen van papier versus beeldscherm Frank Kooi OOG&WERK 2016 Lezen van papier versus beeldscherm Frank Kooi DISCLOSURE BELANGEN SPREKER (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of

Nadere informatie

DAGLICHT BOUWTECHNISCH ONDERZOEK IN AUDITORIA. Dirk-Jan Immerzeel B Building Technology SADD (Strategic Architectural Design Development)

DAGLICHT BOUWTECHNISCH ONDERZOEK IN AUDITORIA. Dirk-Jan Immerzeel B Building Technology SADD (Strategic Architectural Design Development) BOUWTECHNISCH ONDERZOEK DAGLICHT IN AUDITORIA Dirk-Jan Immerzeel B1168975 Building Technology Studio: Lab coördinator: Hoofdmentor: SADD (Strategic Architectural Design Development) ir. F.R. Schnater dr.

Nadere informatie

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe 1 Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering Wouter Beck Hunter Douglas Europe 2 Onderwerpen Zonlicht de grootste vrije energiestroom op aarde Invloed van zonlicht op comfort,

Nadere informatie

Johto. Flexible light

Johto. Flexible light Johto Flexible light Johto is a high quality lighting system based on LED for technically sophisticated interior and exterior light. It provides homogeneous and dot free illumination in very low installation

Nadere informatie

Uitgangspunten. Flatopled.nl voorbeeld inventarisatie complexen

Uitgangspunten. Flatopled.nl voorbeeld inventarisatie complexen Uitgangspunten Corporatie X beschikt niet over een specifiek programma van eisen aangaande verlichting van dit complex. Hiertoe is een set aan eisen opgesteld waaraan de verlichting straks moet voldoen.

Nadere informatie

Verslag Lichthinderberekening V.V. Helvoirt

Verslag Lichthinderberekening V.V. Helvoirt Verslag Lichthinderberekening V.V. Helvoirt Projectnaam: Veldverlichting kunstgrasveld V.V. Helvoirt Gemeente: Haaren Projectnummer: P16035 Datum verslag: 27-01-2016 Insta zuid bv Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2

Nadere informatie

Op zoek naar criteria voor energie-efficiënt verlichten

Op zoek naar criteria voor energie-efficiënt verlichten Op zoek naar criteria voor energie-efficiënt verlichten Catherine Lootens, Peter Hanselaer KaHo Sint-Lieven, Groen Licht Vlaanderen, Laboratorium voor Lichttechnologie, www.groenlichtvlaanderen.be Gebroeders

Nadere informatie

U5 Optimale manier voor perfect verlichten

U5 Optimale manier voor perfect verlichten U5 Optimale manier voor perfect verlichten MINDER ARMATUREN, MEER COMFORT EN FLEXIBILITEIT De beste reflector op de markt Armaturen moeten het licht richten waar het nodig is, het afschermen waar het stoort,

Nadere informatie

Daylight saving time. Assignment

Daylight saving time. Assignment Daylight saving time Daylight saving time (DST or summertime) is the arrangement by which clocks are advanced by one hour in spring and moved back in autumn to make the most of seasonal daylight Spring:

Nadere informatie

HET ADRES VOOR AL UW RVS

HET ADRES VOOR AL UW RVS HET ADRES VOOR AL UW RVS PIPETITE HYGIËNISCHE MUURDOORVOERING SKS INOXPA POMPEN SKS DIN 11866 Pipetite The hygienic wall boot system A new approach to an old problem The current solutions for pipe connections

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminaire Duurzame gebouwen LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel Cases Relighting Ingrid VAN STEENBERGEN, Zaakvoerder Adviesbureau voor verlichting ODID Vervangen door Catherine

Nadere informatie

Welkom! Michael Sourbron.

Welkom! Michael Sourbron. Make IT personal Welkom! Michael Sourbron Michael.Sourbron@callexcell.be François Gysbertsen François.Gysbertsen@callexcell.be GertJan Coolen GertJan.Coolen@frontline.nl Agenda Introductie Engage uw klant

Nadere informatie

VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN

VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN Zien kost kwart van onze energie Het zien vraagt 25% van het energieverbruik van het zenuwsysteem. Wordt het zien bemoeilijkt, bijvoorbeeld door onvoldoende

Nadere informatie

Meutzner Light Vision. Rapport. Lichtmetingen onderzoek diffuse reflectiefactoren Product: ThermoShield Lumen. Tappersweg 8a 2031 ET HAARLEM

Meutzner Light Vision. Rapport. Lichtmetingen onderzoek diffuse reflectiefactoren Product: ThermoShield Lumen. Tappersweg 8a 2031 ET HAARLEM MLV Meutzner Light Vision Rapport Rapportnummer A 2016-2-CM d.d. 01-08-2016 Lichtmetingen onderzoek diffuse reflectiefactoren Product: ThermoShield Lumen Opdrachtgever Coateq BV Tappersweg 8a 2031 ET HAARLEM

Nadere informatie

TE HUUR VESTDIJK 45 EINDHOVEN

TE HUUR VESTDIJK 45 EINDHOVEN TE HUUR VESTDIJK 45 EINDHOVEN Accelerating success. COLLIERS INTERNATIONAL TE HUUR VESTDIJK 45 - EINDHOVEN OPPERVLAKTE GEBOUW Het gebouw is in totaliteit circa 816 m² groot. SURFACE BUILDING The total

Nadere informatie

Bahtinov maskers als optische schuifmaat? Teus Tukker, Ferry Zijp

Bahtinov maskers als optische schuifmaat? Teus Tukker, Ferry Zijp Bahtinov maskers als optische schuifmaat? Teus Tukker, Ferry Zijp Onderwerpen Wie zijn wij? Kleine selectie van onze astrofoto s Geschiedenis van het Bahtinov masker Hoe ziet een sterafbeelding er rond

Nadere informatie

Rapport lichthinder onderzoek Sportpark Jekerdal in Maastricht.

Rapport lichthinder onderzoek Sportpark Jekerdal in Maastricht. UW PARTNER IN DE BUITENVERLICHTING Rapport lichthinder onderzoek Sportpark Jekerdal in Maastricht Project: Omschrijving: Sportpark Jekerdal in Maastricht. Lichthinder onderzoek naar de omgeving van de

Nadere informatie

Monitoring. IWT-TETRA-project. van invloedsparameters tot set-up. Impact van daglichtregelsystemen op ontwerp en renovatie van schoolgebouwen

Monitoring. IWT-TETRA-project. van invloedsparameters tot set-up. Impact van daglichtregelsystemen op ontwerp en renovatie van schoolgebouwen IWT-TETRA-project Impact van daglichtregelsystemen op ontwerp en renovatie van schoolgebouwen Monitoring van invloedsparameters tot set-up Ludwig Stroobant Projectmedewerkers: Ruben Delvaeye, Ludwig Stroobant

Nadere informatie

Lichthinder van geluidsschermen. Fase 2 en 3: Experimenteel onderzoek en modelontwikkeling

Lichthinder van geluidsschermen. Fase 2 en 3: Experimenteel onderzoek en modelontwikkeling Kampweg 5 Postbus 23 3769 ZG Soesterberg TNO-rapport TNO-DV 2008 C078 Lichthinder van geluidsschermen. Fase 2 en 3: Experimenteel onderzoek en modelontwikkeling www.tno.nl T +31 346 35 62 11 F +31 346

Nadere informatie

COMMUNICATIE EN TEAMPRESTATIE

COMMUNICATIE EN TEAMPRESTATIE COMMUNICATIE EN TEAMPRESTATIE Door: Afke van de Wouw Dominique van der Paard Yara van Gendt INHOUD Introductie Communicatie met je omgeving Effect op Handelingssnelheid Toepassing in het voetbal ACHTERGROND

Nadere informatie

Kennissessie Lichttechniek

Kennissessie Lichttechniek Kennissessie Lichttechniek Inhoudsopgave Inleiding Nieuwe ontwikkelingen Hoeveel licht heb ik nodig? Nieuwe richtlijn NPR13201:2015 Gezichtsherkenning Toepassen nieuwe optieken Overzicht nieuwe optieken

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie