In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden,"

Transcriptie

1 G. Koefoed De eenlettergrepige e woorden in het In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden, This PDF-file was downloaded from

2 G. KOEFOED DE EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 1. Introductie In een recent artikel in het Journal of African Languages heeft J. Voorhoeve aangetoond, dat er regelmatige klankcorrespondenties bestaan tussen e woorden van e en Nederlandse afkomst enerzijds en de e, resp. Nederlandse woorden waarvan ze zijn afgeleid, anderzijds. Wat betreft het e deel van het e lexicon heeft Echteld in zijn dissertatie van 1961 de dikwijls radikale klankovergangen al enigszins geordend, maar hij heeft er daarbij niet naar gestreefd exakt geformuleerde 'klankwetten' op te stellen. Het artikel van Voorhoeve toont aan dat dit heel wel mogelijk is, mits men het materiaal homogeen houdt. Dit houdt o.m. in dat men twintigsteeeuwse ontleningen, zoals afseit (<Eng. off-side) en brek (<Eng. break), niet op gelijke voet met de ontleningen uit de begintijd van het behandelt. Voorhoeve beperkt zijn materiaal voorts tot de verba, en onderzoekt daarvan alleen de beklemtoonde klinkers (in tegenstelling tot Echteld, die beklemtoonde en onbeklemtoonde niet apart behandelt). In het onderstaande wil ik een aanvulling geven op het onderzoek van Voorhoeve, in twee opzichten: ten eerste zal ik nagaan of de voor verba gevonden correspondenties ook voor niet-verba gelden en ten tweede zal ik onderzoeken of er regels zijn' te vinden voor de onbeklemtoonde slotklinker van e woorden. Mijn materiaal bestaat uit al die e woorden die volgens Echteld óp een eenlettergrepig woord teruggaan (of kunnen teruggaan), aangevuld met enkele woorden uit de Woordenlijst van het Sranan-tongo waarvoor een soortgelijke afkomst denkbaar of zeer waarschijnlijk is, maar die bij Echteld ontbreken. Hat of Sranan-tongo is de taal - van de creoolse bevolking van Paramaribo en omgeving. Het moet in de 2e helft van de 17e eeuw ontstaan zijn, vermoedelijk op basis van een reeds bestaand 'pidgin-portugees', en al spoedig gecreoliseerd zijn, d.w.z. moedertaal geworden van de slaven in de stad en op de plantages.

3 322 G. KOEFOED 2. Woorden die in het eenlettergrepig blijven Ik verdeel de behandelde woorden in drie categorieën, A, B en C, die als volgt worden gedefinieerd: A. woorden die in het op een klinker of tweeklank eindigen; B. woorden die in het op -m of -n eindigen; C. alle overige. De woorden van de categorieën A en B blijven in het eenlettergrepig, de C-woorden worden tweelettergrepig door toevoeging van een onbeklemtoonde slotklinker. Voorbeelden: A. you - joe, blow - bro, day - dé; B. name - nen, clean - krin; C. strong - tranga, blind - breni, broad - bradi, jump - djompo." De regel heeft uitzonderingen naar twee kanten: enerzijds B-woorden die tweelettergrepig worden, anderzijds C-woorden die geen toegevoegde klinker krijgen: B-woorden die in het tweelettergrepig zijn geworden: ini van in; f ini, indien dit van fine zou worden afgeleid; Portugese herkomst is hier echter veel waarschijnlijker (Echteld, blz. 86); skoema, door Echteld afgeleid van scum; ook in zijn vocalisme is skoema nogal uitzonderlijk (men verwacht voor /A/ /o/ en niet /oe/, en bovendien is de combinatie -oe-a in het hier onderzochte deel van het e lexicon zeldzaam zie paragraaf 4), zodat de identificatie scum - skoema twijfelachtig is. C-woorden die in het eenlettergrepig zijn gebleven: tan van E. stand; min van E. mind, maar hiervoor geldt weer dat ook de klinker niet aan het normale patroon beantwoordt (vergelijk: blind - breni, find - feni); 2 Ik gebruik de spelling van de Woordenlijst; deze sluit zich enigszins aan bij de Nederlandse spellingstraditie: oe staat voor de gesloten geronde achterklinker [u], é staat voor een tweeklank [ei], j staat voor de glide [y]. De tweeklanken [ou] en [au] worden gespeld als ow en aw. Het spelteken e duidt een tamelijk gesloten, korte klinker aan.

4 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS we van E. well; ke van E. care. 3. Correspondenties in de beklemtoonde klinkers Voor de beklemtoonde klinkers in gesloten lettergrepen (de categorieën B en C) heeft Voorhoeve, wat betreft de verba, de volgende correspondenties met e klinkers gevonden: Sur. /i/ representeert Eng. /i:/ (speak - piki, sleep - sribi) /!/ {kill - kiri, split - priti) Sur. /ef representeert Eng. /e/ (dress - dresi, red - redi) /ia/ (hear - jere, ears - esi) /ei/ {name - nen, take - teki) /sa/ (wear - weri, square kweri) /ai/ (bite - beti, blind - breni) Sur. /a/ representeert Eng. /ae/ {back - baka, that - dati) /a:/ {laugh - lafoe, bark - barki) /o/ {lost - lasi, knock - naki) /o:/ {bawl - bari, walk - waka) /a:/ (alleen in search - sasi en hurt - ati) Sur. /o/ representeert Eng. /a:/ {turn --.tron, worh - wroko) /A/ {love - lobi, rub - lobi) /ou/ {boat - boto, toad - todo) /os/ {more - mor o, shore - sjoro) /au/ {proud - prodo, house - oso) /oi/ {spoil - pori, boil - bori) Sur. /oef representeert Eng. /u/ {fuil - foeroe, look - loekoe) /u:/ {loose - loesoe, wood - oedoe) Al deze correspondenties blijken ook te bestaan in de niet-verbale categorieën; het aantal uitzonderingen neemt nauwelijks toe. We sommen ze hieronder op, sommige met enig commentaar: Eng. /i:/ niet beantwoordend aan Sur. /i/: meat - meti; peas - pesi; jeast - fesa (dat echter vermoedelijk niet van e afkomst is); dream - dren;

5 324 G. KOEFOED Het valt op dat de uitzonderingen optreden bij e woorden waar /i:/ als -ea- wordt gespeld (vergelijk echter: heap - ipi, speak - piki, leave - libi). Waar /i:/ als -ee- of als -ie- gespeld wordt, vinden we zonder uitzondering Sur. /i/. Eng. /I/ niet beantwoordend aan Sur. /i/: if - efoe, efi; pit - peti (afleiding van Nederlands put lost vermoedelijk niets op); chip - tjepi; pill - peri (misschien van Nederlands pil); milk - merki (misschien van Nederlands melk); him -en; swim-swen (door Voorhoeve als Nederlandse ontlening beschouwd); mix - moksi. Eng. /e/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: quench - kwinsi. Eng. /ia/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: het onderzochte materiaal bevat slechts vier e woorden met (ia), te weten: hear - jere, ears - esi, dear - diri, beer - biri. Voorhoeve citeert nog het tweelettergrepige weary - weri. Twee van de vijf zouden dus uitzonderingen zijn; echter, voor biri is Nederlandse oorsprong heel goed mogelijk, voor diri zelfs waarschijnlijk, gezien zijn betekenis (het betekent altijd duur, nooit dierbaar): Eng. /ei/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: grate - griti; mate -mati; embrace -brasa; vanwege het finale, accent (brasd) is dit echter zeker een Portugese ontlening; place - prasi (eerder van Nederlands. plaats; er bestaat daarnaast een woord presi, dat regelmatig van place kan worden afgeleid); sail - séri (hier duidt de /é/ op Nederlandse herkomst); eight - aiti. /ES/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: geen geval; de lijst bevat slechts twee e woorden met /ea/, beide in het met /e/: wear - weri, square - kweri.

6 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 325 Eng. /ai/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: fire - faja, een uniek geval omdat dit het enige e woord op /aia/ is; Voorhoeve geeft als voorbeeld van een recente ontlening wajalès (<wireless) met dezelfde klankovergang; mind - mandi (identificatie twijfelachtig); mind-min (idem, zie paragraaf 3); drive - dribi (de /b/ in het e woord duidt op e herkomst; vergelijk drifi.van.ned. drijven);.. five-féfi (zowel de/é/ als de intervocalische /f/ maken Nederlandse herkomst praktisch zeker);. - rice - alési (mogelijk van Nederlands rijst); fine - fini (zeer waarschijnlijk van Portugese afkomst). Eng. /ae/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: catch - kisi. Eng. /a:/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: geen geval. Eng. /o/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: drop - dropoe (door Voorhoeve als Nederlandse ontlening beschouwd); cloth - krosi; chop -tjopoe (door Voorhoeve genoemd als. woord van; onzekere herkomst; er bestaat daarnaast tjapoe met regelmatige klankovergang). Eng. /o:/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: geen geval. Eng. /s:/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: hurt - ati; search - sasi (zie Voorhoeve, blz. 61). Eng. /A/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: blood - broedoe; drunk - droengoe; must - moesoe; scum - skoema; sunk - soengoe; '

7 326 ^ G. KOEFOED thrust - troesoe; Voorhoeve, blz. 63: "The four nu uitgebreid tot zes, GK final examples might be explained by a different distribution of the split of the English ME. lax /u/ in the 17th century"; one - wan. Eng. /ou/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: old - owroe; cold - kowroe; deze twee woorden lijken, samen met fowl - f owroe, aan een aparte regel te beantwoorden, geldend voor /ou/ en /au/ voor /l/; hierop is ori (<hold) dan weer een uitzondering; gowtoe moet vanwege zijn /t/ van Ned. goud worden afgeleid. Eng. /oa/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: court - kroetoe; horse - asi; short - sjatoe; de laatste twee woorden hebben de klinker die men zou verwachten als de e vormen /o/ i.p.v. /oa/ hadden. Eng. /au/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: flour - froewa; sour - soewa (deze twee volgen kennelijk een aparte regel, geldend voor /aua/; fowl - f owroe (zie commentaar bij old - owroe en cold - kowroe hierboven). Eng. /oi/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: geen geval; het materiaal bevat slechts boü-bori en spoil-pori, beide 'regelmatig'. Eng. /u/ niet beantwoordend aan Sur. /oe/: put - poti (zie opmerking bij blood - broedoe en de overige gevallen van het 'omgekeerde': Sur. /oe/ beantwoordend aan Eng. /A/. Eng. /u:/ niet beantwoordend aan Sur. /oe/: geen geval. Voor de woorden van categorie A, woorden met open lettergrepen dus, gelden de volgende klankcorrespondenties:

8 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 327 Sur. /i/ representeert Eng. /i:/ (see - si, we - wi etc.; geen uitzonderingen) Sur. /oe/ representeert Eng. /u/ Sur. /o/ representeert Eng. /ou/ (you - joe, true - troe etc; geen uitzonderingen) (row - lo, go - go etc; geen uitzonderingen) Sur: /a/ representeert Eng. /o:/ (saw - sa). Tot zover stemmen deze regels overeen met die voor de woorden met gesloten lettergrepen; de volgende gelden alleen voor A-woorden: Sur. /aw/ representeert Eng. /au/: cow - kaw Sur. /oi/ representeert Eng. /oi/: boy - hoi. Onregelmatig zijn tenslotte de correspondenties tussen Sur. /é/ en /ai/ enerzijds en Eng. /ei/ en /ai/ anderzijds: Sur. /é/ staat voor Eng. /ei/ in: play - pré, day - dé; voor Eng. /ai/ in: dry - dré, fly - f ré, cry - kré, He - lé, : try - tré, tie - tité, high - (h)é. Sur. /ai/ staat voor Eng. /ei/ in: pay - pai; voor Eng. /ai/ in: eye - ai, buy - bai, tie - tai. De regel die Voorhoeve hiervoor voorstelt, luidt aldus: in contact met voorafgaand /r/ staat Sur. /é/ voor Eng. /ei/ en /ai/, in de overige gevallen vinden we voor Eng. /ei/ en /ai/ in het /ai/. De woorden dé, lé, tité en (h)é zijn hiermee echter niet in overeenstemming. Een samenvatting van deze paragraaf luidt aldus: de voor verba gevonden klankcorrespondenties tussen beklemtoonde klinkers in e en e woorden gelden ook voor de nietverbale categorieën de hier besproken klankovergangen zijn dus niet grammaticaal geconditioneerd; er kunnen een paar regels aan toegevoegd worden (weliswaar met minimaal bereik), en wel: Eng. /aua/ geeft Sur. /oewa/, Eng. /aia/ geeft Sur. /aja/ en Eng /au/ en /ou/ vóór /e/ geeft Sur. /ow/; de regel die Voorhoeve geeft voor de afwisseling van Sur. /é/ en /ai/ in open lettergreep is vermoedelijk onjuist.

9 328 G. KOEFOED 4. De onbeklemtoonde slotklinker in e woorden In het totale e lexicon woorden van Afrikaanse, Portugese, e en Nederlandse afkomst bij elkaar is voor de ongelede woorden het structuurtype //C(C)VC(C)V// in de meerderheid. Voor de onbeklemtoonde slotklinker in dit type" lijkt het op het eerste gezicht moeilijk preciesere regels te geven dan bijvoorbeeld wat Echteld schrijft (blz. 54): "It is striking that in most cases the vowel suffixed to the word is identical to the preceding vowel. In case of disharmony between the two the additional one is generally of a higher tongueposition (...) The reverse is exceptional." Echteld heeft de volgende combinaties van eerste en tweede klinker genoteerd: -oe-oe, -oe-i (alleen in busi?), -oe-a; -o-o, -o-óe, -o-i, -o-a; -a-a, -a-oe, -a-o (alleen in gado), -a-i; -e-e, -e-i, -e-a; (maar -e-oe komt ook voor: efoe, trefoe); -i-i, -i-a; -ow-oe; -ai-i; -é-i; -oi-i; -oei-i. Men kan dit als volgt samenvatten: -e is als slotklinker alleen mogelijk bij voorafgaand -e-; -o is als slotklinker alleen mogelijk bij voorafgaand -o- (uitzondering: gado); woorden met -ow- hebben altijd -oe, woorden met -ai-, -é-, -oi- of -oeihebben steeds -i als slotklinker; een uitgesloten combinatie is voorts: -i-oe. In het geval van -a- als eerste klinker schijnt de aard van de slotklinker tot op zekere hoogte bepaald te worden door de voorafgaande medeklinker. Voorhoeve geeft hiervoor (blz. 68): "stressed /a/ favours final unstressed /a/ af ter a velar consonant:...; stressed /a/ favours final unstressed /i/ af ter an alveolar consonant:...; stressed /a/ favours final unstressed /oe/ after a bilabial consonant", maar noteert ook talrijke afwijkende gevallen. Ook hier zou het kunnen zijn dat er meer regelmatigheid te voor-

10 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 329 schijn komt als men het materiaal homogeen houdt. Een eerste stap is de woorden van verschillende herkomst uit elkaar te houden en zich te concentreren op woorden die uit één taal afkomstig zijn (in dit geval ). Voorts ben ik ervan uitgegaan, dat men onderscheid moet maken tussen die woorden waarin de onbeklemtoonde slotklinker gezien kan worden als representant van een onbeklemtoonde e klinker (dat zijn dus de woorden die op tweelettergrepige e woorden teruggaan) en de woorden die van eenlettergrepige e woorden zijn afgeleid, waarbij de slotklinker als het ware 'uit het niets' te voorschijn is gekomen. Voorbeelden van de eerste soort zijn: bada (<bother), brada (<brother), dobroe (<double); van de tweede soort: bradi (<broad), todo (< toad),,lafoe (<laugh). Alleen bij deze laatste kan men met recht van toegevoegde vocalen spreken. Uit het criterium waarop ik mijn materiaal heb geselecteerd, blijkt al dat ik me alleen met de tweede soort zal bezighouden. De verwachting op deze wijze regelmaat te vinden, wordt overigens niet ten volle bevestigd. Eventuele regels voor de toegevoegde klinkers kunnen in theorie zowel aan factoren in de e klankvormen refereren als aan factoren in de klankvorm van de e woorden. Het zal blijken dat de gevonden regels inderdaad zowel door 'e' als 'e' factoren worden geconditioneerd. Bovendien gelden de regels uiteraard alleen voor woorden van groep C, die evenals het totale hier behandelde materiaal op kenmerken van de e woorden is gedefinieerd. Ik wijs hierop; om duidelijk te maken dat deze regels niet beschouwd kunnen worden als 'morfeem-structuurregels van het '. Of deze regels eventueel ook een psychologiscke interpretatie kunnen hebben, is r onduidelijk, 3 maar in elk geval niet in-deze zin dat ze deel uit zouden maken van de 'competentie' van de spreker van het. Hieronder volgen nu eerst de regels met voorbeelden (de nummering impliceert geen volgorde), vervolgens een opsomming van de uitzonderingen en tenslotte enig commentaar De regels 3 (1) De woorden met beklemtoond -i- hebben -i als toegevoegde slotklinker: big - bigi, believe.-. bribi, deep - dipi, this - dist, speak - piki en talrijke andere. Dé psychologische betekenis van deze regels zou kunnen zijn, dat ze ons iets zeggen over de perceptie van de e klanken door de negers die in de 17e eeuw in Suriname kwamen.

11 330 G. KOEFOED (2) De woorden met beklemtoond -e- hebben -i als slotklinker (bed - bedi, heg - begi, bend - beni, square - kweri, night - neti, blind - breni, place - presi en talrijke andere), behalve in: bread - brede, dead - dede, head - ede, yet - ete, afraid - frede, hear - jere, tail - tere, wench - wenke. (3) De woorden met beklemtoond -a- hebben (i) -oe na bilabiale consonant; (ii) -i na alveolaire consonant; (iii) -a na velare consonant. Woorden waarop (3) (i) van toepassing is, zijn o.a.: sharp - srapoe, laugh - lafoe, half - afoe (met -a- uit Eng. /a:/); crab - kraboe, trap - trapoe (met -a- uit Eng. /ae/); broth - brafoe, soft - safoe, swamp - swampoe (met -a- uit Eng. /D/). De regel geeft de juiste vorm voor brafoe op grond van de voorafgaande consonant in de e vorm. Zou men met de articulatieplaats van de slotconsonant van het e woord hebben rekening gehouden, dan zou niet (3) (i), maar (3) (ii) van toepassing zijn geweest, zodat de vorm *brafi zou zijn voorspeld. Woorden waarop (3) (ii) van toepassing is, zijn o.a.: heart - ati, grass - grasi, part - prati, star - stari, dance - dansi, bark - barki, ask - aksi (met -a- uit Eng. /a:/); hat - ati, that - dati, mash - masi, scratch - krasi (met -a- uit Eng. /ae/); boss - basi, hot - ati, loss - lasi, wash - wasi, want - wani (met -a- uit Eng. lol); bawl - bari, call - kari, haul - ari, broad - bradi (met -a- uit Eng. /o:/)- Regel (3) (iii) is op de volgende woorden van toepassing: strong - tranga, long - langa, along - nanga, cock - kaka (met -a- uit Eng. /o/); hawk - aka, walk - waka (met -a- uit Eng. /o:/); back - baka, hang - anga (met -a- uit Eng. /ae/). (4) (a) De woorden met beklemtoond -o- uit /ou/, /oa/ en /au/ hebben -o als slotklinker (bij alle typen consonanten);

12 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 331 (b) de woorden met beklemtoond -o- uit Eng. /oi/ hebben -i als slotklinker; (c) de woorden met beklemtoond -o- uit Eng. /s:/ en /A/ hebben (i) -i na alveolaire consonant; (ii) -o in de overige gevallen (labiale en velare consonanten). Woorden waarop (4) (a) van toepassing is, zijn o.a.: boat - boto, coat - koto, soap - sopo, smoke - smoko, nose - noso (met -ouit Eng. /ou/); door - doro, more - moro, shore - sjoro (met -o- uit Eng. /os/); mouth - mof o, house - oso, proud - prodo (met -o- uit Eng. /au/). Regel (4) (b) heeft alleen betrekking op de gevallen boil - bori en spoil - pori. (4) (c) (i) is van toepassing op de volgende woorden: first - fosi, curse - kosi (met -o- uit Eng. /a:/); buss - bosi, cut - koti, ducks - doksi, hunt - onti (met -o- uit Eng. /A/). (4) (c) (ii) is van toepassing op: work - wroko (met -o- uit Eng. /a:/); enougli - nofo, jug - djogo, jump - djompo, up - opo, tub - tobo, tongue - tongo (met -o- uit Eng. /A/). (5) De woorden met beklemtoond -oe- hebben -oe als toegevoegde slotklinker: foot - foetoe, wood - oedoe, f uil - foeroe, push - poesoe, book - boekoe, crooked - kroektoe e.a Uitzonderingen Regel (1) en (5) hebben slechts enkele uitzonderingen. De uitzonderingen op (1) zijn: linga {<ring), pina (<pin) en figa {<fig); voor jiga is Portugese herkomst mogelijk (Echteld, blz. 55). De uitzonderingen op (5) zijn: boesi (<bush), boeta (<boot) en skoema (<scum); het laatste woord is daarmee in drie opzichten uitzonderlijk de klankwettige vorm zou *skon luiden. De combinatie -i-a is in het e deel van het e lexicon overigens beslist niet zeldzaam, maar steeds is -a dan de representant van Eng. /a/, spelvorm -er: liba (<river), sisa (<sister) en talrijke andere. De combinatie -oe-a vinden we in etymologisch onduidelijke woorden als boeba ("huid"), soela ("stroomversnelling"), en met accent op de tweede klinker in Portugese ontleningen: joegd, broejd.

13 332 'G. KOEFOED Regel (2) is in de gegeven vorrri nauwelijks een regel; we komen er straks op terug. De enige woorden die niet -e of -i als tweede klinker hebben, zijn: fesa, vermoedelijk van Portugese herkomst, en efoe, met afwijkend /e/ uit Eng. /!/. Regel (3) (i) heeft slechts één uitzondering: abi; Voorhoeve heeft me erop gewezen dat abi, evenals het bekende sabi, een Portugese herkomst kan hebben. De uitzonderingen op regel (3) (ii) zijn: anoe (<hand), fatoe (<fat), alata (<rat), mata-mata (<mat) waar Sur. /a/ met Eng. /ae/ correspondeert; fara (<far), tara (<tar) met -a- uit Eng. /a:/; patoe (<pot) met -a- uit Eng. /o/; en tenslotte sjatoe (<short), dat ook in zijn beklemtoonde klinker onregelmatig is, en ala (<all), dat onregelmatig is in dit opzicht dat het het enige woord is waarbij Eng. /!/ na klinker in het niet /r/ is geworden; Nederlandse herkomst van ala lijkt niet uitgesloten. Uitzonderingen op regel (3) (iii) zijn: tangi (<thanks) met -a- uit Eng. /ae/; agoe {<hog), dagoe (<dog), naki ("Cknock) met -a- uit Eng. /o/; taki (talk) met -a- uit Eng. /o:/. Regel (4) (a) heeft één uitzondering: losi (<roast); (4) (b) heeft alleen betrekking op de twee genoemde gevallen; als afwijkend van (4) (c) treffen we aan: jongoe (<young), tompoe (<stump), kofoe (<cuff) waarvan jongoe ook van Nederlands jong afgeleid zou kunnen worden; voorts lobi (<love) en lobi (<rub). Koso, door Echteld van cough afgeleid, en in dat geval eveneens een uitzondering, heeft volgens Voorhoeve (blz. 58) een Afrikaanse oorsprong Commentaar Het interessantste geval vormt regel (4), waarbij het zinvol blijkt te zijn de e beklemtoonde /o/ naar zijn herkomst te splitsen, en voor de verschillende /o/'s aparte regels op te stellen. Op deze wijze wordt bijvoorbeeld verantwoord dat de e représentanten van nose en buss (resp. noso en bost) niet op elkaar rijmen, ondanks het feit dat zowel Eng. /ou/ als Eng. /A/ in het als -o- vertegenwoordigd zijn. Dit zou erop kunnen wijzen dat het in zijn eerste periode twee -o-achtige klinkers heeft gehad, die later zijn samen-

14 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 333 gevallen. 4 Vooral de twee woorden lobi vormen echter bedenkelijke uitzonderingen. Men zou nu kunnen, proberen op soortgelijke wijze licht te brengen in de kwestie van de -e-e woorden (regel (2)); mij is dat nog niet gelukt. De e woorden die aan e -e-e woorden beantwoorden hebben als beklemtoonde klinker /e/, gespeld als -ea- en -e-, /ei/ gespeld als -ai-, en /ia/, in hear. Het enige wat men kan opmerken is dan, dat /ai/ en /ea/' in elk geval nooit corresponderen met -e-e. Buiten het materiaal vonden we nog o.a. de volgende woorden met e-e-: bere (<belly), memre (<remember), mesre (<Ned. metsel). Regel (3) (iii) heeft gezien zijn vrij kleine bereik zoveel uitzonderingen dat hij erg zwak staat. Splitsing van de e beklemtoonde -a- naar de verschillende e tegenhangers heeft hier geen zin, omdat men dan op regels komt voor slechts twee of drie gevallen, die nog steeds niet uitzonderingsloos zijn. Het eveneens vrij grote aantal uitzonderingen op (3) (ii) is minder onrustbarend doordat deze regel een veel groter bereik heeft, en bovendien min of meer ondersteund wordt doordat (4) (c) (i) onder gelijke condities een -i na -o- voorspelt. Van verschillende gaps in het onderzochte deel van het e lexicon.kunnen we nu, met behulp van de gevonden regelmatigheden, beoordelen. of ze systematisch of toevallig zijn. Ik zal geen volledige opsomming van alle niet voorkomende klankcombinaties nastreven, maar volstaan met enkele voorbeelden. De_ lijst van behandelde woorden bevat géén woorden op *-ada; een gevolg van 'de werking van (3) (ii)'. In het e deel van het e lexicon komen overigens wel woorden op -ada voor, maar dan is de onbeklemtoonde -a de vertegenwoordiger van de onbeklemtoonde e klinker,' zoals in brada (<brother). Dat de lijst geen woorden op *-oepoe bevat, is toevallig. Als het een woord als stoop had overgenomen, zou dit *toepoe of *stoepoe 'hebben kunnen luiden. De lijst bevat ook geen woorden op *-oegoe; in zekere zin is dit ook systematisch, maar hier is niet de systematiek van de -e klankcorrespondenties in het spel, maar die van de e morfeemstructüur. Een woord P / u g/ f / u: g/ zou i n net een woord op *-oegoe hebben opgeleverd, maar de e morfeemstructuur sluit dergelijke woorden uit. 4 Het lijkt in dat geval aannemelijk dat Èng. /ou/, /oe/ en /au,/ in het aanvankelijk als een meer gesloten [o] waren vertegenwoordigd, Eng. /a:/ en /A/ als een meer open [D]. Dit wordt gesuggereerd door het feit dat de huidige e woorden met -o- uit Eng. /A/ en /a:/ onder dezelfde condities een -i als slotklinker krijgen als de woorden met -a-; vergelijk regel (3) (ii) met (4) (C) (i).

15 334 G. KOEFOED 5. Perspectieven Het onderzoekje waarvan ik in het bovenstaande verslag heb uitgebracht, is op zichzelf misschien weinig opwindend. Dergelijk onderzoek is m.i. toch onmisbaar, als we op den duur aan bestudering van algemenere en interessantere vragen willen toekomen. Voorhoeve ziet zijn onderzoek als relevant voor de algemeen-theoretische vraag of 'massale ontlening', zoals in het geval van het, in zijn uitkomsten onderscheiden kan worden van genetische verwantschap. Men zou ook kunnen denken aan een researchprogramma langs ongeveer deze lijn: Soortgelijke onderzoekjes als dit met betrekking tot de verschillende delen van het e lexicon; de resultaten zullen het mogelijk maken steeds meer zekere beslissingen over de etymologie van e woorden te nemen; een bestudering van.de distributie van oorspronkelijk Afrikaans, Portugees, en Nederlands materiaal over de verschillende betekenissferen komt dan binnen het bereik; 5 de uitkomsten hiervan zullen mogelijk licht werpen op het proces van creolisering (de overgang van pidgin naar creolen taal); inzicht in dit proces kan essentieel bijdragen tot inzicht in taaievolutie in het algemeen: als moedertaal vervult een creolentaal meer functies dan een pidgin, men verwacht dus in een creoliseringsproces veranderingen en uitbreidingen die de 'gebruiksefficiency' van een taalsysteem verhogen (mogelijkerwijs gepaard met een vermindering van de veronderstelde 'leerefficiency' van een pidgin). Voor een reconstructie van de geschiedenis van de e creolentalen is dit soort onderzoek eveneens noodzakelijk. Bij uitbreiding geldt dit natuurlijk ook voor de creolentalen van het Caraïbisch gebied. LITERATUUR J. J. M. Echteld, The English words in Sranan, Groningen J. Voorhoeve, "The regularity of sound correspondences in a creole language (Sranan)", in: Journal of African Languges, Vol. 9, Part 2, 1970, blz Woordenlijst van het Sranan-Tongo. Glossary of the Surinam vernacular, Paramaribo Men zie bijvoorbeeld de intrigerende distributie van en Nederlands materiaal over de telwoorden en de dagen van de week: wan (E.), toe (E.), dn (E. of N.), fo (E.), féfi (N.), siksi (E.), sébi (N.?), aiti (E. of N.), négi (N.), tin (N.) ; sonde (E.), moende (E.), toedewroko, dridewroko, fodewroko (nieuwvormingen), fréda (N.), satra (E. of N.).

16 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 335 LIJST VAN BEHANDELDE WOORDEN (? : e afkomst onzeker;?? : e afkomst onwaarschijnlijk; + : niet bij Echteld) abi? afoe agoe ai aiti aka aksi ala alata alen alési anga anoe ari arki asi ati ati ati ati bai baka bari barki basi bedi begi beni beti bigi biri? blaka bo boekoe boesi boeta boi bori boro bosi boto bradi brafoe brasa?? have half hóg eye eight hawk ask all rat rain rice hang hand haul hark horse hat heart hot hurt buy back bawl bark boss bed beg bend bite big beer+ black bow book bush boot boy boil bore buss boat broad broth embrace brede breni bresi bribi bro broedoe bron dagoe dan dansi dati dede dé den diki dipi diri? disi dj ari? djoe djogo djompo doe doksi doro dresi dribi dringi dran dré dren droengoe dron dropoe ede efi efoe eksi en ete faja fara bread blind bless believe blow blood burn dog dam+ dance that dead day them dig deep dear this yard jew jug jump do ducks door dress drive drink dram dry dream drunk drum drop head if if eggs him yet fire far fatoe féfi feni fesa?? fesi feti figa fini?? firi firi fisi fiti foeroe foetoe fosi foto fowroe fraga? fré frede fri fringi froedoe froewa gado go godo goedoe gon gowtoe grasi grasi grebi griti gro ini ipi iri iti jari jepi jere fat five find feast face fight fig fine feel field+ fish fit full foot first fort fowl flag+ fly af raid free fling flood flour god go gourd good gun gold glas grass grave grate grow in heap heel+ hit yard help hear

17 336 G. KOEFOED Sunnaams jesi joe joko jongoe? kaka kan kari kaw ke ken kiki kiri kisi? koekoe kofoe koko? kon kosi koso koti koto kowroe kraboe krasi krasi kré kriki krin kroetoe kroektoe krosi kweri kweti kwinsi lafoe langa lasi leki leni lepi lé leti leti libi lin linga lo lobi lobi ears you yoke young cock can call cow care cane kick kill catch cook cuff core come curse cough cut coat cold crab cross scratch cry creek clean court crooked cloth square quite quench laugh long loss like lend ripe lie light right live line ring row love rub loekoe loesoe Ion losi loso man mandi marki masi mata-mata mati meki merki? meti min miri misi miti moen mofo moksi moro naki nanga nefi neki nen neti njoen njoensoe nofo noso oedoe oekoe oio onti opo ori oso owroe pai pasi patoe pen peni peri peri pesi look loose run roast louse man inind.mark mash mat mate make milk meat mind+ mill miss meet moon mouth mix more knock along.(with) knife neck name night new news enough nose wood hook hole hunt up hold house old pay path pot. P en paint pearl pül peas peti piki pina pingi piri pisi pisi poeroe poesoe pori poti prasi?? prati pré presi preti priti prodo pitt speak pin pinch peel piece piss pull push spoil put place part play place plate split proud redi sa safoe sarki sé sé seki seni seri séri?? seti si sibi siki siksi singi sipi siri sjatoe sjen sjoro skin skoema? smeri smoko sneki soengoe soesoe soetoe soewa son red saw soft shark side say shake send sell sail set see sweep sick six sing ship seed short shame shoré skin scum smell smokc snake sunk shoes shoot sour sun

18 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 337 son sopo sori? soro speri spiti spoekoe springi srapoe srefi sribi stari ston swampoe swen sweri sweti swipi switi tai taki tan some soap show sore spell spit spook spring-tide sharp self sleep star stone swamp swim swell sweat sweep sweet tie talk stand tangi tapoe tapoe tara te teki ten tere tesi tifi tiki tingi tiri tjapoe tjepi tjopoe?? tjoko tobo todo tompoe tongo tranga trapoe thank stop top tar till take time tail taste teeth stick stink still chop+ Chip chop choke tub toad stump tongue strong trap trasi tré triki tringi troe tron waka wan wani wasi we wefi wenke weri wi wiki wipi winsi wisi vviri wiwiri wroko trash try+ trick string true turn walk one want wash well wife wench wear we week whip wish witch wheel+ weed work afraid all along ask back bark bawl bed beer beg believe bend big bite black bless blind blood blow boat boil book frëde ala nanga aksi baka barki bari bedi biri begi bribi beni bigi beti. blaka bresi breni broedoe bro boto bori boekoe boot bore boss bow boy bread broad broth burn bush buss buy call can cane care catch chip choke chop clean cloth boeta boro basi bo boi brede bradi brafoe bron busi bosi bai kari kan ken ke kisi tjepi tjoko. tjapoe, tjopoe krin krosi coat cock cold come cook core cough court cow crab creek crooked cross cry - cuff curse cut dam dance day dead dear koto kaka kowroe kon koekoe koko koso kroetoe kaw kraboe kriki kroektoe krasi kré kofoe kosi koti dan dansi dé dede diri

19 deep dig do dog door dram dream dress drink drive drop drum drunk dry ducks ears eggs eight embrace enough eye face far fat feast feel field fig fight find fine fire first fish fit five flag fling flood flour fly foot fort fowl free full glass go dipi diki doe dagoe doro dran dren dresi dringi dribi dropoe dron droengoe dré doksi jesi eksi aiti brasa nofo ai fesi fara fatoe fesa firi firi figa feti feni fini faja fosi fisi fiti févi fraga fringi froedoe fruwa fré foetoe foto fowroe fri foeroe grasi go god gold good gourd grass grate grave grow gun half hand hang hark hat haul have hawk head heap hear heart heel help him hit hog hold hole hook horse hot house hunt hurt if in jew jug jump kick kill knife knock laugh lend lie G. KOEFOED gado gowtoe goedoe godo grasi griti grebi gro gon afoe anoe anga arki ati ari abi aka ede ipi jere ati iri jepi en iti agoe ori oio oekoe asi ati oso onti ati efoe ini djoe djogo djompo kiki kiri nefi naki lafoe leni lé light like line live long look loose loss louse love make man mark mash mat mate meat meet milk mill mind miss mix moon more mouth name neck new news night nose old one paint part path pay pearl peas peel pen piece pill pinch piss pit leti leki lin libi langa loekoe loesoe lasi loso lobi meki man marki masi mata-mata mati meti miti mirki miri mandi, min misi moksi moen moro mofo nen neki njoen njoensoe neti noso owroe wan peni prati pasi pai peri pesi piri pen pisi peri pingi pisi peti

20 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 339 place plate play pot proud pull push put quench quite rain rat red rice right ring ripe roast row rub run sail saw say scratch scum see seed self sell send set shake shame shark ' sharp ship shoes shoot shore short prasi, presi preti pré patoe prodo poeroe poesoe poti kwinsi kwet-kweti alen alata redi a lési leti linga lepi losi i lo lobi Ion séri sa sé krasi skoema -si. siri srefi seri seni seti seki sjen sarki srapoe sipi soesoe soetoe sjoro sjatoe show sick side sing six skin sleep smell smoke snake soap soft some sore sour speak spell spit split spoil spook spring-tide square stand star stick still stink stone stop string strong stump sun sunk swamp sweat sweep sweet swell swim tail take talk sori siki sé singi siksi skin sribi smeri smoko sneki sopo safoe son soro soewa piki speri spiti priti pori spoekoe springi kweri tan stari tiki tiri tingi ston tapoe tringi -.. tranga tömpbë son soengoe swampoe sweti sibi, swipi switi sweri swen tere teki taki tar taste teeth thank that them this tie till time toad tongue top trap trash trick true try tub turn up walk want wash we wear weed week well wench wheel whip wife wish witch wöod work yard yet yoke you young tara tesi tifi tangi dati den disi tai te ten todo tongo tapoe tjapoe trasi triki troe tré tobo tron opo waka wani wasi wi weri wiwiri; wiki '.we'.,.-,, v wenke wiri wipi wefi winsi wisi oedoe wroko djari, jari ète joko joe jongoe

Recepten. om ritueel te baden.

Recepten. om ritueel te baden. Recepten om ritueel te baden. WINTI - OBIA 1 Inhoud. ALAKONDRE KRA TAFRA....3 KASERI WATRA FOE WASI ANOE TE JOE DE GO NA KRA TAFRA....3 Wan toe sani foe sabi foe kra tafra....3 DE ALAKONDRE PRE...4 1.

Nadere informatie

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag. Stilte

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag. Stilte Stilte de gemeente staat op EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag Christus zegt: Ik was dood, maar Ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT

DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT J. W. GONGGRYP & C. DUBELAAR DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT Een onzer heeft in de eerste aflevering van de Meuuv /«discae Girfs ^ een overzicht gegeven van de ontwikkeling van het Djoeka-schrift

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Nieuwe Surinaamse verhalen

Nieuwe Surinaamse verhalen samenstelling Michiel van Kempen bron Michiel van Kempen (samenstelling),. Uitgeverij De Volksboekwinkel, Paramaribo 1986 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/kemp009nieu01_01/colofon.htm

Nadere informatie

BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans

BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans [in Sranan Tongo:] Blesi fu na kontren, nanga na oso, nanga na presi, nanga na foto, nanga na ati, nanga na bergi, nanga na kibripe, nanga

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra.

Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra. SCENE 1 Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra. M MA So mek mi kom bèl Nina even dan mi sab taki mi bèl ala sma k ba. Ja... Melvin? En dati e kom

Nadere informatie

Woorden Engels 1. Doelgroepen Woorden Engels 1. Omschrijving Woorden Engels 1

Woorden Engels 1. Doelgroepen Woorden Engels 1. Omschrijving Woorden Engels 1 Woorden Engels 1 Het belangrijkste doel van het programma Woorden Engels 1 is het aanleren van woorden. Er wordt echter ook aandacht besteed aan het afleiden van woordbetekenissen uit de context. Doelgroepen

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden:

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden: ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FOUR Beste leerling! Nog één keer wil aandacht schenken aan de huiswerkplanning. Ik wil je aandacht vragen voor het zinnetje uit les 1: Doe nooit twee talen achter elkaar!

Nadere informatie

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart:

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart: Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011 Week 14 feb. 18 feb. : Week 21 feb. 25 feb.: Week 28 feb-4 maart: Week 7 maart- 11 maart: dieren op het land dieren in de lucht dieren in de

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s Score Wim Henderickx ZOON VAN EROS for soprano and piano poems by Hans Andreus Part I: Het hart van de nacht Part II: Ik heb je liever Part III: Voor een dag van morgen 1 NORSK MUSIKFORLAG a/s ZOON VAN

Nadere informatie

KRA TAFRA. AKRA en de ZIEL. In de Winti religie

KRA TAFRA. AKRA en de ZIEL. In de Winti religie KRA TAFRA AKRA en de ZIEL In de Winti religie Inhoud. Inhoud....2 Definitie van de KRA AKRA en de ZIEL in de Winti cultuur....3 Inleiding....3 KRA of ZIEL....3 ZIEL of JEJE....3 KRA of AKRA....3 DEFINITIE

Nadere informatie

Iets over de taal en de sprookjes van Suriname

Iets over de taal en de sprookjes van Suriname Iets over de taal en de sprookjes van Suriname Antoon Donicie bron, in: De West-Indische Gids 33 (1952), p. 153-173. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/doni001iets01_01/colofon.htm 2008

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN

KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN Welkomstwoord - 2 - Komt allen tezamen, jubelend van vreugde: komt nu, o komt nu naar Bethlehem Ziet nu de Vorst der engelen hier

Nadere informatie

Wortubuku fu Sranan Tongo

Wortubuku fu Sranan Tongo Wortubuku fu Sranan Tongo Sranan Tongo Nederlands Woordenboek Redaktie: John Wilner Medewerkers: Ronald Pinas, Lucien Donk, Hertoch Linger Arnie Lo-Ning-Hing, Tieneke MacBean, Celita Zebeda-Bendt, Chiquita

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 4.1: Sports and weather Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: tennis, football, goal, swimming pool, field, sun,

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

they stay they are staying they will stay Past Simple Past Continuous Future Continuous

they stay they are staying they will stay Past Simple Past Continuous Future Continuous 74 stay (ver)blijven Present Simple Present Continuous Future I stay I am staying I will stay you stay you are staying you will stay he/she/it stays he/she/it is staying he/she/it will stay we stay we

Nadere informatie

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen.

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Beste cursist, De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Aan het eind van de cursus ga je met je groep optreden voor familie en vrienden. Iedere

Nadere informatie

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: m.com

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.:  m.com The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: www.compagnie- m.com Dorothée heeft een unieke Compagnie M. hack gemaakt: de Louisa op zijn kop. Als

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3 Chapter 1 Stone 1 Zo toon je interesse in iemand How do you feel? How is life? What's wrong with you? What's bothering them? You look happy. You seem worried. Hoe voel

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

http://tvworkshop.nl/ Lipdub maken Met de kinderen van groep 8 Basisschool De Bareel. Door: Daniëlle Beukman 488097 Klas: Havt3b Vak: (minor) ICT 2

http://tvworkshop.nl/ Lipdub maken Met de kinderen van groep 8 Basisschool De Bareel. Door: Daniëlle Beukman 488097 Klas: Havt3b Vak: (minor) ICT 2 http://tvworkshop.nl/ Lipdub maken Met de kinderen van groep 8 Basisschool De Bareel. Door: Daniëlle Beukman 488097 Klas: Havt3b Vak: (minor) ICT 2 Inhoudsopgave Wat is een lipdub?... 3 Een lipdub moet

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

(Dron) Mi dasio Nana he, Mi dasio Nana Mi dasio Nana Keduaman

(Dron) Mi dasio Nana he, Mi dasio Nana Mi dasio Nana Keduaman (Dron) Mi dasio Nana he, Mi dasio Nana Mi dasio Nana Keduaman Kedyaman nanga Kedyanpo We suku bribi ho We bedy Anana he We un pityin pe un de Un kon bedy Anana he Hoi Hoi ba a toob a Di wi kon dya fu tatya

Nadere informatie

Evangelische Broedergemeente Utrecht Singikerki 11 september 2016

Evangelische Broedergemeente Utrecht Singikerki 11 september 2016 Evangelische Broedergemeente Utrecht Singikerki 11 september 2016 VOORZANG: Aria 52 1.Luku fa na musudei ala fowru wiki (2x) Yere fa den singi krin,tru den wini den pikin. Pôti yesi, pôti min (aandacht)

Nadere informatie

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben?

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? Shopping 1 Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? I would like to have Ed Sheeran webshop Lego House hoody Jacket Cap Necklace This grey men s hooded

Nadere informatie

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle Handleiding The very hungry caterpillar Eric Carle In the light of the moon a little egg lay on a leaf. One Sunday morning the warm sun came up and pop! - out of the egg came a tiny and very hungry caterpillar.

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Woordenlijst Nederlands Engels

Woordenlijst Nederlands Engels Taaltalent deel 1 Methode Nederlands voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Woordenlijst Nederlands Engels Hoofdstuk 1 De cursus Henny Taks Katja Verbruggen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2014

Nadere informatie

De inhoud van de leerlijnen 1 t/m 4 sluit in grote lijnen aan bij de belevingswereld van de kinderen en bij de thema s van Take it easy.

De inhoud van de leerlijnen 1 t/m 4 sluit in grote lijnen aan bij de belevingswereld van de kinderen en bij de thema s van Take it easy. Leerlijnen Engels voor groep 1 en 2, groep 3 en groep 4 De inhoud van de leerlijnen 1 t/m 4 sluit in grote lijnen aan bij de belevingswereld van de kinderen en bij de thema s van Take it easy. Voor alle

Nadere informatie

The 10 funniest apologies

The 10 funniest apologies 1 The 10 funniest apologies read Lees de lijst met tien beste, grappigste, gekste smoesjes. Wanneer kun je deze smoesjes gebruiken? I m really sorry I m late, but... 1 the bus driver got lost! 2 my bike

Nadere informatie

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 AVI-E3 Het op beheersingsniveau (correct en vlot) kunnen lezen van teksten op AVI-niveau E3. Leerinhoud E3: Woorden eindigend op ~b, ~d, ~dt Woorden

Nadere informatie

Hier volgen een aantal tips: Het huiswerk goed organiseren begint op school:

Hier volgen een aantal tips: Het huiswerk goed organiseren begint op school: ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON ONE Beste leerling! Hier is dan de eerste van de tien lessen Engels. Tien lessen die er vr meten zrgen dat je straks geen prblemen krijgt met het vak Engels. HEEL VERSTANDIG

Nadere informatie

Handleiding. A tori. Het verhaal. Keti Koti Tafel

Handleiding. A tori. Het verhaal. Keti Koti Tafel Handleiding A tori Het verhaal Keti Koti Tafel Inhoud pagina Voorwoord 4 Inleiding 6 Opzet handleiding Keti Koti Tafel 6 Doel Keti Koti Tafel 6 Deelnemers Keti Koti Tafel 7 Benodigdheden 8 Voor de maaltijd

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Hiphop Deze tekst gaat over hiphop. Wat is hiphop?

Hiphop Deze tekst gaat over hiphop. Wat is hiphop? Gym Class Heroes ft. Adam Levine 1 Hiphop Deze tekst gaat over hiphop. Wat is hiphop? 1 We ll start with the arms. Make a nice box with your arms. Hip-hop Hip-hop dance started many years ago, in the 1970

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Waar ik ben, daar woon jij, in mijn hart op een plekje heel apart!

Waar ik ben, daar woon jij, in mijn hart op een plekje heel apart! Waar ik ben, daar woon jij, in mijn hart op een plekje heel apart! In mijn hart heb ik je lief Je had geen kansen in dit leven Toch heb je door éven hier te zijn ons leven een zachte tint gegeven. De letters

Nadere informatie

First aid tenniselleboog

First aid tenniselleboog Elleboog First aid tenniselleboog Een tenniselleboog is een veel voorkomende blessure bij badminton, vaak als gevolg van overbelasting. Het wordt gekenmerkt door pijn aan de buitenkant van de elleboog.

Nadere informatie

18 0ktober 2015. Basisgroep 'De Vier Handen' Groningen. 40 e jaargang nr 3

18 0ktober 2015. Basisgroep 'De Vier Handen' Groningen. 40 e jaargang nr 3 18 0ktober 2015 Basisgroep 'De Vier Handen' Groningen 40 e jaargang nr 3 Programma tot 2016 18 oktober 12.00-13.00 uur. Viering: thema: confrontatie: wat je niet wilt zien, kan je het meeste bieden. Emma,

Nadere informatie

draaiboek DORO een Opera Fatu in 14 bewegingen 2012 Alida Neslo/Thalia, Paramaribo

draaiboek DORO een Opera Fatu in 14 bewegingen 2012 Alida Neslo/Thalia, Paramaribo draaiboek DORO een Opera Fatu in 14 bewegingen 2012 Alida Neslo/Thalia, Paramaribo Het libretto is samengesteld uit en van pupillen van het Jeugdopvoedingsgestiht (JOG) in de Penitentiaire Inrihting Santo

Nadere informatie

Basketbal Opleidingsplan U16. Opgesteld door: Robert de Wit E-mail: robertdewit.basketbal@live.nl. 2010-2013 Versie 3.0

Basketbal Opleidingsplan U16. Opgesteld door: Robert de Wit E-mail: robertdewit.basketbal@live.nl. 2010-2013 Versie 3.0 Basketbal Opleidingsplan U16 Opgesteld door: Robert de Wit E-mail: robertdewit.basketbal@live.nl 2010-2013 Versie 3.0 Geplaatst op de volgende websites (blog): www.robertdewit.wordpress.com Leeftijdscategorieën:

Nadere informatie

Blowen tijdens High Times in Amsterdam

Blowen tijdens High Times in Amsterdam Blowen tijdens High Times in Amsterdam Dit jaar waren er ruim 2000 Amerikanen naar Amsterdam gekomen om de 22e cannabis cup te vieren. Er was een expo met allerlei leuke standjes en een hoop rook. Een

Nadere informatie

AVS Western Riding Cup 2014. Horse & Dog Trail. Start and Finish. Walk Jog Lope Backup Sidepass. See description. Dawra

AVS Western Riding Cup 2014. Horse & Dog Trail. Start and Finish. Walk Jog Lope Backup Sidepass. See description. Dawra Horse & Dog Trail 7 Start and Finish See description. Horsemanship Beginners & Be ready at.. to. At, jog.. around to.. around to.. Back up and stop. back to line up. Horsemanship Beginners Be ready at..

Nadere informatie

Regel voor regel door tante Jo's Winti

Regel voor regel door tante Jo's Winti Regel voor regel door tante Jo's Winti Eddy van der Hilst bron, in: Jan Bongers et al., Tussen droom en werkelijkheid. Okopipi, Paramaribo 2001, p. 96-103. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/hils003rege01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Surinaams-Nederlands. Het Surinaams-Nederlands in Nederland. Leonie Cornips. Surinaamse migratie

Surinaams-Nederlands. Het Surinaams-Nederlands in Nederland. Leonie Cornips. Surinaamse migratie Surinaams-Nederlands Het Surinaams-Nederlands in Nederland Leonie Cornips Surinaamse migratie Surinaamse migranten zijn in de jaren zestig naar Nederland gekomen. Volgens een rapport van het Sociaal Cultureel

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

Negersprookjes uit Suriname

Negersprookjes uit Suriname Negersprookjes uit Suriname C.N. Dubelaar bron, speciale aflevering van Neerlands Volksleven, jaargang XXII (1972), aflevering 3/4. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/dube002nege01_01/colofon.htm

Nadere informatie

PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd )

PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd ) PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd ) Hoe? Vervoeging Vorm van het werkwoord to be + werkwoord + ing Je kiest de vorm van to be die bij het onderwerp past Achter het werkwoord plaats

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg Je ziet hier een plaatje van een man die aan het lopen is. Over de manier van lopen kun je aanvullende informatie geven. The man is walking fast. The man is walking slowly. De man loopt snel. De man loopt

Nadere informatie

Het Engels kent vier woorden om personen/zaken aan te wijzen: this / that / these / those (zie hoofdstuk 9).

Het Engels kent vier woorden om personen/zaken aan te wijzen: this / that / these / those (zie hoofdstuk 9). OPZOEKGRAMMATICA In deze Opzoekgrammatica komt een aantal grammaticale woorden en uitdrukkingen aan bod in alfabetische volgorde. Voorbeelden worden zowel in het Nederlands als in het Engels gegeven. In

Nadere informatie

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich 1 Look ahead Bekijk de tekst hieronder. Wat voor een tekst is dit? boodschappenlijst voor een feest menu voor een feestmaaltijd recept voor een bijzondere lunch BLT Sandwich Most people eat this sandwich

Nadere informatie

Introduction: Meet Okki the DJ

Introduction: Meet Okki the DJ thema 1 animals Dit eerste thema is een introductiethema waarin Okki de DJ wordt voorgesteld aan de kinderen en waarin het thema dieren centraal staat. Dit is het eerste thema in groep 3-4. De woorden

Nadere informatie

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt.

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Lettergrepen Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Om een woord in lettergrepen te verdelen, kijken we naar de klinkers. Als

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Isn t it incredible? After only two years of learning English you can write your own English WhatsApp messages, tweets and emails. You can also post some lines on an international

Nadere informatie

Doe aan preventie en neem klachten serieus

Doe aan preventie en neem klachten serieus RSI heet voluit repetitive strain injury. Vroeger werd het ook wel muisarm genoemd, maar dat is te beperkt. RSI is een verzamelnaam voor vage maar wel èchte klachten aan nek, schouders, armen, polsen,

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

OdenneBoom Design Christmas tree

OdenneBoom Design Christmas tree OdenneBoom Design Christmas tree A DESIGN CHRISTMAS TREE? w w w. s t u d i o b o o n. b e Deze producten zijn eigendom van StudioBoon. En zijn auteursrechtelijk geregistreerd. Ces produits sont la propriété

Nadere informatie

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2.

Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels. Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English. Juli 2012 Versie 2. Voorbeelden van machtigingsformulieren Nederlands Engels Examples of authorisation forms (mandates) Dutch English Voorbeelden machtigingsformulieren standaard Europese incasso Examples of authorisation

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 2 De programma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 2 is het tweede deel van deze leerlijn.

Nadere informatie

ROC Ter AA. Gesprekken bouw BKM Hand and Design niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon

ROC Ter AA. Gesprekken bouw BKM Hand and Design niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon ROC Ter AA Gesprekken bouw BKM Hand and Design niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon 09 Gesprekken Bouw/BKM en Hand & Design A2 Gesprekken A2 A.1 A complaint A.2. Making an appointment A.3. Driving lessons

Nadere informatie

VISIE HANOVER/MAWAKABO MISSIE HANOVER/MAWAKABO

VISIE HANOVER/MAWAKABO MISSIE HANOVER/MAWAKABO VISIE HANOVER/MAWAKABO (NA BIGI DREN FU DEN ANOFRU SMA) Na ini Para Anofru/Mawakabo de a moro prisiri pranasi fu tan, wroko nanga libi gi den sebi bigi famiri nanga ala den baka pikin; a de wan pranasi

Nadere informatie

DG Aalsmeer 4 juli 2010 ds. L. Geijlvoet Schriftlezingen: Johannes 15: 8-27 Romeinen 8: 18-30

DG Aalsmeer 4 juli 2010 ds. L. Geijlvoet Schriftlezingen: Johannes 15: 8-27 Romeinen 8: 18-30 DG Aalsmeer 4 juli 2010 ds. L. Geijlvoet Schriftlezingen: Johannes 15: 8-27 Romeinen 8: 18-30 Welkom en mededelingen Aansteken van de kaars moment van stilte en inkeer Wij zingen: TT 120 vs. 1 en 2 Onze

Nadere informatie

Hoe maak ik zelf AngelEyes? / How to make AngelEyes?

Hoe maak ik zelf AngelEyes? / How to make AngelEyes? Hoe maak ik zelf AngelEyes? / How to make AngelEyes? Verwijder de clips bovenaan de gril. Dit zijn platte klemmetjes (3 stuks in totaal) Remove de clips on top of the grill. These are those flat things

Nadere informatie

Party shopping Bekijk deze pagina van een webwinkel. Kies de juiste antwoorden.

Party shopping Bekijk deze pagina van een webwinkel. Kies de juiste antwoorden. Party shopping Bekijk deze pagina van een webwinkel. Kies de juiste antwoorden. 1 read 1 Welke feestartikelen kun je in deze webshop kopen? prijsjes voor spelletjes op een feest kleine cadeautjes voor

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Tussen 17.30 en 18.00 uur kunt u buiten genieten van een heerlijk glaasje glühwein!

Tussen 17.30 en 18.00 uur kunt u buiten genieten van een heerlijk glaasje glühwein! Beste ouders, Woensdag 18 december vieren we kerst op school en dat doen we ook dit jaar weer met een gezellig kerstdiner met kinderen, leerkrachten en klassenouders. Het avondprogramma ziet er als volgt

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

Zo wordt u natuurlijk nóóit een omnichannel organisatie!

Zo wordt u natuurlijk nóóit een omnichannel organisatie! In samenwerking met: Zo wordt u natuurlijk nóóit een omnichannel organisatie! Shopping 2020 #Predicting the future Shopping 2020 1 "Who the hell wants to hear actors talk? H. M. Warner, Warner Brothers,

Nadere informatie

Who s that? Luister naar het verhaaltje. Kruis het juiste antwoord aan.

Who s that? Luister naar het verhaaltje. Kruis het juiste antwoord aan. two Wo s tat? Test Luister naar et veraaltje. Kruis et juiste antwoord aan. Wat zegt Racel? a I m Britis. b I m Iris. Wat zegt Mitcell? a I m from Sweden. b I m from America. Jerry is... a Mitcell s friend.

Nadere informatie

Taaltips voor succesvol zakendoen in het Engels

Taaltips voor succesvol zakendoen in het Engels Taaltips voor succesvol zakendoen in het Engels Dit document is samengesteld als aanvulling op de test Succesvol zakendoen in het Engels. Wilt u ontdekken hoe goed u geëquipeerd bent voor zakendoen met

Nadere informatie

Zelf-Healing-Moment Litouwen Mei Gepland

Zelf-Healing-Moment Litouwen Mei Gepland Zelf-Healing-Moment Litouwen Mei Gepland Evenementendata zijn nog niet bevestigd. Ervaringsavond Vrijdag, 5 Mei 19:00 22:00 : Balance-Recovery Ervaringsavond Financiële Compensatie: 15,- Boek dit Evenement

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee. Fact sheet.

This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee. Fact sheet. 1 This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee In the Glee club, the pupils sing famous songs from Britney Spears to One Direction,

Nadere informatie

Tekst lezen. week 46 15 november 2010 opdrachten niveau C

Tekst lezen. week 46 15 november 2010 opdrachten niveau C Tekst lezen 1. Lees de tekst met het stappenplan. 2. Waarom heeft Nederlands-Limburg te maken met de wateroverlast in België? 3. Wat betekent het woord kubieke, zie 4 e alinea van de tekst? 4. Schrijf

Nadere informatie

HOE OMGAAN MET PUBERS?

HOE OMGAAN MET PUBERS? HOE OMGAAN MET PUBERS? DE SPURT ( MET HINDERNISSEN) NAAR VOLWASSENHEID Maurits.wysmans@khleuven.be Opvoeden gaat gepaard met verwachtingen All families are making plans (XTC) We re only making plans for

Nadere informatie

Wij ontwerpen met gamification gedrag. gamification

Wij ontwerpen met gamification gedrag. gamification AIDA Wij ontwerpen met gamification gedrag gamification GAME VS PLAY HELDERE REGELS PUNTEN SCOREN BEGIN en eind ANDERE WERELD GAME VS PLAY ONTDEKKEN REGELS VERANDEREN GROEI GAME VS PLAY KEN

Nadere informatie

Leermuziek.nl De website voor alles over muziek!

Leermuziek.nl De website voor alles over muziek! Deze les kon natuurlijk niet achterblijven met zo n enorme hit van Mariah arey! Hieronder vindt je de akkoorden! Het akkoord Het akkoord Het m akkoord Het Bm akkoord Het B akkoord Het D akkoord Het Em

Nadere informatie

apen 1 Schrijf het woord op. 2 Schrijf het woord op. Een woord met een lange klank aan het eind van een klankgroep. Net als jager.

apen 1 Schrijf het woord op. 2 Schrijf het woord op. Een woord met een lange klank aan het eind van een klankgroep. Net als jager. spelling 27b 1 Kies uit: ogen tenen samen oren apen zalen muren tegels toren 1 Twee a hebben s : apen 2 vier o, vier o Je leert hoe je woorden met een lange klank aan het eind van een klankgroep schrijft.

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie