In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden,

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden,"

Transcriptie

1 G. Koefoed De eenlettergrepige e woorden in het In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden, This PDF-file was downloaded from

2 G. KOEFOED DE EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 1. Introductie In een recent artikel in het Journal of African Languages heeft J. Voorhoeve aangetoond, dat er regelmatige klankcorrespondenties bestaan tussen e woorden van e en Nederlandse afkomst enerzijds en de e, resp. Nederlandse woorden waarvan ze zijn afgeleid, anderzijds. Wat betreft het e deel van het e lexicon heeft Echteld in zijn dissertatie van 1961 de dikwijls radikale klankovergangen al enigszins geordend, maar hij heeft er daarbij niet naar gestreefd exakt geformuleerde 'klankwetten' op te stellen. Het artikel van Voorhoeve toont aan dat dit heel wel mogelijk is, mits men het materiaal homogeen houdt. Dit houdt o.m. in dat men twintigsteeeuwse ontleningen, zoals afseit (<Eng. off-side) en brek (<Eng. break), niet op gelijke voet met de ontleningen uit de begintijd van het behandelt. Voorhoeve beperkt zijn materiaal voorts tot de verba, en onderzoekt daarvan alleen de beklemtoonde klinkers (in tegenstelling tot Echteld, die beklemtoonde en onbeklemtoonde niet apart behandelt). In het onderstaande wil ik een aanvulling geven op het onderzoek van Voorhoeve, in twee opzichten: ten eerste zal ik nagaan of de voor verba gevonden correspondenties ook voor niet-verba gelden en ten tweede zal ik onderzoeken of er regels zijn' te vinden voor de onbeklemtoonde slotklinker van e woorden. Mijn materiaal bestaat uit al die e woorden die volgens Echteld óp een eenlettergrepig woord teruggaan (of kunnen teruggaan), aangevuld met enkele woorden uit de Woordenlijst van het Sranan-tongo waarvoor een soortgelijke afkomst denkbaar of zeer waarschijnlijk is, maar die bij Echteld ontbreken. Hat of Sranan-tongo is de taal - van de creoolse bevolking van Paramaribo en omgeving. Het moet in de 2e helft van de 17e eeuw ontstaan zijn, vermoedelijk op basis van een reeds bestaand 'pidgin-portugees', en al spoedig gecreoliseerd zijn, d.w.z. moedertaal geworden van de slaven in de stad en op de plantages.

3 322 G. KOEFOED 2. Woorden die in het eenlettergrepig blijven Ik verdeel de behandelde woorden in drie categorieën, A, B en C, die als volgt worden gedefinieerd: A. woorden die in het op een klinker of tweeklank eindigen; B. woorden die in het op -m of -n eindigen; C. alle overige. De woorden van de categorieën A en B blijven in het eenlettergrepig, de C-woorden worden tweelettergrepig door toevoeging van een onbeklemtoonde slotklinker. Voorbeelden: A. you - joe, blow - bro, day - dé; B. name - nen, clean - krin; C. strong - tranga, blind - breni, broad - bradi, jump - djompo." De regel heeft uitzonderingen naar twee kanten: enerzijds B-woorden die tweelettergrepig worden, anderzijds C-woorden die geen toegevoegde klinker krijgen: B-woorden die in het tweelettergrepig zijn geworden: ini van in; f ini, indien dit van fine zou worden afgeleid; Portugese herkomst is hier echter veel waarschijnlijker (Echteld, blz. 86); skoema, door Echteld afgeleid van scum; ook in zijn vocalisme is skoema nogal uitzonderlijk (men verwacht voor /A/ /o/ en niet /oe/, en bovendien is de combinatie -oe-a in het hier onderzochte deel van het e lexicon zeldzaam zie paragraaf 4), zodat de identificatie scum - skoema twijfelachtig is. C-woorden die in het eenlettergrepig zijn gebleven: tan van E. stand; min van E. mind, maar hiervoor geldt weer dat ook de klinker niet aan het normale patroon beantwoordt (vergelijk: blind - breni, find - feni); 2 Ik gebruik de spelling van de Woordenlijst; deze sluit zich enigszins aan bij de Nederlandse spellingstraditie: oe staat voor de gesloten geronde achterklinker [u], é staat voor een tweeklank [ei], j staat voor de glide [y]. De tweeklanken [ou] en [au] worden gespeld als ow en aw. Het spelteken e duidt een tamelijk gesloten, korte klinker aan.

4 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS we van E. well; ke van E. care. 3. Correspondenties in de beklemtoonde klinkers Voor de beklemtoonde klinkers in gesloten lettergrepen (de categorieën B en C) heeft Voorhoeve, wat betreft de verba, de volgende correspondenties met e klinkers gevonden: Sur. /i/ representeert Eng. /i:/ (speak - piki, sleep - sribi) /!/ {kill - kiri, split - priti) Sur. /ef representeert Eng. /e/ (dress - dresi, red - redi) /ia/ (hear - jere, ears - esi) /ei/ {name - nen, take - teki) /sa/ (wear - weri, square kweri) /ai/ (bite - beti, blind - breni) Sur. /a/ representeert Eng. /ae/ {back - baka, that - dati) /a:/ {laugh - lafoe, bark - barki) /o/ {lost - lasi, knock - naki) /o:/ {bawl - bari, walk - waka) /a:/ (alleen in search - sasi en hurt - ati) Sur. /o/ representeert Eng. /a:/ {turn --.tron, worh - wroko) /A/ {love - lobi, rub - lobi) /ou/ {boat - boto, toad - todo) /os/ {more - mor o, shore - sjoro) /au/ {proud - prodo, house - oso) /oi/ {spoil - pori, boil - bori) Sur. /oef representeert Eng. /u/ {fuil - foeroe, look - loekoe) /u:/ {loose - loesoe, wood - oedoe) Al deze correspondenties blijken ook te bestaan in de niet-verbale categorieën; het aantal uitzonderingen neemt nauwelijks toe. We sommen ze hieronder op, sommige met enig commentaar: Eng. /i:/ niet beantwoordend aan Sur. /i/: meat - meti; peas - pesi; jeast - fesa (dat echter vermoedelijk niet van e afkomst is); dream - dren;

5 324 G. KOEFOED Het valt op dat de uitzonderingen optreden bij e woorden waar /i:/ als -ea- wordt gespeld (vergelijk echter: heap - ipi, speak - piki, leave - libi). Waar /i:/ als -ee- of als -ie- gespeld wordt, vinden we zonder uitzondering Sur. /i/. Eng. /I/ niet beantwoordend aan Sur. /i/: if - efoe, efi; pit - peti (afleiding van Nederlands put lost vermoedelijk niets op); chip - tjepi; pill - peri (misschien van Nederlands pil); milk - merki (misschien van Nederlands melk); him -en; swim-swen (door Voorhoeve als Nederlandse ontlening beschouwd); mix - moksi. Eng. /e/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: quench - kwinsi. Eng. /ia/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: het onderzochte materiaal bevat slechts vier e woorden met (ia), te weten: hear - jere, ears - esi, dear - diri, beer - biri. Voorhoeve citeert nog het tweelettergrepige weary - weri. Twee van de vijf zouden dus uitzonderingen zijn; echter, voor biri is Nederlandse oorsprong heel goed mogelijk, voor diri zelfs waarschijnlijk, gezien zijn betekenis (het betekent altijd duur, nooit dierbaar): Eng. /ei/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: grate - griti; mate -mati; embrace -brasa; vanwege het finale, accent (brasd) is dit echter zeker een Portugese ontlening; place - prasi (eerder van Nederlands. plaats; er bestaat daarnaast een woord presi, dat regelmatig van place kan worden afgeleid); sail - séri (hier duidt de /é/ op Nederlandse herkomst); eight - aiti. /ES/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: geen geval; de lijst bevat slechts twee e woorden met /ea/, beide in het met /e/: wear - weri, square - kweri.

6 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 325 Eng. /ai/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: fire - faja, een uniek geval omdat dit het enige e woord op /aia/ is; Voorhoeve geeft als voorbeeld van een recente ontlening wajalès (<wireless) met dezelfde klankovergang; mind - mandi (identificatie twijfelachtig); mind-min (idem, zie paragraaf 3); drive - dribi (de /b/ in het e woord duidt op e herkomst; vergelijk drifi.van.ned. drijven);.. five-féfi (zowel de/é/ als de intervocalische /f/ maken Nederlandse herkomst praktisch zeker);. - rice - alési (mogelijk van Nederlands rijst); fine - fini (zeer waarschijnlijk van Portugese afkomst). Eng. /ae/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: catch - kisi. Eng. /a:/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: geen geval. Eng. /o/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: drop - dropoe (door Voorhoeve als Nederlandse ontlening beschouwd); cloth - krosi; chop -tjopoe (door Voorhoeve genoemd als. woord van; onzekere herkomst; er bestaat daarnaast tjapoe met regelmatige klankovergang). Eng. /o:/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: geen geval. Eng. /s:/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: hurt - ati; search - sasi (zie Voorhoeve, blz. 61). Eng. /A/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: blood - broedoe; drunk - droengoe; must - moesoe; scum - skoema; sunk - soengoe; '

7 326 ^ G. KOEFOED thrust - troesoe; Voorhoeve, blz. 63: "The four nu uitgebreid tot zes, GK final examples might be explained by a different distribution of the split of the English ME. lax /u/ in the 17th century"; one - wan. Eng. /ou/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: old - owroe; cold - kowroe; deze twee woorden lijken, samen met fowl - f owroe, aan een aparte regel te beantwoorden, geldend voor /ou/ en /au/ voor /l/; hierop is ori (<hold) dan weer een uitzondering; gowtoe moet vanwege zijn /t/ van Ned. goud worden afgeleid. Eng. /oa/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: court - kroetoe; horse - asi; short - sjatoe; de laatste twee woorden hebben de klinker die men zou verwachten als de e vormen /o/ i.p.v. /oa/ hadden. Eng. /au/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: flour - froewa; sour - soewa (deze twee volgen kennelijk een aparte regel, geldend voor /aua/; fowl - f owroe (zie commentaar bij old - owroe en cold - kowroe hierboven). Eng. /oi/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: geen geval; het materiaal bevat slechts boü-bori en spoil-pori, beide 'regelmatig'. Eng. /u/ niet beantwoordend aan Sur. /oe/: put - poti (zie opmerking bij blood - broedoe en de overige gevallen van het 'omgekeerde': Sur. /oe/ beantwoordend aan Eng. /A/. Eng. /u:/ niet beantwoordend aan Sur. /oe/: geen geval. Voor de woorden van categorie A, woorden met open lettergrepen dus, gelden de volgende klankcorrespondenties:

8 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 327 Sur. /i/ representeert Eng. /i:/ (see - si, we - wi etc.; geen uitzonderingen) Sur. /oe/ representeert Eng. /u/ Sur. /o/ representeert Eng. /ou/ (you - joe, true - troe etc; geen uitzonderingen) (row - lo, go - go etc; geen uitzonderingen) Sur: /a/ representeert Eng. /o:/ (saw - sa). Tot zover stemmen deze regels overeen met die voor de woorden met gesloten lettergrepen; de volgende gelden alleen voor A-woorden: Sur. /aw/ representeert Eng. /au/: cow - kaw Sur. /oi/ representeert Eng. /oi/: boy - hoi. Onregelmatig zijn tenslotte de correspondenties tussen Sur. /é/ en /ai/ enerzijds en Eng. /ei/ en /ai/ anderzijds: Sur. /é/ staat voor Eng. /ei/ in: play - pré, day - dé; voor Eng. /ai/ in: dry - dré, fly - f ré, cry - kré, He - lé, : try - tré, tie - tité, high - (h)é. Sur. /ai/ staat voor Eng. /ei/ in: pay - pai; voor Eng. /ai/ in: eye - ai, buy - bai, tie - tai. De regel die Voorhoeve hiervoor voorstelt, luidt aldus: in contact met voorafgaand /r/ staat Sur. /é/ voor Eng. /ei/ en /ai/, in de overige gevallen vinden we voor Eng. /ei/ en /ai/ in het /ai/. De woorden dé, lé, tité en (h)é zijn hiermee echter niet in overeenstemming. Een samenvatting van deze paragraaf luidt aldus: de voor verba gevonden klankcorrespondenties tussen beklemtoonde klinkers in e en e woorden gelden ook voor de nietverbale categorieën de hier besproken klankovergangen zijn dus niet grammaticaal geconditioneerd; er kunnen een paar regels aan toegevoegd worden (weliswaar met minimaal bereik), en wel: Eng. /aua/ geeft Sur. /oewa/, Eng. /aia/ geeft Sur. /aja/ en Eng /au/ en /ou/ vóór /e/ geeft Sur. /ow/; de regel die Voorhoeve geeft voor de afwisseling van Sur. /é/ en /ai/ in open lettergreep is vermoedelijk onjuist.

9 328 G. KOEFOED 4. De onbeklemtoonde slotklinker in e woorden In het totale e lexicon woorden van Afrikaanse, Portugese, e en Nederlandse afkomst bij elkaar is voor de ongelede woorden het structuurtype //C(C)VC(C)V// in de meerderheid. Voor de onbeklemtoonde slotklinker in dit type" lijkt het op het eerste gezicht moeilijk preciesere regels te geven dan bijvoorbeeld wat Echteld schrijft (blz. 54): "It is striking that in most cases the vowel suffixed to the word is identical to the preceding vowel. In case of disharmony between the two the additional one is generally of a higher tongueposition (...) The reverse is exceptional." Echteld heeft de volgende combinaties van eerste en tweede klinker genoteerd: -oe-oe, -oe-i (alleen in busi?), -oe-a; -o-o, -o-óe, -o-i, -o-a; -a-a, -a-oe, -a-o (alleen in gado), -a-i; -e-e, -e-i, -e-a; (maar -e-oe komt ook voor: efoe, trefoe); -i-i, -i-a; -ow-oe; -ai-i; -é-i; -oi-i; -oei-i. Men kan dit als volgt samenvatten: -e is als slotklinker alleen mogelijk bij voorafgaand -e-; -o is als slotklinker alleen mogelijk bij voorafgaand -o- (uitzondering: gado); woorden met -ow- hebben altijd -oe, woorden met -ai-, -é-, -oi- of -oeihebben steeds -i als slotklinker; een uitgesloten combinatie is voorts: -i-oe. In het geval van -a- als eerste klinker schijnt de aard van de slotklinker tot op zekere hoogte bepaald te worden door de voorafgaande medeklinker. Voorhoeve geeft hiervoor (blz. 68): "stressed /a/ favours final unstressed /a/ af ter a velar consonant:...; stressed /a/ favours final unstressed /i/ af ter an alveolar consonant:...; stressed /a/ favours final unstressed /oe/ after a bilabial consonant", maar noteert ook talrijke afwijkende gevallen. Ook hier zou het kunnen zijn dat er meer regelmatigheid te voor-

10 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 329 schijn komt als men het materiaal homogeen houdt. Een eerste stap is de woorden van verschillende herkomst uit elkaar te houden en zich te concentreren op woorden die uit één taal afkomstig zijn (in dit geval ). Voorts ben ik ervan uitgegaan, dat men onderscheid moet maken tussen die woorden waarin de onbeklemtoonde slotklinker gezien kan worden als representant van een onbeklemtoonde e klinker (dat zijn dus de woorden die op tweelettergrepige e woorden teruggaan) en de woorden die van eenlettergrepige e woorden zijn afgeleid, waarbij de slotklinker als het ware 'uit het niets' te voorschijn is gekomen. Voorbeelden van de eerste soort zijn: bada (<bother), brada (<brother), dobroe (<double); van de tweede soort: bradi (<broad), todo (< toad),,lafoe (<laugh). Alleen bij deze laatste kan men met recht van toegevoegde vocalen spreken. Uit het criterium waarop ik mijn materiaal heb geselecteerd, blijkt al dat ik me alleen met de tweede soort zal bezighouden. De verwachting op deze wijze regelmaat te vinden, wordt overigens niet ten volle bevestigd. Eventuele regels voor de toegevoegde klinkers kunnen in theorie zowel aan factoren in de e klankvormen refereren als aan factoren in de klankvorm van de e woorden. Het zal blijken dat de gevonden regels inderdaad zowel door 'e' als 'e' factoren worden geconditioneerd. Bovendien gelden de regels uiteraard alleen voor woorden van groep C, die evenals het totale hier behandelde materiaal op kenmerken van de e woorden is gedefinieerd. Ik wijs hierop; om duidelijk te maken dat deze regels niet beschouwd kunnen worden als 'morfeem-structuurregels van het '. Of deze regels eventueel ook een psychologiscke interpretatie kunnen hebben, is r onduidelijk, 3 maar in elk geval niet in-deze zin dat ze deel uit zouden maken van de 'competentie' van de spreker van het. Hieronder volgen nu eerst de regels met voorbeelden (de nummering impliceert geen volgorde), vervolgens een opsomming van de uitzonderingen en tenslotte enig commentaar De regels 3 (1) De woorden met beklemtoond -i- hebben -i als toegevoegde slotklinker: big - bigi, believe.-. bribi, deep - dipi, this - dist, speak - piki en talrijke andere. Dé psychologische betekenis van deze regels zou kunnen zijn, dat ze ons iets zeggen over de perceptie van de e klanken door de negers die in de 17e eeuw in Suriname kwamen.

11 330 G. KOEFOED (2) De woorden met beklemtoond -e- hebben -i als slotklinker (bed - bedi, heg - begi, bend - beni, square - kweri, night - neti, blind - breni, place - presi en talrijke andere), behalve in: bread - brede, dead - dede, head - ede, yet - ete, afraid - frede, hear - jere, tail - tere, wench - wenke. (3) De woorden met beklemtoond -a- hebben (i) -oe na bilabiale consonant; (ii) -i na alveolaire consonant; (iii) -a na velare consonant. Woorden waarop (3) (i) van toepassing is, zijn o.a.: sharp - srapoe, laugh - lafoe, half - afoe (met -a- uit Eng. /a:/); crab - kraboe, trap - trapoe (met -a- uit Eng. /ae/); broth - brafoe, soft - safoe, swamp - swampoe (met -a- uit Eng. /D/). De regel geeft de juiste vorm voor brafoe op grond van de voorafgaande consonant in de e vorm. Zou men met de articulatieplaats van de slotconsonant van het e woord hebben rekening gehouden, dan zou niet (3) (i), maar (3) (ii) van toepassing zijn geweest, zodat de vorm *brafi zou zijn voorspeld. Woorden waarop (3) (ii) van toepassing is, zijn o.a.: heart - ati, grass - grasi, part - prati, star - stari, dance - dansi, bark - barki, ask - aksi (met -a- uit Eng. /a:/); hat - ati, that - dati, mash - masi, scratch - krasi (met -a- uit Eng. /ae/); boss - basi, hot - ati, loss - lasi, wash - wasi, want - wani (met -a- uit Eng. lol); bawl - bari, call - kari, haul - ari, broad - bradi (met -a- uit Eng. /o:/)- Regel (3) (iii) is op de volgende woorden van toepassing: strong - tranga, long - langa, along - nanga, cock - kaka (met -a- uit Eng. /o/); hawk - aka, walk - waka (met -a- uit Eng. /o:/); back - baka, hang - anga (met -a- uit Eng. /ae/). (4) (a) De woorden met beklemtoond -o- uit /ou/, /oa/ en /au/ hebben -o als slotklinker (bij alle typen consonanten);

12 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 331 (b) de woorden met beklemtoond -o- uit Eng. /oi/ hebben -i als slotklinker; (c) de woorden met beklemtoond -o- uit Eng. /s:/ en /A/ hebben (i) -i na alveolaire consonant; (ii) -o in de overige gevallen (labiale en velare consonanten). Woorden waarop (4) (a) van toepassing is, zijn o.a.: boat - boto, coat - koto, soap - sopo, smoke - smoko, nose - noso (met -ouit Eng. /ou/); door - doro, more - moro, shore - sjoro (met -o- uit Eng. /os/); mouth - mof o, house - oso, proud - prodo (met -o- uit Eng. /au/). Regel (4) (b) heeft alleen betrekking op de gevallen boil - bori en spoil - pori. (4) (c) (i) is van toepassing op de volgende woorden: first - fosi, curse - kosi (met -o- uit Eng. /a:/); buss - bosi, cut - koti, ducks - doksi, hunt - onti (met -o- uit Eng. /A/). (4) (c) (ii) is van toepassing op: work - wroko (met -o- uit Eng. /a:/); enougli - nofo, jug - djogo, jump - djompo, up - opo, tub - tobo, tongue - tongo (met -o- uit Eng. /A/). (5) De woorden met beklemtoond -oe- hebben -oe als toegevoegde slotklinker: foot - foetoe, wood - oedoe, f uil - foeroe, push - poesoe, book - boekoe, crooked - kroektoe e.a Uitzonderingen Regel (1) en (5) hebben slechts enkele uitzonderingen. De uitzonderingen op (1) zijn: linga {<ring), pina (<pin) en figa {<fig); voor jiga is Portugese herkomst mogelijk (Echteld, blz. 55). De uitzonderingen op (5) zijn: boesi (<bush), boeta (<boot) en skoema (<scum); het laatste woord is daarmee in drie opzichten uitzonderlijk de klankwettige vorm zou *skon luiden. De combinatie -i-a is in het e deel van het e lexicon overigens beslist niet zeldzaam, maar steeds is -a dan de representant van Eng. /a/, spelvorm -er: liba (<river), sisa (<sister) en talrijke andere. De combinatie -oe-a vinden we in etymologisch onduidelijke woorden als boeba ("huid"), soela ("stroomversnelling"), en met accent op de tweede klinker in Portugese ontleningen: joegd, broejd.

13 332 'G. KOEFOED Regel (2) is in de gegeven vorrri nauwelijks een regel; we komen er straks op terug. De enige woorden die niet -e of -i als tweede klinker hebben, zijn: fesa, vermoedelijk van Portugese herkomst, en efoe, met afwijkend /e/ uit Eng. /!/. Regel (3) (i) heeft slechts één uitzondering: abi; Voorhoeve heeft me erop gewezen dat abi, evenals het bekende sabi, een Portugese herkomst kan hebben. De uitzonderingen op regel (3) (ii) zijn: anoe (<hand), fatoe (<fat), alata (<rat), mata-mata (<mat) waar Sur. /a/ met Eng. /ae/ correspondeert; fara (<far), tara (<tar) met -a- uit Eng. /a:/; patoe (<pot) met -a- uit Eng. /o/; en tenslotte sjatoe (<short), dat ook in zijn beklemtoonde klinker onregelmatig is, en ala (<all), dat onregelmatig is in dit opzicht dat het het enige woord is waarbij Eng. /!/ na klinker in het niet /r/ is geworden; Nederlandse herkomst van ala lijkt niet uitgesloten. Uitzonderingen op regel (3) (iii) zijn: tangi (<thanks) met -a- uit Eng. /ae/; agoe {<hog), dagoe (<dog), naki ("Cknock) met -a- uit Eng. /o/; taki (talk) met -a- uit Eng. /o:/. Regel (4) (a) heeft één uitzondering: losi (<roast); (4) (b) heeft alleen betrekking op de twee genoemde gevallen; als afwijkend van (4) (c) treffen we aan: jongoe (<young), tompoe (<stump), kofoe (<cuff) waarvan jongoe ook van Nederlands jong afgeleid zou kunnen worden; voorts lobi (<love) en lobi (<rub). Koso, door Echteld van cough afgeleid, en in dat geval eveneens een uitzondering, heeft volgens Voorhoeve (blz. 58) een Afrikaanse oorsprong Commentaar Het interessantste geval vormt regel (4), waarbij het zinvol blijkt te zijn de e beklemtoonde /o/ naar zijn herkomst te splitsen, en voor de verschillende /o/'s aparte regels op te stellen. Op deze wijze wordt bijvoorbeeld verantwoord dat de e représentanten van nose en buss (resp. noso en bost) niet op elkaar rijmen, ondanks het feit dat zowel Eng. /ou/ als Eng. /A/ in het als -o- vertegenwoordigd zijn. Dit zou erop kunnen wijzen dat het in zijn eerste periode twee -o-achtige klinkers heeft gehad, die later zijn samen-

14 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 333 gevallen. 4 Vooral de twee woorden lobi vormen echter bedenkelijke uitzonderingen. Men zou nu kunnen, proberen op soortgelijke wijze licht te brengen in de kwestie van de -e-e woorden (regel (2)); mij is dat nog niet gelukt. De e woorden die aan e -e-e woorden beantwoorden hebben als beklemtoonde klinker /e/, gespeld als -ea- en -e-, /ei/ gespeld als -ai-, en /ia/, in hear. Het enige wat men kan opmerken is dan, dat /ai/ en /ea/' in elk geval nooit corresponderen met -e-e. Buiten het materiaal vonden we nog o.a. de volgende woorden met e-e-: bere (<belly), memre (<remember), mesre (<Ned. metsel). Regel (3) (iii) heeft gezien zijn vrij kleine bereik zoveel uitzonderingen dat hij erg zwak staat. Splitsing van de e beklemtoonde -a- naar de verschillende e tegenhangers heeft hier geen zin, omdat men dan op regels komt voor slechts twee of drie gevallen, die nog steeds niet uitzonderingsloos zijn. Het eveneens vrij grote aantal uitzonderingen op (3) (ii) is minder onrustbarend doordat deze regel een veel groter bereik heeft, en bovendien min of meer ondersteund wordt doordat (4) (c) (i) onder gelijke condities een -i na -o- voorspelt. Van verschillende gaps in het onderzochte deel van het e lexicon.kunnen we nu, met behulp van de gevonden regelmatigheden, beoordelen. of ze systematisch of toevallig zijn. Ik zal geen volledige opsomming van alle niet voorkomende klankcombinaties nastreven, maar volstaan met enkele voorbeelden. De_ lijst van behandelde woorden bevat géén woorden op *-ada; een gevolg van 'de werking van (3) (ii)'. In het e deel van het e lexicon komen overigens wel woorden op -ada voor, maar dan is de onbeklemtoonde -a de vertegenwoordiger van de onbeklemtoonde e klinker,' zoals in brada (<brother). Dat de lijst geen woorden op *-oepoe bevat, is toevallig. Als het een woord als stoop had overgenomen, zou dit *toepoe of *stoepoe 'hebben kunnen luiden. De lijst bevat ook geen woorden op *-oegoe; in zekere zin is dit ook systematisch, maar hier is niet de systematiek van de -e klankcorrespondenties in het spel, maar die van de e morfeemstructüur. Een woord P / u g/ f / u: g/ zou i n net een woord op *-oegoe hebben opgeleverd, maar de e morfeemstructuur sluit dergelijke woorden uit. 4 Het lijkt in dat geval aannemelijk dat Èng. /ou/, /oe/ en /au,/ in het aanvankelijk als een meer gesloten [o] waren vertegenwoordigd, Eng. /a:/ en /A/ als een meer open [D]. Dit wordt gesuggereerd door het feit dat de huidige e woorden met -o- uit Eng. /A/ en /a:/ onder dezelfde condities een -i als slotklinker krijgen als de woorden met -a-; vergelijk regel (3) (ii) met (4) (C) (i).

15 334 G. KOEFOED 5. Perspectieven Het onderzoekje waarvan ik in het bovenstaande verslag heb uitgebracht, is op zichzelf misschien weinig opwindend. Dergelijk onderzoek is m.i. toch onmisbaar, als we op den duur aan bestudering van algemenere en interessantere vragen willen toekomen. Voorhoeve ziet zijn onderzoek als relevant voor de algemeen-theoretische vraag of 'massale ontlening', zoals in het geval van het, in zijn uitkomsten onderscheiden kan worden van genetische verwantschap. Men zou ook kunnen denken aan een researchprogramma langs ongeveer deze lijn: Soortgelijke onderzoekjes als dit met betrekking tot de verschillende delen van het e lexicon; de resultaten zullen het mogelijk maken steeds meer zekere beslissingen over de etymologie van e woorden te nemen; een bestudering van.de distributie van oorspronkelijk Afrikaans, Portugees, en Nederlands materiaal over de verschillende betekenissferen komt dan binnen het bereik; 5 de uitkomsten hiervan zullen mogelijk licht werpen op het proces van creolisering (de overgang van pidgin naar creolen taal); inzicht in dit proces kan essentieel bijdragen tot inzicht in taaievolutie in het algemeen: als moedertaal vervult een creolentaal meer functies dan een pidgin, men verwacht dus in een creoliseringsproces veranderingen en uitbreidingen die de 'gebruiksefficiency' van een taalsysteem verhogen (mogelijkerwijs gepaard met een vermindering van de veronderstelde 'leerefficiency' van een pidgin). Voor een reconstructie van de geschiedenis van de e creolentalen is dit soort onderzoek eveneens noodzakelijk. Bij uitbreiding geldt dit natuurlijk ook voor de creolentalen van het Caraïbisch gebied. LITERATUUR J. J. M. Echteld, The English words in Sranan, Groningen J. Voorhoeve, "The regularity of sound correspondences in a creole language (Sranan)", in: Journal of African Languges, Vol. 9, Part 2, 1970, blz Woordenlijst van het Sranan-Tongo. Glossary of the Surinam vernacular, Paramaribo Men zie bijvoorbeeld de intrigerende distributie van en Nederlands materiaal over de telwoorden en de dagen van de week: wan (E.), toe (E.), dn (E. of N.), fo (E.), féfi (N.), siksi (E.), sébi (N.?), aiti (E. of N.), négi (N.), tin (N.) ; sonde (E.), moende (E.), toedewroko, dridewroko, fodewroko (nieuwvormingen), fréda (N.), satra (E. of N.).

16 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 335 LIJST VAN BEHANDELDE WOORDEN (? : e afkomst onzeker;?? : e afkomst onwaarschijnlijk; + : niet bij Echteld) abi? afoe agoe ai aiti aka aksi ala alata alen alési anga anoe ari arki asi ati ati ati ati bai baka bari barki basi bedi begi beni beti bigi biri? blaka bo boekoe boesi boeta boi bori boro bosi boto bradi brafoe brasa?? have half hóg eye eight hawk ask all rat rain rice hang hand haul hark horse hat heart hot hurt buy back bawl bark boss bed beg bend bite big beer+ black bow book bush boot boy boil bore buss boat broad broth embrace brede breni bresi bribi bro broedoe bron dagoe dan dansi dati dede dé den diki dipi diri? disi dj ari? djoe djogo djompo doe doksi doro dresi dribi dringi dran dré dren droengoe dron dropoe ede efi efoe eksi en ete faja fara bread blind bless believe blow blood burn dog dam+ dance that dead day them dig deep dear this yard jew jug jump do ducks door dress drive drink dram dry dream drunk drum drop head if if eggs him yet fire far fatoe féfi feni fesa?? fesi feti figa fini?? firi firi fisi fiti foeroe foetoe fosi foto fowroe fraga? fré frede fri fringi froedoe froewa gado go godo goedoe gon gowtoe grasi grasi grebi griti gro ini ipi iri iti jari jepi jere fat five find feast face fight fig fine feel field+ fish fit full foot first fort fowl flag+ fly af raid free fling flood flour god go gourd good gun gold glas grass grave grate grow in heap heel+ hit yard help hear

17 336 G. KOEFOED Sunnaams jesi joe joko jongoe? kaka kan kari kaw ke ken kiki kiri kisi? koekoe kofoe koko? kon kosi koso koti koto kowroe kraboe krasi krasi kré kriki krin kroetoe kroektoe krosi kweri kweti kwinsi lafoe langa lasi leki leni lepi lé leti leti libi lin linga lo lobi lobi ears you yoke young cock can call cow care cane kick kill catch cook cuff core come curse cough cut coat cold crab cross scratch cry creek clean court crooked cloth square quite quench laugh long loss like lend ripe lie light right live line ring row love rub loekoe loesoe Ion losi loso man mandi marki masi mata-mata mati meki merki? meti min miri misi miti moen mofo moksi moro naki nanga nefi neki nen neti njoen njoensoe nofo noso oedoe oekoe oio onti opo ori oso owroe pai pasi patoe pen peni peri peri pesi look loose run roast louse man inind.mark mash mat mate make milk meat mind+ mill miss meet moon mouth mix more knock along.(with) knife neck name night new news enough nose wood hook hole hunt up hold house old pay path pot. P en paint pearl pül peas peti piki pina pingi piri pisi pisi poeroe poesoe pori poti prasi?? prati pré presi preti priti prodo pitt speak pin pinch peel piece piss pull push spoil put place part play place plate split proud redi sa safoe sarki sé sé seki seni seri séri?? seti si sibi siki siksi singi sipi siri sjatoe sjen sjoro skin skoema? smeri smoko sneki soengoe soesoe soetoe soewa son red saw soft shark side say shake send sell sail set see sweep sick six sing ship seed short shame shoré skin scum smell smokc snake sunk shoes shoot sour sun

18 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 337 son sopo sori? soro speri spiti spoekoe springi srapoe srefi sribi stari ston swampoe swen sweri sweti swipi switi tai taki tan some soap show sore spell spit spook spring-tide sharp self sleep star stone swamp swim swell sweat sweep sweet tie talk stand tangi tapoe tapoe tara te teki ten tere tesi tifi tiki tingi tiri tjapoe tjepi tjopoe?? tjoko tobo todo tompoe tongo tranga trapoe thank stop top tar till take time tail taste teeth stick stink still chop+ Chip chop choke tub toad stump tongue strong trap trasi tré triki tringi troe tron waka wan wani wasi we wefi wenke weri wi wiki wipi winsi wisi vviri wiwiri wroko trash try+ trick string true turn walk one want wash well wife wench wear we week whip wish witch wheel+ weed work afraid all along ask back bark bawl bed beer beg believe bend big bite black bless blind blood blow boat boil book frëde ala nanga aksi baka barki bari bedi biri begi bribi beni bigi beti. blaka bresi breni broedoe bro boto bori boekoe boot bore boss bow boy bread broad broth burn bush buss buy call can cane care catch chip choke chop clean cloth boeta boro basi bo boi brede bradi brafoe bron busi bosi bai kari kan ken ke kisi tjepi tjoko. tjapoe, tjopoe krin krosi coat cock cold come cook core cough court cow crab creek crooked cross cry - cuff curse cut dam dance day dead dear koto kaka kowroe kon koekoe koko koso kroetoe kaw kraboe kriki kroektoe krasi kré kofoe kosi koti dan dansi dé dede diri

19 deep dig do dog door dram dream dress drink drive drop drum drunk dry ducks ears eggs eight embrace enough eye face far fat feast feel field fig fight find fine fire first fish fit five flag fling flood flour fly foot fort fowl free full glass go dipi diki doe dagoe doro dran dren dresi dringi dribi dropoe dron droengoe dré doksi jesi eksi aiti brasa nofo ai fesi fara fatoe fesa firi firi figa feti feni fini faja fosi fisi fiti févi fraga fringi froedoe fruwa fré foetoe foto fowroe fri foeroe grasi go god gold good gourd grass grate grave grow gun half hand hang hark hat haul have hawk head heap hear heart heel help him hit hog hold hole hook horse hot house hunt hurt if in jew jug jump kick kill knife knock laugh lend lie G. KOEFOED gado gowtoe goedoe godo grasi griti grebi gro gon afoe anoe anga arki ati ari abi aka ede ipi jere ati iri jepi en iti agoe ori oio oekoe asi ati oso onti ati efoe ini djoe djogo djompo kiki kiri nefi naki lafoe leni lé light like line live long look loose loss louse love make man mark mash mat mate meat meet milk mill mind miss mix moon more mouth name neck new news night nose old one paint part path pay pearl peas peel pen piece pill pinch piss pit leti leki lin libi langa loekoe loesoe lasi loso lobi meki man marki masi mata-mata mati meti miti mirki miri mandi, min misi moksi moen moro mofo nen neki njoen njoensoe neti noso owroe wan peni prati pasi pai peri pesi piri pen pisi peri pingi pisi peti

20 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 339 place plate play pot proud pull push put quench quite rain rat red rice right ring ripe roast row rub run sail saw say scratch scum see seed self sell send set shake shame shark ' sharp ship shoes shoot shore short prasi, presi preti pré patoe prodo poeroe poesoe poti kwinsi kwet-kweti alen alata redi a lési leti linga lepi losi i lo lobi Ion séri sa sé krasi skoema -si. siri srefi seri seni seti seki sjen sarki srapoe sipi soesoe soetoe sjoro sjatoe show sick side sing six skin sleep smell smoke snake soap soft some sore sour speak spell spit split spoil spook spring-tide square stand star stick still stink stone stop string strong stump sun sunk swamp sweat sweep sweet swell swim tail take talk sori siki sé singi siksi skin sribi smeri smoko sneki sopo safoe son soro soewa piki speri spiti priti pori spoekoe springi kweri tan stari tiki tiri tingi ston tapoe tringi -.. tranga tömpbë son soengoe swampoe sweti sibi, swipi switi sweri swen tere teki taki tar taste teeth thank that them this tie till time toad tongue top trap trash trick true try tub turn up walk want wash we wear weed week well wench wheel whip wife wish witch wöod work yard yet yoke you young tara tesi tifi tangi dati den disi tai te ten todo tongo tapoe tjapoe trasi triki troe tré tobo tron opo waka wani wasi wi weri wiwiri; wiki '.we'.,.-,, v wenke wiri wipi wefi winsi wisi oedoe wroko djari, jari ète joko joe jongoe

GENESIS. Na so a psa. ^ Dan Gado kari a sani di A meki loktoe. Now neti. Gado si taki a leti boen so. Dan Gado gi leti nanga

GENESIS. Na so a psa. ^ Dan Gado kari a sani di A meki loktoe. Now neti. Gado si taki a leti boen so. Dan Gado gi leti nanga GENESIS Fa Gado meki hemel, grontapoe nanga libisma 1:1-2:24 4 Na bigin Gado meki hemel nanga grontapoe. ^ Grontapoe ben leigi ete, no wan enkri sani ben de foe si. Doengroe ben tapoe den bigi watra di

Nadere informatie

Les 10 - Wi Moesoe De Wan Eksempre Disi Lobi Gado

Les 10 - Wi Moesoe De Wan Eksempre Disi Lobi Gado Les 10 - Wi Moesoe De Wan Eksempre Disi Lobi Gado Inleiding: Lobiwan, Masra Jezus wani wi foe abi wan invloed tapoe grontapoe. Ma wi no man abi so wan invloed efoe wi no sori wan verschil foe grontapoe.

Nadere informatie

(Doe mij recht, o God. Psalm 43 vers 1) Bethaniëdienst. Voorzang: Aria Da sonde na wan grani, 2. Da en wi Masra gi wi,

(Doe mij recht, o God. Psalm 43 vers 1) Bethaniëdienst. Voorzang: Aria Da sonde na wan grani, 2. Da en wi Masra gi wi, EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 7 april 2019 5 e Lijdenszondag: Judica (Doe mij recht, o God. Psalm 43 vers 1) De Mensenzoon is niet gekomen om gediend te worden,

Nadere informatie

ONTSLAG. Ontslag na a broko fu wan wroko contract fu a basi. A musu pasa bika fu wan fu den ede san a wèt seti.

ONTSLAG. Ontslag na a broko fu wan wroko contract fu a basi. A musu pasa bika fu wan fu den ede san a wèt seti. KRUTU OSO FU HEI INSTANTIE FU CAYENNE KRAGI KRUTU OSO FU CAYENNE WET PAPIRA ONTSLAG Ontslag na a broko fu wan wroko contract fu a basi. A musu pasa bika fu wan fu den ede san a wèt seti. Economisch ontslag

Nadere informatie

Les 1 - Gado Wani Kenki Wi Kom Gersi Jezus

Les 1 - Gado Wani Kenki Wi Kom Gersi Jezus Les 1 - Gado Wani Kenki Wi Kom Gersi Jezus Romeini 12:2 En no gi pasi foe oen kom gersi grontapoe, ma meki oensrefi kenki nanga wan njoen prakseri, foe oen kan doe da wani foe Gado, disi de boen, en disi

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de Eerste Kerstdag 25 december 2018

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de Eerste Kerstdag 25 december 2018 EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de Eerste Kerstdag 25 december 2018 Ja, het woord is vlees geworden! Hij is onder ons zijn tent komen opslaan en we hebben zijn heerlijkheid gezien. Johannes

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 28 april 2019 Quasimodogeniti (Als pasgeboren kinderen. 1 Petrus 2 vers 2)

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 28 april 2019 Quasimodogeniti (Als pasgeboren kinderen. 1 Petrus 2 vers 2) EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 28 april 2019 Quasimodogeniti (Als pasgeboren kinderen. 1 Petrus 2 vers 2) Geprezen zij de God en Vader van onze Heer Jezus Christus:

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT 25 november 2018 - Eeuwigheidszondag Zing voor de HEER een nieuw lied, zing voor de HEER, heel de aarde. Psalm 96:1 BRASADEI Voorzang (Aria 67) 1. Aleluya! Preise Masra!

Nadere informatie

Betaniëdienst. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 18 maart 2018 JUDICA

Betaniëdienst. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 18 maart 2018 JUDICA EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 18 maart 2018 JUDICA Toon ons uw trouw, Heer, en geef ons uw hulp Psalm 85vers 8 Betaniëdienst Voorzang: (Aria 32) 1. Da sonde na

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 24 maart e Lijdenszondag Oculi

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 24 maart e Lijdenszondag Oculi EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 24 maart 2019 3 e Lijdenszondag Oculi (Mijn ogen zien bestendig op de Here. Psalm 25 vers 15) Wie de hand aan de ploeg slaat en achterom

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de Singikerki van zondag 17 februari 2019 Zondag Septuagesima (70 dagen voor Pasen)

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de Singikerki van zondag 17 februari 2019 Zondag Septuagesima (70 dagen voor Pasen) EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de Singikerki van zondag 17 februari 2019 Zondag Septuagesima (70 dagen voor Pasen) Niet omdat wij rechtvaardig zouden hebben gehandeld leggen wij onze

Nadere informatie

Recepten. om ritueel te baden.

Recepten. om ritueel te baden. Recepten om ritueel te baden. WINTI - OBIA 1 Inhoud. ALAKONDRE KRA TAFRA....3 KASERI WATRA FOE WASI ANOE TE JOE DE GO NA KRA TAFRA....3 Wan toe sani foe sabi foe kra tafra....3 DE ALAKONDRE PRE...4 1.

Nadere informatie

beat - beaten to beat: beat - beaten bit - bitten to bite: bit - bitten broadcast - broadcast to broadcast: broadcast - broadcast bought - bought

beat - beaten to beat: beat - beaten bit - bitten to bite: bit - bitten broadcast - broadcast to broadcast: broadcast - broadcast bought - bought was / were - been to be: was / were - been beat - beaten to beat: beat - beaten became - become to become: became - become bet - bet to bet: bet - bet bit - bitten to bite: bit - bitten blew - blown to

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 20 januari e Zondag na Epifanië

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 20 januari e Zondag na Epifanië EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 20 januari 2019 2 e Zondag na Epifanië De wet is door Mozes gegeven, de genade en waarheid zijn door Jezus Christus gekomen. Johannes

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 14 october e Zondag na Trinitatis

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 14 october e Zondag na Trinitatis EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 14 october 2018 20 e Zondag na Trinitatis Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Heer van je wil: niets anders dan recht

Nadere informatie

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

3 I always love to do the shopping. A Yes I do! B No! I hate supermarkets. C Sometimes. When my mother lets me buy chocolate.

3 I always love to do the shopping. A Yes I do! B No! I hate supermarkets. C Sometimes. When my mother lets me buy chocolate. 1 Test yourself read a Lees de vragen van de test. Waar gaat deze test over? Flash info 1 In the morning I always make my bed. A Yes. B No. C Sometimes, when I feel like it. 2 When I see an old lady with

Nadere informatie

Den scowtu e verdenki dati yu du wan strafu-strafu-sani

Den scowtu e verdenki dati yu du wan strafu-strafu-sani Den scowtu e verdenki dati yu du wan strafu-strafu-sani Den skowtu hori yu fasi, bikasi den verdenki yu, dati yu du wan strafu-sani. Wan sortu skowtu,leki skowtu tjari go na lontu-oso. A skowtu aksi yu

Nadere informatie

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag. Stilte

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag. Stilte Stilte de gemeente staat op EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag Christus zegt: Ik was dood, maar Ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb

Nadere informatie

1. will + hele werkwoord (Future Simple) 2. shall + hele werkwoord 3. to be (am/is/are) going to + hele werkwoord

1. will + hele werkwoord (Future Simple) 2. shall + hele werkwoord 3. to be (am/is/are) going to + hele werkwoord FUTURE TENSE ( TOEKOMENDE TIJD ) Hoe? 1. will + hele werkwoord (Future Simple) 2. shall + hele werkwoord 3. to be (am/is/are) going to + hele werkwoord Wanneer? Ad 1. Als iets in de toekomst zal gebeuren

Nadere informatie

adverbs & adjectives bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden

adverbs & adjectives bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden adverbs & adjectives bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden SirPalsrok @meestergijs Wat is de relatie van de woorden perfect en perfectly met de rest van de zin? That s a perfect answer. She sang perfectly.

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

irregular verbs onregelmatige werkwoorden

irregular verbs onregelmatige werkwoorden SirPalsrok @meestergijs Wanneer je een zin maakt, zul je iets moeten doen met een werkwoord. Je kan tenslotte niet het hele werkwoord gebruiken bij elk onderwerp. Bijvoorbeeld: spelen Wij spelen volleybal.

Nadere informatie

The secret key. Worksheet. flash info. Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij

The secret key. Worksheet. flash info. Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij 1 The secret key read Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij informatie over buslijnen een game een reclame flash info inside outside cross the road binnen(in) buiten steek

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 7 oktober 2018

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 7 oktober 2018 EVANGEISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT iturgie voor de dienst van zondag 7 oktober 2018 Allen zien hoopvol naar U uit, U geeft brood, op de juiste tijd. Psalm 145:15 OOGSTFEEST Voorzang: Prijs de Heer met

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 9 december 2018 Tweede Adventszondag

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 9 december 2018 Tweede Adventszondag EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 9 december 2018 Tweede Adventszondag Richt je ob en hef je hoofd, want jullie verlossing is nabij! Lucas 21,18 Voorzang Samenzang:

Nadere informatie

!!!! Wild!Peacock!Omslagdoek!! Vertaling!door!Eerlijke!Wol.!! Het!garen!voor!dit!patroon!is!te!verkrijgen!op! Benodigdheden:!!

!!!! Wild!Peacock!Omslagdoek!! Vertaling!door!Eerlijke!Wol.!! Het!garen!voor!dit!patroon!is!te!verkrijgen!op!  Benodigdheden:!! WildPeacockOmslagdoek VertalingdoorEerlijkeWol. Hetgarenvoorditpatroonisteverkrijgenopwww.eerlijkewol.nl Benodigdheden: 4strengenWildPeacockRecycledSilkYarn rondbreinaaldnr8(jekuntnatuurlijkookgewonebreinaaldengebruiken,maar

Nadere informatie

Example. Dutch language lesson. Dutch & German Language Education Pieter Wielick

Example. Dutch language lesson. Dutch & German Language Education Pieter Wielick Example Dutch language lesson Demonstrative Adjectives Close: dit and deze `dit' agrees with `het' and is used to indicate objects that are close, like `this' in English. `deze' agrees with `de' and is

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 21 april 2019 Eerste Paasdag

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 21 april 2019 Eerste Paasdag EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 21 april 2019 Eerste Paasdag Christus zegt: Ik was dood, maar Ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb de sleutels van de dood en

Nadere informatie

BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans

BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans [in Sranan Tongo:] Blesi fu na kontren, nanga na oso, nanga na presi, nanga na foto, nanga na ati, nanga na bergi, nanga na kibripe, nanga

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 9 september 2018 15 e Zondag na Trinitatis U moet uw zorgen op Hem afwentelen, want u ligt Hem na aan het hart. 1 Petrus 5 vers 7

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Janne s 4 e engeltjesdag

Janne s 4 e engeltjesdag Janne s 4 e engeltjesdag Filmpje: La Luna - Pixar Tekst: Anoniem verdriet - Marinus van den Berg Er zijn vrouwen die moeder en mannen die vader zijn maar bijna niemand weet het ze verwachten een kind ze

Nadere informatie

DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT

DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT J. W. GONGGRYP & C. DUBELAAR DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT Een onzer heeft in de eerste aflevering van de Meuuv /«discae Girfs ^ een overzicht gegeven van de ontwikkeling van het Djoeka-schrift

Nadere informatie

42 - Daar ruist langs de wolken Een trouwe vriend woont in de hemel Fluistering der hoop Wees getrouw...

42 - Daar ruist langs de wolken Een trouwe vriend woont in de hemel Fluistering der hoop Wees getrouw... Inhoudsoverzicht. Inhoudsoverzicht.... 3 Voorwoord.... 9 Gebeden... 9 Wi tata na hemel... 9 Onze vader... 9 Wees gegroet Maria.... 9 Psalmen.... 10 PSALM 121... 10 PSALM 100... 10 PSALM 23... 10 De liederen

Nadere informatie

The first line of the input contains an integer $t \in \mathbb{n}$. This is followed by $t$ lines of text. This text consists of:

The first line of the input contains an integer $t \in \mathbb{n}$. This is followed by $t$ lines of text. This text consists of: Document properties Most word processors show some properties of the text in a document, such as the number of words or the number of letters in that document. Write a program that can determine some of

Nadere informatie

LAPOP: Suriname, 2014 Vanderbilt University All rights reserved.

LAPOP: Suriname, 2014 Vanderbilt University All rights reserved. Vragenlijstnombroe Suriname 2014, Version # 15.2.4.4 IRB Approval: 110627 University of the West Indies, Mona, Jamaica LAPOP: Suriname, 2014 Vanderbilt University 2012. All rights reserved. PAIS. Kondre:

Nadere informatie

Pattern Cronelia s Seashell blanket

Pattern Cronelia s Seashell blanket Pattern Cronelia s Seashell blanket I got the inspiration for his blanket from a postcard I once bought. Pagina 1 Cygnet Yarns has lovely colours in their range that reminded me of those shells. For this

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van 23 december 2018 Vierde Adventszondag

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van 23 december 2018 Vierde Adventszondag EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van 23 december 2018 Vierde Adventszondag Verblijdt u in de Here te allen tijde! Wederom zal ik zeggen: Verblijdt u! De Here is nabij. Fil.

Nadere informatie

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 16 april 2017 Eerste Paasdag. Stilte

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 16 april 2017 Eerste Paasdag. Stilte Stilte de gemeente staat op EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 16 april 2017 Eerste Paasdag Christus zegt: Ik was dood, maar Ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb

Nadere informatie

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk?

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? 1 Festival Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? for the first time reach voor de eerste keer bereiken 2 Questions Lees de tekst. Beantwoord

Nadere informatie

Vergelijken in het Engels

Vergelijken in het Engels Vergelijken in het Engels Om te vergelijken in het Engels, moet je de verschillende trappen van vergelijking kennen. Er bestaat een stellende trap (de basis: bijvoeglijk naamwoord), een vergrotende trap

Nadere informatie

Het verschil met de zinnetjes uit les1 is dat deze zinnen ontkennende zinnen zijn.

Het verschil met de zinnetjes uit les1 is dat deze zinnen ontkennende zinnen zijn. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON TWO Beste leerling! Fijn dat je aan deze tweede les begonnen bent! We hebben het nog even over de planning van het huiswerk. Leerlingen hanteren meestal de volgende regel:

Nadere informatie

Examen Moderne Vreemde Taal Engels

Examen Moderne Vreemde Taal Engels Examen Moderne Vreemde Taal Engels Niveau : KSE Opgavenummer : EN(0) Examenduur : 60 minuten Instructies Dit examen bevat 6 opdrachten. Vul in het onderstaande vak uw gegevens in Beantwoord de vragen zo

Nadere informatie

Jubilate (Juicht Gode, gij ganse aarde. Psalm 66 vers 1)

Jubilate (Juicht Gode, gij ganse aarde. Psalm 66 vers 1) EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 12 mei 2019 Jubilate (Juicht Gode, gij ganse aarde. Psalm 66 vers 1) Daarom is iemand die één met Christus is, een nieuwe schepping.

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 28 oktober e Zondag na Trinitatis

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 28 oktober e Zondag na Trinitatis EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 28 oktober 2018 22 e Zondag na Trinitatis Bij U is vergeving, daarom eert men U met ontzag. Psalm 130 vers 4 Voorzang: (Aria 66)

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 21 oktober e Zondag na Trinitatis

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 21 oktober e Zondag na Trinitatis EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 21 oktober 2018 21 e Zondag na Trinitatis Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede. Romeinen

Nadere informatie

Woorden Engels 1. Doelgroepen Woorden Engels 1. Omschrijving Woorden Engels 1

Woorden Engels 1. Doelgroepen Woorden Engels 1. Omschrijving Woorden Engels 1 Woorden Engels 1 Het belangrijkste doel van het programma Woorden Engels 1 is het aanleren van woorden. Er wordt echter ook aandacht besteed aan het afleiden van woordbetekenissen uit de context. Doelgroepen

Nadere informatie

Ondrofeni sa leri ju: Tori's

Ondrofeni sa leri ju: Tori's Samengesteld door A.H.P. de Groot en A. Donicie bron A.H.P. de Groot en A. Donicie,. N.V. Varekamp & Co, Paramaribo [ca. 1950] Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/groo050ondr01_01/colofon.htm

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 22 juli e Zondag na Trinitatis

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 22 juli e Zondag na Trinitatis EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 22 juli 2018 8 e Zondag na Trinitatis Nu bent u licht, door uw bestaan in de Heer. Ga de weg van de kinderen van het licht. Het licht

Nadere informatie

4,9. Antwoorden door een scholier 1354 woorden 25 december keer beoordeeld

4,9. Antwoorden door een scholier 1354 woorden 25 december keer beoordeeld Antwoorden door een scholier 1354 woorden 25 december 2010 4,9 210 keer beoordeeld Vak Engels 1. cybercity wheelchair computers older Holland friends Nigeria shop tea 2. 1= false 2= true 3= true 4= false

Nadere informatie

BEAR. Do you need protection? A bear can help you, because it is big and stands for power. BEAVER

BEAR. Do you need protection? A bear can help you, because it is big and stands for power. BEAVER 1 Power animals Lees de tekst hieronder en beantwoord de vraag. Animal symbol guide Which power animal do you need for help? Discover it in this animal symbol guide. LION BEAR ROOSTER When you are weak,

Nadere informatie

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden:

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden: ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FOUR Beste leerling! Nog één keer wil aandacht schenken aan de huiswerkplanning. Ik wil je aandacht vragen voor het zinnetje uit les 1: Doe nooit twee talen achter elkaar!

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 24 februari Dagen voor Pasen

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 24 februari Dagen voor Pasen EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 24 februari 2019 60 Dagen voor Pasen Kom en zie Gods daden; ontzagwekkend is Zijn doen voor de mensenkinderen Psalm 66:5 Voorzang

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 2.1: My family Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: brother, sister, cousin, mother, father, aunt, uncle, grandmother,

Nadere informatie

DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD

DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 11 THE FUTURE PERFECT TENSE DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD 11.1 FUTURE PERFECT The Future Perfect oftewel de Voltooid Tegenwoordig Toekomende Tijd bestaat uit "will" of "shall"

Nadere informatie

Listen. Twenty One Pilots Niveau 3a Song 4 Lesson B Worksheet. a Luister naar wat Leo, Tina en Martin vertellen. Omcirkel het juiste antwoord.

Listen. Twenty One Pilots Niveau 3a Song 4 Lesson B Worksheet. a Luister naar wat Leo, Tina en Martin vertellen. Omcirkel het juiste antwoord. 1 Listen a Luister naar wat Leo, Tina en Martin vertellen. Omcirkel het juiste antwoord. 1 Leo is a kid / a teenager / a grown-up. 2 Tina is a kid / a teenager / a grown-up. 3 Martin is a kid / a teenager

Nadere informatie

Win a meet and greet with Adam Young from the band Owl City!

Win a meet and greet with Adam Young from the band Owl City! 1 Meet and greet read Lees de tekst. Wat is de prijs die je kunt winnen? early too late on time vroeg te laat op tijd Win a meet and greet with Adam Young from the band Owl City! Do you have a special

Nadere informatie

Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra.

Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra. SCENE 1 Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra. M MA So mek mi kom bèl Nina even dan mi sab taki mi bèl ala sma k ba. Ja... Melvin? En dati e kom

Nadere informatie

Nieuwe Surinaamse verhalen

Nieuwe Surinaamse verhalen samenstelling Michiel van Kempen bron Michiel van Kempen (samenstelling),. Uitgeverij De Volksboekwinkel, Paramaribo 1986 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/kemp009nieu01_01/colofon.htm

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart:

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart: Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011 Week 14 feb. 18 feb. : Week 21 feb. 25 feb.: Week 28 feb-4 maart: Week 7 maart- 11 maart: dieren op het land dieren in de lucht dieren in de

Nadere informatie

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 1 april 2018 Eerste Paasdag. Stilte

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 1 april 2018 Eerste Paasdag. Stilte Stilte de gemeente staat op EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 1 april 2018 Eerste Paasdag Christus zegt: Ik was dood, maar Ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 4 november e Zondag na Trinitatis

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 4 november e Zondag na Trinitatis EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 4 november 2018 23 e Zondag na Trinitatis Verschijnen zal de verheven en enige heerser, de hoogste Heer en koning. Hij alleen is

Nadere informatie

AmericasBarometer: Suriname, 2010 Vanderbilt University All rights reserved.

AmericasBarometer: Suriname, 2010 Vanderbilt University All rights reserved. LAPOP AmericasBarometer 2010 Master Core Version # 10.2a IRB Approval: # 090103 LOGO OF LOCAL PARTNER INSTITUTION TO BE INSERTED HERE AmericasBarometer: Suriname, 2010 Vanderbilt University 2010. All rights

Nadere informatie

Het is een nacht - Guus Meeuwis

Het is een nacht - Guus Meeuwis - Guus Meeuwis Je vraagt of ik zin heb in een sigaret Het is twee uur 's nachts We liggen op bed In een hotel in een stad Waar niemand ons hoort Waar niemand ons kent En niemand ons stoort Op de vloer

Nadere informatie

DANKDIENST 45 JAAR EBGU

DANKDIENST 45 JAAR EBGU Voorzang: Prijs de Heer met blijde galmen! (JdH 446) 1. Prijst de Heer met blijde galmen, Gij mijn ziel, hebt rijke stof; k zal, zo lang ik leef, mijn psalmen / vrolijk wijden aan Zijn lof; k zal, zo lang

Nadere informatie

voltooid tegenwoordige tijd

voltooid tegenwoordige tijd SirPalsrok @meestergijs It has taken me a while to make this grammar explanation. My life has been quite busy and for that reason I had little time. My week was full of highs and lows. This past weekend

Nadere informatie

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet 1 Free time! read a Stel je hebt een dag vrij van school. Schrijf op wat je dan gaat doen. b Lees de tekst en schrijf op welke dingen Brian en Brenda voorstellen om te doen op een vrije dag. Free time

Nadere informatie

Vergaderen in het Engels

Vergaderen in het Engels Vergaderen in het Engels In dit artikel beschrijven we verschillende situaties die zich kunnen voordoen tijdens een business meeting. Na het doorlopen van deze zinnen zal je genoeg kennis hebben om je

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend PRESENT SIMPLE TENSE ( onvoltooid tegenwoordige tijd ) Hoe? > hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is!! als een werkwoord eindigt op een s-klank ( s,ch x) werkw. + es!! als een

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Reizen Gezondheid. Gezondheid - Noodgeval. Gezondheid - Bij de dokter. I need to go to the hospital. Zeggen dat je naar het ziekenhuis moet

Reizen Gezondheid. Gezondheid - Noodgeval. Gezondheid - Bij de dokter. I need to go to the hospital. Zeggen dat je naar het ziekenhuis moet - Noodgeval I need to go to the hospital. Zeggen dat je naar het ziekenhuis moet I feel sick. I need to see a doctor immediately! Om ogenblikkelijke medische hulp vragen Help! Om onmiddelijke medische

Nadere informatie

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s Score Wim Henderickx ZOON VAN EROS for soprano and piano poems by Hans Andreus Part I: Het hart van de nacht Part II: Ik heb je liever Part III: Voor een dag van morgen 1 NORSK MUSIKFORLAG a/s ZOON VAN

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 januari e Zondag na Epifanië

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 januari e Zondag na Epifanië EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 januari 2019 3 e Zondag na Epifanië Uit het oosten en het westen en het noorden en het zuiden zullen ze komen, en ze zullen aan

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

ERVARINGSDESKUNDIGEN & HERSTELONDERSTEUNING

ERVARINGSDESKUNDIGEN & HERSTELONDERSTEUNING ERVARINGSDESKUNDIGEN & HERSTELONDERSTEUNING Samenstelling & Presentatie Menno van Veen I LL BE YOUR MIRROR I'll be your mirror Reflect what you are, in case you don't know I'll be the wind, the rain and

Nadere informatie

Hulpwerkwoorden (een selectie)

Hulpwerkwoorden (een selectie) Hulpwerkwoorden (een selectie) SirPalsrok @meestergijs Ik kan... Ik moet modal verbs We zouden moeten Ik kon Ik ben in staat Ik wil heel graag Ik mag Ik kan... Ik moet modal verbs We zouden moeten Ik kon

Nadere informatie

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 8 juli e Zondag na Trinitatis

EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 8 juli e Zondag na Trinitatis EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 8 juli 2018 6 e Zondag na Trinitatis Dit zegt de Heer, die jou schiep, Jakob, die jou vormde, Israël: Wees niet bang, want Ik zal

Nadere informatie

De wereld waarin we leven

De wereld waarin we leven De wereld waarin we leven Die de aarde boetseerde Die de aarde boetseerde, grondvestte, vasthoudt, die haar niet geschapen heeft als een chaos, maar opdat zij ingericht en bewoond wordt - die niet heeft

Nadere informatie

Programmaboekje [4 MEI MEI 2017]

Programmaboekje [4 MEI MEI 2017] 2017 Programmaboekje [4 MEI 1947 4 MEI 2017] 70 jarige jubileum Zeventig jaar NAKS: een mijlpaal een prestatie! Ja, wij zijn trots dat de organisatie die gestoeld is op vrijwilligerswerk na 70 jaar nog

Nadere informatie

Iets over de taal en de sprookjes van Suriname

Iets over de taal en de sprookjes van Suriname Iets over de taal en de sprookjes van Suriname Antoon Donicie bron, in: De West-Indische Gids 33 (1952), p. 153-173. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/doni001iets01_01/colofon.htm 2008

Nadere informatie

Engels en Dyslexie. Inzagedeel. Kees Siepelinga

Engels en Dyslexie. Inzagedeel. Kees Siepelinga Engels en Dyslexie Inzagedeel Kees Siepelinga SGA Onderwijs 2018 Deze reader is in copyright, dit betekent dat er geen kopieën gemaakt mogen worden zonder dat hier toestemming voor gegeven is door SGA

Nadere informatie

KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN

KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN Welkomstwoord - 2 - Komt allen tezamen, jubelend van vreugde: komt nu, o komt nu naar Bethlehem Ziet nu de Vorst der engelen hier

Nadere informatie

Reizen Gezondheid. Gezondheid - Noodgeval. Gezondheid - Bij de dokter. Zeggen dat je naar het ziekenhuis moet. Om ogenblikkelijke medische hulp vragen

Reizen Gezondheid. Gezondheid - Noodgeval. Gezondheid - Bij de dokter. Zeggen dat je naar het ziekenhuis moet. Om ogenblikkelijke medische hulp vragen - Noodgeval Ik moet naar het ziekenhuis Zeggen dat je naar het ziekenhuis moet Ik voel me niet lekker. I need to go to the hospital. I feel sick. Ik moet onmiddelijk naar de dokter! Om ogenblikkelijke

Nadere informatie

Sranan odo buku. Guno Hoen. bron Guno Hoen, Sranan odo buku. Z.n., Paramaribo 1989 (2de druk) 2016 dbnl / erven Guno Hoen

Sranan odo buku. Guno Hoen. bron Guno Hoen, Sranan odo buku. Z.n., Paramaribo 1989 (2de druk) 2016 dbnl / erven Guno Hoen Sranan odo buku Guno Hoen bron. Z.n., Paramaribo 1989 (2de druk) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/hoen042sran01_01/colofon.php 2016 dbnl / erven Guno Hoen binnenkant voorplat DE HERE

Nadere informatie

KRA TAFRA. AKRA en de ZIEL. In de Winti religie

KRA TAFRA. AKRA en de ZIEL. In de Winti religie KRA TAFRA AKRA en de ZIEL In de Winti religie Inhoud. Inhoud....2 Definitie van de KRA AKRA en de ZIEL in de Winti cultuur....3 Inleiding....3 KRA of ZIEL....3 ZIEL of JEJE....3 KRA of AKRA....3 DEFINITIE

Nadere informatie

Grammar Book 1KGT. Name: Class:

Grammar Book 1KGT. Name: Class: Grammar Book 1KGT Name: Class: Persoonlijke voornaamwoorden (1)... 2 Persoonlijke voornaamwoorden (2)... 2 Bezittelijke voornaamwoorden... 2 Het werkwoord zijn (be)... 2 Het werkwoord kunnen (can)... 2

Nadere informatie

ROGATE (Bidt!) Geloofd zij God, Die mijn gebed niet heeft afgewezen, en Zijn goedertierenheid mij niet heeft ontzegd Psalm 66:20 (HSV)

ROGATE (Bidt!) Geloofd zij God, Die mijn gebed niet heeft afgewezen, en Zijn goedertierenheid mij niet heeft ontzegd Psalm 66:20 (HSV) Refrein: Tel uw zegeningen, één voor één, tel ze allen en vergeet er geen. Tel ze alle, noem ze één voor één, en ge ziet Gods liefde dan door alles heen. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor

Nadere informatie

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships?

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? 1 Animal friends read Lees de tekst. Waar gaat deze tekst over? Animal friends You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? Look at this mouse

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

LESBRIEF onderbouw. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House. Ed Sheeran

LESBRIEF onderbouw. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House. Ed Sheeran LESBRIEF onderbouw MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House Ed Sheeran Inleiding Lego House is één van de recente hits van singer-songwriter Ed Sheeran. In deze lesbrief ga je met dit nummer aan de

Nadere informatie

Wortubuku fu Sranan Tongo

Wortubuku fu Sranan Tongo Wortubuku fu Sranan Tongo Sranan Tongo Nederlands Woordenboek Redaktie: John Wilner Medewerkers: Ronald Pinas, Lucien Donk, Hertoch Linger Arnie Lo-Ning-Hing, Tieneke MacBean, Celita Zebeda-Bendt, Chiquita

Nadere informatie

"Faithful God" For You are a lamp to my feet A light to my path You're the hand that's holding me

Faithful God For You are a lamp to my feet A light to my path You're the hand that's holding me "Faithful God" May the grace that sought my heart on that first day Be the grace that binds my heart to stay May the truth that opened up my eyes on that first time Be the thoughts on my mind that never

Nadere informatie

Herfst / Winter 2018

Herfst / Winter 2018 Herfst / Winter 2018 Basisringen 8 mm SS 14,95 G-R-ZW Basisringen 10 mm Basisringen 12 mm Basisringen 14 mm Basisringen 16 mm 2 Zirkonia basisring 10 mm SS 39,95 G-R 42,50 Een zirkonia basisring van 10

Nadere informatie

Luister alsjeblieft naar een opname als je de vragen beantwoordt of speel de stukken zelf!

Luister alsjeblieft naar een opname als je de vragen beantwoordt of speel de stukken zelf! Martijn Hooning COLLEGE ANALYSE OPDRACHT 1 9 september 2009 Hierbij een paar vragen over twee stukken die we deze week en vorige week hebben besproken: Mondnacht van Schumann, en het eerste deel van het

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie