In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden,"

Transcriptie

1 G. Koefoed De eenlettergrepige e woorden in het In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 129 (1973), no: 2/3, Leiden, This PDF-file was downloaded from

2 G. KOEFOED DE EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 1. Introductie In een recent artikel in het Journal of African Languages heeft J. Voorhoeve aangetoond, dat er regelmatige klankcorrespondenties bestaan tussen e woorden van e en Nederlandse afkomst enerzijds en de e, resp. Nederlandse woorden waarvan ze zijn afgeleid, anderzijds. Wat betreft het e deel van het e lexicon heeft Echteld in zijn dissertatie van 1961 de dikwijls radikale klankovergangen al enigszins geordend, maar hij heeft er daarbij niet naar gestreefd exakt geformuleerde 'klankwetten' op te stellen. Het artikel van Voorhoeve toont aan dat dit heel wel mogelijk is, mits men het materiaal homogeen houdt. Dit houdt o.m. in dat men twintigsteeeuwse ontleningen, zoals afseit (<Eng. off-side) en brek (<Eng. break), niet op gelijke voet met de ontleningen uit de begintijd van het behandelt. Voorhoeve beperkt zijn materiaal voorts tot de verba, en onderzoekt daarvan alleen de beklemtoonde klinkers (in tegenstelling tot Echteld, die beklemtoonde en onbeklemtoonde niet apart behandelt). In het onderstaande wil ik een aanvulling geven op het onderzoek van Voorhoeve, in twee opzichten: ten eerste zal ik nagaan of de voor verba gevonden correspondenties ook voor niet-verba gelden en ten tweede zal ik onderzoeken of er regels zijn' te vinden voor de onbeklemtoonde slotklinker van e woorden. Mijn materiaal bestaat uit al die e woorden die volgens Echteld óp een eenlettergrepig woord teruggaan (of kunnen teruggaan), aangevuld met enkele woorden uit de Woordenlijst van het Sranan-tongo waarvoor een soortgelijke afkomst denkbaar of zeer waarschijnlijk is, maar die bij Echteld ontbreken. Hat of Sranan-tongo is de taal - van de creoolse bevolking van Paramaribo en omgeving. Het moet in de 2e helft van de 17e eeuw ontstaan zijn, vermoedelijk op basis van een reeds bestaand 'pidgin-portugees', en al spoedig gecreoliseerd zijn, d.w.z. moedertaal geworden van de slaven in de stad en op de plantages.

3 322 G. KOEFOED 2. Woorden die in het eenlettergrepig blijven Ik verdeel de behandelde woorden in drie categorieën, A, B en C, die als volgt worden gedefinieerd: A. woorden die in het op een klinker of tweeklank eindigen; B. woorden die in het op -m of -n eindigen; C. alle overige. De woorden van de categorieën A en B blijven in het eenlettergrepig, de C-woorden worden tweelettergrepig door toevoeging van een onbeklemtoonde slotklinker. Voorbeelden: A. you - joe, blow - bro, day - dé; B. name - nen, clean - krin; C. strong - tranga, blind - breni, broad - bradi, jump - djompo." De regel heeft uitzonderingen naar twee kanten: enerzijds B-woorden die tweelettergrepig worden, anderzijds C-woorden die geen toegevoegde klinker krijgen: B-woorden die in het tweelettergrepig zijn geworden: ini van in; f ini, indien dit van fine zou worden afgeleid; Portugese herkomst is hier echter veel waarschijnlijker (Echteld, blz. 86); skoema, door Echteld afgeleid van scum; ook in zijn vocalisme is skoema nogal uitzonderlijk (men verwacht voor /A/ /o/ en niet /oe/, en bovendien is de combinatie -oe-a in het hier onderzochte deel van het e lexicon zeldzaam zie paragraaf 4), zodat de identificatie scum - skoema twijfelachtig is. C-woorden die in het eenlettergrepig zijn gebleven: tan van E. stand; min van E. mind, maar hiervoor geldt weer dat ook de klinker niet aan het normale patroon beantwoordt (vergelijk: blind - breni, find - feni); 2 Ik gebruik de spelling van de Woordenlijst; deze sluit zich enigszins aan bij de Nederlandse spellingstraditie: oe staat voor de gesloten geronde achterklinker [u], é staat voor een tweeklank [ei], j staat voor de glide [y]. De tweeklanken [ou] en [au] worden gespeld als ow en aw. Het spelteken e duidt een tamelijk gesloten, korte klinker aan.

4 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS we van E. well; ke van E. care. 3. Correspondenties in de beklemtoonde klinkers Voor de beklemtoonde klinkers in gesloten lettergrepen (de categorieën B en C) heeft Voorhoeve, wat betreft de verba, de volgende correspondenties met e klinkers gevonden: Sur. /i/ representeert Eng. /i:/ (speak - piki, sleep - sribi) /!/ {kill - kiri, split - priti) Sur. /ef representeert Eng. /e/ (dress - dresi, red - redi) /ia/ (hear - jere, ears - esi) /ei/ {name - nen, take - teki) /sa/ (wear - weri, square kweri) /ai/ (bite - beti, blind - breni) Sur. /a/ representeert Eng. /ae/ {back - baka, that - dati) /a:/ {laugh - lafoe, bark - barki) /o/ {lost - lasi, knock - naki) /o:/ {bawl - bari, walk - waka) /a:/ (alleen in search - sasi en hurt - ati) Sur. /o/ representeert Eng. /a:/ {turn --.tron, worh - wroko) /A/ {love - lobi, rub - lobi) /ou/ {boat - boto, toad - todo) /os/ {more - mor o, shore - sjoro) /au/ {proud - prodo, house - oso) /oi/ {spoil - pori, boil - bori) Sur. /oef representeert Eng. /u/ {fuil - foeroe, look - loekoe) /u:/ {loose - loesoe, wood - oedoe) Al deze correspondenties blijken ook te bestaan in de niet-verbale categorieën; het aantal uitzonderingen neemt nauwelijks toe. We sommen ze hieronder op, sommige met enig commentaar: Eng. /i:/ niet beantwoordend aan Sur. /i/: meat - meti; peas - pesi; jeast - fesa (dat echter vermoedelijk niet van e afkomst is); dream - dren;

5 324 G. KOEFOED Het valt op dat de uitzonderingen optreden bij e woorden waar /i:/ als -ea- wordt gespeld (vergelijk echter: heap - ipi, speak - piki, leave - libi). Waar /i:/ als -ee- of als -ie- gespeld wordt, vinden we zonder uitzondering Sur. /i/. Eng. /I/ niet beantwoordend aan Sur. /i/: if - efoe, efi; pit - peti (afleiding van Nederlands put lost vermoedelijk niets op); chip - tjepi; pill - peri (misschien van Nederlands pil); milk - merki (misschien van Nederlands melk); him -en; swim-swen (door Voorhoeve als Nederlandse ontlening beschouwd); mix - moksi. Eng. /e/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: quench - kwinsi. Eng. /ia/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: het onderzochte materiaal bevat slechts vier e woorden met (ia), te weten: hear - jere, ears - esi, dear - diri, beer - biri. Voorhoeve citeert nog het tweelettergrepige weary - weri. Twee van de vijf zouden dus uitzonderingen zijn; echter, voor biri is Nederlandse oorsprong heel goed mogelijk, voor diri zelfs waarschijnlijk, gezien zijn betekenis (het betekent altijd duur, nooit dierbaar): Eng. /ei/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: grate - griti; mate -mati; embrace -brasa; vanwege het finale, accent (brasd) is dit echter zeker een Portugese ontlening; place - prasi (eerder van Nederlands. plaats; er bestaat daarnaast een woord presi, dat regelmatig van place kan worden afgeleid); sail - séri (hier duidt de /é/ op Nederlandse herkomst); eight - aiti. /ES/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: geen geval; de lijst bevat slechts twee e woorden met /ea/, beide in het met /e/: wear - weri, square - kweri.

6 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 325 Eng. /ai/ niet beantwoordend aan Sur. /e/: fire - faja, een uniek geval omdat dit het enige e woord op /aia/ is; Voorhoeve geeft als voorbeeld van een recente ontlening wajalès (<wireless) met dezelfde klankovergang; mind - mandi (identificatie twijfelachtig); mind-min (idem, zie paragraaf 3); drive - dribi (de /b/ in het e woord duidt op e herkomst; vergelijk drifi.van.ned. drijven);.. five-féfi (zowel de/é/ als de intervocalische /f/ maken Nederlandse herkomst praktisch zeker);. - rice - alési (mogelijk van Nederlands rijst); fine - fini (zeer waarschijnlijk van Portugese afkomst). Eng. /ae/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: catch - kisi. Eng. /a:/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: geen geval. Eng. /o/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: drop - dropoe (door Voorhoeve als Nederlandse ontlening beschouwd); cloth - krosi; chop -tjopoe (door Voorhoeve genoemd als. woord van; onzekere herkomst; er bestaat daarnaast tjapoe met regelmatige klankovergang). Eng. /o:/ niet beantwoordend aan Sur. /a/: geen geval. Eng. /s:/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: hurt - ati; search - sasi (zie Voorhoeve, blz. 61). Eng. /A/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: blood - broedoe; drunk - droengoe; must - moesoe; scum - skoema; sunk - soengoe; '

7 326 ^ G. KOEFOED thrust - troesoe; Voorhoeve, blz. 63: "The four nu uitgebreid tot zes, GK final examples might be explained by a different distribution of the split of the English ME. lax /u/ in the 17th century"; one - wan. Eng. /ou/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: old - owroe; cold - kowroe; deze twee woorden lijken, samen met fowl - f owroe, aan een aparte regel te beantwoorden, geldend voor /ou/ en /au/ voor /l/; hierop is ori (<hold) dan weer een uitzondering; gowtoe moet vanwege zijn /t/ van Ned. goud worden afgeleid. Eng. /oa/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: court - kroetoe; horse - asi; short - sjatoe; de laatste twee woorden hebben de klinker die men zou verwachten als de e vormen /o/ i.p.v. /oa/ hadden. Eng. /au/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: flour - froewa; sour - soewa (deze twee volgen kennelijk een aparte regel, geldend voor /aua/; fowl - f owroe (zie commentaar bij old - owroe en cold - kowroe hierboven). Eng. /oi/ niet beantwoordend aan Sur. /o/: geen geval; het materiaal bevat slechts boü-bori en spoil-pori, beide 'regelmatig'. Eng. /u/ niet beantwoordend aan Sur. /oe/: put - poti (zie opmerking bij blood - broedoe en de overige gevallen van het 'omgekeerde': Sur. /oe/ beantwoordend aan Eng. /A/. Eng. /u:/ niet beantwoordend aan Sur. /oe/: geen geval. Voor de woorden van categorie A, woorden met open lettergrepen dus, gelden de volgende klankcorrespondenties:

8 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 327 Sur. /i/ representeert Eng. /i:/ (see - si, we - wi etc.; geen uitzonderingen) Sur. /oe/ representeert Eng. /u/ Sur. /o/ representeert Eng. /ou/ (you - joe, true - troe etc; geen uitzonderingen) (row - lo, go - go etc; geen uitzonderingen) Sur: /a/ representeert Eng. /o:/ (saw - sa). Tot zover stemmen deze regels overeen met die voor de woorden met gesloten lettergrepen; de volgende gelden alleen voor A-woorden: Sur. /aw/ representeert Eng. /au/: cow - kaw Sur. /oi/ representeert Eng. /oi/: boy - hoi. Onregelmatig zijn tenslotte de correspondenties tussen Sur. /é/ en /ai/ enerzijds en Eng. /ei/ en /ai/ anderzijds: Sur. /é/ staat voor Eng. /ei/ in: play - pré, day - dé; voor Eng. /ai/ in: dry - dré, fly - f ré, cry - kré, He - lé, : try - tré, tie - tité, high - (h)é. Sur. /ai/ staat voor Eng. /ei/ in: pay - pai; voor Eng. /ai/ in: eye - ai, buy - bai, tie - tai. De regel die Voorhoeve hiervoor voorstelt, luidt aldus: in contact met voorafgaand /r/ staat Sur. /é/ voor Eng. /ei/ en /ai/, in de overige gevallen vinden we voor Eng. /ei/ en /ai/ in het /ai/. De woorden dé, lé, tité en (h)é zijn hiermee echter niet in overeenstemming. Een samenvatting van deze paragraaf luidt aldus: de voor verba gevonden klankcorrespondenties tussen beklemtoonde klinkers in e en e woorden gelden ook voor de nietverbale categorieën de hier besproken klankovergangen zijn dus niet grammaticaal geconditioneerd; er kunnen een paar regels aan toegevoegd worden (weliswaar met minimaal bereik), en wel: Eng. /aua/ geeft Sur. /oewa/, Eng. /aia/ geeft Sur. /aja/ en Eng /au/ en /ou/ vóór /e/ geeft Sur. /ow/; de regel die Voorhoeve geeft voor de afwisseling van Sur. /é/ en /ai/ in open lettergreep is vermoedelijk onjuist.

9 328 G. KOEFOED 4. De onbeklemtoonde slotklinker in e woorden In het totale e lexicon woorden van Afrikaanse, Portugese, e en Nederlandse afkomst bij elkaar is voor de ongelede woorden het structuurtype //C(C)VC(C)V// in de meerderheid. Voor de onbeklemtoonde slotklinker in dit type" lijkt het op het eerste gezicht moeilijk preciesere regels te geven dan bijvoorbeeld wat Echteld schrijft (blz. 54): "It is striking that in most cases the vowel suffixed to the word is identical to the preceding vowel. In case of disharmony between the two the additional one is generally of a higher tongueposition (...) The reverse is exceptional." Echteld heeft de volgende combinaties van eerste en tweede klinker genoteerd: -oe-oe, -oe-i (alleen in busi?), -oe-a; -o-o, -o-óe, -o-i, -o-a; -a-a, -a-oe, -a-o (alleen in gado), -a-i; -e-e, -e-i, -e-a; (maar -e-oe komt ook voor: efoe, trefoe); -i-i, -i-a; -ow-oe; -ai-i; -é-i; -oi-i; -oei-i. Men kan dit als volgt samenvatten: -e is als slotklinker alleen mogelijk bij voorafgaand -e-; -o is als slotklinker alleen mogelijk bij voorafgaand -o- (uitzondering: gado); woorden met -ow- hebben altijd -oe, woorden met -ai-, -é-, -oi- of -oeihebben steeds -i als slotklinker; een uitgesloten combinatie is voorts: -i-oe. In het geval van -a- als eerste klinker schijnt de aard van de slotklinker tot op zekere hoogte bepaald te worden door de voorafgaande medeklinker. Voorhoeve geeft hiervoor (blz. 68): "stressed /a/ favours final unstressed /a/ af ter a velar consonant:...; stressed /a/ favours final unstressed /i/ af ter an alveolar consonant:...; stressed /a/ favours final unstressed /oe/ after a bilabial consonant", maar noteert ook talrijke afwijkende gevallen. Ook hier zou het kunnen zijn dat er meer regelmatigheid te voor-

10 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 329 schijn komt als men het materiaal homogeen houdt. Een eerste stap is de woorden van verschillende herkomst uit elkaar te houden en zich te concentreren op woorden die uit één taal afkomstig zijn (in dit geval ). Voorts ben ik ervan uitgegaan, dat men onderscheid moet maken tussen die woorden waarin de onbeklemtoonde slotklinker gezien kan worden als representant van een onbeklemtoonde e klinker (dat zijn dus de woorden die op tweelettergrepige e woorden teruggaan) en de woorden die van eenlettergrepige e woorden zijn afgeleid, waarbij de slotklinker als het ware 'uit het niets' te voorschijn is gekomen. Voorbeelden van de eerste soort zijn: bada (<bother), brada (<brother), dobroe (<double); van de tweede soort: bradi (<broad), todo (< toad),,lafoe (<laugh). Alleen bij deze laatste kan men met recht van toegevoegde vocalen spreken. Uit het criterium waarop ik mijn materiaal heb geselecteerd, blijkt al dat ik me alleen met de tweede soort zal bezighouden. De verwachting op deze wijze regelmaat te vinden, wordt overigens niet ten volle bevestigd. Eventuele regels voor de toegevoegde klinkers kunnen in theorie zowel aan factoren in de e klankvormen refereren als aan factoren in de klankvorm van de e woorden. Het zal blijken dat de gevonden regels inderdaad zowel door 'e' als 'e' factoren worden geconditioneerd. Bovendien gelden de regels uiteraard alleen voor woorden van groep C, die evenals het totale hier behandelde materiaal op kenmerken van de e woorden is gedefinieerd. Ik wijs hierop; om duidelijk te maken dat deze regels niet beschouwd kunnen worden als 'morfeem-structuurregels van het '. Of deze regels eventueel ook een psychologiscke interpretatie kunnen hebben, is r onduidelijk, 3 maar in elk geval niet in-deze zin dat ze deel uit zouden maken van de 'competentie' van de spreker van het. Hieronder volgen nu eerst de regels met voorbeelden (de nummering impliceert geen volgorde), vervolgens een opsomming van de uitzonderingen en tenslotte enig commentaar De regels 3 (1) De woorden met beklemtoond -i- hebben -i als toegevoegde slotklinker: big - bigi, believe.-. bribi, deep - dipi, this - dist, speak - piki en talrijke andere. Dé psychologische betekenis van deze regels zou kunnen zijn, dat ze ons iets zeggen over de perceptie van de e klanken door de negers die in de 17e eeuw in Suriname kwamen.

11 330 G. KOEFOED (2) De woorden met beklemtoond -e- hebben -i als slotklinker (bed - bedi, heg - begi, bend - beni, square - kweri, night - neti, blind - breni, place - presi en talrijke andere), behalve in: bread - brede, dead - dede, head - ede, yet - ete, afraid - frede, hear - jere, tail - tere, wench - wenke. (3) De woorden met beklemtoond -a- hebben (i) -oe na bilabiale consonant; (ii) -i na alveolaire consonant; (iii) -a na velare consonant. Woorden waarop (3) (i) van toepassing is, zijn o.a.: sharp - srapoe, laugh - lafoe, half - afoe (met -a- uit Eng. /a:/); crab - kraboe, trap - trapoe (met -a- uit Eng. /ae/); broth - brafoe, soft - safoe, swamp - swampoe (met -a- uit Eng. /D/). De regel geeft de juiste vorm voor brafoe op grond van de voorafgaande consonant in de e vorm. Zou men met de articulatieplaats van de slotconsonant van het e woord hebben rekening gehouden, dan zou niet (3) (i), maar (3) (ii) van toepassing zijn geweest, zodat de vorm *brafi zou zijn voorspeld. Woorden waarop (3) (ii) van toepassing is, zijn o.a.: heart - ati, grass - grasi, part - prati, star - stari, dance - dansi, bark - barki, ask - aksi (met -a- uit Eng. /a:/); hat - ati, that - dati, mash - masi, scratch - krasi (met -a- uit Eng. /ae/); boss - basi, hot - ati, loss - lasi, wash - wasi, want - wani (met -a- uit Eng. lol); bawl - bari, call - kari, haul - ari, broad - bradi (met -a- uit Eng. /o:/)- Regel (3) (iii) is op de volgende woorden van toepassing: strong - tranga, long - langa, along - nanga, cock - kaka (met -a- uit Eng. /o/); hawk - aka, walk - waka (met -a- uit Eng. /o:/); back - baka, hang - anga (met -a- uit Eng. /ae/). (4) (a) De woorden met beklemtoond -o- uit /ou/, /oa/ en /au/ hebben -o als slotklinker (bij alle typen consonanten);

12 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 331 (b) de woorden met beklemtoond -o- uit Eng. /oi/ hebben -i als slotklinker; (c) de woorden met beklemtoond -o- uit Eng. /s:/ en /A/ hebben (i) -i na alveolaire consonant; (ii) -o in de overige gevallen (labiale en velare consonanten). Woorden waarop (4) (a) van toepassing is, zijn o.a.: boat - boto, coat - koto, soap - sopo, smoke - smoko, nose - noso (met -ouit Eng. /ou/); door - doro, more - moro, shore - sjoro (met -o- uit Eng. /os/); mouth - mof o, house - oso, proud - prodo (met -o- uit Eng. /au/). Regel (4) (b) heeft alleen betrekking op de gevallen boil - bori en spoil - pori. (4) (c) (i) is van toepassing op de volgende woorden: first - fosi, curse - kosi (met -o- uit Eng. /a:/); buss - bosi, cut - koti, ducks - doksi, hunt - onti (met -o- uit Eng. /A/). (4) (c) (ii) is van toepassing op: work - wroko (met -o- uit Eng. /a:/); enougli - nofo, jug - djogo, jump - djompo, up - opo, tub - tobo, tongue - tongo (met -o- uit Eng. /A/). (5) De woorden met beklemtoond -oe- hebben -oe als toegevoegde slotklinker: foot - foetoe, wood - oedoe, f uil - foeroe, push - poesoe, book - boekoe, crooked - kroektoe e.a Uitzonderingen Regel (1) en (5) hebben slechts enkele uitzonderingen. De uitzonderingen op (1) zijn: linga {<ring), pina (<pin) en figa {<fig); voor jiga is Portugese herkomst mogelijk (Echteld, blz. 55). De uitzonderingen op (5) zijn: boesi (<bush), boeta (<boot) en skoema (<scum); het laatste woord is daarmee in drie opzichten uitzonderlijk de klankwettige vorm zou *skon luiden. De combinatie -i-a is in het e deel van het e lexicon overigens beslist niet zeldzaam, maar steeds is -a dan de representant van Eng. /a/, spelvorm -er: liba (<river), sisa (<sister) en talrijke andere. De combinatie -oe-a vinden we in etymologisch onduidelijke woorden als boeba ("huid"), soela ("stroomversnelling"), en met accent op de tweede klinker in Portugese ontleningen: joegd, broejd.

13 332 'G. KOEFOED Regel (2) is in de gegeven vorrri nauwelijks een regel; we komen er straks op terug. De enige woorden die niet -e of -i als tweede klinker hebben, zijn: fesa, vermoedelijk van Portugese herkomst, en efoe, met afwijkend /e/ uit Eng. /!/. Regel (3) (i) heeft slechts één uitzondering: abi; Voorhoeve heeft me erop gewezen dat abi, evenals het bekende sabi, een Portugese herkomst kan hebben. De uitzonderingen op regel (3) (ii) zijn: anoe (<hand), fatoe (<fat), alata (<rat), mata-mata (<mat) waar Sur. /a/ met Eng. /ae/ correspondeert; fara (<far), tara (<tar) met -a- uit Eng. /a:/; patoe (<pot) met -a- uit Eng. /o/; en tenslotte sjatoe (<short), dat ook in zijn beklemtoonde klinker onregelmatig is, en ala (<all), dat onregelmatig is in dit opzicht dat het het enige woord is waarbij Eng. /!/ na klinker in het niet /r/ is geworden; Nederlandse herkomst van ala lijkt niet uitgesloten. Uitzonderingen op regel (3) (iii) zijn: tangi (<thanks) met -a- uit Eng. /ae/; agoe {<hog), dagoe (<dog), naki ("Cknock) met -a- uit Eng. /o/; taki (talk) met -a- uit Eng. /o:/. Regel (4) (a) heeft één uitzondering: losi (<roast); (4) (b) heeft alleen betrekking op de twee genoemde gevallen; als afwijkend van (4) (c) treffen we aan: jongoe (<young), tompoe (<stump), kofoe (<cuff) waarvan jongoe ook van Nederlands jong afgeleid zou kunnen worden; voorts lobi (<love) en lobi (<rub). Koso, door Echteld van cough afgeleid, en in dat geval eveneens een uitzondering, heeft volgens Voorhoeve (blz. 58) een Afrikaanse oorsprong Commentaar Het interessantste geval vormt regel (4), waarbij het zinvol blijkt te zijn de e beklemtoonde /o/ naar zijn herkomst te splitsen, en voor de verschillende /o/'s aparte regels op te stellen. Op deze wijze wordt bijvoorbeeld verantwoord dat de e représentanten van nose en buss (resp. noso en bost) niet op elkaar rijmen, ondanks het feit dat zowel Eng. /ou/ als Eng. /A/ in het als -o- vertegenwoordigd zijn. Dit zou erop kunnen wijzen dat het in zijn eerste periode twee -o-achtige klinkers heeft gehad, die later zijn samen-

14 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 333 gevallen. 4 Vooral de twee woorden lobi vormen echter bedenkelijke uitzonderingen. Men zou nu kunnen, proberen op soortgelijke wijze licht te brengen in de kwestie van de -e-e woorden (regel (2)); mij is dat nog niet gelukt. De e woorden die aan e -e-e woorden beantwoorden hebben als beklemtoonde klinker /e/, gespeld als -ea- en -e-, /ei/ gespeld als -ai-, en /ia/, in hear. Het enige wat men kan opmerken is dan, dat /ai/ en /ea/' in elk geval nooit corresponderen met -e-e. Buiten het materiaal vonden we nog o.a. de volgende woorden met e-e-: bere (<belly), memre (<remember), mesre (<Ned. metsel). Regel (3) (iii) heeft gezien zijn vrij kleine bereik zoveel uitzonderingen dat hij erg zwak staat. Splitsing van de e beklemtoonde -a- naar de verschillende e tegenhangers heeft hier geen zin, omdat men dan op regels komt voor slechts twee of drie gevallen, die nog steeds niet uitzonderingsloos zijn. Het eveneens vrij grote aantal uitzonderingen op (3) (ii) is minder onrustbarend doordat deze regel een veel groter bereik heeft, en bovendien min of meer ondersteund wordt doordat (4) (c) (i) onder gelijke condities een -i na -o- voorspelt. Van verschillende gaps in het onderzochte deel van het e lexicon.kunnen we nu, met behulp van de gevonden regelmatigheden, beoordelen. of ze systematisch of toevallig zijn. Ik zal geen volledige opsomming van alle niet voorkomende klankcombinaties nastreven, maar volstaan met enkele voorbeelden. De_ lijst van behandelde woorden bevat géén woorden op *-ada; een gevolg van 'de werking van (3) (ii)'. In het e deel van het e lexicon komen overigens wel woorden op -ada voor, maar dan is de onbeklemtoonde -a de vertegenwoordiger van de onbeklemtoonde e klinker,' zoals in brada (<brother). Dat de lijst geen woorden op *-oepoe bevat, is toevallig. Als het een woord als stoop had overgenomen, zou dit *toepoe of *stoepoe 'hebben kunnen luiden. De lijst bevat ook geen woorden op *-oegoe; in zekere zin is dit ook systematisch, maar hier is niet de systematiek van de -e klankcorrespondenties in het spel, maar die van de e morfeemstructüur. Een woord P / u g/ f / u: g/ zou i n net een woord op *-oegoe hebben opgeleverd, maar de e morfeemstructuur sluit dergelijke woorden uit. 4 Het lijkt in dat geval aannemelijk dat Èng. /ou/, /oe/ en /au,/ in het aanvankelijk als een meer gesloten [o] waren vertegenwoordigd, Eng. /a:/ en /A/ als een meer open [D]. Dit wordt gesuggereerd door het feit dat de huidige e woorden met -o- uit Eng. /A/ en /a:/ onder dezelfde condities een -i als slotklinker krijgen als de woorden met -a-; vergelijk regel (3) (ii) met (4) (C) (i).

15 334 G. KOEFOED 5. Perspectieven Het onderzoekje waarvan ik in het bovenstaande verslag heb uitgebracht, is op zichzelf misschien weinig opwindend. Dergelijk onderzoek is m.i. toch onmisbaar, als we op den duur aan bestudering van algemenere en interessantere vragen willen toekomen. Voorhoeve ziet zijn onderzoek als relevant voor de algemeen-theoretische vraag of 'massale ontlening', zoals in het geval van het, in zijn uitkomsten onderscheiden kan worden van genetische verwantschap. Men zou ook kunnen denken aan een researchprogramma langs ongeveer deze lijn: Soortgelijke onderzoekjes als dit met betrekking tot de verschillende delen van het e lexicon; de resultaten zullen het mogelijk maken steeds meer zekere beslissingen over de etymologie van e woorden te nemen; een bestudering van.de distributie van oorspronkelijk Afrikaans, Portugees, en Nederlands materiaal over de verschillende betekenissferen komt dan binnen het bereik; 5 de uitkomsten hiervan zullen mogelijk licht werpen op het proces van creolisering (de overgang van pidgin naar creolen taal); inzicht in dit proces kan essentieel bijdragen tot inzicht in taaievolutie in het algemeen: als moedertaal vervult een creolentaal meer functies dan een pidgin, men verwacht dus in een creoliseringsproces veranderingen en uitbreidingen die de 'gebruiksefficiency' van een taalsysteem verhogen (mogelijkerwijs gepaard met een vermindering van de veronderstelde 'leerefficiency' van een pidgin). Voor een reconstructie van de geschiedenis van de e creolentalen is dit soort onderzoek eveneens noodzakelijk. Bij uitbreiding geldt dit natuurlijk ook voor de creolentalen van het Caraïbisch gebied. LITERATUUR J. J. M. Echteld, The English words in Sranan, Groningen J. Voorhoeve, "The regularity of sound correspondences in a creole language (Sranan)", in: Journal of African Languges, Vol. 9, Part 2, 1970, blz Woordenlijst van het Sranan-Tongo. Glossary of the Surinam vernacular, Paramaribo Men zie bijvoorbeeld de intrigerende distributie van en Nederlands materiaal over de telwoorden en de dagen van de week: wan (E.), toe (E.), dn (E. of N.), fo (E.), féfi (N.), siksi (E.), sébi (N.?), aiti (E. of N.), négi (N.), tin (N.) ; sonde (E.), moende (E.), toedewroko, dridewroko, fodewroko (nieuwvormingen), fréda (N.), satra (E. of N.).

16 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 335 LIJST VAN BEHANDELDE WOORDEN (? : e afkomst onzeker;?? : e afkomst onwaarschijnlijk; + : niet bij Echteld) abi? afoe agoe ai aiti aka aksi ala alata alen alési anga anoe ari arki asi ati ati ati ati bai baka bari barki basi bedi begi beni beti bigi biri? blaka bo boekoe boesi boeta boi bori boro bosi boto bradi brafoe brasa?? have half hóg eye eight hawk ask all rat rain rice hang hand haul hark horse hat heart hot hurt buy back bawl bark boss bed beg bend bite big beer+ black bow book bush boot boy boil bore buss boat broad broth embrace brede breni bresi bribi bro broedoe bron dagoe dan dansi dati dede dé den diki dipi diri? disi dj ari? djoe djogo djompo doe doksi doro dresi dribi dringi dran dré dren droengoe dron dropoe ede efi efoe eksi en ete faja fara bread blind bless believe blow blood burn dog dam+ dance that dead day them dig deep dear this yard jew jug jump do ducks door dress drive drink dram dry dream drunk drum drop head if if eggs him yet fire far fatoe féfi feni fesa?? fesi feti figa fini?? firi firi fisi fiti foeroe foetoe fosi foto fowroe fraga? fré frede fri fringi froedoe froewa gado go godo goedoe gon gowtoe grasi grasi grebi griti gro ini ipi iri iti jari jepi jere fat five find feast face fight fig fine feel field+ fish fit full foot first fort fowl flag+ fly af raid free fling flood flour god go gourd good gun gold glas grass grave grate grow in heap heel+ hit yard help hear

17 336 G. KOEFOED Sunnaams jesi joe joko jongoe? kaka kan kari kaw ke ken kiki kiri kisi? koekoe kofoe koko? kon kosi koso koti koto kowroe kraboe krasi krasi kré kriki krin kroetoe kroektoe krosi kweri kweti kwinsi lafoe langa lasi leki leni lepi lé leti leti libi lin linga lo lobi lobi ears you yoke young cock can call cow care cane kick kill catch cook cuff core come curse cough cut coat cold crab cross scratch cry creek clean court crooked cloth square quite quench laugh long loss like lend ripe lie light right live line ring row love rub loekoe loesoe Ion losi loso man mandi marki masi mata-mata mati meki merki? meti min miri misi miti moen mofo moksi moro naki nanga nefi neki nen neti njoen njoensoe nofo noso oedoe oekoe oio onti opo ori oso owroe pai pasi patoe pen peni peri peri pesi look loose run roast louse man inind.mark mash mat mate make milk meat mind+ mill miss meet moon mouth mix more knock along.(with) knife neck name night new news enough nose wood hook hole hunt up hold house old pay path pot. P en paint pearl pül peas peti piki pina pingi piri pisi pisi poeroe poesoe pori poti prasi?? prati pré presi preti priti prodo pitt speak pin pinch peel piece piss pull push spoil put place part play place plate split proud redi sa safoe sarki sé sé seki seni seri séri?? seti si sibi siki siksi singi sipi siri sjatoe sjen sjoro skin skoema? smeri smoko sneki soengoe soesoe soetoe soewa son red saw soft shark side say shake send sell sail set see sweep sick six sing ship seed short shame shoré skin scum smell smokc snake sunk shoes shoot sour sun

18 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 337 son sopo sori? soro speri spiti spoekoe springi srapoe srefi sribi stari ston swampoe swen sweri sweti swipi switi tai taki tan some soap show sore spell spit spook spring-tide sharp self sleep star stone swamp swim swell sweat sweep sweet tie talk stand tangi tapoe tapoe tara te teki ten tere tesi tifi tiki tingi tiri tjapoe tjepi tjopoe?? tjoko tobo todo tompoe tongo tranga trapoe thank stop top tar till take time tail taste teeth stick stink still chop+ Chip chop choke tub toad stump tongue strong trap trasi tré triki tringi troe tron waka wan wani wasi we wefi wenke weri wi wiki wipi winsi wisi vviri wiwiri wroko trash try+ trick string true turn walk one want wash well wife wench wear we week whip wish witch wheel+ weed work afraid all along ask back bark bawl bed beer beg believe bend big bite black bless blind blood blow boat boil book frëde ala nanga aksi baka barki bari bedi biri begi bribi beni bigi beti. blaka bresi breni broedoe bro boto bori boekoe boot bore boss bow boy bread broad broth burn bush buss buy call can cane care catch chip choke chop clean cloth boeta boro basi bo boi brede bradi brafoe bron busi bosi bai kari kan ken ke kisi tjepi tjoko. tjapoe, tjopoe krin krosi coat cock cold come cook core cough court cow crab creek crooked cross cry - cuff curse cut dam dance day dead dear koto kaka kowroe kon koekoe koko koso kroetoe kaw kraboe kriki kroektoe krasi kré kofoe kosi koti dan dansi dé dede diri

19 deep dig do dog door dram dream dress drink drive drop drum drunk dry ducks ears eggs eight embrace enough eye face far fat feast feel field fig fight find fine fire first fish fit five flag fling flood flour fly foot fort fowl free full glass go dipi diki doe dagoe doro dran dren dresi dringi dribi dropoe dron droengoe dré doksi jesi eksi aiti brasa nofo ai fesi fara fatoe fesa firi firi figa feti feni fini faja fosi fisi fiti févi fraga fringi froedoe fruwa fré foetoe foto fowroe fri foeroe grasi go god gold good gourd grass grate grave grow gun half hand hang hark hat haul have hawk head heap hear heart heel help him hit hog hold hole hook horse hot house hunt hurt if in jew jug jump kick kill knife knock laugh lend lie G. KOEFOED gado gowtoe goedoe godo grasi griti grebi gro gon afoe anoe anga arki ati ari abi aka ede ipi jere ati iri jepi en iti agoe ori oio oekoe asi ati oso onti ati efoe ini djoe djogo djompo kiki kiri nefi naki lafoe leni lé light like line live long look loose loss louse love make man mark mash mat mate meat meet milk mill mind miss mix moon more mouth name neck new news night nose old one paint part path pay pearl peas peel pen piece pill pinch piss pit leti leki lin libi langa loekoe loesoe lasi loso lobi meki man marki masi mata-mata mati meti miti mirki miri mandi, min misi moksi moen moro mofo nen neki njoen njoensoe neti noso owroe wan peni prati pasi pai peri pesi piri pen pisi peri pingi pisi peti

20 EENLETTERGREPIGE ENGELSE WOORDEN IN HET SURINAAMS 339 place plate play pot proud pull push put quench quite rain rat red rice right ring ripe roast row rub run sail saw say scratch scum see seed self sell send set shake shame shark ' sharp ship shoes shoot shore short prasi, presi preti pré patoe prodo poeroe poesoe poti kwinsi kwet-kweti alen alata redi a lési leti linga lepi losi i lo lobi Ion séri sa sé krasi skoema -si. siri srefi seri seni seti seki sjen sarki srapoe sipi soesoe soetoe sjoro sjatoe show sick side sing six skin sleep smell smoke snake soap soft some sore sour speak spell spit split spoil spook spring-tide square stand star stick still stink stone stop string strong stump sun sunk swamp sweat sweep sweet swell swim tail take talk sori siki sé singi siksi skin sribi smeri smoko sneki sopo safoe son soro soewa piki speri spiti priti pori spoekoe springi kweri tan stari tiki tiri tingi ston tapoe tringi -.. tranga tömpbë son soengoe swampoe sweti sibi, swipi switi sweri swen tere teki taki tar taste teeth thank that them this tie till time toad tongue top trap trash trick true try tub turn up walk want wash we wear weed week well wench wheel whip wife wish witch wöod work yard yet yoke you young tara tesi tifi tangi dati den disi tai te ten todo tongo tapoe tjapoe trasi triki troe tré tobo tron opo waka wani wasi wi weri wiwiri; wiki '.we'.,.-,, v wenke wiri wipi wefi winsi wisi oedoe wroko djari, jari ète joko joe jongoe

ONTSLAG. Ontslag na a broko fu wan wroko contract fu a basi. A musu pasa bika fu wan fu den ede san a wèt seti.

ONTSLAG. Ontslag na a broko fu wan wroko contract fu a basi. A musu pasa bika fu wan fu den ede san a wèt seti. KRUTU OSO FU HEI INSTANTIE FU CAYENNE KRAGI KRUTU OSO FU CAYENNE WET PAPIRA ONTSLAG Ontslag na a broko fu wan wroko contract fu a basi. A musu pasa bika fu wan fu den ede san a wèt seti. Economisch ontslag

Nadere informatie

Recepten. om ritueel te baden.

Recepten. om ritueel te baden. Recepten om ritueel te baden. WINTI - OBIA 1 Inhoud. ALAKONDRE KRA TAFRA....3 KASERI WATRA FOE WASI ANOE TE JOE DE GO NA KRA TAFRA....3 Wan toe sani foe sabi foe kra tafra....3 DE ALAKONDRE PRE...4 1.

Nadere informatie

beat - beaten to beat: beat - beaten bit - bitten to bite: bit - bitten broadcast - broadcast to broadcast: broadcast - broadcast bought - bought

beat - beaten to beat: beat - beaten bit - bitten to bite: bit - bitten broadcast - broadcast to broadcast: broadcast - broadcast bought - bought was / were - been to be: was / were - been beat - beaten to beat: beat - beaten became - become to become: became - become bet - bet to bet: bet - bet bit - bitten to bite: bit - bitten blew - blown to

Nadere informatie

3 I always love to do the shopping. A Yes I do! B No! I hate supermarkets. C Sometimes. When my mother lets me buy chocolate.

3 I always love to do the shopping. A Yes I do! B No! I hate supermarkets. C Sometimes. When my mother lets me buy chocolate. 1 Test yourself read a Lees de vragen van de test. Waar gaat deze test over? Flash info 1 In the morning I always make my bed. A Yes. B No. C Sometimes, when I feel like it. 2 When I see an old lady with

Nadere informatie

Den scowtu e verdenki dati yu du wan strafu-strafu-sani

Den scowtu e verdenki dati yu du wan strafu-strafu-sani Den scowtu e verdenki dati yu du wan strafu-strafu-sani Den skowtu hori yu fasi, bikasi den verdenki yu, dati yu du wan strafu-sani. Wan sortu skowtu,leki skowtu tjari go na lontu-oso. A skowtu aksi yu

Nadere informatie

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag. Stilte

PASEN. EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag. Stilte Stilte de gemeente staat op EVANGELISCHE BROEDERGEMEENTE UTRECHT Liturgie voor de dienst van zondag 27 maart 2016 Eerste Paasdag Christus zegt: Ik was dood, maar Ik leef, nu en tot in eeuwigheid. Ik heb

Nadere informatie

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

The secret key. Worksheet. flash info. Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij

The secret key. Worksheet. flash info. Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij 1 The secret key read Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij informatie over buslijnen een game een reclame flash info inside outside cross the road binnen(in) buiten steek

Nadere informatie

BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans

BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans BEGI - GEBEDEN BEGI in Sranan Tongo, Nederlands en Saramaccaans [in Sranan Tongo:] Blesi fu na kontren, nanga na oso, nanga na presi, nanga na foto, nanga na ati, nanga na bergi, nanga na kibripe, nanga

Nadere informatie

LAPOP: Suriname, 2014 Vanderbilt University All rights reserved.

LAPOP: Suriname, 2014 Vanderbilt University All rights reserved. Vragenlijstnombroe Suriname 2014, Version # 15.2.4.4 IRB Approval: 110627 University of the West Indies, Mona, Jamaica LAPOP: Suriname, 2014 Vanderbilt University 2012. All rights reserved. PAIS. Kondre:

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT

DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT J. W. GONGGRYP & C. DUBELAAR DE GESCHRIFTEN VAN AFAKA IN ZIJN DJOEKA-SCHRIFT Een onzer heeft in de eerste aflevering van de Meuuv /«discae Girfs ^ een overzicht gegeven van de ontwikkeling van het Djoeka-schrift

Nadere informatie

Examen Moderne Vreemde Taal Engels

Examen Moderne Vreemde Taal Engels Examen Moderne Vreemde Taal Engels Niveau : KSE Opgavenummer : EN(0) Examenduur : 60 minuten Instructies Dit examen bevat 6 opdrachten. Vul in het onderstaande vak uw gegevens in Beantwoord de vragen zo

Nadere informatie

Ondrofeni sa leri ju: Tori's

Ondrofeni sa leri ju: Tori's Samengesteld door A.H.P. de Groot en A. Donicie bron A.H.P. de Groot en A. Donicie,. N.V. Varekamp & Co, Paramaribo [ca. 1950] Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/groo050ondr01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Nieuwe Surinaamse verhalen

Nieuwe Surinaamse verhalen samenstelling Michiel van Kempen bron Michiel van Kempen (samenstelling),. Uitgeverij De Volksboekwinkel, Paramaribo 1986 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/kemp009nieu01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk?

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? 1 Festival Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? for the first time reach voor de eerste keer bereiken 2 Questions Lees de tekst. Beantwoord

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra.

Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra. SCENE 1 Wan kukrutafra nanga wan plèstik bromkiduku n en tapu.wan plèstik froktumanki de na tap na tafra. M MA So mek mi kom bèl Nina even dan mi sab taki mi bèl ala sma k ba. Ja... Melvin? En dati e kom

Nadere informatie

DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD

DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 11 THE FUTURE PERFECT TENSE DE VOLTOOID TEGENWOORDIGE TOEKOMENDE TIJD 11.1 FUTURE PERFECT The Future Perfect oftewel de Voltooid Tegenwoordig Toekomende Tijd bestaat uit "will" of "shall"

Nadere informatie

DANKDIENST 45 JAAR EBGU

DANKDIENST 45 JAAR EBGU Voorzang: Prijs de Heer met blijde galmen! (JdH 446) 1. Prijst de Heer met blijde galmen, Gij mijn ziel, hebt rijke stof; k zal, zo lang ik leef, mijn psalmen / vrolijk wijden aan Zijn lof; k zal, zo lang

Nadere informatie

Woorden Engels 1. Doelgroepen Woorden Engels 1. Omschrijving Woorden Engels 1

Woorden Engels 1. Doelgroepen Woorden Engels 1. Omschrijving Woorden Engels 1 Woorden Engels 1 Het belangrijkste doel van het programma Woorden Engels 1 is het aanleren van woorden. Er wordt echter ook aandacht besteed aan het afleiden van woordbetekenissen uit de context. Doelgroepen

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 2.1: My family Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: brother, sister, cousin, mother, father, aunt, uncle, grandmother,

Nadere informatie

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden:

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden: ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FOUR Beste leerling! Nog één keer wil aandacht schenken aan de huiswerkplanning. Ik wil je aandacht vragen voor het zinnetje uit les 1: Doe nooit twee talen achter elkaar!

Nadere informatie

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart:

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart: Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011 Week 14 feb. 18 feb. : Week 21 feb. 25 feb.: Week 28 feb-4 maart: Week 7 maart- 11 maart: dieren op het land dieren in de lucht dieren in de

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s

ZOON VAN EROS. Wim Henderickx. Score. for soprano and piano poems by Hans Andreus. NORSK MUSIKFORLAG a/s Score Wim Henderickx ZOON VAN EROS for soprano and piano poems by Hans Andreus Part I: Het hart van de nacht Part II: Ik heb je liever Part III: Voor een dag van morgen 1 NORSK MUSIKFORLAG a/s ZOON VAN

Nadere informatie

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet 1 Free time! read a Stel je hebt een dag vrij van school. Schrijf op wat je dan gaat doen. b Lees de tekst en schrijf op welke dingen Brian en Brenda voorstellen om te doen op een vrije dag. Free time

Nadere informatie

Sranan odo buku. Guno Hoen. bron Guno Hoen, Sranan odo buku. Z.n., Paramaribo 1989 (2de druk) 2016 dbnl / erven Guno Hoen

Sranan odo buku. Guno Hoen. bron Guno Hoen, Sranan odo buku. Z.n., Paramaribo 1989 (2de druk) 2016 dbnl / erven Guno Hoen Sranan odo buku Guno Hoen bron. Z.n., Paramaribo 1989 (2de druk) Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/hoen042sran01_01/colofon.php 2016 dbnl / erven Guno Hoen binnenkant voorplat DE HERE

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Iets over de taal en de sprookjes van Suriname

Iets over de taal en de sprookjes van Suriname Iets over de taal en de sprookjes van Suriname Antoon Donicie bron, in: De West-Indische Gids 33 (1952), p. 153-173. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/doni001iets01_01/colofon.htm 2008

Nadere informatie

KRA TAFRA. AKRA en de ZIEL. In de Winti religie

KRA TAFRA. AKRA en de ZIEL. In de Winti religie KRA TAFRA AKRA en de ZIEL In de Winti religie Inhoud. Inhoud....2 Definitie van de KRA AKRA en de ZIEL in de Winti cultuur....3 Inleiding....3 KRA of ZIEL....3 ZIEL of JEJE....3 KRA of AKRA....3 DEFINITIE

Nadere informatie

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend PRESENT SIMPLE TENSE ( onvoltooid tegenwoordige tijd ) Hoe? > hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is!! als een werkwoord eindigt op een s-klank ( s,ch x) werkw. + es!! als een

Nadere informatie

Programmaboekje [4 MEI MEI 2017]

Programmaboekje [4 MEI MEI 2017] 2017 Programmaboekje [4 MEI 1947 4 MEI 2017] 70 jarige jubileum Zeventig jaar NAKS: een mijlpaal een prestatie! Ja, wij zijn trots dat de organisatie die gestoeld is op vrijwilligerswerk na 70 jaar nog

Nadere informatie

KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN

KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN KRESNETI VIERING BROEDERGEMEENTE ZEIST COMITÉ SURINAAMSE CONTACT- AVONDEN Welkomstwoord - 2 - Komt allen tezamen, jubelend van vreugde: komt nu, o komt nu naar Bethlehem Ziet nu de Vorst der engelen hier

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

Wortubuku fu Sranan Tongo

Wortubuku fu Sranan Tongo Wortubuku fu Sranan Tongo Sranan Tongo Nederlands Woordenboek Redaktie: John Wilner Medewerkers: Ronald Pinas, Lucien Donk, Hertoch Linger Arnie Lo-Ning-Hing, Tieneke MacBean, Celita Zebeda-Bendt, Chiquita

Nadere informatie

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships?

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? 1 Animal friends read Lees de tekst. Waar gaat deze tekst over? Animal friends You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? Look at this mouse

Nadere informatie

Grammar Book 1KGT. Name: Class:

Grammar Book 1KGT. Name: Class: Grammar Book 1KGT Name: Class: Persoonlijke voornaamwoorden (1)... 2 Persoonlijke voornaamwoorden (2)... 2 Bezittelijke voornaamwoorden... 2 Het werkwoord zijn (be)... 2 Het werkwoord kunnen (can)... 2

Nadere informatie

LESBRIEF onderbouw. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House. Ed Sheeran

LESBRIEF onderbouw. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House. Ed Sheeran LESBRIEF onderbouw MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House Ed Sheeran Inleiding Lego House is één van de recente hits van singer-songwriter Ed Sheeran. In deze lesbrief ga je met dit nummer aan de

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 4.1: Sports and weather Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: tennis, football, goal, swimming pool, field, sun,

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

they stay they are staying they will stay Past Simple Past Continuous Future Continuous

they stay they are staying they will stay Past Simple Past Continuous Future Continuous 74 stay (ver)blijven Present Simple Present Continuous Future I stay I am staying I will stay you stay you are staying you will stay he/she/it stays he/she/it is staying he/she/it will stay we stay we

Nadere informatie

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen.

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Beste cursist, De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Aan het eind van de cursus ga je met je groep optreden voor familie en vrienden. Iedere

Nadere informatie

Op het potje Potty training

Op het potje Potty training Op het potje Potty training Wat is zindelijkheid? Je kind is zindelijk als het: - niet meer in zijn broek plast. - overdag droog is. - zelf op het potje of het toilet gaat zitten wanneer het moet plassen.

Nadere informatie

For us a child is born today Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, Nowell,

For us a child is born today Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, For us a child is born today Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, SANTA CLAUS IS COMING TO TOWN He, pas nu goed op, En huil niet zo dom, Pruilen is een flop, Ik zeg je waarom Hij maakt nu een lijst,

Nadere informatie

In the classroom. Who is it? Worksheet

In the classroom. Who is it? Worksheet In the classroom 1 Lees wat de meester doet als hij s morgens op school komt. Lees ook wat een leerling doet. Wie van de twee doet het meest voordat de les begint? First, I go to my desk and take out my

Nadere informatie

Martin Garrix and his fans

Martin Garrix and his fans Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Martin Garrix and his fans Martin Garrix is more than a young star and producer. He s also a super nice guy! If there are fans who want his autograph,

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: m.com

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.:  m.com The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: www.compagnie- m.com Dorothée heeft een unieke Compagnie M. hack gemaakt: de Louisa op zijn kop. Als

Nadere informatie

http://tvworkshop.nl/ Lipdub maken Met de kinderen van groep 8 Basisschool De Bareel. Door: Daniëlle Beukman 488097 Klas: Havt3b Vak: (minor) ICT 2

http://tvworkshop.nl/ Lipdub maken Met de kinderen van groep 8 Basisschool De Bareel. Door: Daniëlle Beukman 488097 Klas: Havt3b Vak: (minor) ICT 2 http://tvworkshop.nl/ Lipdub maken Met de kinderen van groep 8 Basisschool De Bareel. Door: Daniëlle Beukman 488097 Klas: Havt3b Vak: (minor) ICT 2 Inhoudsopgave Wat is een lipdub?... 3 Een lipdub moet

Nadere informatie

1 zingen aanvangslied - Evangelische Liedbundel 218:1,2 = Samen in de naam van Jezus beamer Hemelhoog 399

1 zingen aanvangslied - Evangelische Liedbundel 218:1,2 = Samen in de naam van Jezus beamer Hemelhoog 399 ORDE VAN DIENST 'REGENBOOGKERK' - ZONDAGMORGEN 04-06-2017 mededelingen VOORBEREIDING 1 zingen aanvangslied - Evangelische Liedbundel 218:1,2 = Samen in de naam van Jezus beamer Hemelhoog 399 stil gebed

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2016

Nieuwsbrief december 2016 Nieuwsbrief december 2016 Jong geleerd, oud gedaan Leuk om een verrassing te krijgen zo vlak voor Sinterklaas. Wij hadden Putu Ari en Komang gevraagd om een stukje te schrijven voor de nieuwsbrief over

Nadere informatie

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3 Chapter 1 Stone 1 Zo toon je interesse in iemand How do you feel? How is life? What's wrong with you? What's bothering them? You look happy. You seem worried. Hoe voel

Nadere informatie

Toetsonderdeel R T1 T2 I Totaal aantal items Totaal aantal punten. Totaal percentage (%)

Toetsonderdeel R T1 T2 I Totaal aantal items Totaal aantal punten. Totaal percentage (%) Toetsonderdeel R T1 T2 I Totaal aantal items Totaal aantal punten A Vocabulary 2 6 8 8 B Vocabulary 2 4 2 8 8 C Grammar 2 5 1 8 8 D Grammar 1 8 1 10 10 E Grammar 3 7 10 10 F Grammar 1 7 8 8 G Grammar 7

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 3.1: School Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. - Nouns: school, teacher, playground, head teacher, classroom, pencil,

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

nanga a Wortu fu Gado

nanga a Wortu fu Gado Leri Sranan Tongo nanga a Wortu fu Gado Suma mi abi na ini heimel boiti Yu? No wan de disi mi wani na grontapu boiti Yu. Mi skin nanga mi ati de swaki; ma Gado de a tranga fu mi ati nanga mi Gudu fu têgo.

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Het derde thema van Lijn 3 heet Smakelijk eten. In dit thema staan we stil bij de volgende wereld oriënterende vragen:

Het derde thema van Lijn 3 heet Smakelijk eten. In dit thema staan we stil bij de volgende wereld oriënterende vragen: Groep 3, herfstvakantie tot kerstvakantie : Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Lezen en taal Voor taal en lezen werken wij met de methode Lijn 3. Lijn 3 is de naam van de bus die

Nadere informatie

Evangelische Broedergemeente Utrecht Singikerki 11 september 2016

Evangelische Broedergemeente Utrecht Singikerki 11 september 2016 Evangelische Broedergemeente Utrecht Singikerki 11 september 2016 VOORZANG: Aria 52 1.Luku fa na musudei ala fowru wiki (2x) Yere fa den singi krin,tru den wini den pikin. Pôti yesi, pôti min (aandacht)

Nadere informatie

Animal friends. Animal friends

Animal friends. Animal friends 1 Animal friends read Lees de tekst. Waar gaat deze tekst over? Animal friends Momi the African elephant and Otto the Labrador both live at the Greenwood Animal Park in California. They are very good friends

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Tip! Let op deze (of vergelijkbare) signaalwoorden: Past Simple. Wanneer gebruik je de past simple? Voorbeeld: Hele werkwoord + ed

Tip! Let op deze (of vergelijkbare) signaalwoorden: Past Simple. Wanneer gebruik je de past simple? Voorbeeld: Hele werkwoord + ed Past Simple Hele werkwoord + ed OF Onregelmatig werkwoord (2 e rijtje) I You He She It walked studied played laughed worked We went You taught They knew Wanneer gebruik je de past simple? Als iets in het

Nadere informatie

Reizen Algemeen. Algemeen - Belangrijkste benodigdheden. Algemeen - Conversatie. Om hulp vragen. Vragen of iemand Engels spreekt

Reizen Algemeen. Algemeen - Belangrijkste benodigdheden. Algemeen - Conversatie. Om hulp vragen. Vragen of iemand Engels spreekt - Belangrijkste benodigdheden Can you help me, please? Om hulp vragen Do you speak English? Vragen of iemand spreekt Do you speak _[language]_? Vragen of iemand een bepaalde taal spreekt I don't speak_[language]_.

Nadere informatie

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben?

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? Shopping 1 Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? I would like to have Ed Sheeran webshop Lego House hoody Jacket Cap Necklace This grey men s hooded

Nadere informatie

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle Handleiding The very hungry caterpillar Eric Carle In the light of the moon a little egg lay on a leaf. One Sunday morning the warm sun came up and pop! - out of the egg came a tiny and very hungry caterpillar.

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

Examen Moderne Vreemde Taal Engels (lezen en schrijven)

Examen Moderne Vreemde Taal Engels (lezen en schrijven) Examen Moderne Vreemde Taal Engels (lezen en schrijven) Niveau : KSE 2 Opgavenummer : EN2(0) Examenduur : 60 minuten Instructies Dit examen bevat 6 opdrachten. Vul in het onderstaande vak uw gegevens in.

Nadere informatie

Travel General. General - Essentials. General - Conversation. Asking for help. Asking if a person speaks English

Travel General. General - Essentials. General - Conversation. Asking for help. Asking if a person speaks English - Essentials Can you help me, please? Asking for help Do you speak? Asking if a person speaks Do you speak _[language]_? Asking if a person speaks a certain language I don't speak_[language]_. Clarifying

Nadere informatie

Woordenlijst Nederlands Engels

Woordenlijst Nederlands Engels Taaltalent deel 1 Methode Nederlands voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Woordenlijst Nederlands Engels Hoofdstuk 1 De cursus Henny Taks Katja Verbruggen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2014

Nadere informatie

(Dron) Mi dasio Nana he, Mi dasio Nana Mi dasio Nana Keduaman

(Dron) Mi dasio Nana he, Mi dasio Nana Mi dasio Nana Keduaman (Dron) Mi dasio Nana he, Mi dasio Nana Mi dasio Nana Keduaman Kedyaman nanga Kedyanpo We suku bribi ho We bedy Anana he We un pityin pe un de Un kon bedy Anana he Hoi Hoi ba a toob a Di wi kon dya fu tatya

Nadere informatie

De inhoud van de leerlijnen 1 t/m 4 sluit in grote lijnen aan bij de belevingswereld van de kinderen en bij de thema s van Take it easy.

De inhoud van de leerlijnen 1 t/m 4 sluit in grote lijnen aan bij de belevingswereld van de kinderen en bij de thema s van Take it easy. Leerlijnen Engels voor groep 1 en 2, groep 3 en groep 4 De inhoud van de leerlijnen 1 t/m 4 sluit in grote lijnen aan bij de belevingswereld van de kinderen en bij de thema s van Take it easy. Voor alle

Nadere informatie

The 10 funniest apologies

The 10 funniest apologies 1 The 10 funniest apologies read Lees de lijst met tien beste, grappigste, gekste smoesjes. Wanneer kun je deze smoesjes gebruiken? I m really sorry I m late, but... 1 the bus driver got lost! 2 my bike

Nadere informatie

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 AVI-E3 Het op beheersingsniveau (correct en vlot) kunnen lezen van teksten op AVI-niveau E3. Leerinhoud E3: Woorden eindigend op ~b, ~d, ~dt Woorden

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 6.1: Partytime! Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: crisps, chips, grapes, fruit salad, strawberries, apples,

Nadere informatie

Hier volgen een aantal tips: Het huiswerk goed organiseren begint op school:

Hier volgen een aantal tips: Het huiswerk goed organiseren begint op school: ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON ONE Beste leerling! Hier is dan de eerste van de tien lessen Engels. Tien lessen die er vr meten zrgen dat je straks geen prblemen krijgt met het vak Engels. HEEL VERSTANDIG

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Reizen Algemeen. Algemeen - Belangrijkste benodigdheden. Algemeen - Conversatie. Om hulp vragen. Vragen of iemand Engels spreekt

Reizen Algemeen. Algemeen - Belangrijkste benodigdheden. Algemeen - Conversatie. Om hulp vragen. Vragen of iemand Engels spreekt - Belangrijkste benodigdheden Kunt u me alstublieft helpen? Om hulp vragen Spreekt u? Vragen of iemand spreekt Spreekt u _[taal]_? Vragen of iemand een bepaalde taal spreekt Ik spreek geen _[taal]_. Duidelijk

Nadere informatie

Afsluitende viering bij het programma van csg. Comenius bij Nijkleaster te Jorwert (7-11 november 2016)

Afsluitende viering bij het programma van csg. Comenius bij Nijkleaster te Jorwert (7-11 november 2016) Afsluitende viering bij het programma van csg. Comenius bij Nijkleaster te Jorwert (7-11 november 2016) Man did not weave the web of life, he is merely a strand in it. (Chief Seattle) Doe seach God alles

Nadere informatie

Animals 1 - Describe your Pet

Animals 1 - Describe your Pet Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Gonnie de Vries 27 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67811 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

zondag 2 juli juni Homeshopping: Fun2Shop Shop 4 Nop M40S Hill Street Blues (hh) M42B Hill Street Blues (hh

zondag 2 juli juni Homeshopping: Fun2Shop Shop 4 Nop M40S Hill Street Blues (hh) M42B Hill Street Blues (hh zaterdag 1 juli 2006 29 juni 2006 09.00 Homeshopping: Tel Sell 09.50 Homeshopping: Fun2Shop 10.05 Homeshopping: HSS 12.05 RTL Rally Report 12.15 A03B RTL Rally Report verv. 12.40 A05B RTL Rally Report

Nadere informatie

De Wisch Productions

De Wisch Productions Versie 2013-06 Alle acts zijn mogelijk met of zonder projecties van films, afbeeldingen en teksten. Gages in overleg. De hoogte daarvan is onder andere afhankelijk van speelduur, aantal muzikanten, aantal

Nadere informatie

7 Habits of Innovation Leaders. Yellow Cats 16 oktober 2014

7 Habits of Innovation Leaders. Yellow Cats 16 oktober 2014 7 Habits of Innovation Leaders Yellow Cats 16 oktober 2014 Het tijdperk van de CM(T)O CMG Partners 2014 The CMO redefined Egon Zehnder 2014 Lack of Vision or Urgency? Lack of Vision or Urgency?? 7 Habits

Nadere informatie

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg Je ziet hier een plaatje van een man die aan het lopen is. Over de manier van lopen kun je aanvullende informatie geven. The man is walking fast. The man is walking slowly. De man loopt snel. De man loopt

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt.

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Lettergrepen Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Om een woord in lettergrepen te verdelen, kijken we naar de klinkers. Als

Nadere informatie

VOORZETSELS. EXERCISE 1 Bestudeer de bovenstaande voorzetsels en zinnen goed!

VOORZETSELS. EXERCISE 1 Bestudeer de bovenstaande voorzetsels en zinnen goed! ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON EIGHT VOORZETSELS at three o'clock = om drie uur around three o'clock = rond drie uur by three o'clock = tegen drie uur before Saturday = voor zaterdag for a week = voor

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Introduction: Meet Okki the DJ

Introduction: Meet Okki the DJ thema 1 animals Dit eerste thema is een introductiethema waarin Okki de DJ wordt voorgesteld aan de kinderen en waarin het thema dieren centraal staat. Dit is het eerste thema in groep 3-4. De woorden

Nadere informatie