Voedingsmiddelentechnologie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voedingsmiddelentechnologie"

Transcriptie

1 Proef! Voedingsmiddelentechnologie De opleiding en het werkveld

2 De hbo-studie voedingsmiddelentechnologie leidt op voor een breed scala aan functies in de levensmiddelenbranche, op het gebied van onderzoek naar (gezonde) voeding, marktonderzoek, wet- en regelgeving rond voeding, productontwikkeling en productie- en procestechnologie van voedingsmiddelen. Beroepsdomein is een verzameling van soortgelijke beroepen. Een belangrijk deel van het werkveld van afgestudeerde voedingsmiddelentechnologen bestaat uit bedrijven en organisaties in het agro-industriële complex. Deze houden zich bezig met toelevering, be- en verwerking en afzet/handel en worden gekenmerkt door een hoge mate aan specialisatie en taakverdeling. Zo kennen we een groot aantal productiebedrijfstakken als zuivel-, vlees-, groente-, fruit-, bakkerij- en drankenindustrie, maar ook bijvoorbeeld koffie-, thee-, suikeren snackindustrie, kant-en-klaarmaaltijden en catering. Instroomeisen Voedingsmiddelentechnologie havo vwo* N&G / N&T / E&M met wiskunde A en scheikunde N&G / N&T / E&M met wiskunde A en scheikunde aanbevolen mbo* niveau 4 met vakken natuurkunde en scheikunde * verkorte route mogelijk, informeer naar de mogelijkheden bij de hogeschool Instelling die de opleiding aanbiedt : NHL Hogeschool Hogeschool Van Hall Larenstein, Leeuwarden Naast de productie-industrie bestaat het werkveld tevens uit toeleverende bedrijven van grond- en hulpstoffen, (voedingsmiddelen)handelsorganisaties, leveranciers van apparatuur en diensten, keurings- en controlediensten (bijvoorbeeld Inspectie Gezondheidsbescherming), adviesbureaus, onderzoeks- en onderwijsinstellingen. Kern van het beroep De voedingsmiddelentechnoloog wordt opgeleid om binnen de Europese voedingsmiddelensector te worden ingezet in hogere kaderfuncties met een sterke technologische component. Het betreft hier een breed palet aan functies, die zich zowel op puur technologisch gebied als op het grensvlak van technologie met commercie, productie of logistiek kunnen bevinden. Ook worden technologen opgeleid om gezondheidsaspecten van voedingsmiddelen in beschouwing te nemen. In zijn algemeenheid fungeert een voedingsmiddelentechnoloog als intermediair tussen techniek, marketing en productie. Werkveldillustratie Beroepen, functies en rollen van de bachelor zijn met name in de volgende beroepsdomeinen te vinden. Per domein zijn enkele voorbeelden gegeven. Research en development Voedingsmiddelentechnoloog Productontwikkelaar gezonde voeding Medewerker onderzoeksinstituut voor voeding Sensorisch onderzoeker Engineering en fabricage Kwaliteitsmanager productie van levensmiddelen Procestechnoloog levensmiddelenindustrie Productiemanager Commercie, service en dienstverlening Verkoopadviseur ingrediënten en grondstoffen Medewerker Voedsel- en Warenautoriteit 2 Voedingsmiddelentechnologie versie 1.0, juni 2013

3 Voedingsmiddelentechnologie Knowledge : Producttechnologie: industriële productiemethoden (op het gebied van bijvoorbeeld zuivel, dranken, groente, vlees, bakkerij) : Wiskunde/statistiek: rekenvaardigheid, chemisch rekenen, formulemanipulatie, normaalverdeling en betrouwbaarheidsintervallen, statistische toetsen, SPC : Proceskunde/natuurkunde/unit operations: massa- en energiebalansen, stationaire en niet-stationaire modellen : Processturing/procesautomatisering: meet- en regeltechniek, procesbeschrijving (BFD, PFD, P&ID) : Microbiologie: groei en classificatie van micro-organismen, pathogenen, fermentaties, conservering, reiniging en desinfectie : Communicatie : Chemie: basischemie (atoombouw, reacties in water, chemisch evenwicht), analytische chemie (spectroscopie, chromatografie), organische chemie (functionele groepen), biochemie (biomoleculen, eiwit- en enzymchemie), grensvlakchemie (emulsies, schuimen) : Sensoriek : Bedrijfskunde: structuur van profit-organisaties, projectmanagement, logistiek, marketing, kostprijs en haalbaarheid : Kwaliteitskunde: HACCP, TPM, tracking & tracing, SPC, basisvoorwaardenprogramma Skills : Onderzoeksvaardigheden: probleemanalyse, onderzoeksvragen, literatuuronderzoek, onderzoeksplanning en -uitvoering : Algemene laboratoriumvaardigheden, gebaseerd op GLP- (good laboratory practice) en VMT-regels (veilige microbiologische technieken): wegen, pipetteren, maken van oplossingen, labjournaal en chemisch rekenen : Werken met standaard laboratoriumapparatuur: ph-meter, spectrofotometer, chromatograaf, brixmeter, centrifuge, zuurkast, microscoop, reologische meetapparatuur : Op labschaal opstellen van productieprocessen van voedingsmiddelen : Op pilotplantschaal produceren van voedingsmiddelen: werken met daarvoor bestemde apparaten en machines gebaseerd op GMP : Informatievaardigheden: tekstverwerking, spreadsheets, presentatietechnieken, eenvoudige beeldverwerking : Sociale en communicatieve vaardigheden: samenwerken, vergaderen, verslaglegging (labjournaal, onderzoeksverslag), mondelinge presentatie, adviesvaardigheden, projectmatig werken kenmerkende studieboeken Food Microbiology, M.R. Adams, M.V. Mors Kwaliteitszorg en statistiek in het laboratorium, H.M. Raadschelders, M.F.M. den Rooijer Bio-organische chemie voor levenswetenschappen, J.F.J. Engbersen, A.E. De Groot Introduction to Food Engineering, R.P. Singh, D.R. Heldman Proeven van Succes, J. Brinkman Basisboek Methoden en Technieken, D.B. Baarda, M.P.M. de Goede Werken met Logistiek, H. Visser, A. van Goor Grondslagen van de marketing, B. Verhage Een praktijkgerichte benadering van organisatie en management, N. van Dam, J. Marcus Dairy Science and Technology, P. Walstra, J.T.M. Wouters e.a. De lijst met kenmerkende studieboeken dient ter illustratie om een indruk te geven van het niveau waarop binnen de opleiding wordt gewerkt. Voedingsmiddelentechnologie versie 1.0, juni

4 Voedingsmiddelentechnologie Technoloog Sweder Hann: Ik heb de ideale baan Naam: Sweder Hann Leeftijd: 28 Studie: Voedingsmiddelentechnologie Werkplek: SmildeFoods B.V. Functie: Junior Technoloog op de R&D-afdeling MOV (margarine, oliën en vetten) MOV: margarine, oliën en vetten. k werkte als kok, maar kwam erachter dat ik I dat toch niet mijn hele leven wilde blijven doen. Ik ben toen een jaar gaan reizen en hoorde via mijn oude chef-kok dat er zoiets als productontwikkeling bestaat. Daarop ben ik mbo gaan doen en na twee jaar kon ik versneld doorstromen naar het hbo. Voeding is mijn grootste hobby en mijn passie, dus ik heb de ideale baan. De hbo-opleiding Voedingsmiddelentechnologie voldeed aan mijn verwachtingen, al vond ik een paar keuzemodules in het laatste jaar een beetje tegenvallen. Voor mijn afstudeeropdracht koos ik bewust een opdracht die ik moeilijk vond: het ontwikkelen van een rekenprogramma om koeltijden van deeg (Peijnenburg) te berekenen. Dat was een echte uitdaging en achteraf bezien, heb ik daar heel veel van geleerd. Ik werk nu als Junior Technoloog en houd me bezig met de ontwikkeling van nieuwe producten, en met product- en kwaliteitsverbeteringen. Ik ontwikkel margarines, oliën en vetten voor de foodservice en de retail. Ook houd ik me veel bezig met productverbeteringen en met het oplossen van problemen, klachten en uitdagingen. Een mooi voorbeeld daarvan is Croma. De klant wilde een soortgelijk product als Croma. Als je dan aan het ontwikkelen slaat, loop je natuurlijk tegen bepaalde uitdagingen in. In dit geval het feit dat Croma snel rood/bruin wordt in de pan. Dat moet je dus oplossen. Opleiding en praktijk sloten redelijk goed bij elkaar aan. Hoe zet je onderzoek op, eerst nadenken voor je iets gaat onderzoeken dat heb ik tijdens de opleiding wel geleerd. Een goed plan opstellen kost tijd, maar dat betaalt zich meestal wel weer terug. Wat naar mijn gevoel wel ontbrak, was kennis van MOV. Op school is daar niet of nauwelijks tijd aan besteed, wat ik jammer vind. Biertje? Als ik naar de competenties van de opleiding kijk, dan gebruik ik in mijn dagelijkse werk vooral de competenties onderzoeken, experimenteren, ontwikkelen en beheren. Vooralsnog wil ik in mijn huidige functie doorgroeien, tot een medior/senior. Wellicht dat ik dan na enkele jaren overstap naar onze andere plant; daar worden sauzen, salades en quiches geproduceerd. Van daaruit zou ik graag nog eens mijn hobby bierbrouwen willen omzetten naar een baan. Wie weet, misschien kom ik ooit bij een multinational als Heineken terecht! : 4 Voedingsmiddelentechnologie versie 1.0, juni 2013

5 Voedingsmiddelentechnologie Procestechnoloog Dorathea Steringa: Het echte leren begint in de praktijk anuit mijn mbo-opleiding Levensmiddelentechnologie voelde ik een behoefte aan meer V diepgang, ik wilde een baan met meer verantwoordelijkheden. Een vervolgstudie lag voor de hand, en aangezien de mbo-opleiding zo goed bij me paste, koos ik voor een vervolgopleiding op hbo-niveau. Bij de hbo-opleiding lag meer nadruk op management, en zo kon ik ook die vaardigheid verder ontwikkelen. Vanwege mijn vooropleiding kreeg ik een aantal vrijstellingen, waardoor de focus minder op de technologiekant kwam te liggen. Dat vond ik stiekem wel jammer, omdat juist die vakken mij altijd aanspraken. Mijn afstudeeronderwerp kwam eigenlijk voort vanuit het bedrijf waar ik graag naartoe wilde: Heinz in Nijmegen. Dat leek mij een gepassioneerd en vernieuwend bedrijf. Vanuit de technologiegroep kwam een mooie opdracht, waarbij de implementatie van een nieuwe Brinta-lijn centraal stond. Een dergelijke implementatie meemaken, vond ik super. Ik heb veel van die periode opgestoken en met name het testen van de lijn vond ik erg leerzaam! Momenteel ben ik procestechnoloog bij McCain en begeleid en bedenk grotere projecten op het gebied van statistische procescontrole (SPC) en de implementatie van SAP. Het project SPC heeft als doel om de verschillende kwaliteitsaspecten van friet statistisch te analyseren, waardoor we de procesbeheersing kunnen optimaliseren. In mijn huidige baan leer ik veel over het managen van mensen en processen. Vooral het managen en analyseren van de resultaten van mijn experimenten past heel goed bij me. Uitdenken Je specialiseert je pas binnen je vak als je gaat werken. Natuurlijk heb je dan al veel achtergrondkennis opgedaan via stage en lesmateriaal. Toch begint het echte leren als je in de praktijk aan de slag gaat. Het analyseren van data en alle aspecten van een specifiek proces ervaar je dan pas van heel dichtbij. Tijdens de opleiding werden we vaak gestimuleerd om samen te werken en goed na te denken over processen, en daar heb ik nu zeker baat bij. Het op de lijn onderzoeken en het goed uitdenken van experimenten is essentieel voor succesvol bezig zijn in project en onderzoek. Die competenties zijn dus voor mij erg belangrijk én dagelijkse kost. Als je als procestechnoloog niet over die competenties beschikt, dan valt het denk ik nog niet mee. De toekomst? Allereerst zou ik een kei willen worden in wat ik nu doe. Het kan in mijn ogen altijd beter! Verder zou ik zeker nog wel leiding willen geven aan grote onderzoeksprojecten in de fabriek; een goede peoplemanager worden en leiding geven aan een goed, leuk en gezellig team. Als er buiten het bedrijf kansen liggen waarin ik mij op genoemde punten verder kan ontwikkelen, en nog andere aspecten kan leren over organiseren en procesvoering, dan houd ik mijn opties open. Maar op het moment is dat nog helemaal niet aan de orde: ik heb een hele leuke en uitdagende baan. : Naam: Dorathea Steringa Leeftijd: 30 Studie: Voedingsmiddelentechnologie Werkplek: McCain Lelystad Functie: Procestechnoloog SAP: Systems, Applications and Products for data processing. Dit is een real life managementprogramma waarmee met name voorraden, mensen en machines gepland en beheerd kunnen worden. Voedingsmiddelentechnologie versie 1.0, juni

6 Deze tekst is, in iets gewijzigde vorm, eerder verschenen in Bachelor of Applied Science een competentiegerichte profielbeschrijving. Deze profielbeschrijving biedt informatie over bacheloropleidingen en beroepen in de Applied Sciences, competentiegericht onderwijs, eindkwalificaties en hoe afgestudeerden van de opleidingen de opgedane kennis en vaardigheden gebruiken in de beroepspraktijk. De volledige uitgave is te vinden op de website Ook verschenen in deze reeks: : Applied science : Bio-informatica : Biologie en medisch laboratoriumonderzoek : Chemie : Chemische technologie : Gezondheidszorgtechnologie : Milieukunde : Technische natuurkunde Wil je een van deze publicaties inzien of wil je meer informatie over Voedingsmiddelentechnologie of één van de andere opleidingen? Bezoek dan ook PROEF! is een samenwerking tussen Stichting C3 en de Stichting Domein Applied Science. Met deze publicatie en de website verstrekken zij informatie over de hbo-opleidingen die worden afgesloten met het diploma Bachelor of Applied Science (BAS).

Voedingsmiddelentechnologie

Voedingsmiddelentechnologie De hbo-studie voedingsmiddelentechnologie leidt op voor een breed scala aan functies in de levensmiddelenbranche, op het gebied van onderzoek naar (gezonde) voeding, marktonderzoek, wet- en regelgeving

Nadere informatie

Proef! Chemie. De opleiding en het werkveld

Proef! Chemie. De opleiding en het werkveld Proef! Chemie De opleiding en het werkveld De hbo-studie Chemie leidt op tot experimenteel laboratoriummedewerker. Centraal staat het chemische vakgebied. Hierin zijn grofweg drie belangrijke onderdelen

Nadere informatie

Chemische technologie

Chemische technologie Proef! Chemische technologie De opleiding en het werkveld De opleiding Chemische technologie leidt medewerkers op die betrokken zijn bij het productieproces in de procesindustrie, waarbij de nadruk ligt

Nadere informatie

Chemici die in researchlaboratoria bij overheidsinstellingen

Chemici die in researchlaboratoria bij overheidsinstellingen De hbo-studie Chemie leidt op tot experimenteel laboratoriummedewerker. Centraal staat het chemische vakgebied. Hierin zijn grofweg drie belangrijke onderdelen te onderscheiden: analytische chemie, onderzoek

Nadere informatie

Proef! Milieukunde. De opleiding en het werkveld

Proef! Milieukunde. De opleiding en het werkveld Proef! Milieukunde De opleiding en het werkveld De hbo-studie milieukunde leidt op tot milieukundig ingenieur. Centraal staat het op duurzame wijze verbeteren van de leefomgeving, variërend van schone

Nadere informatie

Biologie en medisch laboratoriumonderzoek

Biologie en medisch laboratoriumonderzoek Proef! Biologie en medisch De opleiding en het werkveld Biologie en medisch versie 1.0, juni 2013 1 Biologie en medisch leidt op voor researchmedewerker op een laboratorium. Centraal staat de biologie

Nadere informatie

Gezondheidszorgtechnologie

Gezondheidszorgtechnologie Proef! Gezondheidszorgtechnologie De opleiding en het werkveld Kenmerkend voor een gezondheidszorgtechnoloog (GZT-er) is dat hij medische apparatuur beheert en innoveert. GZT-ers zijn de intermediairs

Nadere informatie

Van Zuivelschool naar Life Sciences

Van Zuivelschool naar Life Sciences Van Zuivelschool naar Life Sciences 1 Programma Intro Terugblik Zuivelschool Levensmiddelentechnologie Start MBO Fusies Van Hall Larenstein Terugloop studentenaantallen Onderwijsontwikkeling Modules Leerplanschema

Nadere informatie

Biologie en medisch laboratoriumonderzoek

Biologie en medisch laboratoriumonderzoek Biologie en medisch laboratoriumonderzoek Bachelor of Applied Science versie 1.0, juni 2013 27 Biologie en medisch laboratoriumonderzoek leidt op voor researchmedewerker op een laboratorium. Centraal staat

Nadere informatie

BACHELOR OF APPLIED SCIENCE

BACHELOR OF APPLIED SCIENCE BACHELOR OF APPLIED SCIENCE BAS Een competentiegerichte profielbeschrijving ADDENDUM februari 2015 Colofon Teksten Drs. Lisette van der Beek (DAS) Marjolein Wijnker-Schrauwen, MSc. (DAS) Projectgroep drs.

Nadere informatie

Boekenlijst LS&T Studiejaar 2015-2016

Boekenlijst LS&T Studiejaar 2015-2016 Boekenlijst LS&T Studiejaar 2015-2016 Propedeuse Op volgorde van route 1 (voor route 2 zie verderop) CT CH BT BM Kramer-Pals en v.d. Meulen Veiligheid in het laboratorium (Heron Reeks) Uitgever: Syntax

Nadere informatie

Technische natuurkunde

Technische natuurkunde Proef! Technische De opleiding en het werkveld De hbo-studie technische leidt op tot technisch natuurkundige. Deze bachelor vergaart door onderzoek en experimenteren kennis en informatie die bijdragen

Nadere informatie

Proef! Applied science. De opleiding en het werkveld

Proef! Applied science. De opleiding en het werkveld Proef! Applied science De opleiding en het werkveld Applied Science leidt op tot een scala aan functies binnen het microbiologische of chemische werkveld: van researcher tot projectmanager. Kenmerkend

Nadere informatie

Milieukundig ingenieurs komen onder

Milieukundig ingenieurs komen onder De hbo-studie milieukunde leidt op tot milieukundig ingenieur. Centraal staat het op duurzame wijze verbeteren van de leefomgeving, variërend van schone lucht, bodem en water, tot bijvoorbeeld het hergebruiken

Nadere informatie

Doorstroom vanuit het vernieuwde MBO. DAS conferentie

Doorstroom vanuit het vernieuwde MBO. DAS conferentie Doorstroom vanuit het vernieuwde MBO DAS conferentie 24-03-2016 Voorstellen Gertjan Visse MBO raad Bedrijfstakgroep PLOT SBB Marktsegment Proces en Laboratorium ROC West Brabant, Radius college Franca

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling opleiding Voedingsmiddelen technologie 2014-2015

Onderwijs- en examenregeling opleiding Voedingsmiddelen technologie 2014-2015 Decoskenmerk: 2014/862 Onderwijs- en examenregeling opleiding Voedingsmiddelen technologie 2014-2015 Citeertitel OER opleiding Voedingsmiddelen technologie 2014-2015 Datum inwerkingtreding 1 september

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

CREaTINg TOmORROw TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE. Hva TECHNIEK

CREaTINg TOmORROw TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE. Hva TECHNIEK CREaTINg TOmORROw 2013 2014 TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE Hva TECHNIEK HVA TECHNIEK TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE 2013-2014 Technische Bedrijfskunde: méér dan bedrijfskunde, méér dan techniek Bij de opleiding Technische

Nadere informatie

Chemische Technologie 1e jaar regulier CTE1/CTE2 Propedeutisch jaar Studiejaar 2011-2012, cohort 2011

Chemische Technologie 1e jaar regulier CTE1/CTE2 Propedeutisch jaar Studiejaar 2011-2012, cohort 2011 Chemische Technologie 1e jaar regulier CTE1/CTE2 Propedeutisch jaar Studiejaar 2011-2012, cohort 2011 Studieloopbaancoaching 1e jaars Keuzeonderwijs/bijspijkeronderwijs Algemene chemie 1 Wiskunde 1 Project

Nadere informatie

Bijlage A: Competenties van de opleiding Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (BML)

Bijlage A: Competenties van de opleiding Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (BML) Bijlage A: Competenties van de opleiding Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (BML) Na voltooiing van de opleiding moet de student als beroepsbeoefenaar zelfstandig en met kritische instelling kunnen

Nadere informatie

Chemie 1e jaar regulier CHM1/CHM2 Propedeutisch jaar Studiejaar 2012-2013, cohort 2012 Legenda Bij de kolom 'Toets' kiezen uit:

Chemie 1e jaar regulier CHM1/CHM2 Propedeutisch jaar Studiejaar 2012-2013, cohort 2012 Legenda Bij de kolom 'Toets' kiezen uit: Chemie 1e jaar regulier CHM1/CHM2 Propedeutisch jaar Studiejaar 2012-2013, cohort 2012 SG Studieloopbaancoaching 1e jaar CHMSLC11 2 O;V;AS Keuzeonderwijs SG Keuzeonderwijs/bijspijkeronderwijs 2 KG Algemene

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit: Faculteit A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: Artikel 32 Inschrijving voor cursussen 3A De student

Nadere informatie

Legenda KG Kennisgestuurde leerlijn PG Praktijkgestuurde leerlijn SG Studentgestuurde leerlijn

Legenda KG Kennisgestuurde leerlijn PG Praktijkgestuurde leerlijn SG Studentgestuurde leerlijn Legenda Kennisgestuurde leerlijn Praktijkgestuurde leerlijn Studentgestuurde leerlijn Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek 1e jaar regulier BML1/BML2 Propedeutisch jaar 2011/2012, cohort 2011 Studieloopbaancoaching

Nadere informatie

1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief advies CDHO: Engineering Engineering AOT Techniek(deeltijd) Einde instroom: 31-12-2011 Einde opleiding: 31-12-2016 Engineering

Nadere informatie

Bijlage A: Competenties van de opleiding Chemie

Bijlage A: Competenties van de opleiding Chemie Bijlage A: Competenties van de opleiding Chemie Na voltooiing van de opleiding moet de student als beroepsbeoefenaar zelfstandig en met kritische instelling kunnen werken en beschikt de student over een

Nadere informatie

2 De keuze van de hogeschool per individuele conversie geldt voor alle opleidingsvormen, inclusief de te beëindigen varianten. 1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

ACADEMIEJAAR 2015-2016. Bijlagen onderwijs-en examenreglement TECHNOLOGIECAMPUS GENT. www.odisee.be

ACADEMIEJAAR 2015-2016. Bijlagen onderwijs-en examenreglement TECHNOLOGIECAMPUS GENT. www.odisee.be ACADEMIEJAAR Bijlagen onderwijs-en examenreglement TECHNOLOGIECAMPUS GE www.odisee.be IOUD - PROFESSIONELE OPLEIDINGEN (GE) Biomedische laboratoriumtechnologie (dagonderwijs) Afstandsonderwijs is in afbouw;

Nadere informatie

Oriëntatiejaar Life Sciences

Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Oriëntatiejaar Life Sciences Joan Wellink (studieadviseur) Voor wie is het oriëntatiejaar? Wat is het oriëntatiejaar? Wat heb je nodig? Hoe en wat studeer je? Wat kun je er

Nadere informatie

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016 Centrale Aanmelding en Plaatsing Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016 Bij een aantal opleidingen/instellingen zijn na de uitvoering van de loting nog plaatsen over.

Nadere informatie

NHL Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein. HBO-bacheloropleidingen: Chemische Technologie Chemie Voedingsmiddelentechnologie

NHL Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein. HBO-bacheloropleidingen: Chemische Technologie Chemie Voedingsmiddelentechnologie NHL Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein HBO-bacheloropleidingen: Chemische Technologie Chemie Voedingsmiddelentechnologie Netherlands Quality Agency (NQA) December 2010 2/77 Managementsamenvatting

Nadere informatie

Gezondheidszorgtechnologie

Gezondheidszorgtechnologie Kenmerkend voor een gezondheidszorgtechnoloog (GZT-er) is dat hij medische apparatuur beheert en innoveert. GZT-ers zijn de intermediairs en bruggenbouwers tussen zorgverleners en technici, en/of tussen

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde havo

Examenprogramma scheikunde havo Examenprogramma scheikunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kennis

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

De Gemengde Leerweg. wellantcollege ll. Informatie voor leerkrachten basisscholen

De Gemengde Leerweg. wellantcollege ll. Informatie voor leerkrachten basisscholen wellantcollege ll Informatie voor leerkrachten basisscholen De Gemengde Leerweg De theoretische leerweg met een praktische inslag. Een succesvolle route! Wellant vmbo 2 De leerwegen op een rijtje Het vmbo

Nadere informatie

Bedrijfskund Dier Dier e en agribusines en veehouderij en gezondheidsz s org Welkom

Bedrijfskund Dier Dier e en agribusines en veehouderij en gezondheidsz s org Welkom Bedrijfskunde Dier Dier- en gezondheidszorg en en veehouderij agribusiness Welkom HBO Dier en gezondheidszorg: CAH + Groenhorst Doorlopende leerlijn goede aansluiting op mbo: 3 jaar Gericht op gezelschaps-

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein (versie januari 2009) In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van

Nadere informatie

Inleiding Never a dull moment ik praat u een beetje bij Lissabon te veel studenten diploma-inflatie tegenhouden, wegsturen en kosten verhogen

Inleiding Never a dull moment ik praat u een beetje bij Lissabon te veel studenten diploma-inflatie tegenhouden, wegsturen en kosten verhogen Inleiding Wat doen wij? DeDecaan.net is opgezet voor decanen en scholieren in het VO. Elke school kan een site van ons afnemen. De site heeft allerlei functies om decanen te ondersteunen en hun werk te

Nadere informatie

Studiegids Life Sciences & Technology 2013 2014

Studiegids Life Sciences & Technology 2013 2014 Studiegids Life Sciences & Technology 2013 2014 Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek Biotechnologie Chemie Chemische Technologie Voedingsmiddelentechnologie Studiegids Life Sciences and Technology

Nadere informatie

Inleiding. Keuzes in:

Inleiding. Keuzes in: Keuzes in: 5 Inleiding Tijdens de ouderavond heb ik u uitgelegd hoe de keuzebegeleiding in klas 3 plaats vindt. In dit artikel zet ik de belangrijkste punten nog even op een rij. Mocht u na het lezen ervan

Nadere informatie

Major / Minor Periode Integrale leerlijn Conceptuele leerlijn Vaardighedenlijn Studieloopbaanlijn Titel Lang Onderwijseenheid Titel lang ToetsEenheid Major 1.1 Project Droombaan Project Droombaan 4 1.1

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Speel een rol in de Waterwereld En word een held!

Speel een rol in de Waterwereld En word een held! Speel een rol in de Waterwereld En word een held! Challenging jobs, worldwide Make the world a better place you need water water needs you Waarom een studie met water? Omdat het een bruisend vakgebied

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456 20 juli 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015, nr. HO&S/755131, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 24893 4 december 2012 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 1 november 2012, nr. DL/446544,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456-n1 26 januari 2016 Rectificatie: Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015,

Nadere informatie

Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen

Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Opleidingspresentatie 16 November 2013 Welkom Linda Hoffmans (rondt haar master thesis af) Jay van Lunteren (net gestart met zijn bachelor thesis, en wil in februari

Nadere informatie

Opleidingsprofielen. Hoofdstuk 5

Opleidingsprofielen. Hoofdstuk 5 Hoofdstuk 5 Opleidingsprofielen Het Domein Applied Science omvat elf opleidingen waarvan in domeinsamenwerking een vijftal opleidingsprofielen landelijk zijn vastgesteld. In dit hoofdstuk worden de landelijke

Nadere informatie

Operationeel Verpakkingskundige Beroepsprofiel

Operationeel Verpakkingskundige Beroepsprofiel Operationeel Verpakkingskundige Beroepsprofiel Stichting NVC Examens Filenaam: Beroepsprofiel Oper. VK 2014 Publicatiedatum: 28 februari 2014 Dit document is goedgekeurd door de Stichting Examenkamer Inhoudsopgave

Nadere informatie

PTA scheikunde Belgisch park cohort 14 15-16

PTA scheikunde Belgisch park cohort 14 15-16 Het examenprogramma scheikunde is vernieuwd. In 2013 is in 4 HAVO met dat nieuwe examenprogramma scheikunde gestart. De methode Chemie Overal 4 e editie is geschreven voor dit nieuwe examenprogramma. Toegestaan

Nadere informatie

Voorlichtingsavond profielkeuze en bovenbouw

Voorlichtingsavond profielkeuze en bovenbouw Voorlichtingsavond profielkeuze en bovenbouw Voor ouders en leerlingen 3 HAVO Welkom + voorstellen Tweede Fase / bovenbouw Vakkenpakket en profielen Extra vak Doorstroom HAVO/VWO Afsluiting PROGRAMMA INLEIDING

Nadere informatie

PTA scheikunde HAVO Belgisch park cohort 15 16-17

PTA scheikunde HAVO Belgisch park cohort 15 16-17 Het examenprogramma scheikunde is vernieuwd. In 2013 is in 4 HAVO met dat nieuwe examenprogramma scheikunde gestart. De methode Chemie Overal 4 e editie is geschreven voor dit nieuwe examenprogramma. Toegestaan

Nadere informatie

Groningen 20 2014-2015. Maintenance. www.alfa-college.nl

Groningen 20 2014-2015. Maintenance. www.alfa-college.nl Groningen 20 2014-2015 Maintenance www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor Noord- en Oost-Nederland. Deze brochure

Nadere informatie

BEDRIJFSKUNDE MER 2015-2016

BEDRIJFSKUNDE MER 2015-2016 BEDRIJFSKUNDE MER 2015-2016 PROGRAMMA De opleiding Bedrijfskunde MER Wat kun je met Bedrijfskunde MER? Na je opleiding Je profiel Studieprogramma Onderwijsvisie Bedrijfskunde MER Toelatingseisen Studiekeuzeproces

Nadere informatie

Science. De nieuwe bètabrede bacheloropleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen

Science. De nieuwe bètabrede bacheloropleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen Science De nieuwe bètabrede bacheloropleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen Waarom een brede natuurwetenschappelijke opleiding? Je krijgt een brede natuurwetenschappelijke basis met vakken uit de

Nadere informatie

Van mavo-4 naar havo-4. 2014-2015 R. Schouten sectordirecteur havo

Van mavo-4 naar havo-4. 2014-2015 R. Schouten sectordirecteur havo Van mavo-4 naar havo-4 2014-2015 R. Schouten sectordirecteur havo Wat we vandaag bespreken: - Waarom naar havo-4? - Toelatingseisen en aanmelding - Profielen en vakken - Aansluiting sectoren - Vragen?

Nadere informatie

Stages en bedrijfsopdrachten. Milieukunde

Stages en bedrijfsopdrachten. Milieukunde Stages en bedrijfsopdrachten Milieukunde Samenwerken met HAS Hogeschool HAS Hogeschool is hét opleidings- en expertisecentrum voor de sectoren agro, food en groene ruimte met vestigingen in Den Bosch en

Nadere informatie

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen,

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, Chemie is overal Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, één geheel. Die samen staan voor talloze nuttige, noodzakelijke en mooie

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen,

Nadere informatie

engineering BacHeloroPleIdIng voltijd 2016-2017

engineering BacHeloroPleIdIng voltijd 2016-2017 engineering BacHeloroPleIdIng voltijd 2016-2017 leerroutes: elektrotechniek, engineering, design and InnovatIon, ProdUct design en technische BedrIjFsKUnde creating tomorrow Engineering In het eerste deel

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36310 27 december 2013 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 15 december 2013, nr.

Nadere informatie

ONDERZOEKSGERICHT LEREN

ONDERZOEKSGERICHT LEREN Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") ONDERZOEKSGERICHT LEREN Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese

Nadere informatie

Hanzehogeschool Groningen. HBO-Bachelor Chemie Chemische Technologie Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Hanzehogeschool Groningen. HBO-Bachelor Chemie Chemische Technologie Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek Hanzehogeschool Groningen HBO-Bachelor Chemie Chemische Technologie Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek Netherlands Quality Agency (NQA) December 2010 2/67 NQA - Hanzehs.: audit bestaande hbo-bacheloropleidingen

Nadere informatie

Wat maak jij. morgen mee MBO. Voeding

Wat maak jij. morgen mee MBO. Voeding Wat maak jij morgen mee MBO Voeding Morgen is groen bij AOC Oost Morgen is groen bij AOC Oost. En dat is maar goed ook. We hebben een groene wereld nodig, waarin jij en je omgeving goed kunnen leven. Daar

Nadere informatie

MBO-Productonderzoeker

MBO-Productonderzoeker Groningen 23 2014-2015 Human Technology MBO-Productonderzoeker www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor Noord-

Nadere informatie

15-11-2013. Moleculaire Levenswetenschappen. Even voorstellen. What s in the name? What s in the name?

15-11-2013. Moleculaire Levenswetenschappen. Even voorstellen. What s in the name? What s in the name? Moleculaire Levenswetenschappen Even voorstellen Voorlichting over Bachelor of Science 6 november 03 Presentatie Wilko van Loon, opleidingsdirecteur MLW Gosse Schraa, docent Microbiologie Lisa van Sluijs,

Nadere informatie

HBO Werktuigbouwkunde (deeltijd)

HBO Werktuigbouwkunde (deeltijd) Techniek Algemeen De opleiding Werktuigbouwkunde (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Engineering, Hanzehogeschool Groningen. Innovatie is belangrijk in de economie van nu. Consumentenproducten,

Nadere informatie

SCHEIKUNDE VWO - NIEUWE EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

SCHEIKUNDE VWO - NIEUWE EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 SCHEIKUNDE VWO - NIEUWE EAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden &

Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit Technische Natuurwetenschappen van de Technische Universiteit Delft Uitvoeringsregeling/Bijlage behorend bij de Onderwijs-

Nadere informatie

Even voorstellen. Studenten aantallen

Even voorstellen. Studenten aantallen DEEL 1 NUMMER 2 NIEUWSBRIEF Medische Hulpverlening Nr 1. September 2012 Even voorstellen De HBO opleiding Medische Hulpverlening (ook wel BMH) is volop in beweging en dat maakt dat er regelmatig iets nieuws

Nadere informatie

Voorlichting psychologie 21 mei 2015. Welkom!

Voorlichting psychologie 21 mei 2015. Welkom! Voorlichting psychologie 21 mei 2015 Welkom! Voorlichting psychologie 21 mei 2015 Sprekers: Stefanie Kwikkel, MSc Francis Voorn studieadviseur student psychologie Psychologie studeren aan de Radboud Universiteit

Nadere informatie

behoefte COMPETENTIEPROFIELEN PER FASE TECHNOLOGISCH PROCES EN PER ASPECT ASPECTEN onderzoeken innoveren beheren instrumenteren

behoefte COMPETENTIEPROFIELEN PER FASE TECHNOLOGISCH PROCES EN PER ASPECT ASPECTEN onderzoeken innoveren beheren instrumenteren behoefte Over sociale, communicatieve, marketings- en onderzoeksvaardigheden beschikken Creatief denken, analyseren, synthetiseren, kritisch reflecteren, omgaan met wetmatigheden 1 2 3 4 Creatief denken,

Nadere informatie

De leerlingen maken kennis met het beroep van biotechnoloog en doen onderzoek naar het gebruik van enzymen in de bereiding van voedingsmiddelen.

De leerlingen maken kennis met het beroep van biotechnoloog en doen onderzoek naar het gebruik van enzymen in de bereiding van voedingsmiddelen. docentenhandleiding Module: De leerlingen maken kennis met het beroep van biotechnoloog en doen onderzoek naar het gebruik van enzymen in de bereiding van voedingsmiddelen. Inhoud 1. opzet module 2. voorbereidingen

Nadere informatie

profieldelen Cultuur en Maatschappij Economie en Maatschappij Natuur en Gezondheid Natuur en techniek profiel natuur en techniek

profieldelen Cultuur en Maatschappij Economie en Maatschappij Natuur en Gezondheid Natuur en techniek profiel natuur en techniek 10. Inrichting profielen havo gemeenschappelijk deel Het gemeenschappelijk deel van elk profiel in het havo omvat de onderstaande vakken: Nederlandse taal en letterkunde Engelse taal en letterkunde maatschappijleer

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College

Nadere informatie

Meer waard met Schoevers

Meer waard met Schoevers Meer waard met Schoevers Met Schoevers word je meer waard. Want bij ons combineer je leren en werken. Je leert dus echt een vak als managementassistent, officemanager of communicatieprofessional en gaat

Nadere informatie

Meer waard met Schoevers

Meer waard met Schoevers Meer waard met Schoevers Met Schoevers word je meer waard. Want bij ons combineer je leren en werken. Je leert dus echt een vak als managementassistent, officemanager of communicatieprofessional en gaat

Nadere informatie

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelating Hbo-ba Verpleegkunde vs.29.10.2015 Pagina 1 1. Toelatingsbeleid 1.1 Officiële toelatingseisen Als voorwaarde voor toelating tot de

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

HBO Technische Bedrijfskunde (deeltijd)

HBO Technische Bedrijfskunde (deeltijd) Techniek Algemeen De opleiding Technische Bedrijfskunde (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Engineering, Hanzehogeschool Groningen. Innovatie is belangrijk in de economie van nu. Consumentenproducten,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11109 6 juni 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 28 april 2012, nr. VO/403948, houdende

Nadere informatie

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid nr Tekst 0 Home Thielen Consult is de partner voor bedrijven en organisaties in de voedselketen. Samen met onze klanten bouwen wij aan veilig en eerlijk voedsel. We begeleiden onze klanten en organiseren

Nadere informatie

Profielkeuze-test (PKT)

Profielkeuze-test (PKT) Profielkeuze-test (PKT) Anoniem 2014 TalentFocus Inleiding Het kiezen van een profiel is voor veel leerlingen lastig. Want als je nog niet precies weet wat je later wilt studeren is het moeilijk om op

Nadere informatie

Ouderavond profielkeuze 3 havo

Ouderavond profielkeuze 3 havo Ouderavond profielkeuze 3 havo Onderdelen keuzeproces LOB Keuzeweb Vakkenvoorlichting Stage Voorlichting profielkeuzevakken MAW, Biologie, Informatica, NLT, M&O, BSM en Economie Het juiste profiel? Adviezen

Nadere informatie

Van HAVO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS

Van HAVO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Van HAVO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Disclaimer: De lijst is gebaseerd op de officiële doorstroomeisen van het ministerie van onderwijs. Bij het overnemen van deze gegevens kunnen er tikfouten zijn gemaakt.

Nadere informatie

DR-BKM-X. Deelreglement Bedrijfskundig Management

DR-BKM-X. Deelreglement Bedrijfskundig Management DR-BKM-X Deelreglement Bedrijfskundig Management Uitgave: oktober 2008 DR-BKM 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen Adres : H.A. Lorentzstraat 1a, 3330 AK Zwijndrecht Aard : deeltijd, mondeling onderwijs

Nadere informatie

WaWat na economie moderne talen, economie wetenschappen, of economie wiskunde? Studeer Technology Management in Gent

WaWat na economie moderne talen, economie wetenschappen, of economie wiskunde? Studeer Technology Management in Gent WaWat na economie moderne talen, economie wetenschappen, of economie wiskunde? Studeer Technology Management in Gent Professionele Bachelor Technology Management Heb je een boontje voor technologie? Ben

Nadere informatie

Kopopleiding. Word in één jaar leraar na je hbo- of wo-bachelor!

Kopopleiding. Word in één jaar leraar na je hbo- of wo-bachelor! Kopopleiding Word in één jaar leraar na je hbo- of wo-bachelor! Leraar worden met een kopopleiding van een jaar Een interessante kans voor hbo-bachelors en wo-bachelors: word leraar! Als werken met jongeren

Nadere informatie