Het Einde van de Mexicaanse Drugsoorlog

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Einde van de Mexicaanse Drugsoorlog"

Transcriptie

1 Het Einde van de Mexicaanse Drugsoorlog 1

2 De Denkacademie Op Reis Herman Hendriks Groep 1.08 Chris Swart Jorijn Smit Rachel van Klaveren 13 april

3 1. Inleiding 940 miljoen toeristen telden onze planeet in Allemaal mensen die hun eigen huis even laten voor wat het is en op reis gaan naar een andere omgeving, vaak omgeven door zon, zee en strand. Maar niet alleen mensen gaan op reis. Nog veel vaker reizen er miljarden producten de wereld over. Soms van de ene stad naar de andere, soms naar de andere kant van de wereld. In Mexico zijn een aantal van deze producten illegaal en reizen vooral de Amerikaanse grens over. Enkele maanden geleden werd er door de Mexicaanse overheid een ondergrondse tunnel gevonden tussen San Diego en Tijuana. De tunnel was 400 meter lang en was uitgerust met ventilatie, verlichting en een automatische treintje. Meer dan 17 ton marijuana werd in beslag genomen. Vanaf 2008 zijn meer dan 70 van dit soort tunnels gevonden en wie weet hoeveel er nog onder de grond zitten. Er reist dus een hoop drugs de wereld rond. Sinds 2006 woedt er ten gevolge hiervan in Mexico een oorlog tussen de overheid en drugskartels. Hoe komt het dat deze onenigheid is geëscaleerd tot een oorlog met zoveel geweld? In de vijf jaar sinds de Mexicaanse president Felipe Calderon het leger begon te gebruiken om de machtigste drugskartels van het land te bestrijden, zijn er ongeveer 50,000 mensen vermoord. Het is een controversiële strategie waarvan velen zeggen dat het meer schade heeft veroorzaakt, in plaats van het verminderen van misdaad (Tovrev, 2012). In de eerste 11 maanden van 2010, telde de Mexicaanse overheid 12,456 doden door de drugsoorlog, bijna twee keer zoveel als het aantal doden in heel 2009 (Reynolds, 2010). Ook het toerisme lijkt hieronder te lijden. Het Amerikaanse ministerie van 3

4 Buitenlandse Zaken gaf in april een negatief reisadvies op lange termijn uit over Mexico. Deze waarschuwing zet Mexico op een lijst met landen zoals Noord Korea, Afghanistan, Jemen en Congo (Tovrev, 2012). In populaire bestemmingen zoals Acapulco, Pearl of the Pacific, zijn kartelactiviteiten gestegen. Acapulco heeft een aantal van de meest gruwelijke gevallen van drugsgeweld gezien. In augustus vond de politie op een parkeerplaats twee onthoofde lichamen die in 20 stukken waren gehakt. Later werden de hoofdhuid en de huid van het gezicht gevonden in een tas van een vrouw (Tovrev, 2012). De huidige machtsstrijd tussen de verschillende kartels begon in 1989 na de arrestatie van Miguel Ángel Félix Gallardo, de 'godfather' van de Mexicaanse drugskartels en leider van de illegale drugshandel tussen Mexico en de Verenigde Staten. In de jaren '90 werd deze strijd tijdelijk gesust, maar het geweld is sinds het jaar 2000 dramatisch geëscaleerd. Door verschillende factoren, zoals de arrestaties of de dood van kartelleiders en het sterker en zwakker worden van nieuwe en oude kartels, is er een fluctuerende machtsbalans (Tovrev, 2012; Lupsha, 1995). De onderzoeksvraag die wij zullen proberen te beantwoorden is: "Wat zijn de oorzaken van de Mexicaanse drugsoorlog?". Deze vraag zal beantwoord worden door te kijken naar de verschillende factoren die een rol spelen in deze drugsoorlog. De onderzoeksvraag zal worden beantwoord vanuit de disciplines sociale geografie, bedrijfskunde en culturele antropologie. In een interdisciplinaire aanpak zal dit complexe probleem beter beantwoord kunnen worden door een integratie van de afzonderlijke disciplinaire inzichten. Potentieel relevante disciplines die wij niet hebben kunnen integreren zijn economie en politieke wetenschappen. Voor een betere interdisciplinaire aanpak zouden de inzichten van deze disciplines daarom gebruikt moeten worden. De sociale geograaf houdt zich bezig met de vraag waarom iets op een bepaalde plaats gebeurt, of het gewenst is en hoe het eventueel veranderd kan worden. Het probleem in de Mexicaanse drugsoorlog is niet te verklaren door enkel de vragen van de sociaal geograaf. De ligging van Mexico is echter wel één van de belangrijkste oorzaken van het probleem. Mexico ligt tussen Zuid Amerika en de Verenigde Staten. De Verenigde Staten hebben grote problemen met het verminderen van het gebruik van drugs, en Zuid Amerika is een grote producent van verschillende soorten drugs. Omdat we onderzoeken wat de oorzaken zijn voor de Mexicaanse drugsoorlog is het interessant om te onderzoeken welke rol de Verenigde Staten daarin spelen. De sociaal geograaf zal de volgende vraag beantwoorden: Welke rol spelen de Verenigde Staten in de Mexicaanse drugsoorlog?. De bedrijfskundige onderzoekt de organisatie en marktomgeving van bedrijven. Er zijn veel verschillende partijen actief in de Mexicaanse drugsoorlog: de drugskartels, de politie en het leger, drugsgebruikers, burgers en politici. We willen graag elke partij als een afzonderlijk bedrijf analyseren en vervolgens onderzoeken hoe de partijen met elkaar omgaan. Is het niet vreemd (zot) om partijen als politie en leger, en zelfs drugsgebruikers, burgers en politici, als afzonderlijke bedrijven te analyseren? Is dit gebruikelijk in de bedrijfskunde? Bestaat er bedrijfskundige literatuur waarin dit op vergelijkbare wijze wordt gedaan? Een groot omslagpunt in de Mexicaanse drugsoorlog was het uiteenvallen van de Partido Revolucionario Institucional. Hoe komt het dat deze gebeurtenis zoveel invloed had? Om erachter te komen hoe de drugsoorlog kan worden beëindigd is het belangrijk te weten welke partijen teveel macht bezitten en waarom. De bedrijfskundige beantwoordt daarom de vraag: "Wat moet er aan de machtsverhoudingen tussen de verschillende partijen veranderen om de drugsoorlog tot een eind te brengen?" De culturele antropoloog kijkt naar culturen als systemen die worden vormgegeven door symbolen, 4

5 rituelen, normen en waarden. Deze hangen vaak samen met de samenstelling van de samenleving. Omdat er niet één Mexicaanse cultuur bestaat, zal er worden gekeken naar de cultuur van betrokkenen in de Mexicaanse drugsoorlog. Wat zijn de normen, waarden en gewoonten binnen deze samenleving? In de drugsoorlog betekent een hoge sociaal economische status niet automatisch dat er geen sprake is van betrokkenheid aan drugshandel, deze oorlog speelt zich af over de hele burgerlijke samenleving. Wel heeft sociaal economische status invloed op de posities binnen de kartels. De culturele antropoloog zal daarom de vraag beantwoorden: Hoe is de samenleving van de Mexicaanse drugsoorlog opgebouwd?. De deskundigen van betreffende disciplines zullen eerst hun eigen inzichten presenteren waarna er naar een common ground tussen deze inzichten zal worden gezocht. Met behulp van de verschillende technieken zullen de inzichten worden geïntegreerd tot nieuwe common ground assumptions en common ground concepts welke de onderzoeksvraag zullen beantwoorden. 5

6 2. De Mexicaanse drugsoorlog vanuit de Sociale Geografie Het ontstaan van de Mexicaanse drugsoorlog Vanuit sociaal geografische perspectief is het interessant om te kijken waarom de drugsoorlog in Mexico totaal is geëscaleerd. Het is belangrijk om te kijken naar de invloed van de Verenigde Staten van het huidige probleem. In Mexico is er altijd al veel illegale handel geweest van goederen afkomstig uit Zuid Amerika naar de Verenigde Staten. Dit komt omdat er in Zuid Amerika veel drugs wordt geproduceerd en er in de Verenigde Staten een grote vraag naar drugs is. Mexico ligt hier topografisch gezien tussen in. Maar het gaat er hier niet om waarom er in drugs gehandeld wordt maar waarom dit probleem zo gewelddadig is geworden. Vanuit de sociale geografie wordt er gekeken naar de invloed van de Verenigde Staten op dit conflict dat vanaf 2006 elk jaar meer doden veroorzaakt. Neoliberalisme Tussen de jaren 1960 en 1979 had Mexico een economische groei van 3.5 procent. Het gemiddelde loon lag rond de $4.5 per dag. Vanaf 1980 werden er neoliberale hervormingen doorgevoerd en economische handelsverdragen gesloten, zoals de NAFTA. Vanaf 1980 was de economische groei nog maar 0.1 procent en vanaf 1992 tot procent. Het gemiddelde loon is gezakt naar $3.70. Door de vrijhandelsverdragen verloren 2.3 miljoen Mexicanen hun baan in de agrarische sector doordat er goedkoper geïmporteerd kon worden vanuit de gesubsidieerde agrarische sector in de VS (Mercille, 2011). Hierdoor is er een groei te zien in de informele sector waarin er nauwelijks geld word verdiend door de Mexicaanse bevolking. In 1992 werkte al 53 procent in dit grijze gebied en in 2004 maar liefst 57 procent. Vanaf 2000 kwam daar ook nog de concurrentie bij van productielanden als China en India waardoor nog meer Mexicanen zonder baan kwamen te zitten (Mercille, 2011). Deze economische achteruitgang heeft ervoor gezorgd dat een groot deel van de Mexicaanse bevolking geld bij moet verdienen om in leven te blijven. Werken in de drugshandel is voor velen de makkelijkste weg. Steeds meer Mexicanen kiezen voor het geld in de drugshandel omdat er genoeg werk in te vinden is en je snel een behoorlijk salaris verdient. Verandering drugsverkeer Een andere oorzaak van de groei in de Mexicaanse drugs industrie is het feit dat voorheen drugs uit Zuid Amerikaanse landen via het Caribisch gebied en Florida de VS binnen kwam. Door het neoliberalisme is er een intensere handel tussen de Verenigde Staten en Mexico. Hierdoor is het vervoer over de grens tussen deze twee landen vanaf de jaren 80 enorm gestegen. Veel drugsproducenten in Zuid Amerika sluiten contracten met Mexicaanse drugskartels. De drugskartels in Mexico zijn verantwoordelijk voor de toevoer van drugs naar de Verenigde Staten (O Neil, 2009). Bijna alle drugs die de VS binnenkomt wordt geproduceerd in Zuid Amerika en komt vanaf Mexico vervolgens het land binnen. Op de kaart in figuur 2.1 is dit met pijlen aangeduid en zijn de gebieden van de kartels met kleur op de kaart aangegeven. Figuur 2.1: De verschillende kartels en drugsstromingen binnen Mexico (Mexican drug war, 2011) 6

7 Van Autocratie naar democratie De politieke partij de IRP had tot de jaren 80 een monopolie positie in Mexico, er heerste een soort dictatuur. Zij controleerden de verschillende drugskartels in Mexico en zorgden ervoor dat de verhoudingen tussen de kartels in evenwicht bleven. De overheid was omkoopbaar maar het land kende relatief weinig geweld. Het neoliberalisme heeft er voor gezorgd dat er vrijhandel kwam die de gemiddelde Mexicaan een stuk armer maakte en werkloos. De verandering van een autocratie naar een democratie moest ervoor zorgen dat: de Mexicaan in alle vrijheid mocht stemmen op een politieke partij, er voor iedereen gelijke kansen waren op de arbeidsmarkt en er een eerlijk rechtssysteem zou zijn. Het heeft er echter voor gezorgd dat de samenleving die enigszins leek te werken in een klap totaal veranderde. Op dit moment is het vertrouwen van de Mexicaanse bevolking in het rechtssysteem ver te zoeken zo blijkt uit het volgende citaat: Most of Mexico's various police forces continue to be largely incapable of objective and thorough investigations, having never received adequate resources or training. Impunity reigns: the chance of being prosecuted, much less convicted, of a crime is extremely low. As a result, Mexicans place little faith in their law enforcement and judicial systems (O Neil, 2009:69). Weinig vertrouwen in het rechtssysteem en daarnaast de nieuwe vrijheden voor de kartels zorgen ervoor dat er een nieuwe situatie ontstaat waarin de drugskartels steeds meer macht krijgen binnen de samenleving. De kartels in Mexico gaan het gevecht met elkaar aan. Dit komt doordat de PRI een lege ruimte heeft achtergelaten die de kartels proberen te bemachtigen. De democratie geeft de drugskartels meer vrijheid en meer macht in de Mexicaanse samenleving. In 2000 wint de PAN (Partido Acción Nacional) uiteindelijk de verkiezingen en heeft de PRI 7

8 voor het eerst sinds zeventig niet meer de macht in Mexico. In 2006 slaat de nieuwe president Calderón van de PAN een nieuwe weg in. Hij wordt gesteund door de VS en moet de strijd aangaan met de drugskartels. Vanaf 2006 tot op heden zijn er al zo n burgers, 210 militairen en 1450 politieagenten gedood in de Mexicaanse drugsoorlog (Mercille, 2011). De harde aanpak leid voorlopig alleen tot een steeds heftiger wordende oorlog en lijkt voorlopig geen oplossingen te bieden. Figuur 2.2 laat de drugs gerelateerde moorden in Mexico in de periode januari tot november 2011 zien en de verandering met het jaar daarvoor. Figuur 2.2: Drugs gerelateerde moorden in 2011 (Scoop, 2011). Wapenindustrie en hegemonie VS Ondanks het negatieve effecten die de nieuwe aanpak lijkt te hebben steunt de Verenigde Staten de strijd van Calderon tegen de kartels nog steeds. Vanaf 2008 werd er door de VS $1.5 miljard uitgegeven aan het trainen en bewapenen van de militairen en politiemacht in Mexico. Vanaf 2010 werden er 26 gepantserde voertuigen geleverd aan Mexico, zeven Bell helikopters ter waarde van $88 miljoen aan het leger van Mexico en drie UH 60 helikopters ter waarde van $76.5 miljoen geleverd aan de Mexicaanse federale politie. Al deze wapens werden geproduceerd door bedrijven uit de Verenigde Staten en kunnen worden gezien als giften van de Amerikaanse overheid aan hun eigen wapenindustrie (Mercille, 2011). Daarnaast komt 87% van de wapens in de Mexicaanse drugsoorlog uit de Verenigde Staten. De wapenindustrie van de Verenigde Staten verdient op deze manier veel geld aan de Mexicaanse drugsoorlog. De regering van de Verenigde Staten heeft nog meer redenen om het conflict in Mexico op deze 8

9 manier te willen bestrijden. Het wil hegemonie in Latijn Amerika. Het is al jaren bekend dat er veel corruptie in Mexico is. De Verenigde Staten hebben al die jaren hun voorkeur gehad voor het uitbreiden van hun macht in Latijn Amerika in plaats van het aanpakken van de corruptie. De laatste jaren is de Verenigde Staten druk bezig met het oppakken van corrupte leiders in Mexico in hun strijd tegen de drugskartels. Het volgende citaat geeft aan dat de Mexicaanse drugsoorlog door de Verenigde Staten wordt gebruikt als excuus om hun militaire macht in Latijn Amerika uit te breiden en tegenstanders van neoliberale hervormingen aan te pakken: The war on drugs just like the war on terror has served as one pretext to deepen bilateral military relations with Latin American countries and has proved useful to contain popular opposition to neoliberal reforms (Mercille, 2011:1644). In dit citaat wordt de vergelijking gemaakt met de war on terror. Deze oorlog wordt beschouwd als een excuus van de Verenigde Staten om hegemonie in het Midden Oosten te hebben. Het zou de Verenigde Staten vooral gaan om de grote olie voorraden in dit gebied. De Mexicaanse drugsoorlog wordt door de Verenigde Staten gebruikt om hegemonie in Latijn Amerika te hebben. Oplossingen voor het beëindigen van de Mexicaanse drugsoorlog De Mexicaanse drugsoorlog is een complex probleem en is niet enkel door de sociale geografie te verklaren of op te lossen. Daarom zullen we een voorlopig oplossing geven voor het probleem. Het Neoliberalisme heeft ervoor gezorgd dat de Mexicaanse economie amper nog groeide. Het is daarom belangrijk dat de Verenigde Staten het geld gaat investeren in het stimuleren van de Mexicaanse economie. Op dit moment geeft de Verenigde Staten veel geld uit aan het bestrijden van de Mexicaanse drugsoorlog en het opsporen van drugs. Ze kunnen dit geld beter besteden aan het stimuleren van de Mexicaanse economie in plaats van het sponsoren van hun eigen wapenindustrie. Daarnaast is het belangrijk dat de vraag naar drugs in de Verenigde Staten zal dalen. De Verenigde Staten heeft een vele malen hogere drugsconsumptie dan bijvoorbeeld Europa. De Verenigde Staten heeft nu harde aanpak. In Europa is er een softere aanpak. De Verenigde Staten kan het geld wat ze op dit moment uitgeven aan deze harde aanpak en de Mexicaanse drugsoorlog beter gebruiken om drugsverslaafden te ondersteunen bij het afkicken (O Neil, 2009). Het is belangrijk dat de Verenigde Staten niet langer enkel uit eigen belang handelt en het probleem in Mexico echt probeert aan te pakken. Ze moeten Mexico ondersteunen om een democratisch land te worden. Er moet een goed rechtssysteem komen waar de bevolking vertrouwen in heeft. Belangrijk is dat de Mexicaanse economie op gang komt zodat de Mexicaanse bevolking een keuze heeft om niet langer voor de drugskartels te werken en toch een fatsoenlijk bestaan te kunnen hebben. 9

10 3. Bedrijfskunde over de Mexicaanse drugsoorlog Inleiding Tot voor 1914 waren verdovende en stimulerende middelen zoals heroïne, cocaïne en morfine nog legaal en vrij verkrijgbaar in de Verenigde Staten. Chinezen vestigde zich aan de westkust van Mexico voornamelijk in Sinaloa om daar opium bevattende planten te kweken en die te exporteren naar de VS. Nadat de verslavende en destructieve werking van deze drugs duidelijk werden kwam er steeds meer controle op de verkoop en het gebruik van deze middelen. Desondanks bleef de Mexicaanse exportmarkt bestaan en werden er slechts sporadisch mensen opgepakt voor het smokkelen van drugs. Pas toen in 1919 door de drooglegging (alcoholverbod) van de Verenigde Staten ook alcohol de grens over werd gesmokkeld veranderde de situatie. Omdat alcohol niet zo makkelijk was te verbergen als drugs moesten douane ambtenaren worden omgekocht of zelfs partnerschappen worden aangegaan met hogere functies binnen de douane. Zo raakte stap voor stap de Mexicaanse politiek betrokken en ondernemers uit deze kringen werden gefinancierd om luxe hotels, nachtclubs en casino s te starten. De smokkelaars investeerden weer in deze ondernemingen en zo ontstond een netwerk van smokkel en witwaspraktijken. Machtsvacuüm Rond dezelfde periode, van 1910 tot 1929, woedde in Mexico de Mexicaanse Revolutie. Aan het eind van deze revolutie werden alle facties en bevelhebbers samengevoegd in één en dezelfde partij, de partij die nu de Partido Revolucionario Institucional of PRI heet. Tot aan de jaren zestig heeft deze partij volledig alleen geregeerd en was er dus meer sprake van een autoritarisme dan democratie. In de jaren zeventig zorgde wetswijzigingen ervoor dat er ook andere partijen deel konden uitmaken van de regering en zo raakte langzaamaan ook de PAN en PRD aan de macht. In 2006 werd de PRI voor het eerst ingehaald door zowel de PAN als de PRD en raakte in één klap meer dan de helft van haar zetels kwijt, zowel in de kamer als in het senaat. De snelle oplossing van de PRI creëerde een machtsvacuüm dat niet kon worden opgevuld door de oppositie. Drugskartels sprongen in dit gat en versterkte de onduidelijke scheiding tussen overheid en onderwereld. De regering en kartels raakte op deze manier steeds meer in elkaar verworven. De drugskartels worden dus in de loop van de twintigste eeuw groter en machtiger en vanuit bedrijfskundig perspectief is het interessant om te kijken hoe professioneel ze daarmee zijn geworden. Om dit te bepalen heb ik gekeken naar de marktomvang, de grootte van de coöperaties en interne organisatie. Marktomvang Misschien wel het meest bepalend voor de professionaliteit van een organisatie is de omvang van de markt die zij bedient. Hoe groter de markt is hoe meer omzet er wordt gedraaid en hoe groter de mogelijkheden zijn voor, in dit geval, de kartels. De kartels handelen in verschillende soorten drugs; voornamelijk marijuana, ephedra en cocaïne. Om voor elk type drugs een schatting te maken van de marktomvang, stelt Kilmer (Kilmer et al, 2010) twee methodes voor: supply sided en demand sided. 10

11 Supply sided is ingewikkeld alleen al vanwege de verschillende cijfers die door organisaties worden geraporteerd. Zo schat bijvoorbeeld de VS de productie van cocaïne zo n 70% hoger in dan de Verenigde Naties. Bij marijuana lijken verschillende supply sided schattingen veel hoger te liggen dan mogelijk zou moeten zijn aan de consumptiekant, sommige schattingen zouden uitkomen op een consumptie van 1.2kg per gebruiker in de VS, wat zou betekenen dat elke gebruiker gemiddeld om de twee uur een joint rookt. Overigens wordt opgemerkt dat dit probleem een bekend fenomeen is bij supply sided schattingen. Een betrouwbare methode is de demand sided schatting. Dat komt neer op het tellen van het aantal gebruikers vermenigvuldigd met hun bijbehorende consumptiewaarden. Hoewel deze zwaar leunen op enquêtes en ook daar de nodige moeilijkheden aan zijn verbonden, geven ze in ieder geval een betere schatting dan de supply sided schattingen. Voor marijuana komt dit neer op zo'n tot ton (megagram!). Vervolgens moeten we in de gaten houden dat niet alle marijuana in de VS afkomstig is uit Mexico. 60% tot 33% is afkomstig uit andere exportlanden als Canada of Jamaica of wordt binnen de grenzen van de VS gekweekt. Om nu tot een marktwaarde van de drugs te komen is het belangrijk te realiseren dat de marijuana niet overal dezelfde prijs heeft maar afhankelijk is van de mate waarin het al vervoerd is op de supply chain. Zo kost een kilogram cocaine in Columbia USD 2000, in Mexico is deze kilo al USD waard en eenmaal over de grens tussen de USD en Vervolgens wordt deze kilo verdeelt en per gram verkocht om uiteindelijk meer dan USD op te leveren. Voor ons van belang is wat de kartels verdienen aan het smokkelen, met andere woorden voor welke prijs de drugs worden verkocht aan de VS, de zogenaamde export price. Uitgaande van een gemiddelde kiloprijs van USD 880 per kilo (Kilmer et al, 2010) komen we dan uit de volgende formule: export total = 880 * 3,300,000 * ( (40%+67%) / 2) 1.5 miljard USD Op vergelijkbare wijze kunnen we voor andere drugs een schatting maken van de exportwaarde. Humphreys (Humphreys, 2011) komt daarmee tot de volgende overzichten: 11

12 De overzichten verschillen hem in de niet drugsinkomsten, ook hier zijn we namelijk weer afhankelijk van zeer uiteenlopende schattingen. Met de exportwaarde van marijuana (MJ) van ongeveer 1.5 miljard komen we dan uit op een totale omzet tussen de 10 en 20 miljard USD. De gehele Mexicaanse drugskartels zouden daarmee ergens onderaan de Fortune Global 500 staan, samen met bijvoorbeeld 12

13 Akzo Nobel (20,4 miljard USD, 479ste plaats) of Heineken (21,7 miljard, 448ste plaats) (Fortune Global 500, 2011). Interne Organisatie Wat betreft het aantal werknemers van de kartels zijn ook slechts schattingen beschikbaar. Een schatting van de VN baseert haar claim op het percentage in beslag genomen cocaïne. In 2007 werd (naar verdere cijfers van de VN) ongeveer 10% van de totale cocaïne bedoeld voor de Amerikaanse markt onderschept. Daarnaast waren er gemiddeld arrestaties van kartelleden. Nu gaat de beredenering dat als het aandeel gearresteerden gelijk staat aan het aandeel in beslag genomen cocaïne, dat er dan * 10 = kartelleden zijn. Een grove schatting die zou betekenen dat er meer mensen voor de kartels werken dan de grootste supermarktketen in Mexico; Wal Mart de México ( werknemers) of ongeveer evenveel als in het Mexicaanse leger ( medewerkers) (IISS 2007). Andreas (Andreas, 1998) komt ook uit op een ledenaantal van tot Hier nog niet in meegenomen zijn de duizenden banen rondom de kartels, van boeren tot bankiers. Duidelijk is in ieder geval dat de drugssmokkel een zeer grote werkgever is met een hoop professionele mogelijkheden. Zo zien we dat ze gebruik maken van salarisschalen, wat betekent dat er een duidelijk financiële hiërarchie is in de functies binnen de kartels. Dit zorgt ervoor dat mensen zicht hebben op een nieuwe functie en gemakkelijker doorgroeien naar een nieuwe positie. Een tweede mogelijkheid is die van vervangbare werknemers. Door de grote schaal waarop de kartels opereren zijn de functies van werknemers zo duidelijk afgebakend dat ze makkelijk kunnen worden vervangen door nieuwe. Dit maakt teven het arresteren of liquideren van kartelleden minder, zoniet niet, effectief. Niet geheel verrassend is het dan ook als de kartels en de bedrijvigheid eromheen wordt vergeleken met een natie op zich, een zogenaamde natie binnen een natie. 13

14 4. De Mexicaanse drugsoorlog vanuit de Culturele Antropologie In de culturele antropologie wordt er naar culturen gekeken als systemen die worden vormgegeven door symbolen, rituelen, normen en waarden. De bouw van de samenleving is hier vaak afhankelijk van; het gedrag van mannen en vrouwen is erg afhankelijk van normen en waarden. Een cultuur is echter een erg dynamisch begrip; één cultuur bestaat niet. In dit hoofdstuk is daarom gekeken naar de cultuur binnen de Mexicaanse drugsoorlog. Waarom gaat men meedoen in de drugsindustrie? Wie doen er mee? Wat zijn de normen en waarden? De culturele antropoloog zal de vraag beantwoorden hoe de samenleving binnen de Mexicaanse drugsoorlog is opgebouwd en wat er aan deze samenleving moet worden verandert om de oorlog te kunnen beëindigen. Duidelijk zal worden dat er veel factoren zijn die invloed hebben op, of een gevolg zijn van, de Mexicaanse drugsoorlog. Een belangrijke vraag die niet kan worden genegeerd bij het analyseren van de Mexicaanse drugsoorlog is waarom mensen eraan mee gaan doen. Een belangrijk inzicht hierin is dat de slechte economie in Mexico een grote oorzaak is. Stout (2012) schrijft dat to tens of thousands of young people employment with a drug corporation at least offers something, as a seventeen year old high school dropout told me after a friend offered to connect him with a recruiter. Al Jazeera quoted a drug organization member: I could never go back to making ten dollars a day. At least here I get paid and I have some opportunity to rise up. In other jobs I will always be at the bottom (Stout, 2012:41). In andere woorden, drug corporaties goed en het is mogelijk om hoger in de hiërarchie te komen. Dit trekt jongeren omdat het een aantrekkelijke en makkelijke manier is om veel geld te verdienen. Campbell (2008) onderbouwt dit en zegt dat veel beginnen met het smokkelen van drugs as a desperate economic measure, given their limited options in the mainstream economy (Campbell, 2008:259). Ook zegt hij dat bij de grens van Mexico en Amerika, armoede en de hogere inkomsten in de drugs industrie velen de drugsindustrie in duwen: Even though the vast majority of U.S. Mexico border women do not engage in smuggling, the region's poverty and the increased income drugs provide push thousands into the trade each year. Moreover, border women who are not smugglers themselves are often heavily affected by the drug business, whether as drug consumers or the spouses, lovers or relatives of male smugglers (Campbell, 2008:235). Vrouwen die zelf niet smokkelen worden ook de drugsindustrie ingetrokken omdat ze bijvoorbeeld vrouw, geliefde of familielid zijn van mannelijke smokkelaars. De drugsindustrie biedt veel mogelijkheden voor de laaggeschoolden en degenen die slachtoffer zijn van de slechte economie. Het is echter niet alleen de lagere klasse die meedoet aan deze oorlog. Ook de hogere klasse in betrokken in de drugsindustrie. In de oorlog betekent een hoge socio economische status daarom niet dat er niet wordt gehandeld; de drugsindustrie speelt zich af over de hele burgerlijke samenleving. De socio economische status heeft wel invloed op de individuele posities binnen de kartels. Deze staan veel onder leiding van voormalige Mexicaanse leger en marine officieren. By the 1970s importing Colombian cocaine and getting it into the United States had become an increasingly complex business. The so called cartels or drug corporations included accountants, lawyers, chemists, legislators, and entire corps of police departmentalized into individual functions which included marketing, investment, press relations, and militarized units, most of which were led by experienced former Mexican Army and Navy officers (Stout, 2012:35). Veel van deze hoogopgeleide gouverneurs, bankiers en zakenlieden beschouwden het groeien en exporteren van drugs zo natuurlijk 14

15 en profitabel als het groeien van katoen of maïs. De inkomsten van de drugsindustrie filtreerden door de economie en werden toegeschreven aan verkoop van landbouwproducten wanneer de bron van inkomsten in twijfel werd getrokken. Vanwege het feit dat veel functionarissen betrokken zijn in de drugsindustrie is er geen vertrouwen meer in de politie; de openbare veiligheid ontbreekt. Stout (2012) argumenteert dat individuele entrepreneurs privé legers nemen zodat familieleden, het bedrijf en industriële sites kunnen worden beschermd. Other forces primarily formed of former military and police personnel became private armies contracted by individual entrepreneurs. They escort dignitaries and their families, guard business and industrial sites, and like the drug organization paramilitaries serve as armed couriers. As an Oaxaca self employed contractor, Ali Jiménez, told me, It s come to the point that the government lets these guys (entrepreneurs) surround themselves with gunmen since nobody can trust the police and there s no public security (Stout, 2012:38). Een voormalige journalist uit Chihuahua verliet zijn beroep als gevolg van bedreigingen met de dood. Hij vergelijkt de Mexicaanse drugsoorlog met een voetbalwedstrijd zonder coaches of scheidsrechters. Kartels gaan hun eigen gang en hebben hun eigen regels waardoor er meer schade wordt toegebracht aan buitenstaanders dan aan de kartels zelf (Stout, 2012). Campbell (2008) ondersteunt dit met het concept la plaza: The cartels transport drugs through territories in which they have bribed politicians, police, military officials and border guards. This arrangement is known as "la plaza" (Campbell, 2008:236). Doordat politici, politie en militaire functionarissen gemakkelijk omgekocht kunnen worden verlaagt dit ook het vertrouwen in de politie en het leger. De lokale bevolking voelt zich niet meer veilig en kan niet meer vertrouwen dat de politie en het leger zorgen voor openbare veiligheid. De belangrijkste inzichten die binnen de culturele antropologie te vinden waren, waren de slechte economie, de betrokkenheid van de hogere klasse en het ontbreken van vertrouwen in de openbare veiligheid. Door de slechte economie zien veel jongeren geen andere manier om geld te verdienen dan zich aan te sluiten bij een kartel. Deze biedt vaak betere inkomsten hoe hoger je komt in de hiërarchie. De drugsindustrie bestaat niet alleen uit de lagere klasse. Ook hoogopgeleide functionarissen zijn erin betrokken. Vele kartels staan bijvoorbeeld onder leiding van voormalige leger en marine officieren. De drugsindustrie speelt zich daarom af over de hele burgerlijke samenleving. Dit zorgt echter wel voor het ontbreken van vertrouwen in de openbare veiligheid. Drugs entrepreneurs worden vaak beschermd door voormalige militairen en politie. De overheid doet hier echter niets aan waardoor niemand de politie meer vertrouwt. Dit komt ook mede omdat politici, politie en militaire functionarissen vaak omgekocht worden, ook wel bekend als la plaza. Om de Mexicaanse drugsoorlog tot een einde te brengen zouden deze drie inzichten verbeterd moeten worden. Een voorlopige conclusie is daarom dat er betere werkomstandigheden moeten komen voor de lagere klasse. Ook moet de overheid harder in opstand komen tegen functionarissen die zelf actief zijn in de drugsoorlog, bijvoorbeeld met hulp uit Amerika. Een gevolg hiervan zou zijn dat de bevolking weer vertrouwen krijgt in de politie. Al deze ideeën zijn echter makkelijker gezegd dan gedaan. Door andere disciplines hierbij te betrekken zal duidelijk worden wat de beste oplossingen zijn voor het beëindigen van de Mexicaanse drugsoorlog. 15

16 16

17 5. Common Ground Involvement through bad economy Het eerste probleem dat we vonden was dat een aantal inzichten niet conflicteerden en elkaar ook niet uitsloten, maar er wel verschillen te vinden waren. Wij realiseerden dat er een verband was te vinden tussen deze drie inzichten omdat ze elkaar aanvullen. Een inzicht vanuit het sociaal geografisch perspectief is dat een negatief effect van de Mexicaanse drugshandel de stijging van de informele economie is. Deze informele economie biedt slechtere werkomstandigheden voor werknemers; het vormde 57 procent van de beroepsbevolking in Een inzicht binnen bedrijfskunde is dat net als veel legitieme bedrijven, drugsorganisaties ook salarisschalen hebben. Deze beginnen meestal met het equivalent van 800 Amerikaanse dollars per maand, een figuur dat verdubbelt na een bepaald aantal maanden of jaren in dienst. Binnen culturele antropologie werd het inzicht gevonden dat drugsorganisaties tienduizenden jongeren trekt. Dit komt omdat voor deze jongeren de werkgelegenheid binnen een drugsorganisatie in ieder geval iets biedt. Zoals een jong lid van een drugsorganisatie zei: I could never go back to making ten dollars a day. At least here I get paid and I have some opportunity to rise up. In other jobs I will always be at the bottom. Het onderliggende principe die wij vonden was dat door de slechte economische omstandigheden meer jongeren voor criminele organisaties gaan werken. Dit komt omdat de salarisschalen in drugsorganisaties te vergelijken zijn met legitieme bedrijven en daarom aantrekkelijker zijn dan die van moeilijk te vinden legale baantjes. Jongeren hebben zo meer kans om zichzelf omhoog te werken en dus op een goedbetaalde baan. De techniek die dit probleem oplost is organisatie. Het ene inzicht is een voorwaarde voor het andere; door het onderliggende principe te identificeren worden verschillende disciplinaire concepten georganiseerd in relatie tot het onderliggende principe. Nation within a Nation Ook in het tweede probleem vonden we dat de inzichten niet conflicteerden en elkaar niet uitsloten, ze verschilden echter wel. Tevens was er een verband te vinden tussen deze inzichten. Een inzicht binnen sociale geografie is dat wanneer de Partido Revolucionario Institucional (PRI) zijn macht verloor aan Partido Accion Nacional (PAN) in 2000, dit ook het verval van autocratie betekende. De PRI overzag een informeel systeem waarin de staat de drugshandel binnen het land reguleerde; er was erg weinig geweld en elke groep deed zijn zaken in een relatief stabiele manier. Toen de PAN aan de macht kwam nam drugsgerelateerd geweld toe vanwege de gevechten tussen kartels voor een plek in een nieuwe onstabiele markt. Binnen bedrijfskunde werd het inzicht gevonden dat door de snel groeiende drugscoöperaties, naties binnen een natie met een eigen overheid ontstonden die veel sociale en maatschappelijke activiteiten absorbeerden of verdrongen. In vele aspecten (investeringen, handel, communicatie, transport, defensie) stonden de naties binnen de natie parallel met de structuur van de federale overheid van Mexico. 17

18 Een inzicht vanuit het cultureel antropologisch perspectief is de betrokkenheid van de hogere klasse. Accountants, advocaten, apothekers, wetgevers en de politie werden in afzonderlijke afdelingen verdeeld met een eigen functie: marketing, investeringen, persrelaties en gemilitariseerde eenheden. De meeste kartelafdelingen werden geleid door ervaren voormalige Mexicaanse leger en marine officieren. Het gevonden onderliggende principe is dat door de val van autocratie, de drugscoöperaties vlug een plek in een nieuwe markt wilden veroveren en de macht wilden over andere corporaties; autocratie had daarom geen tijd om te hervormen. Hierdoor begonnen deze drugscoöperaties snel te groeien: omdat er geen autocratie meer was gingen de drugscoöperaties hun eigen gang en regelden ze zaken met een eigen overheid, met de naties binnen een natie als gevolg. Dit was niet mogelijk geweest zonder het toezicht van hoge functionarissen en officieren die mee wilden profiteren. De naties werden geleid door goed opgeleide mensen en zaken werden professioneel geregeld waardoor de naties parallel lopen met de overheid van Mexico. Ook hier is de oplossing organisatie. Door de drie inzichten te organiseren werd duidelijk hoe het machtsvacuüm een voorwaarde is voor het ontstaan van de 'natie binnen de natie' en kon de common ground assumption worden gevormd. Corruptie en Immuniteit Het derde probleem dat we vonden was dat de inzichten niet conflicteerden maar wel verschillende terminologie gebruikten. In sociale geografie is het inzicht dat de politie niet in staat is om objectief en grondig onderzoek uit te voeren, omdat ze nooit goede middelen of training hebben gekregen. Hierdoor is de kans om vervolgd of zelfs veroordeeld te worden voor een misdaad erg klein, met het gevolg dat veel Mexicanen weinig vertrouwen in hun rechtshandhaving en justitiële systemen hebben. Een inzicht binnen bedrijfskunde is dat veel hoge functionarissen (gouverneurs, politici, etc.) immuun zijn tegen militaire aanvallen of wanneer PGR onderzoek (Procuraduría General de la República, Office of the General Prosecutor) zich richt op hun bedrijven. Binnen culturele antropologie is een inzicht dat individuele entrepreneurs worden beschermd door eigen legers bestaande uit voormalige militaire en politie personeel. De overheid laat de entrepreneurs zich omringen met gewapende mannen vanwege het feit dat niemand de politie vertrouwt en er geen openbare veiligheid is. Ook worden politici, politie, militaire functionarissen en grenswachten omgekocht zodat kartels drugs kunnen transporteren naar verschillende gebieden. Dit staat bekend als la plaza. Omdat de inzichten niet conflicteerden maar wel verschillende terminologie gebruikten was het noodzakelijk om common ground te creëeren. De techniek die wij hiervoor kozen was extensie. De inzichten van sociale geografie, bedrijfskunde en culturele antropologie werden door elkaar uitgebreid buiten de grenzen van de specifieke discipline. Het nieuwe common ground concept van corruptie en immuniteit dat gevormd werd, gaat het over het feit dat de Mexicaanse bevolking weinig vertrouwen heeft in rechtssystemen omdat kartels partnerships vormen en beschermd worden door (immune) hoge functionarissen, door ze om te kopen, en de politie niet in staat is om leden van deze kartels te vervolgen of te veroordelen. 18

19 6. Integratie We hebben in het voorgaande common ground gevonden door organisatie en extensie. We kunnen met deze inzichten een antwoord geven op de hoofdvraag: wat zijn de oorzaken van de Mexicaanse drugsoorlog? A more comprehensive understanding Uit het voorgaande is gebleken dat er in Mexico slechte economische omstandigheden zijn. Er zijn veel mensen werkloos waardoor ze werkzaam zijn in de informele sector waar weinig geld wordt verdiend. Hierdoor hebben veel Mexicanen geen andere keuze dan werken in de drugssector. Voor jongeren is dit de enige mogelijkheid op een goed betaalde baan. Daarnaast heeft het voornemen om van Mexico een democratisch land te maken ervoor gezorgd dat de drugskartels meer vrijheid kregen van de Mexicaanse overheid die niet langer in staat was om de drugskartels in bedwang te houden. De drugskartels gingen met elkaar de strijd aan om een plek te bemachtigen in het democratische Mexico. Hierdoor ontstond er een natie in een natie. Hoge officieren en functionarissen profiteerden mee en goed opgeleide mensen zorgden ervoor dat de drugskartels goed functioneerde, in tegenstelling tot de democratische Mexicaanse overheid. Door al deze corrupte praktijken daalt het vertrouwen van de Mexicaanse burger in de overheid en het rechtssysteem. De politie functioneert niet goed. Daarnaast worden politici, politie, militaire functionarissen en grenswachten omgekocht zodat de drugs kartels drugs kunnen transporteren naar verschillende gebieden. Veel hoge functionarissen zijn immuun voor militaire aanvallen en onderzoek van de PGR. Kortom er is geen vertrouwen. Al deze inzichten samen hebben ervoor gezorgd dat Mexicaans drugsoorlog kon ontstaan. De Verenigde Staten hebben in 2006 de Mexicaanse regering aangemoedigd om het drugs probleem en de drugskartels in Mexico aan te pakken. Deze harde aanpak heeft ervoor gezorgd dat de Mexicaanse drugsoorlog geëscaleerd is en er steeds meer doden vallen. 19

20 7. Actie horizon: Hoe kan de Mexicaanse drugsoorlog beëindigd worden? We hebben de oorzaken van de Mexicaanse drugsoorlog hierboven beschreven. Het is nu interessant om een oplossing te bieden voor het probleem. Om het probleem op te lossen is het belangrijk dat Mexico een economische ontwikkeling door gaat maken. De economische groei moet gestimuleerd worden door onder andere de Verenigde Staten. Om er voor te zorgen dat het geld dat uit de economische groei wordt gehaald ook terecht komt in de Mexicaanse samenleving is het noodzakelijk dat Mexico democratisch wordt. Corruptie moet aangepakt worden. Er moet een rechtstaat en politiemacht worden geïnstalleerd waar het volk op kan vertrouwen. Hoe ze dit moeten doen is interessant om in de toekomst te onderzoeken. Hiervoor zijn de discipline politicologie en economie nodig. Deze twee disciplines kunnen de vragen beantwoorden: hoe zorg je ervoor dat Mexico economisch sterker wordt? Hoe maak je van Mexico een goed functionerend democratisch land? 20

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com LCA, wat kan je er mee Anne Gaasbeek Anne Gaasbeek Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com PRé Consultants PRé is pionier i van LCA sinds 1990; ontwikkelaar van Ecoindicator and ReCiPe

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen For a presentation in ppt format, Please call +31 6 11356703 or send an e-mail to info@flostock.com Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen Robert Peels Supply Chain Innovations April

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Democratie op bestelling?

Democratie op bestelling? Democratie op bestelling? De Arabische Lente en andere seizoenen Studium Generale Universiteit Twente 1 november 2011 Jaap de Wilde Afdeling Internationale Betrekkingen & Internationale Organisatie (IBIO)

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Out of the box Over de grenzen. SIETAR Nederland Seminar. 14 juni 2014 INGE HEETVELT 23-06- 14. SIETAR Nederland - Out of the Box

Out of the box Over de grenzen. SIETAR Nederland Seminar. 14 juni 2014 INGE HEETVELT 23-06- 14. SIETAR Nederland - Out of the Box Out of the box Over de grenzen SIETAR Nederland Seminar 14 juni 2014 INGE HEETVELT o De wereld stuitert en beweegt o De schijnzekerheid van cijfers o Het optimisme in Afrika o Ondernemers met lef & hart

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden

De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden Symposium De Gassamenstelling van de toekomst, 28 mei 2015, Regardz De Eenhoorn, Amersfoort Aad Correljé TU Delft TBM Economics of Infrastructures

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

it would be too restrictive to limit the notion to an "inner circle" in which the individual may live his own personal life as he chooses and to exclude therefrom entirely the outside world not encompassed

Nadere informatie

U kunt zich uitsluitend online aanmelden (www.flux-alliance.eu). Stap 1: Paspoort gegevens

U kunt zich uitsluitend online aanmelden (www.flux-alliance.eu). Stap 1: Paspoort gegevens Dit is een overzicht van de FLUX online aanmelding. Veldnamen met een * zijn verplichte velden die moeten worden ingevuld. In dit overzicht is tevens vermeld voor wie specifieke informatie nodig is (USA)

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl Tewerkstelling In 2012e werkten in de sector meer dan 32.500 personen. Dat is 6,7 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,2 % van de totale tewerkstelling in de private sector.

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Dexia & social media Frank Van ssche, Head of Brand & Project Office, Communicatie Gent, 28/04/2011 Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Quotes Social media isn't (just) about the media,

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Asset protection & privacy planning

Asset protection & privacy planning Asset protection & privacy planning Amsterdam, 11 juni 2014 For information purposes only INHOUDSOPGAVE 1. SPF nieuwe stijl 2. Curaçao Trust 3. Structuren STICHTING PARTICULIER FONDS NIEUWE STIJL Stichting

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Agenda Inleiding Huidige visie Nederlandse belastingdienst Uitspraak HvJ zaak C-44/11 Deutsche Bank Gevolgen

Nadere informatie

Delta Lloyd Asset Management. Themapaper Myanmar. 10 juli 2012

Delta Lloyd Asset Management. Themapaper Myanmar. 10 juli 2012 Delta Lloyd Asset Management Themapaper Myanmar 10 juli 2012 Myanmar in ontwikkeling Onstuimige geschiedenis Myanmar, voorheen Birma, is een van oorsprong boeddhistische staat, ingeklemd tussen China,

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209 25 (1996) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1996 Nr. 209 A. TITEL Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Tsjechische Republiek tot wijziging van de Overeenkomst

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Afval op de grens tussen legaal en illegaal

Afval op de grens tussen legaal en illegaal Afval op de grens tussen legaal en illegaal Dr. Lieselot Bisschop Post-doctoraal onderzoeker Faculteit Economie en Bedrijfskunde - Universiteit Gent Onderzoeksgroep Governing and Policing Security (GaPS)

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Maagdenhuisbezetting 2015

Maagdenhuisbezetting 2015 Maagdenhuisbezetting 2015 Genoeg van de marktwerking en bureaucratisering in de publieke sector Tegen het universitaire rendementsdenken, dwz. eenzijdige focus op kwantiteit (veel publicaties, veel studenten,

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014

Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014 Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing Theo Olijve 27 maart 2014 Wake-up call! De Europese chemie staat voor een enorme uitdaging De chemie is een motor van de economie; die positie mogen

Nadere informatie

Weconomics. Paul Bessems

Weconomics. Paul Bessems Van organisaties naar organiseren Weconomics een nieuwe kijk op samenwerken en delen Paul Bessems Vereniging SOD 12-12-2013 Paul Bessems Nieuwdenker www.paulbessems.com paul.bessems@gmail.com 06 20 30

Nadere informatie

KLEIN BINNEN GROOT. Vivaan/DeLimes ZuidOost. 10 april 2015

KLEIN BINNEN GROOT. Vivaan/DeLimes ZuidOost. 10 april 2015 1 KLEIN BINNEN GROOT Vivaan/DeLimes ZuidOost 10 april 2015 GROTE ORGANISATIES EN DAN? 2 Enkele observaties: Probleem met grote organisaties is dat ze zijn opgebouwd/ontstaan uit veel kleinere onderdelen

Nadere informatie

Militaire Exportkredietverzekeringen Verlenen van militaire exportkredieten strijdig met ontwikkelingssamenwerking. December 2006

Militaire Exportkredietverzekeringen Verlenen van militaire exportkredieten strijdig met ontwikkelingssamenwerking. December 2006 Militaire Exportkredietverzekeringen Verlenen van militaire exportkredieten strijdig met ontwikkelingssamenwerking December 2006 Middels exportkredietverzekeringen kunnen Nederlandse ondernemers zonder

Nadere informatie

Changes in employment in the pharmaceutical industry 31.745 30.729. 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011e

Changes in employment in the pharmaceutical industry 31.745 30.729. 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011e Tewerkstelling In 2011e werkten in de sector bijna 32.200 personen. Dat is 6,4 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,3 % van de totale tewerkstelling in de private sector. In

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN PETS D1570 Groei door Inspiratie ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN Frank van der Meijden Public Image Coordinator zone 13A&C, 18B OPLOSSING? Alternatieve vormen Club bijeenkomsten: Oplossing voor

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Om een S EYCHELLEN IBC vennootschap op te starten,hebben we de volgende informatie nodig.

Om een S EYCHELLEN IBC vennootschap op te starten,hebben we de volgende informatie nodig. 1 Om een S EYCHELLEN IBC vennootschap op te starten,hebben we de volgende informatie nodig. De wordt opgericht onder de INTERNATIONAL BUSINESS COMPANIES ACT Stap 1 Stap 2 Stap 3 - Gegev ens om de Sey chellen

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1983 Nr. 100

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1983 Nr. 100 56 (1974) Nr. 3 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1983 Nr. 100 A. TITEL Verdrag inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences, met bijlage; Genève, 6 april 1974 B. TEKST De Engelse

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

De advocatuur is niet immuun voor desruptie

De advocatuur is niet immuun voor desruptie De advocatuur is niet immuun voor desruptie Seminar met De Jonge Balie Amsterdam, 4 februari 2015 Han Mesters Sector banker zakelijke dienstverlening 1. Macro en Facts of life Q3 2014: Winst zonder groei?

Nadere informatie

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Gebruik van GRI-indicatoren voor interne sturingsprocessen. Mark van Rijn 14 October 2004

Gebruik van GRI-indicatoren voor interne sturingsprocessen. Mark van Rijn 14 October 2004 Gebruik van GRI-indicatoren voor interne sturingsprocessen Mark van Rijn 14 October 2004 Een jaar geleden... Heineken verwijderd uit DJSI STOXX Positie binnen FTSE4Good onder druk Heineken scoort laag

Nadere informatie

Overzicht FLUX aanmeld formulier 2013

Overzicht FLUX aanmeld formulier 2013 Dit is een overzicht van de FLUX Global Entry online aanmelding voor Nederlandse staatsburgers. U kunt zich uitsluitend online aanmelden (www.flux-alliance.eu). Na uw aanmelding en betaling voeren de VS

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

Invloed van het EU aanbestedingsrecht op de gunning van opdrachten in de bouw in Nederland

Invloed van het EU aanbestedingsrecht op de gunning van opdrachten in de bouw in Nederland Invloed van het EU aanbestedingsrecht op de gunning van opdrachten in de bouw in Nederland Enkele beschouwingen Prof. mr. E.R. Manunza 50 jr Bouwrecht Seminar Terecht bouwrecht 26 maart 2015 Type Alle

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE?

BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE? BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE? Marketing, Big Data en privacyregels Jitty van Doodewaerd Compliance officer -DDMA - 14 november 2013 - Big data & marketing (Energieverbruik, KNMI data en bouwjaar

Nadere informatie

Homework assignment 7 (Intensionality)

Homework assignment 7 (Intensionality) Homework assignment 7 (Intensionality) Semantiek 2013 Solutions Opgave 1 Bekijk de volgende zinnen: A. Lewis Carroll is Charles Dodgson, en Tina ontmoette Charles Dodgson. B. Lewis Carroll is Charles Dodgson,

Nadere informatie

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider Incidenten in de Cloud De visie van een Cloud-Provider Overzicht Cloud Controls Controls in de praktijk Over CloudVPS Cloudhosting avant la lettre Continu in ontwikkeling CloudVPS en de Cloud Wat is Cloud?

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie