Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten"

Transcriptie

1 Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten B. Dado & R. Dahmen Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten De belangrijkste kenmerken van succesvolle ICT-projecten kans op succes te vergroten Barbera Dado Roos Dahmen :53

2 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten DebelangrijkstekenmerkenvansuccesvolleICT2projectenindefinanciëlesectoren mogelijkeinterventiesomdekansopsuccestevergroten (SamenvattingvandeafstudeerthesisinhetkadervandeopleidingExecutiveMBA Food&FinanceaanNyenrodeBusinessUniversiteit) BarberaDadoenRoosDahmen Vormgevingomslag:Ridderprintgrafischbedrijf Illustraties:ArthurWigbout/www.onlineillustrator.com Fotografie:ClarissaBarbosa,WoutervanBelle,RoosDahmen Tekstengeredigeerd:JolandaFaber ISBN Dezethesisistotstandgekomenmededankzijdesteunenmedewerkingvan: 2013,B.E.Dado,R.G.M.Dahmen.Uitgegevenineigenbeheer.Allerechten voorbehouden.nietsuitdezeuitgavemagwordenverveelvoudigd,opgeslagenineen geautomatiseerdgegevensbestanden/ofopenbaargemaaktinenigevormofopenige wijze,hetzijelektronisch,mechanisch,doorfotokopieën,opnamenofopenigeandere manierzondervoorafgaandeschriftelijketoestemmingenvermeldingvandeauteurs. Auteurshebbenzichmaximaalingespannenomallerechtenophetinditboekgebruikte bronmateriaalteregelen.personendiemenenrechtentekunnendoengeldenopdit materiaalkunnenzichinverbindingstellenmethen.

3 Kaleidoscope+voor+succesvolle(ICTprojecten DebelangrijkstekenmerkenvansuccesvolleICTprojectenin definanciëlesectorenmogelijkeinterventiesomdekansop succestevergroten Ditiseensamenvattingvandeafstudeerthesisinhetkadervandeopleiding ExecutiveMBAinFood&Finance,NyenrodeBusinessUniversity BarberaDadoenRoosDahmen BegeleiddoorOnnoVerstegenMBA(DeltaLloyd),HansvanderZwaag(PGGM), enprof.dr.bertkersten(nyenrodebusinessuniversiteit)

4

5 Samenvatting Inonzeafstudeerthesis,waarvanditboekeensamenvattingis,zijndebelangrijkste kenmerkenvansuccesvolleict2projectenverzameld.tevenszijninterventies geïdentificeerdwaarmeedekansopsuccesvoorprojecten,voordatzebeginnenof gedurendedelooptijd,verhoogdkanworden.dezekenmerkenenbijbehorende interventieszijnsamengebrachtineeninstrument,deprojectkaleidoscope.door hetgebruikvandezekaleidoscopedooropdrachtgeversenprojectmanagers wordenict2projectennogsuccesvollertoteengoedeindegebracht. ICTiseenrelatiefjongvakgebied.Indeafgelopentientallenjarenzijngrote2en kleineprojectenmislukt.eenaantalhiervanheefthetnieuwsgehaald.veel projectenookniet.metditonderzoek,isvooreerstintegraalonderzoekgedaan naardebelangrijkstekenmerkenvansuccesvolleict2projecten.ditonderzoek levertdaarmeeeenbelangrijkebijdrageaanhetvakgebied. Hetonderzoekkendeeenaantalfases.Eerstismetdeopdrachtgeversde managementvraagvastgesteld,diealsleidraadheeftgediendvoorditonderzoek. Vervolgensismetexpertsgesprokeneniseenverkenningindeliteratuur uitgevoerd.nadezevoorzichtigeeerstebestuderingvanbestaande wetenschappelijkeliteratuurenonlangsafgeslotenonderzoekenophetgebiedvan ICT2projecten,isdeonderzoeksvraaggedefinieerdeniseenconceptueelmodel beschreven.aandehandvanditmodelisvervolgonderzoekgestructureerdenzijn zevenhoofdhypothesesopgesteld. Indetweedefasevanhetonderzoek,hetliteratuuronderzoek,isgeconstateerddat ophetgebiedvansecict2projectenindeafbakeningvandefinanciëlesector, weinigwetenschappelijkeliteratuurbeschikbaaris.ookisgeconstateerddatover opdrachtgeversvanict2projectengeenwetenschappelijkmateriaalbeschikbaaris. Hetliteratuuronderzoekisdaaromverbreednaarhetvakgebiedprojecten. Indederdefaseiseenexploratiefonderzoekuitgevoerddoorhetopstellenvaneen vragenlijstendezeisuitgezetonder1200respondenten.eenkleine400personen hebbendevragenlijstingevuld.hetexploratiefonderzoekisinhetict2vakgebied uitgevoerd. Deresultatenvandezeonderzoekenzijnvervolgenssamengebrachtineen synthese.daarinzijnconclusiestenopzichtevandehypothesesgetrokkenende antwoordenopdemanagement2enonderzoeksvraaggeformuleerd. 1

6 Uitdeverschillendeonderzoekenisnaarvorengekomendatdebelangrijkste kenmerkenvansuccesvolleict2projectenzowelinharde2alszachtefactorenzitten. EensuccesvolICT2projectdientresultaatopteleveren,optijdklaartezijn,vaneen zekerekwaliteittezijnenbinnenbudgetteblijven.daarbijmaakthetnietzoveeluit watdedoelstellingvanhetprojectis.daarmeebedoelenwedateendirecte2of indirecterelatiemetdestrategievanhetbedrijfgeendoorslaggevendefactorisom ereensuccesvolprojectvantemaken. HetblijktdatsuccesvolleICT2projectenzichookkenmerkendooreengoedesturing, zoweldoordeopdrachtgeveralsdoordeprojectmanager.deopdrachtgevermoet daarbijiniedergevaloverdecompetentiesbeschikken opresultaatsturen en betrokkenheidcreëren.dezelaatstecompetentieisindebreedstezindeswoords. Voorprojectmanagerszijndebelangrijkstecompetenties organiseren, pragmatisch, toegewijd, realistisch, standvastig en stimulerend. Hetgebruikvanontwikkel2enprojectmethodiekeniseenkenmerkvoorsuccesvolle ICT2projecten.Wehebbengeenonderscheidkunnenvindeninhetgebruikvande eneofdeanderemethodevoordeverklaringvanhetsuccesvanhetproject. Ookdeoptimalehechtheid(groepsdenken,samenwerken,elkaaraanvullen,bereid zijnvoorelkaarietsextra stedoen)vanhetbetrokkenteamiseenbelangrijke indicatorvooreensuccesvolict2project.optimaalhechtbetekentdathetteam goedsamenwerkt,zelfkritischisennietdeverbindingeninteractiemethaar omgevingverliest.aangezienelkprojecteennieuweteamsamenstellingkent,die afhankelijkvandefasegedurendehetprojectooknogkanwisselen,isditeen belangrijkeconstatering.omdehechtheidvaneenteamtebevorderenzijn verschillendeinterventiesbeschikbaar,dieinhetstandaardarsenaalvanelke opdrachtgeverenprojectmanagerhorentezitten. Eensuccesvolprojectteamkentverschillenderollen.Betrekdegebruikerinhet teamzelf,deachterbanvandegebruiker,dearchitectendebeheerafdeling. Dearchitectkanopverschillendemaniereninhetteamwordenbetrokken. Sommigeorganisatieshebbeneensterkontwikkeldbedrijfsinformatieplanen 2planning,informatiemanagersenbusinessarchitecten.Dithelptbijhet doorgrondenvandehuidigeengewenstebedrijfsprocessenendedaarbij benodigdeict.erzijnookorganisatiesdiedeontwikkelingvandezeprocessen overlatenaandeogenschijnlijkewillekeurvanprojectenendedaarbijbetrokken medewerkers.dearchitectzalafhankelijkvandeteamsamenstellingeenmeerof 2

7 minderbelangrijkerolspeleninhetteam.hetbetrekkenvaneenarchitectofhet hebbenvaneendoelarchitectuurisgeenindicatiedathetprojectminder wijzigingenhoeftteondergaan. Hetaantalwijzigingengedurendehetprojectmagnietteveelzijn.Echter,houdals opdrachtgeverenprojectmanagerwelrekeningmetwijzigingengedurendehet project(gemiddeld5à10%vanhettotaleprojectbudget).enigeflexibiliteitom aanvullendeeisenenwensenintekunnenvullenhelptbijhetaccepterenvanhet resultaatdoorgebruikersenbeheer. Integenstellingtotdealgemeengeldendenormiseenprojectnietalmeetbaar succesvolbijimplementatie.uitditonderzoekblijktdatpasgeruimetijdna implementatiemenkanzeggenofhetprojectsuccesvolis.meestalisdatophet momentdathetprojectteamendeprojectmanagernietmeerbetrokkenzijn.een belangrijkkenmerkvoorsuccesvolleprojectenisdebeheerbaarheidvanhet opgeleverderesultaat.hetbetrekkenvanbeheerinhetprojectteamisdanookeen randvoorwaardeinsuccesvolleict2projecten. SamengevatzijndebelangrijkstekenmerkenvansuccesvolleICT2projecten: - erwordteenkwalitatiefresultaatgeleverd,optijd,binnenbudget - deopdrachtgeverenprojectmanagersturenenzijncompetent - hetbetrokkenteam,inclusiefgebruikersenbeheerders,ishecht - hetprojectmaaktgebruikvanmethodenentechnieken,doelarchitectuuren/of architect - hetaantalwijzigingenisklein. Depraktischtoegevoegdewaardevanditonderzoekzitinheteenvoudige instrumentdatbeschikbaarisgekomen.metbehulpvandezekaleidoscopevoor succesvolleprojectenkanopbovenstaandekenmerkenwordenbepaaldwatde huidigestandvanzakenis.peronderdeelworden,afhankelijkvandeaangetroffen situatie,interventiesaangereiktwaarmeeeennietidealesituatiewordtverbeterd. Gecombineerdleverendeuitgangssituatiemetdeinterventieseenhogerekansop eensuccesvolict2projectop. Hetinstrumentisbeschikbaaropwww.projectkaleidoscope.nl. 3

8 Inhoudsopgave VOORWOORD INLEIDING DOELVANHETONDERZOEK DEFINITIES,TERMENENBEGRIPPEN LEESWIJZER ACHTERGRONDENENDOELSTELLINGEN ACHTERGRONDONDERZOEK AANLEIDINGONDERZOEK EERSTEVERKENNING ONDERZOEKSMODEL VRAAGSTELLING WATISEENCONCEPTUEELMODEL? CONCEPTUEELMODELVANDITONDERZOEK CONCEPTUELEMODELNAHETONDERZOEK LITERATUURONDERZOEKENWEBSURVEY CONCLUSIESUITLITERATUUR CONCLUSIESUITDEWEBSURVEY ONDERZOEKSRESULTATEN,DESYNTHESE KENMERKENVANSUCCESVOLLEICT2PROJECTEN EFFECTIEVEINTERVENTIES DISCUSSIE CONCLUSIES BEANTWOORDINGVRAAG AANBEVELINGEN PROJECTKALEIDOSCOPE INLEIDING DERINGVANDEPROJECTOMGEVING DERINGVANPROJECTTECHNIEK DERINGVANPROJECTTEAM DERINGVANPROJECTSUCCES LITERATUURLIJST DEFINITIELIJST BIJLAGEA CHECKS&BALANCES(WORTMANNENKREMER) SIGNALENOPDRACHTGEVERSCHAP(KREMER) PROJECTAANPAK(VANDERZEE) VERBANDPROJECTAANPAKENOMGEVING(REITSMAETAL) CULTUURVANDEORGANISATIE(QUINNENCAMERON)

9 10.6 VERANDERKALEIDOSCOPE(BALOGUNENHOPEHAILEY) STRATEGISCHBELANGVANICT(HENDERSONENVENKATRAMAN) PROJECTMANAGEMENTCOMPETENTIES(STORMENVUIJK) STAKEHOLDERTYPOLOGIE(MITCHELL,AGLEENWOOD) COÖRDINATIESTAKEHOLDERS(MINTZBERG) COMMUNICATIE(DECALUWÉENVERMAAK) TEAMNORMENDOORTEAMVORMING(TUCKMAN) VERANDERINGEN(DECALUWÉENVERMAAK) X2ENY2THEORIE(MCGREGOR) SCHATTENENSTARTENVANEENPROJECT(BOEHM) AANTALWIJZIGINGEN(KULK) TEAMSAMENSTELLING(BELBIN) PSYCHOLOGISCHCONTRACT(WIERDSMAENSWIERINGA) BIJLAGEB.VOLLEDIGOVERZICHTVANALLEKENMERKENUITHET LITERATUURONDERZOEK BIJLAGEC.VOLLEDIGOVERZICHTVANALLEINTERVENTIES BIJLAGED.WEBSURVEY HOOFDHYPOTHESESENDEELHYPOTHESES MATERIAALENPROTOCOL RESULTATEN EXTRAINFORMATIEUITEXPLORATIEVEONDERZOEK

10 Voorwoord NaeenpaarjaarcollegesopNyenrode,ontmoetingen,modulesafsluiten, workshopsensameneenpaperschrijvenwasinhetnajaar2011hetmomentdaar: destartvanonsafstuderen.eenjaarlaterishetresultaater,eendikkethesismet debevindingenvanonsonderzoek.ookisereenprojectkaleidoscope,eennieuw instrumentdatnieuweenbestaandeprojectenhelptomnogsuccesvollertezijn. Ditboekiseensamenvattingvandethesis. BeidenzijnwewerkzaamindeICT,BarberaalsmanagervandeafdelingICTBeheer enontwikkelingbijpggmenroosalsprogrammamanagerbijdeltalloyd.beiden hebbenwedirecteurendiezichzorgenmakenoverhetfalenvanict2projecten. Voorbeidenishetonderdeelvanhetdagelijksewerkomtevoorkomendatergeld wordtuitgegevenzonderbruikbareresultaten,oftijdverstrijktzonderdateenklant geholpenwordt.onzegebruikerwilvandaaglatenrealiserenwatergisterenis bedachtenhetmorgenbeheerdhebbendoordeict2organisatie.onze opdrachtgeverwileenvolwassenict2organisatieeneenvolwassenbusinessdie kostenbewuste,juistekeuzesmaken. Almetalhaddenwesamenredenengenoegomonzekrachtentebundeleneneen intensievesamenwerkingaantegaan. InonsonderzoekwarenweookalopdekaleidoscopevanBalogunenHopeHailey gestuit.aldiscussiërendendelibererendkwamenwevooronseigeninstrumentuit opeenvormdiebestonduitringendiekondendraaieneninverschillendestanden eenanderperspectiefgaf.indatopzichtiscaleidoscopisch,alsineenkeuzevan aspecten,meningen,standpuntenineenbepaalddomeinkenmerkendvoorons onderzoekenonzeconclusie. Wewilleneenaantalmensen,naastallegeïnterviewdeexpertsenrespondenten, speciaalbedankenvoorhunsteuninhetafgelopenjaar.onnoverstegenenhans vanderzwaagdankenwevoorhetgevenvandeopdracht,financiële ondersteuningenvervolgensdescherpeenkritischebegeleiding.behalvedathet afgelopenjaaronsveelnieuweinzichtenheeftgegevenoverict2projectenhopen wemetonsonderzoekenonzeprojectkaleidoscope,eenbijdrageteleverenaan meersuccesvolleict2projecteninonzebedrijven. SpecialedankgaatuitnaaronzebegeleidervanNyenrode,BertKersten.Zonderzijn eindelozegeduld,enthousiasteenstimulerendeop2enaanmerkingenhaddenwe niettothetlaatsttoeverbeteringenkunnenaanbrengen.leondohmenheeftons 6

11 doorzijnvragenenurenlangediscussies,diewemethemmochtenvoerenin Eindhoven,geholpenomtotdekernvanonsonderzoekdoortedringen. Onzefamilieshebbenonsopvelemanierenondersteund,onsveleurenmoeten missen,dekinderenopgevangen,boodschappengedaanofonzeeindelozeverhalen moetenaanhoren.dankjulliewel.lenymeertensheeftons,vanuiteenheelander perspectief,geholpendeessentieuitdebrijvanwoordenuithetdrijfzandvanons eigenonderzoekomhoogtetillen.jolandafaberheeftonsenormgeholpendoor alletekstenteredigeren.elketaalkundige2ofinterpunctiefoutdiejenunog tegenkomtisvolkomenaanonszelftewijten. BarberaDadoenRoosDahmen Breukelen,29januari2013 7

12 Thesis Barbera en Roos Create your own cartoon at Hoe de opdrachtgever het bedoelde Wat de projectmanager begreep Zo heeft het projectteam het gehoord Eerste testoplevering Dit is wat de gebruiker wilde hebben Zo werd de documentatie opgeleverd De beschikbare doelarchitectuur Dit is wat beheer kreeg Figuur1IllustratiewaaromICT`projectenmislukken Dit was wat de klant nodig had Uiteindelijk werd dit opgeleverd 8

13 1 Inleiding Ditboekiseensamenvattingvandeafstudeerthesis.Hetdaarinbeschreven onderzoekisuitgevoerdinopdrachtvandeorganisatieswaarvoorwijwerken, DeltaLloydenPGGM.DeopdrachtvaltbinnenhetthemaICTengaatspecifiekover ICT2projectenindefinanciëlesector(nietalleenDeltaLloydenPGGM)waarbij ondereigenregiesoftwarewordtgebouwd. Onderbouwingen,achtergrondenenverantwoordingvanalleconclusieszijnterug tevindenindethesis,dieverkrijgbaarisbijdeauteurs. 1.1 Doelvanhetonderzoek ICTistegenwoordignietmeerwegtedenkenuitorganisaties.Deafhankelijkheid vanictwordtsteedsgroter.bijveelfinanciëleinstellingenisictzoverwevenmet deprimairebedrijfsprocessen,dathetcorebusinessisgeworden.ictmaakthet mogelijkomnieuweproductenendienstenteontwikkelen.maarzienorganisaties ditookzo?veelorganisatieszienictjuistalseenbelemmering.eenbelangrijke redenhiervanishetfalenvanveelict2projecten.veelict2projectenverlopenniet optijd,nietconformhetbudgetenleverenniethetgewensteresultaatop(leliveld, &Jeffrey,2003). ErisinhetverledenalveelonderzoekgedaannaardeoorzaakvanfalendeICT2 projectenenerzijntalvanmogelijkeoplossingenbeschreven.dezeoplossingen hebbenvaakbetrekkingop harde aspectenalsproject2ofontwikkelmethodiek, impactbepaling,projectstructuur,changeprocessen,technologie,architectuuretc. Naaronzemeningwordterteweinigaandachtbesteedaande zachte factoren vanict2projecten,zoalsdemens,onderlingecommunicatie,samenwerkingenhet werkeninenmetteams.ditzijnvolgensonsjuistdéfactorendievangroteinvloed zijnophetsuccesvaneenict2project. Wehebbenzoweldeharde2alsdezachtefactorenonderzochtdievaninvloedzijn ophetresultaatvaneenict2project.deredendatwijbeidetypefactorenhebben onderzochtis,datwijvermoedendatdezefactorenelkaarbeïnvloeden. Wehebbentevensonderzochtwelkeinterventieseenpositiefeffecthebbenop dezefactorenenhoezeleidentoteengroterekansopsuccesvolleict2projecten. HetonderzoekisbeperkttotICT2projectenindefinanciëlewereldwaarbijonder eigenregiesoftwarewordtontwikkeld. 9

14 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten Devraagdieweinhetonderzoekbeantwoordenluidt: Watkanik,alsopdrachtgever,doenomdekansopeensuccesvolICT`projectte verhogen? Hetonderzoekdatinhetkadervandethesisisuitgevoerdenbeschreven,bestond uit3fases.indeeerstefaseisgesprokenmetexpertseneeneerstevoorzichtige verkenningindeliteratuuruitgevoerd.opbasisdaarvanisdeonderzoeksvraag vastgesteld,eenconceptueelmodelbeschrevenenzijnzevenhoofdhypotheses opgesteld. Indetweedefasevanhetonderzoek,hetliteratuuronderzoek,isuitgebreidgezocht naarwetenschappelijkeartikelenenonderzoeken.aangeziendestatusvan wetenschappelijkonderzoeknaarsecict2projectennietvoldoenderesultaat opleverde,isopeenaantalpuntenhetonderzoeksveldverbreednaarallevormen vanprojecten. Vanuithetliteratuuronderzoekisvervolgenseenselectiegemaaktvanvragenwelke nogonvoldoendebeantwoordwarenc.q.eennadereonderbouwingvoormoest wordengevondeninhetexploratieveonderzoek.infasedrievanhetonderzoekis eenvragenlijstopgesteldenuitgezetonder1200respondentendiewerkzaamzijnin deict.ditismiddelseenwebsurveygedaan. Tenslottehebbenweopbasisvandeuitkomstenvandeverschillendefasesvanhet onderzoekeeneenvoudigtoepasbaarinstrumentontwikkeld,de projectkaleidoscope.ditinstrumentmeetaanhetbeginvanhetprojecten gedurendehetprojectdestatusvaneenaantalfactorendievaninvloedzijnophet projectsucces.hetinstrumentbevatinterventiesdiekunnenwordentoegepastom dekansopeensuccesvolict2projectteverhogen. 1.1 Definities,termenenbegrippen Indedefinitielijst(hoofdstuk1)vandezethesisiseensamenvattingopgenomen vanallegebruiktedefinities.onderstaandedefinitievan watverstaanwijonder succesvolleict2projecten? istotstandgekomengedurendedeeerstefasevanhet onderzoek(eersteverkenningenconceptueelmodel).voordeleesbaarheidvande 10

15 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten komendehoofdstukkenwordtdedefinitiehieralvastopgenomen.weontledenhet geheeleerst: DefinitiesuccesvolleICT`projecten IndezethesisiseenICT2projectgedefinieerdalseentijdelijkeorganisatievormdie alsdoelheeftéénofmeerict2systemenopteleverendienodigzijnomeen productofdienstvoordebusinessterealiseren.hetontwerpen,bouwenen implementerenvanict2systemen,hetopleverenvandocumentatie,hetmakenof aanpassenvanbeheerprocessen,hetopleidenvanbeheerdersenhetopleidenvan eindgebruikers,zijnonderdeelvanditict2project. EensuccesvolICT2projectdefiniërenwijalsvolgt:hetresultaatvanhetICT2projectis indeogenvandebetrokkenen(opdrachtgever,gebruiker,klant,architect, projectteamen manager)eenmeetbarenettoverbeteringtenopzichtevande situatieervoor.ditgeldtnietalleenophetmomentvandechargevanhetproject, maarookcircaéénjaarerna.pasdankanbepaaldwordenofeenict2systeem beheerbaarisenofhetopgeleverderesultaatnogsteedsgewenstis. Indedefinitieisgebruikgemaaktvandetermnettoverbetering.Hiermeewordt bedoelddatdepositieve2ennegatieveeffectenvandeverbeteringvoorde betrokkenentegenelkaarwordenweggestreeptenhetresultaatpersaldoeen verbeteringmoetopleveren(delone,&mclean,2004).betrokkenenkunnenvan meningverschillenofeenict2projectsuccesvolisofniet.eenvoorbeeldvaneen negatiefeffectzijndebetrokkenendiedooreenict2projecthunbaanverliezen (denkaanoutsourcingvanwerkzaamhedennaaranderegebieden). Infiguur2(zievolgendebladzijde)wordendeverschillenderolleninICT2projecten inbeeldgebracht,zoalszeindezethesiswordengebruikt. Hierbijiseenonderscheidgemaakttussendeorganisatieaandekantvande businessendievanict.delijnenvanopdrachtgeverenprojectmanagerzijn onderbrokengetekend,omdatdezetweerollenuitsluitendgedurendedeict2 projectenaanwezigzijn,daarnanietmeer. Deandererollenzijnookbuitendetijdspannevaneenprojectactief. 11

16 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten Business, ICT, Opdrachtgever, Architect, Projectmanager, Gebruiker, Team, Klant, Figuur2OnderlingeverhoudingeninICT`projecten Deopdrachtgeverishierbijdeeigenaarvanhetbusinessprocesofproductdateen veranderingondergaatofdatondersteundgaatwordenmeteennieuwict2proces. Deopdrachtgeveriszeldengelijkaandegebruikerdiegaatwerkenmethet resultaatvanhetict2project.eenenkelekeerisdatwelhetgeval.degebruikeren deklantkunnenweldezelfdepersonenzijn.eenwebapplicatie,diezoweldoorde eindklantalsdoordemedewerkerwordtgebruiktvoorhetvoerenvaneen administratie,ishiereenvoorbeeldvan.inditoverzichtisdeprojectmanagermeer aandeict2kantgeplaatst.dezerolkomtindepraktijkookvooraandebusiness kant,afhankelijkvandeinrichtingvandeorganisatie. Derolvanarchitectwordtvaakingevulddooreenspecifiekefunctionaris,waarbij dezedeinhoudelijkekantvanhetict2projectbewaaktendeprojectmanagerde beheersmatige(tijd,geld,kwaliteit)kant.dezerollenlopensomsdoorelkaarheen. Teamtenslotteisdetijdelijkwerkbareovereenkomsttussenverschillende medewerkersvanzoweldebusinessalsict.metprojectteamwordenalle bovenstaanderollentezamenbedoeld. 12

17 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten 1.2 Leeswijzer Bitboekisalsvolgtopgebouwd: Hoofdstuk2bevatdeachtergrondenenaanleidingvanhetonderzoek.Ookzijnde samenvattingenvandeexpertinterviewsopgenomenindithoofdstuk. Hoofdstuk3bevatdeonderzoeksvraagenhetconceptuelemodel.Ditishetmodel waarlangshetoorspronkelijkeonderzoekisuitgevoerd.dithoofdstukwordt afgeslotenmethetdefinitievemodel,zoalsaangetoond. Hoofdstuk4beschrijftwelkeconclusieszijngetrokkenuithetliteratuuronderzoek endewebsurvey. Hoofdstuk5iseensamenvattingvanallegetrokkenconclusies.Tevenswordenin dithoofdstukalleterzakendoendeinterventiesbesproken. Hoofdstuk6istenslottedeconclusie. Detoegevoegdewaardevandezethesiszitinhoofdstuk7.Hierinwordtde projectkaleidoscopebeschrevenwaarmeeopdrachtgeversenopdrachtnemersvoor destartvanhetproject,maarookgedurendehetict2project,kunnenbepalenofde juistekeuzeszijngemaakt.indienditniethetgevalis,dangeefthetinstrument adviezenwaarmeedekansopeensuccesvolict2projectwordtvergroot. Alle%teksten%die%rechts%zijn%uitgelijnd%zijn%commentaar%van%de%auteurs%of%quotes%aan% de%hand%waarvan%de%omliggende%teksten%worden%verduidelijkt.%we%realiseren%ons% dat%de%stof%een%opsomming%is%van%veel%feiten%en%inzichten.%we%hopen%door%middel% van%deze%teksten%het%geheel%toch%leesbaar%te%houden.% Overalwaarinditboekgesprokenwordtover hij dientook zij gelezenteworden. Vetgedruktewoordenindetekstenwordenverklaardindedefinitielijst(ziein hoofdstuk9). 13

18 14

19 2 Achtergrondenendoelstellingen 2.1 Achtergrondonderzoek BinnenveelICT2projectenwordtveelaandachtbesteedaantijd,geld2en kwaliteitsbeheersing.dewerkelijkeredenwaaromeenict2projectwordt uitgevoerd,wilhierdoornogweleensondergesneeuwdraken.ofhetopgeleverde resultaateenverbeteringistenopzichtevandesituatiedaarvoor,ofhetresultaat ingebedisindeorganisatieenofhetresultaatvoldoetaandeverwachtingen tijdensdeimplementatieenindejarendaarna,datzijnminstensevenenzoniet belangrijkerekenmerkenvaneensuccesvolict2project. Door%een%scherpe%visie%van%de%business%en%haar%management,%een%sterke%discipline% plus%goede%projectmanagers%kunnen%de%totale%kosten%van%ictbprojecten%met% tientallen%procenten%worden%teruggedrongen%(verstegen,%2012).% WijrichtenonsinditonderzoekophetresultaatvanICT2projecten(watheefthet ICT2projectopgeleverd)endemanierwaarophetresultaatisbehaald(hetproces naarhetresultaattoe).ditlaatsteistebeïnvloeden.welkesturingtotpositieve resultatenleidt,ishierbijdevraag.daarnaastzullenwekortingaanophet beheersmatigegedeeltevaneenict2project.redenvoordezetweedelingisdateen ICT2projectnogzogoedingeschat,geplandenuitgevoerdkanzijn,alshetresultaat nietgebruiktwordtdoordeafnemersomdatdewensengedurendedetijd veranderdzijn,hetresultaathetklantprocesonvoldoendeondersteuntofhet opgeleverdesysteemnietbeheerbaaris,danhaddeict2ontwikkelingnetzogoed nietkunnenplaatsvinden.% 2.2 Aanleidingonderzoek Helaasishetnogsteedsactualiteit:ICT2projectenleverenvaaknietwatervan wordtverwacht,naafrondingblijktdeprijshogerdanafgesprokenofhetproject looptuit.deict2projectenondersteunenhetklant2ofgebruikersprocesnietof onvoldoende,terwijldatjuisthetbestaansrechtisvanict.hetmoetbijdragenaan destrategievaneenbedrijf,andershadhetprojectnieteensmogenstarten.dit falenisfrustrerendvoorallebetrokkenen,ofhetnudeklant,deaandeelhouder, hetcoöperatielid,demedewerkerofdebestuurderis. AangetoonddoorStandish(1999)isdateenaantalfactorenzoalshetgebruikenvan bewezentechnologie,hetinzettenvandoelarchitectuurenhetonderkennenvan devooringenomenheidvanplannersdekansopsuccesvooreenprojectkan vergroten.ictiseenrelatiefjongvakgebied(<50jaar)waarineenhoogtempo 15

20 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten wordtgewerktomtotvolledigeintegratiemetalleandereprocessenvande ondernemingtekomen. De%klant%is%niet%koning.%De%koning%praat%je%naar%de%mond.%En%maak%ook%niet%de% vergissing%dat%je%klant%je%beste%vriend%is,%want%dat%is%hij%niet.%maar%hij%is%wel%je% beste%buurman.%die%ga%je%wel%helpen%als%er%een%boom%gesnoeid%moet%worden,% ook%als%je%geen%tijd%hebt.%( )%(Frans%den%Boer,%2008,%bron%Harrewijn,%2009). VeelkenmerkenvansuccesvolleICT2projectenlijkenzichtebevindenophetgebied vandehardefactorenalstijd,geld,technologie,ontwikkelmethodiekenkwaliteit. Goedplannen,goedafsprekenwatergeleverdgaatworden,dejuistetechnologie kiezen,dejuisteontwikkelmethodiektoepassenenvoldoendegeldendekluslijkt geklaard(thestandishgroup,1999).desondanksgaathetnogsteedsnietgoed (genoeg).onsinzienswordterteweinigaandachtbesteedaandezachtefactoren alsgedragencultuurenhetsamenspeltussenhardeenzachtefactoren. 2.3 Eersteverkenning Omonzeideeënoverhetonderwerpverdervormtegevenenaantescherpen hebbenwemeteenaantalvooraanstaandepersonengesprokeninhetvakgebied. Wezijnmetdezeexpertsinaanrakinggekomenviaonzeopdrachtgevers,onze begeleiderenviaonseigennetwerk.dezeexpertshebbenonsweerincontact gebrachtmetandereexperts. Devolgendepersonenzijngeïnterviewd.Perpersooniskortaangegevenwatde specifiekeredenvanhetinterviewisgeweest. Tabel1Geïnterviewdeexperts Naam FunctieofRol Instituut Reden Onno LidRaadvan DeltaLloyd Opdrachtgeveren Verstegen Bestuur groep probleemeigenaar Hansvander DirecteurICT PGGM Opdrachtgeveren Zwaag probleemeigenaar Fransden Boer Directeur Bisnez Management ErikBoon Eigenaar ErikBoon Coaching& Training LeonDohmen Principle Consultant CGI (voormalig Ervaringsdeskundiget.a.v. zoweldehardekantalsde zachtekantvanict2projecten Zelfstandigcoachen consultant.zijn aandachtsgebiedisdezachte kantvanict2projecten OnderzoeknaarimpactvanICT oporganisatieverandering 16

21 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten Naam FunctieofRol Instituut Reden Logica) Laurenz Eveleens Promovendus VU Amsterdam Onderzoeknaar kosteninschattingen, functiepuntanalyseen efficiencymetingen EraldKulk Promovendus VU Amsterdam Richard Lugtigheid ExpertLead Architect PGGM RobPeters Onderzoeker VU Amsterdam EltjoPoort Promovendusen CGI LeadExpert (voormalig Architecture Logica) ChrisVerhoef MarcelVilain HoogleraarIT Asset management Programma2 directeur VU Amsterdam Nationale Nederlanden Onderzoeknaar requirementscreepenkwaliteit vankostenschattingen,werkt bijhetcioofficevande Overheid IsbijPGGMverantwoordelijk voorhetopstellenennaleven vandeenterprisearchitectuur, hetinformatiebeleidenhet informatiebeveiligingsbeleid OpdrachtgeverEquityProject, Simbiosisproject Isop18juni2012 gepromoveerdopderolvan nonfunctionalrequirementsen architectuurbijprojectsucces Jarenlangonderzoekernaar kenmerkenvansuccesvolleict2 ontwikkeling HeeftdeTheoryofConstraints (ZwaksteSchakel) geïmplementeerdbijnationale Nederlanden.Ditheeftgeleid totsuccesvolleict2projecten. Vanelkinterviewgevenwehierondereenkortesamenvatting. Verstegenbenadruktdatdesuccesbelevingvandeopdrachtgeverdebelangrijkste graadmeteris.tijdenseenaantalbegeleidings2enreviewsessiesinhetprocesvan hetschrijvenvanthesis,geefthijaandatsuccesvolleict2projectenworden gevormddoorsterkmanagementmeteenvisie,eengoedeprojectmanager,een checkopderequirementsdoorseniormanagement,betrokkenmanagementen eengoedeexecutievanhetproject.verderheefthetprojecterbaatbijalshetniet tegrootisofwordtopgeknipt,waarbijhettotaleportfoliovanprojectenmoet wordenbezien.detotaleverandercapaciteitvandebusinessenictmagniet wordenoverschreden.vervolgensnoemtverstegennogdekwaliteitvande 17

22 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten betrokkenmedewerkers,consistentieindekeuzesvanhetmanagementenhet nemenvanverantwoordelijkheiddoordatmanagementalsfactorendiedekansop succesvergroten. VanderZwaagonderkenteenpersoonlijk2enzakelijkaspectaansuccesvolleICT2 projecten.hetzakelijkeaspectgaatoverdebuitenwereldendeklantenhoedeze erbetervanwordt.hetpersoonlijkeaspectzitinhetfeitdateenopdrachtgever meelaatwegenwathetprojectvoorhempersoonlijkkanbijdragen.geefteen succesvolprojectmeeraanzien,eengroterekansoppromotie?hijdefinieerthet welofnietsuccesvolzijnvanprojectenvanuitdeperceptie(succesbeleving)vande belangrijkstestakeholders.ditistemanagen,hoewelditéénvandelastigste uitdagingenis. Lugtigheidgeeftaandatdecirkelsvanstakeholders(vandirectnaarminderdirect betrokken)enhetaandachthebbenvoordezecirkelsvaninvloedisopsuccesvolle projecten.ondankszijnvelejarenervaringishijnoggeeninstrument tegengekomendateenprojectandersinschatdanopbudget,tijd,kwaliteiten risico s.hetbelangvanarchitectuurenhethebbenvaneendoelarchitectuurvoor dekansopsuccesvolleict2projectenachthijgroot.hierinzijnverschillende gradatiesmogelijk,eenprojectdientechteraltijdbijtedragenaandeinvullingvan dezedoelarchitectuur.desamenwerkingtussenprojectmanager,opdrachtgeveren architecteneenevenredigeverhoudingtussendezerollen(geenivorentoren gedragvaneenvanhen)draagtbijaandekansopsuccesvolleict2projecten. Poortverteltdatderolscheidingtussenprojectmanagersenarchitectenbuiten NederlandveelminderstriktzijndaninNederland.Hierlijktdeprojectmanager vooraleenprocesmanagerendearchitectinhoudelijkeroltehebben.datbijt elkaar,beiderollenzoudenbeideaspectenvanprojectenmoetenkunnen uitvoeren.hethebbenvaneendoelarchitectuurreduceertdematevan onzekerheid.elkeonzekerheiddiegeëlimineerdkanworden,leverteenrisico2en daarmeekostenverlagingopinprojecten.daarnaastzijnhethebbenvannon` functionalrequirementsvangroteinvloedopdekansopsucces,zoblijktuitzijn onderzoek. Verhoefgeeftaandatoverhetalgemeendedefinitievoorsuccesvolleprojectenhet optijd,binnenbudgetenconformafgesprokenkwaliteitopleverenvaneensetvan gebouwdespecificatiesis.eenmethodeomhetfinanciëleresultaatteberekenenis denettocontantewaarde(ncw).goedefinanciëlerapportagesontbrekenvaakbij projecten.deontwikkelmethode(klassiekewatervalofagile)isnauwelijksvan 18

23 KaleidoscopevoorsuccesvolleICT2projecten invloedophetuiteindelijkeresultaat.dejuistemensenzijnechtervangrote invloed.oorzaakvanfalenismeestalonkunde,zowelaandeopdrachtgevende2als opdrachtnemendekant. PetersgeefteendoorkijkindeonderzoekendieplaatsvindenaandeVU.De businesscasevanhetportfolioaanprojectenisbelangrijkergeblekendande businesscasevaneenindividueelproject.tevensishetkunnenkwantificerenvan deresultatenendedaarbijbehorendekwalitatieveforecastingvandekostenvoor hetmanagementbelangrijk.petersconcludeertaandehandvanzijnjarenlange ervaringdatbetrokkenprojectmanagers,dieverwachtingengoedmanagen,een veelgroterekanshebbenhetprojectsuccesvoltebeëindigen.desamenwerking tussendeopdrachtgeverendeprojectmanagerlijkthierbijessentieel.ditisechter (nog)nietbewezen. EveleensgeeftaandatCIO srecentelijkeenvragenlijstintweefaseshebben ingevuldvoorhetcioofficevanpwc.ineersteinstantiegavenzeallemogelijke succesfactorenaanvoorprojecten.indetweederondewerdhengevraagdde succesfactorenterangschikken.daarnaastrichttenzijzichvooralgerichtopde hardekantvanprojecten. Kulkheeftonderzoekgedaannaarhetaantalwijzigingendateenprojectgedurende deuitvoervanhetprojectaankan.daarbijisgeblekendatindiener doelarchitectuuraanwezigis,ermeerwijzigingengeabsorbeerdkunnenworden. Tevensheefthijonderzoekgedaannaarkostenonder2enoverschattingen.Hieruit isgeblekendateencmmi`niveauvaneenit2afdelingniethogerdienttezijndan datvandebusiness.ditlevertnamelijkgeenvoordeelopinkostenschattingen.hij heeftnietkunnenaantonendateenhogerniveaucmmitotbetereresultatenleidt. Eenteamlevertwelbetereschattingenopindienhetdekanskrijgteenleercurve doortemaken. VilainverteltoverdeimplementatievandeTheoryofConstraints(Goldratt,1997) diehijheeftgedaaninict2projecten.hierbijwordthetidentificerenenmanagen vanbottlenecksineenprojectalseersteprioriteitopgepakt.dehulpmiddelendie hierbijwordeningezetzijnhetverzamelenvanallebuffertijdenuitalle(deel)taken ofwerkpakkettenvaneenproject.dezebuffertijdenwordenaanheteindvande projectplanningverzameld.zodraeentaakofwerkpakketbuffertijdgaatgebruiken, wordtgeanalyseerdwatderedenhiervoorisenogenblikkelijkactieondernomen. Zowordthetgebruikvanbuffertijdzoveelmogelijkbeperkt.Denatuurlijkeneiging vanteamsenprojectmanagersompositieftezijnoverdetoekomst(alleactiesinde 19

Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten

Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten B.E. Dado & R.G.M. Dahmen Kaleidoscope voor succesvolle ICT-projecten De belangrijkste kenmerken van succesvolle ICT-projecten kans op succes te vergroten B.E.

Nadere informatie

Voorspelbaar projectsucces

Voorspelbaar projectsucces Voorspelbaar projectsucces Waarom mislukken projecten bij positieve business cases? PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries John

Nadere informatie

Analyse. Analyse Sourcing Management

Analyse. Analyse Sourcing Management Analyse Analyse Sourcing Management Analyse Stel, één op de zes huizen in Nederland wordt nooit afgebouwd, of zodanig gammel opgeleverd dat ze onbewoonbaar zijn. Krankzinnig? Niet in de ICT-sector. Vijftien

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Competenties & Change Management. 02 december 2010 Jørgen Bergwerff

Competenties & Change Management. 02 december 2010 Jørgen Bergwerff Competenties & Change Management 02 december 2010 Jørgen Bergwerff Competentie ontwikkeling in Inkoop 2 Agenda Benefit Business Class Competentie ontwikkeling Moderne Inkoper Conclusie 3 Benefit Business

Nadere informatie

b u s i n e s s c o n s u l t a n c y Parlementair onderzoek naar ICT projecten bij de overheid Rapport commissie Elias, wat moet ik ermee?

b u s i n e s s c o n s u l t a n c y Parlementair onderzoek naar ICT projecten bij de overheid Rapport commissie Elias, wat moet ik ermee? Parlementair onderzoek naar ICT projecten bij de overheid Rapport commissie Elias, wat moet ik ermee? Aanleiding parlementair onderzoek Rijksoverheid heeft een deel van haar ICT projecten niet op orde

Nadere informatie

Wiki voor een onderzoeksinstituut. Presentatie Wikiwednesday Nederland Richard Kranendonk, 3 april 2013

Wiki voor een onderzoeksinstituut. Presentatie Wikiwednesday Nederland Richard Kranendonk, 3 april 2013 Wiki voor een onderzoeksinstituut Presentatie Wikiwednesday Nederland Richard Kranendonk, 3 april 2013 1 Ik ga u teleurstellen... 2 Over mij... 3 Over mij... Project- en programmamanager Techniek- en procesimplementaties

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Naar winstgevend gegevensmanagement

Naar winstgevend gegevensmanagement i Naar winstgevend gegevensmanagement Groeipad bestaat uit vijf fasen De aandacht voor gegevensmanagement is de laatste jaren sterk toegenomen. Hoogste tijd om gegevensmanagement op een volwassen manier

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

Gastcollege BPM. 19 december 2011. Research Centre for Innova0ons in Health Care www.kenniscentrumivz.hu.nl

Gastcollege BPM. 19 december 2011. Research Centre for Innova0ons in Health Care www.kenniscentrumivz.hu.nl Gastcollege BPM 19 december 2011 Wiebe Wiersema Wiebe Wiersema, bijzonder lector Pragmatische bruggenbouwer 3,5 jaar lector 1 dag/week lector HU 1 dag/week lijnmanager Solution Architectuur Capgemini 3

Nadere informatie

ONTWERPER!IN!UITVOERING! Kansen!voor!middelgrote!architectenbureaus!! in!de!rol!van!uitvoerend!general!planner!

ONTWERPER!IN!UITVOERING! Kansen!voor!middelgrote!architectenbureaus!! in!de!rol!van!uitvoerend!general!planner! ONTWERPERINUITVOERING Kansenvoormiddelgrotearchitectenbureaus inderolvanuitvoerendgeneralplanner Afstudeeronderzoek 23F11F2015 Afstudeerbedrijf: Korfkerarchitecten Sportlaan12 8302AZEmmeloord Bedrijfsbegeleider:

Nadere informatie

Typo3 Usergroep bijeenkomst Skillsontwikkeling in Typo3 community. - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl

Typo3 Usergroep bijeenkomst Skillsontwikkeling in Typo3 community. - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl Typo3 Usergroep bijeenkomst Skillsontwikkeling in Typo3 community - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl Agenda Even voorstellen Vicus ebusiness Solutions Geluiden uit de markt Belangrijke verschillen

Nadere informatie

Past performance. Een wijze les voor iedereen

Past performance. Een wijze les voor iedereen Past performance Een wijze les voor iedereen Pastperformance:eenwijzeles vooriedereen Enschede,augustus2012 Auteur MartenLagemaat UniversiteitTwente m.lagemaat@student.utwente.nl Begeleiding drs.ing.j.boes

Nadere informatie

Jaap Bregman. Profiel. Kerncompetenties. Opleiding Training. 17 september 1985, Rotterdam

Jaap Bregman. Profiel. Kerncompetenties. Opleiding Training. 17 september 1985, Rotterdam Jaap Bregman 17 september 1985, Rotterdam 06 14 055 843 j.bregman@facilityestate.nl Profiel Vanuit een bedrijfskundige en facilitaire achtergrond richt Jaap zich op de mogelijkheden die ondersteunende

Nadere informatie

Succesvol opdrachtgeverschap in projecten

Succesvol opdrachtgeverschap in projecten PRINCE2 Symposium: Succesvol opdrachtgeverschap in projecten Lia de Zoete Capgemini Academy Door de markt gezien als succesfactoren 1/3 rapporteert 62% van de projecten budgetoverschrijding eindigt niet

Nadere informatie

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS)

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) LEARNING BY DOING Kort signalement Road2Results heeft op basis van haar jarenlange ervaring met het managen van business en ICT projecten vanuit diverse

Nadere informatie

Voorwoord. V e e l l e e s p l e z i e r, R o b e r t M e n t i n k. Erasmus Universiteit Bestuurskunde Publiek Management 2

Voorwoord. V e e l l e e s p l e z i e r, R o b e r t M e n t i n k. Erasmus Universiteit Bestuurskunde Publiek Management 2 Voorwoord V o o r u l i g t m i j n m a s t e r s c r i p t i e t e r a f r o n d i n g v a n d e s t u d i e B e s t u u r s k u n d e a a n d e E r a s m u s U n i v e r s i t e i t. D i t i s m i j

Nadere informatie

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken?

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Monique te Velthuis Agis Zorgverzekeringen Ontstaan in 1999 na fusie tussen zorgverzekeraars Anova, Anoz en ZAO 1,8 miljoen ziekenfonds en

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

Nooit het model, altijd de mens

Nooit het model, altijd de mens Nooit het model, altijd de mens Principal Principal www.bisnez.com/principal Colofon Oktober 2013, Bisnez Management BV Auteurs: Frans den Boer, Michiel Dijkman, Vincent van Doorn, Peter-Willem van Lindenberg

Nadere informatie

Architecture Governance

Architecture Governance Architecture Governance Plan van aanpak Auteur: Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 14 november 2003 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. PROBLEEMSTELLING EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

Projectsabotage. Het verschijnsel dat projecten bewust worden ondermijnd. Deel 1 Ngi 20 4 2011

Projectsabotage. Het verschijnsel dat projecten bewust worden ondermijnd. Deel 1 Ngi 20 4 2011 Projectsabotage Het verschijnsel dat projecten bewust worden ondermijnd Deel 1 Ngi 20 4 2011 Introductie Dion Kotteman Meer dan 25 jaar projectervaring bij overheid en financiële instellingen; Boek geschreven,

Nadere informatie

Profiel Shared Values. Onafhankelijke ICT & Telecom managers en adviseurs

Profiel Shared Values. Onafhankelijke ICT & Telecom managers en adviseurs Profiel Shared Values Onafhankelijke ICT & Telecom managers en adviseurs Onze scope organisatie ICT & Telecom werkprocessen strategie Onze diensten ICT & Telecom advies Projectmanagement Interim-management

Nadere informatie

Het verhaal van de EA. The voice of the architect

Het verhaal van de EA. The voice of the architect Het verhaal van de EA The voice of the architect Marcel van Nunen is hoofd strategie en innovatie bij de Dienst ICT Uitvoering van het ministerie van Economische Zaken. Tevens is hij voorzitter van de

Nadere informatie

De opgave. Drie gelijkwaardige gemeenten Sterke lokale identiteit Bestuur dicht bij bevolking Bestaande samenwerkingsvormen

De opgave. Drie gelijkwaardige gemeenten Sterke lokale identiteit Bestuur dicht bij bevolking Bestaande samenwerkingsvormen De opgave + Drie gelijkwaardige gemeenten Sterke lokale identiteit Bestuur dicht bij bevolking Bestaande samenwerkingsvormen - Kwetsbare eigen organisatie Beperkte investeringsbudgetten Onvoldoende slagkracht

Nadere informatie

Samenwerking en communicatie binnen de anderhalvelijnszorg

Samenwerking en communicatie binnen de anderhalvelijnszorg Samenwerking en communicatie binnen de anderhalvelijnszorg Een beschrijvend/ evaluatief onderzoek naar de samenwerking en communicatie tussen huisartsen en specialisten binnen de anderhalvelijnszorg ZIO,

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching

Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching Samenvatting InmensGroeien is opgericht door Joop Egmond en Maarten Smits. Het bedrijf is ontstaan uit de wens om voor mensen binnen organisaties

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Nico Verbaan

Curriculum Vitae. Nico Verbaan Curriculum Vitae Nico Verbaan oog voor resultaat/hart voor mensen hr = mindset het nwe ontwikkelen talent management people & performance can do/will do Geboortedatum 18 januari 1964 Adres Groen-blauwlaan

Nadere informatie

De werkomgeving als ecosysteem voor het nieuwe werken

De werkomgeving als ecosysteem voor het nieuwe werken De werkomgeving als ecosysteem voor het nieuwe werken Agenda Crea*ve Valley (Maarten) Een droom Op*male samenwerking Concept samen bedenken Realisa*e van het concept Wat kunnen we meenemen naar andere

Nadere informatie

Dr. Projects Management B.V.

Dr. Projects Management B.V. --009 Dr. Projects Management B.V. Printversie van gepresenteerde beelden van de website www.drprojects.nl Dr. Projects Management Dit is de bundeling van de website presentaties per onderdeel. De diensten

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HEALTH CHECKS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office

Nadere informatie

ERP Implementatie in de praktijk

ERP Implementatie in de praktijk ERP Implementatie in de praktijk Door: Erik Meevis www.kcla.nl 11 juni 2008 Even voorstellen. Erik Meevis, partner bij KCLA Groep onafhankelijke organisatieadviseurs Afkomstig uit en gericht op productiebedrijven

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

BWI Bedrijfscase Projectmanagement deel 2 1. VU BWI Bedrijfscase. Cursus Project management deel 2

BWI Bedrijfscase Projectmanagement deel 2 1. VU BWI Bedrijfscase. Cursus Project management deel 2 BWI Bedrijfscase Projectmanagement deel 2 1 VU BWI Bedrijfscase Cursus Project management deel 2 April 2011 Henk Magré Programma Korte terugblik Projectplan en Communicatie (theorie) Werkgroepjes (jullie

Nadere informatie

Factsheet Pink Professional Services

Factsheet Pink Professional Services Onze toegevoegde waarde: heeft primair focus op de klantproblematiek Al onze medewerkers zijn gecertificeerd of studerend op hun vakgebied; Pink PS is een kennisorganisatie Wij zijn een IT bedrijf dat

Nadere informatie

Van Beheer naar Regie: Ontwerp Aeres. Sir Bakx, [SB.it] / SURFmarket Steven Verstraten, hoofd ICT Aeres groep

Van Beheer naar Regie: Ontwerp Aeres. Sir Bakx, [SB.it] / SURFmarket Steven Verstraten, hoofd ICT Aeres groep Van Beheer naar Regie: Ontwerp Aeres Sir Bakx, [SB.it] / SURFmarket Steven Verstraten, hoofd ICT Aeres groep Aeres Groep Groene sector in midden Nederland 20 locaties: Utrecht, Flevoland en Gelderland

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS Een praktische implementatie

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS Een praktische implementatie HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS Een praktische implementatie Zacharias van Diermen Legal & General www.landg.nl Edwin Schumacher Synergio www.synergio.nl Legal & General Bedrijf Bestaat al 175 jaar Opgericht

Nadere informatie

Projectmanagement Interimmanagement Facilitymanagement Technische projecten Detachering

Projectmanagement Interimmanagement Facilitymanagement Technische projecten Detachering Projectmanagement Interimmanagement Facilitymanagement Technische projecten Detachering Zaandam (t) 075 6873455 (f) 075 6875002 www.detelec.nl Introductie Detelec bv is een onafhankelijke dienstverlener,

Nadere informatie

Do s en dont s bij grote projecten in een groot ROC. Rob Keemink Arjan Jonker

Do s en dont s bij grote projecten in een groot ROC. Rob Keemink Arjan Jonker Do s en dont s bij grote projecten in een groot ROC Rob Keemink Arjan Jonker ROCvA & ROCF: resp. 9 en 3 MBO Colleges 300 mbo-opleidingen verdeeld over 14 domeinen Meer dan 50 locaties Twee grote projecten

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management Beschrijving van de leeractiviteit Voor de volgende opdracht zullen de studenten plannen* hoe ze gedurende een week ijs gaan

Nadere informatie

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements Agile bij grote administratieve systemen Omgaan met requirements 1 Agenda Wat is een groot systeem? Aanpak van een groot systeem Agile alignment Agile en requirements (en architectuur) Agile en governance

Nadere informatie

Voorwoord) ( De(diabeteszorg(in(Nederland(begeeft(zich(op(hoog(niveau.(In(internationaal(verband(wordt(ons(land( alom(geprezen(om(de(toewijding(die(aan(de(dag(wordt(gelegd(om(het(leven(voor(mensen(met(

Nadere informatie

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Testen Presentatie Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Algemeen Tegenwoordig behoeft het belang van testen nauwelijks nog te worden uitgelegd. Binnen organisaties speelt

Nadere informatie

Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving

Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving DHV Adviesgroep Duurzaam ondernemen Folkert van der Molen 27 oktober 2005 G a t e w a y t o s o l u t i o n s Hoofdconclusie Uit

Nadere informatie

white paper 2 Selectie ehrm oplossing: Hoe kom ik tot de juiste keuze?

white paper 2 Selectie ehrm oplossing: Hoe kom ik tot de juiste keuze? white paper 2 Selectie ehrm oplossing: Hoe kom ik tot de juiste keuze? 1 Voorwoord 1. ehrm oplossing: impact van de keuze 2. Overzicht oplossingen 3. Project organisatie voor ehrm 4. Van ambitie tot keuze

Nadere informatie

Bisnez Management. Een kennismaking

Bisnez Management. Een kennismaking Bisnez Management Een kennismaking Bisnez staat voor 2 Wie zijn wij Een projectmanagement en adviesbureau met 35 medewerkers Ervaren, vindingrijk en geselecteerd op het vermogen om het verschil te kunnen

Nadere informatie

Onderzoek-naar- het-atriske- Protocol-bij- chronische-ptss-

Onderzoek-naar- het-atriske- Protocol-bij- chronische-ptss- Onderzoeksrapport-voor- Revivendo-B.V.- Onderzoek-naar- het-atriske- Protocol-bij- chronische-ptss- SaxionHogeschool ToegepastePsychologie ElinevandenBerg 306408 KarinPloegh NienkeBoom Deventer 18= 8 =

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Resultaten SPIDER-werkgroep "Invoerlngsstrategleên niveau 2 CMM"

Resultaten SPIDER-werkgroep Invoerlngsstrategleên niveau 2 CMM ,,~'I:'"---::-------., Advanced DeploymentA..lstance ""-... Resultaten SPIDER-werkgroep "Invoerlngsstrategleên niveau 2 CMM" Drs. Michel Rutgers Voorzitter _rkgroep 25 september 2001 Advanted Deploymert

Nadere informatie

Hoog tijd voor meer focus op besturing!

Hoog tijd voor meer focus op besturing! Het curriculum van het hoger IT onderwijs is (hopeloos?) verouderd: Hoog tijd voor meer focus op besturing! NIOC 2011 7 april 2011, Daniël Smits, Debbie Tarenskeen, Bert Wimmenhove Vereiste kennis ICT

Nadere informatie

EEN VAN ONZE EXPERTS

EEN VAN ONZE EXPERTS EEN VAN ONZE EXPERTS Live begins at the end of your comfort zone Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden

Nadere informatie

Workshop Slimmer Communiceren

Workshop Slimmer Communiceren Workshop Slimmer Communiceren Smart Communications Event 11 april 2013 Antoine van der Sijs Strict Consultancy BV 06-27085938 a.van.der.sijs@strict.nl René van Dormolen Microsoft BV (020) 500 1441 renevan@microsoft.com

Nadere informatie

ICT- en informatiebeleid als speerpunt van strategierealisatie. Ed Clevers Matthé Drost

ICT- en informatiebeleid als speerpunt van strategierealisatie. Ed Clevers Matthé Drost ICT- en informatiebeleid als speerpunt van strategierealisatie Ed Clevers Matthé Drost Wie zijn Ed en Matthé? Ed Clevers Manager PPM bureau ROC Nijmegen E.Clevers@roc-nijmegen.nl 06-19 49 36 72 Matthé

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden. Algemene Voorwaarden V.1.0 Oktober 2008

Algemene Voorwaarden. Algemene Voorwaarden V.1.0 Oktober 2008 AlgemeneVoorwaardenV.1.0Oktober2008 AlgemeneVoorwaarden Artikel1.Definities Indezealgemenevoorwaardenwordtverstaanonder gebruiker NagtzaamConsultancy,enonder opdrachtgever dewederpartijvandegebruikerofteweldeklant/leverancier.tezamenwordengebruiker

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Masterclass Organisational Agility. Effectief inrichten van wendbare organisaties

Masterclass Organisational Agility. Effectief inrichten van wendbare organisaties Masterclass Organisational Agility Effectief inrichten van wendbare organisaties In een sterk veranderende markt is wendbaarheid een voorwaarde om te overleven. Om de continuïteit te waarborgen dient snel

Nadere informatie

CTAC SLAAT DE BRUG TUSSEN MENS EN TECHNIEK

CTAC SLAAT DE BRUG TUSSEN MENS EN TECHNIEK CTAC SLAAT DE BRUG TUSSEN MENS EN TECHNIEK JAARCIJFERS 2011 14 maart 2012 Agenda 1. Ctac Solution Provider 2. Hoofdpunten 2011 3. Financiële details 4. Strategie en vooruitblik 2 Ctac Solution Provider

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

COMPETENTIEMIX VAN DE SUCCESVOLLE PROJECTMANAGER Instrumentalist of ook een beetje psycholoog?

COMPETENTIEMIX VAN DE SUCCESVOLLE PROJECTMANAGER Instrumentalist of ook een beetje psycholoog? In projectmanagement trainingen wordt ruimschoots aandacht besteed aan plannen, controleren, managen van verwachtingen etc. Maar kun je het dan ook toepassen? Zolang het over het projectmanagement instrumentarium

Nadere informatie

Procesmanagement. Organisatieadvies. Opleiding en training. Informatiemanagement. Uw organisatie efficiënter ingericht en uw beleid op orde

Procesmanagement. Organisatieadvies. Opleiding en training. Informatiemanagement. Uw organisatie efficiënter ingericht en uw beleid op orde Organisatieadvies Uw organisatie efficiënter ingericht en uw beleid op orde Procesmanagement Uw bedrijfsprocessen inzichtelijk, efficiënt en onder regie Opleiding en training Praktijkgerichte en actuele

Nadere informatie

Europees aanbesteden en de praktijk. Hartelijk welkom! Peter Tanghe. Peter Tanghe. PIANOo-lunchbijeenkomst 26-05-2008

Europees aanbesteden en de praktijk. Hartelijk welkom! Peter Tanghe. Peter Tanghe. PIANOo-lunchbijeenkomst 26-05-2008 Europees aanbesteden en de praktijk Hartelijk welkom! Europees aanbesteden en de praktijk Europees zaken doen, Agenda presentatie wat hebben we eraan? Doel Middel Theorie en praktijk Resultaat Onderzoeksdeel-1:

Nadere informatie

Duidelijkheid, geen Bezwaar!

Duidelijkheid, geen Bezwaar! Duidelijkheid, geen Bezwaar! Onderzoek Afwikkeling van bezwaarschriften in Roerdalen Rapport van de rekenkamercommissie Roerdalen 1 Vraagstelling van het onderzoek: 1. Hoe gaat Roerdalen om met bezwaarschriften?

Nadere informatie

De invloed en meerwaarde van extern bouwprojectmanagement

De invloed en meerwaarde van extern bouwprojectmanagement Afstudeerpresentatie, P5 De invloed en meerwaarde van extern bouwprojectmanagement Voor professioneel opdrachtgevende partijen n. Alexander van der Pol # 1321307 d. 23.06.09 m.1. m.2. m.3. dhr. prof.dr.ir.

Nadere informatie

Meer bereiken in projectteams Een online training voor ingenieurs en ontwerpers

Meer bereiken in projectteams Een online training voor ingenieurs en ontwerpers Leer je vakkennis overtuigend over te brengen in projectteams, om te gaan met conflicterende belangen en te bereiken wat voor jou belangrijk is! Ben je een adviseur, architect of projectleider, en werk

Nadere informatie

Kwaliteit van ICT vergt samenwerking

Kwaliteit van ICT vergt samenwerking 26 november 2015 Werk mee aan een referentiearchitectuur voor ICT-kwaliteit: een katern Kwaliteit als leidraad voor samenwerking van ITdisciplines Martijn Sasse, business architect en QA, m.sasse@rechtspraak.nl

Nadere informatie

Resultaten PPM mini-enquête 2013

Resultaten PPM mini-enquête 2013 Resultaten PPM mini-enquête 203 Stand van Project Portfolio Management in Nederland drs. Jan G. Bloem CMC t.b.v. 9 e PPM Jaarcongres 29 mei 203 Het speelveld Project Por)olio Management Rond deze thema

Nadere informatie

Intake Conclusie & Aanbevelingen. 1.0. ###-#######

Intake <applicatie> Conclusie & Aanbevelingen. <Datum> 1.0. <Auteur> ###-####### Intake Conclusie & Aanbevelingen Datum Versie 1.0 Auteur Telefoon ###-####### Inhoudsopgave 1. VOORWOORD... 1 2. BESCHRIJVING APPLICATIE... 2 2.1. FUNCTIONEEL ONTWERP... 2

Nadere informatie

Workshop: Kleuren maken de m/v

Workshop: Kleuren maken de m/v Workshop: Kleuren maken de m/v WELKOM intro Emergency exits? intro Nooduitgangen? INHOUDSOVERZICHT 1. Inleiding 2. Denken en werken in 4D 3. Conclusies 4. Afsluiting INHOUDSOVERZICHT 1. Inleiding 2. Denken

Nadere informatie

Je#bent#jong#en#je#wilt#wat #! Onderzoek!naar!jongerenparticipatie!voor! het!centrum!voor!jeugd!en!gezin! van!de!gemeente!geldermalsen!!!!!!

Je#bent#jong#en#je#wilt#wat #! Onderzoek!naar!jongerenparticipatie!voor! het!centrum!voor!jeugd!en!gezin! van!de!gemeente!geldermalsen!!!!!! Je#bent#jong#en#je#wilt#wat # Onderzoeknaarjongerenparticipatievoor hetcentrumvoorjeugdengezin vandegemeentegeldermalsen # Masterthesis## MargauxVermeer Utrechtjuli2012 Je#bent#jong#en#je#wilt#wat # Onderzoeknaarjongerenparticipatievoor

Nadere informatie

Beheren van bouwwerken met BIM

Beheren van bouwwerken met BIM Beheren van bouwwerken met BIM Afstudeerpresenta9e Arnold Bosch 31 Januari 2014 Hoofdmentor: Dr. Ir. A. (Alexander) Koutamanis Mentor: Dr. Ir. L. (Leentje) Volker Afstudeerbedrijf: Brink Groep Ir. O. (Onno)

Nadere informatie

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker?

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker? Dutch Green Building Week, 16 september 2013 ANWB & Techniplan Adviseurs 1. Introductie (15.15 15.25 uur) 2. Vraagstelling DGBC Stefan van Uffelen (15.25 15.30 uur) 3.1. Discussie in workshopvorm deel

Nadere informatie

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit?

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Wie maakt nu eigenlijk de stad? Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Prof.dr. Jack A.A. van der Veen Professor of Supply Chain Optimization Universiteit van Amsterdam Woonstaddebat

Nadere informatie

Lean Manager: Oei, ik groei!

Lean Manager: Oei, ik groei! Lean Manager: Oei, ik groei! Versie juni 2014 Even voorstellen Elske Heeren Master Blackbelt en consultant Operational Excellence Carlo Theunissen Blackbelt en consultant Operational Excellence Wat gaan

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Opleiding MARIJ Module 7

Opleiding MARIJ Module 7 1. Sturen op samenhang 2. Overview MARIJ 3. MARIJ voor architecten Opleiding MARIJ Module 7 5. Architectuur processen en producten 4. MARIJ implementatie 6. Architectuur bemensing en competenties Architectuur

Nadere informatie

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties Opleiding Bedrijfskunde MER Hoofdfase Osiriscode: Collegejaar: 2015-2016 Blok: 2 jaar 3 business management 1 Samenvatting Naam onderwijseenheid BM-Succesvolle

Nadere informatie

Foto plaatsen. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect

Foto plaatsen. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect Foto plaatsen Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect Kern Omgevingswet: ondersteund met een digitaal stelsel Waarschijnlijk

Nadere informatie

Met andere ogen kijken naar...

Met andere ogen kijken naar... Met andere ogen kijken naar... Mens Organisatie Verandering Organisatie & ontwikkeling Loopbaan & verandering Vitaliteit & verzuim Iedere organisatie maakt ontwikkelingen door. Vanwege veranderende marktomstandigheden,

Nadere informatie

KETELHUIS TU EINDHOVEN NU ONDERKOMEN TOPINSTITUUT

KETELHUIS TU EINDHOVEN NU ONDERKOMEN TOPINSTITUUT KETELHUIS TU EINDHOVEN NU ONDERKOMEN TOPINSTITUUT Architectenbureau diederendirrix veranderde een voormalig ketelhuis in kantoren met royaal binnenstromend daglicht. De grootse en inspirerende herbestemming

Nadere informatie

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders Ervaringen met een Pilot 1 Even voorstellen Henk Plessius Hogeschool Utrecht o Onderzoeker o Docent o Projectleider Aandachtsgebieden:

Nadere informatie

Themadag Beveiliging & ICT Trends, dilemma s & toekomst

Themadag Beveiliging & ICT Trends, dilemma s & toekomst Themadag Beveiliging & ICT Trends, dilemma s & toekomst Zoetermeer, Erik de Vries CPP DutchRisk bv Programma Erik de Vries CPP Security trends, dilemma s, prakkjkcase DGC lid prakkjkcase Discussie 12.45

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie

KWR 05.026 april 2005

KWR 05.026 april 2005 KWR 05.026 april 2005 Kiwa N.V. - 1 - april 2005 KWR 05.026 april 2005 2005 Kiwa N.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Data Governance: de katalysator voor Data Quality

Data Governance: de katalysator voor Data Quality Data Governance: de katalysator voor Data Quality Onderzoek datamanagement in Nederlandse organisaties Inleiding De dynamiek van de omgeving stelt in toenemende mate eisen aan het aanpassingsvermogen van

Nadere informatie

Kortere doorlooptijden in uw project Hogere kwaliteit software

Kortere doorlooptijden in uw project Hogere kwaliteit software Kortere doorlooptijden in uw project Hogere kwaliteit software FileMaker Pro 1994-2013, FileMaker, Inc. Kempen Automatisering Sinds 2000 Als eerste van Nederland gecer3ficeerd. 12 jaar ervaring met maatwerk

Nadere informatie

Online Zelfevaluatie. Instituut voor Governance & Leiderschap. Voor Raden van Toezicht en Raden van Commissarissen

Online Zelfevaluatie. Instituut voor Governance & Leiderschap. Voor Raden van Toezicht en Raden van Commissarissen 2015 2015 Online Zelfevaluatie Voor Raden van Toezicht en Raden van Commissarissen Gebruiksvriendelijk, veilig, effectief en kostenbesparend Instituut voor Governance & Leiderschap Vele positieve reacties

Nadere informatie

Shared Service Center ICT Haaglanden. en de digitale snelweg van de Rijksoverheid. Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden

Shared Service Center ICT Haaglanden. en de digitale snelweg van de Rijksoverheid. Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden Shared Service Center ICT Haaglanden en de digitale snelweg van de Rijksoverheid Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden Jaarcongres Strategic Sourcing 16 juni 2015 Even voorstellen:

Nadere informatie

III Stream IT Auditing. UWV / CIP / VU- IT auditing

III Stream IT Auditing. UWV / CIP / VU- IT auditing III Stream IT Auditing UWV / CIP / VU- IT auditing Wiekram Tewarie 22-04-2009 Agenda Inleiding/IT auditing Relatie : Accountant IT auditor Context IT audit omgeving Carrièremogelijkheden WT/14 april 2015

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Leiderschap in een organisatie met technische professionals

Leiderschap in een organisatie met technische professionals Quintor Leiderschap in een organisatie met technische professionals Johan Tillema CEO Quintor Professionele softwareontwikkeling ICT Architectuur Java,.NET en Mobile Informatieanalyse Opgericht in 2005

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

HET ANTWOORD OP UW VRAGEN

HET ANTWOORD OP UW VRAGEN HET ANTWOORD OP UW VRAGEN Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden onze opdrachtgevers daarmee het beste

Nadere informatie