Zelfstandig blijven met domotica In eigen omgeving oud worden praktijkwenken. energie-innovatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zelfstandig blijven met domotica In eigen omgeving oud worden praktijkwenken. energie-innovatie"

Transcriptie

1 Zelfstandig blijven met domotica In eigen omgeving oud worden praktijkwenken energie-innovatie

2

3 Zelfstandig blijven met domotica In eigen omgeving oud worden praktijkwenken

4 Voorwoord Domotica is de verzamelnaam voor een combinatie van diensten, apparaten en informatietechnologie op het gebied van veiligheid, comfort en zorg. Het programma In eigen omgeving oud worden beoogde een impuls te geven aan duurzame toepassing van deze mogelijkheden in seniorenwoningen. Het programma is een initiatief van NIDO Nationaal Initiatief Duurzame Ontwikkeling - en ECN - Energieonderzoek Centrum Nederland. In het kader van het programma hebben ouderen, woningcorporaties, zorginstellingen, onderzoekers en consultants zich de afgelopen drie jaar verdiept in de praktische uitwerking van domoticatoepassingen in de ouderenhuisvesting. De focus was daarbij gericht op het in beeld brengen van de voorwaarden en mogelijkheden van duurzame toepassing van de informatie- en communicatietechnologie en diensten. Het programma omvatte onderzoek naar voorbeeldprojecten, discussiebijeenkomsten met betrokkenen en onderzoek naar de toepassingsmogelijkheden van domotica. De slotbevindingen zijn hoopgevend, maar beslist niet eenduidig. De praktijk laat zien dat implementatie van domotica, zeker op grote schaal, complex is. Maar mits doordacht ingevoerd, kan domotica wezenlijk bijdragen aan het op duurzame wijze langer zelfstandig blijven wonen van ouderen. Dit boekje belicht de resultaten van dit programma. Deze zijn van belang voor alle partijen - overheden, woningcorporaties, welzijns- en zorginstellingen - die een rol spelen bij het zorgen voor adequate seniorenhuisvesting. De resultaten van het experimenteerstadium zijn voldoende rijp voor een krachtig vervolg. Josco Kester, programmamanager In eigen omgeving oud worden 2

5 Inhoud Voorwoord 2 Hoofdstuk 1 Vergrijzing en de rol van domotica 4 Seniorenwoningen in Best 7 Peter Baetsen van Futura Wonen: Het experimenteerstadium voorbij 8 Hoofdstuk 2 Veelzijdige mogelijkheden 10 Voorbeeldwoning in Den Haag 13 Hanneke van der Horst, adviseur ILSE: Voorbeeldwoning verdrijft koudwatervrees 14 Hoofdstuk 3 Domotica, waarom eigenlijk? 16 Serviceflats in België 19 Bewoner Wim Bähler: Fitte ouderen overtuigen, ga er maar aan staan 20 Hoofdstuk 4 Knelpunten bieden kansen 22 Renovatie in Tilburg 25 René van Loon, directeur Entron Nederland: Dienstverlening sleutel voor succes 26 Hoofdstuk 5 Naar een duurzame toekomst 28 Johan van der Leeuw, NIZW: Ouderen gaan ver om uit verzorgingshuis te blijven 32 Hoofdstuk 6 Websites en publicaties 34 3

6 Hoofdstuk 1 Vergrijzing en de rol van domotica Nederland vergrijst in rap tempo. Veel van de nieuwe ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. De introductie van moderne informatie- en communicatietechnologie in woningen is een welkom hulpmiddel bij het honoreren van die wens. Senior en maatschappij varen er wel bij, mits deze technologische hulpmiddelen voldoende scoren op alle drie de P s van duurzaamheid: People, Planet én Profit. Het aantal 65-plussers neemt explosief toe, aldus een CBSprognose, van nog geen twee miljoen in 1990 naar bijna vier miljoen in 2030 (zie grafiek 1). Dat leidt tot een groeiende vraag naar relatief dure ouderenhuisvesting die bovendien niet spoort met de wens van de doelgroep. De nieuwe generatie ouderen wil namelijk zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Ondanks misschien wat fysieke beperkingen kunnen zij zo hun eigen leven blijven leiden, in een omgeving waarin ze zich thuis voelen. Een oudere verwoordde dit gevoel als volgt: Zolang ik leef wil ik zelfstandig blijven wonen en zelf mijn zaken regelen zonder tussenkomst van buitenstaanders, al moet ik op mijn knieën vooruitkomen. (Uit: internetdiscussie 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, Grafiek 1: Prognose CBS aantal in miljoenen Aantal 65-plussers in Nederland Ouderenhuisvesting knelt Het is belangrijk om in te spelen op deze wens. Niet alleen omdat het welzijn van de ouderen daarmee gebaat is, maar ook uit praktische overwegingen. Immers, er is nu al een tekort aan ouderenwoningen. Gezien de sterke toename van deze bevolkingscategorie zal dit tekort zonder koersaanpassingen snel oplopen. Ramingen leren dat het aantal woningen om mensen van 55 jaar en ouder adequaat te huisvesten in 2020 kan oplopen tot de helft van de huidige woningvoorraad. In de huursector zal dit naar schatting zelfs 70 tot 80 procent zijn. Extra voorzieningen op het gebied van comfort kunnen bestaande woningen aanmerkelijk bewonersvriendelijker maken. Voorwaarde is wel dat de woningen veiliger en 4

7 beter toegankelijk moeten worden voor bewoners die stap voor stap minder valide worden. Statistieken van Consument en Veiligheid wijzen uit dat hieraan momenteel het nodige schort. Jaarlijks komen zo n plussers na een ongeval in de privé-sfeer voor opname of EHBO in een ziekenhuis of bij de huisarts. Van de méér dan mensen die door een ongeval in en om het huis overlijden is 79% ouder dan 65 jaar. Deze verontrustende cijfers hebben de laatste jaren het nodige in gang gezet. Een toenemend aantal woningen wordt opgeplust om ze geschikter te maken voor ouderen. Bijvoorbeeld door het verlagen van drempels, het ophogen van galerijen, het installeren van goede verlichting en aanpassingen in toilet en badkamer, zoals het aanbrengen van een stang in de douche of een antisliplaag op de vloer. Domotica biedt kansen Minder bekend is dat - in aanvulling op dergelijke bouwkundige aanpassingen - informatie-en communicatietechnologie (ICT) mensen eveneens in staat stelt langer zelfstandig te blijven wonen. Toepassing van moderne technologie in de woonomgeving staat bekend onder de noemer domotica, een samenvoeging van domus (huis) en telematica en omvat een combinatie van apparaten, informatietechnologie en diensten binnen en buiten de woning. Op welzijnsgebied (People) levert domotica dus winst op, omdat hiermee de kwaliteit van wonen verbetert. Maar ook financiële haalbaarheid (Profit) en een zo laag mogelijk energiegebruik (Planet), de andere twee pijlers van het duurzaamheidsbeginsel, zijn belangrijke elementen bij het toepassen van domotica. Belangstelling groeit Het verbaast dan ook niet dat domotica al enkele jaren sterk in de belangstelling staat. In een recent marktonderzoek van CEA en USP Marketing Consultancy gaven 68 van de 100 ondervraagde woningcorporaties aan binnen drie jaar te verwachten hiermee in huurwoningen aan de slag 5

8 te gaan. Ook projectontwikkelaars bieden steeds vaker mogelijkheden op dit vlak aan als optie in luxe appartementen. Daar staat tegenover dat uit enkele eerste praktijktoepassingen obstakels voor grootschalige toepassing van domotica naar voren kwamen. Dit betrof met name toepassingen op het gebied van veiligheid en zorg, zoals alarmeringssystemen. Helaas lag het accent daarbij veelal op een overaanbod aan technologische snufjes, waardoor de bewoner zich eerder gehinderd voelt dan geholpen. Het aangeboden pakket was vaak niet toegesneden op de behoeften van bewoners en niet gebruikersvriendelijk. Ook werden de kosten door bewoners en corporaties als te hoog ervaren. Gelukkig leren recente ervaringen dat het ook anders kan. Inmiddels zijn in de ouderenhuisvesting (inclusief woonzorgcomplexen) ruim veertig domoticaprojecten gerealiseerd. In totaal betreft het zo n woningen. Daarnaast zijn circa honderd projecten in voorbereiding. Zelfstandig zijn en blijven De bezoekers van de website zowilikoudworden.nl hechten erg aan hun zelfstandigheid, hun privacy en eigen ruimte. Een verpleeghuis zien velen als een inbreuk op de privacy. Je moet een kamer delen, je hebt weinig eigen inbreng en je moet maar afwachten of het personeel vriendelijk is, worden als argumenten naar voren gebracht. Vrijwel unaniem wil men zo lang als mogelijk is in het eigen huis blijven wonen. Wie zelfstandig is, blijft beter deel uitmaken van de maatschappij volgens één van de deelnemers aan het discussieplatform. Een andere oppert dat het waarschijnlijk ook de goedkoopste oplossing is. Voorwaarde om zelfstandig te blijven is wel dat de ouderen deel uit blijven maken van de maatschappij. Er zou een cultuur moeten bestaan waarbinnen ouderen geïntegreerd blijven in de samenleving, met inkomensmogelijkheden en voldoende zorg en woningen die toegankelijk blijven. 6

9 de praktijk Seniorenwoningen in Best Woningcorporatie Domein, met als werkgebied Eindhoven, Best en Son en Breugel, installeerde in 2002 domotica in 49 seniorenwoningen van het complex Lidwinahof in Best. De ervaringen zijn positief. Wel blijkt dat een dergelijke innovatie nadrukkelijk begeleiding behoeft. Met de aanpassing van het seniorencomplex in Best was Domein de eerste woningcorporatie in Nederland die domotica toepaste in de bestaande bouw. Het pakket bevatte een breed scala aan functies, variërend van actieve personenalarmering tot toegangscontrole middels een camera bij de gemeenschappelijk voordeur met beeld op een video-intercom in de hal en op de eigen TV. Langer zelfstandig Over de domotica in hun woning is een ruime meerderheid (67 procent) van de ondervraagde bewoners van Lidwinahof zeer tevreden. Maar liefst 89 procent verwacht nu langer in de woning te kunnen blijven wonen. Bijna de helft (44 procent) is blijkbaar zo tevreden dat men bereid zegt te zijn per maand 25,- te betalen voor de voorzieningen. Dit biedt mogelijkheden om bewoners zelf te laten betalen voor de extra aangeboden diensten. Kinderziektes Aan de andere kant leeft er onder een minderheid van de bewoners ook bezwaren tegen de technologische snufjes. Vooral oudere bewoners hebben moeite met het oppikken van alle mogelijkheden. Verder maakten kinderziektes in het systeem dat nogal wat bewoners functies uitschakelden. Vooral de inactiviteitsmeting gaf veel problemen. Uit de evaluatie blijkt dat veel informatie en begeleiding nodig is om de bewoners vertrouwd te maken met de toepassingen. Anders haken ze af. In het geval van Domein zorgde de toepassing van domotica bovendien voor een hogere energierekening. Veel bewoners reageerden verontrust op deze extra kosten van zo n 30,- per jaar. Bij de start van het project was dit niet voldoende duidelijk gemaakt. Voor meer informatie: Peter Baetsen, Futura, Postbus 4273, 5004 JG Tilburg; telefoon:

10 Peter Baetsen van Futura Wonen: Het experimenteerstadium voorbij De bestaande woningvoorraad sluit in de toekomst steeds minder aan op de behoefte van senioren om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen, zo concludeerde Woningcorporatie Domein uit Eindhoven. Daarom nam Domein de stap om de mogelijkheden van domoticatoepassingen tegen het licht te houden, zegt Peter Baetsen. Inmiddels is het experimenteerstadium wel voorbij. Het is tijd voor een grootschalige uitrol van domotica. Peter Baetsen is medewerker Productontwikkeling en Innovatie bij Futura, een samenwerkingsverband van zes woningcorporaties in Brabant. Hij was nauw betrokken bij de evaluatie van het domoticaproject in De Lidwinahof in Best (zie pagina 7). Bij de Lidwinahof was de aanpak sterk aanbodgestuurd. Domein investeerde een flinke som om in de woningen een uitgebreid domoticapakket aan te brengen. Plat gezegd kwam het erop neer dat de bewoners een kastje kregen met alle lampjes aangeklikt. De instructie luidde: wat u niet nodig hebt kunt u uitzetten. Dat bleek niet de aanpak. Daarvoor lopen de behoeften van de bewoners te sterk uiteen. Als woningcorporatie moet je vooral bezig zijn met de zaken die tot je competentie behoren en niet met dit hele spectrum Zo leerden we dat bewoners die met z n tweeën wonen veel minder functionaliteiten nodig hebben. Bij alleenstaanden, vaak vrouwen, is dat juist omgekeerd. Vervolgens kwam je weer tegen dat de bediening niet te ingewikkeld mocht zijn. Kortom, aansluiten bij de behoefte is nodig. Maar hoe pak je dat aan? Ontwikkeling in denken Samen met andere partijen onderzocht Futura Wonen de randvoorwaarden voor een vraaggestuurde aanpak van domotica voor senioren. Het oog viel al snel op de ontwikkeling van een basisvoorziening, de residential gateway. Baetsen: Dit is een soort kastje waarop je alle sensoren aansluit om de communicatie met de buitenwereld te regelen. Vervolgens kun je dit naar behoefte uitbreiden met allerlei functies. De volgende stap was de constatering dat de levering van een dienst aan de bewoners voorop dient te staan. En dan praat ik over een dienst met een heleboel verschillende facetten gedurende een lang traject. Momenteel werken we hiervoor een businessmodel uit. Provider Domotica raakt aan vele aspecten, zoals infrastructuur, technische afstemming, zorg, veiligheid, voorlichting en begeleiding. Als woningcorporatie moet je vooral bezig zijn met de zaken die tot je competentie behoren en niet met dit hele spectrum, aldus Baetsen. De vraag is nu hoe je voor de totale dienstverlening een sluitend systeem kunt ontwikkelen met alle relevante partners. Daarbij denken we net zoals bij internet aan een soort provider. Samen met andere woningcorporaties zetten wij hiervoor een financieel model in elkaar. Doorbraak hoognodig Veel van wat nu is bereikt en wat is geleerd op domoticagebied was mogelijk dankzij subsidies en financiële rege- 8

11 interview lingen. Baetsen noemt dat riskant: Je blijft dan al snel in pilots hangen, omdat er geen prikkel is tot verdere ontwikkeling. Voor een grootschalige uitrol is die verdere ontwikkeling beslist nodig, maar dat kan alleen met meerdere partijen. Baetsen: De woningcorporaties behoren niet alleen voor de investeringen in de beurs te tasten. Te meer, daar de baten van dienstverlening meer naar andere partijen toevloeien, bijvoorbeeld naar de zorginstellingen. Je moet dus de kosten en baten eerlijk verdelen over alle betrokken partijen. Verder is een doorbraak nodig om te voorkomen dat alleen het high end van de markt wordt Je moet de kosten en baten eerlijk verdelen over alle betrokken partijen. bediend, de welvarende particulier in een riant appartement. Baetsen wijst erop dat aan het begrip domotica in de seniorencontext een licht negatief imago kleeft. Ouderen zeggen dan: domotica, daar ben ik niet aan toe hoor, zo erg is het nog niet. Om daar aan tegemoet te komen, is een term als smart living wellicht handiger. Huiswerk Voorlopig moet Baetsen tot zijn spijt constateren dat het vurig gewenste businessmodel voor een grootschalige aanpak van domotica dienstverlening er nog niet is: De hierbij betrokken partijen kennen elkaars wereld niet goed. Maar dat verandert snel. Iedereen is hard bezig om het benodigde huiswerk te maken. Een doorbraak zit eraan te komen. 9

12 Hoofdstuk 2 Veelzijdige mogelijkheden In een domoticawoning vergemakkelijken talrijke elektrische apparaten en netwerken het zelfstandig wonen. Flexibiliteit, bedieningsgemak en diensten zijn daarbij telkens de sleutelbegrippen. In dit hoofdstuk een overzicht van de terreinen waarop domotica een belangrijke rol kan spelen. Domotica is vooral consumentenelektronica, onderling verbonden door een naadloos elektronisch netwerk. Het draagt op efficiënte wijze bij aan het plezier, de waarde en duurzaamheid van het wonen. Daarbij gaat het zowel om functies te besturen als om het vergemakkelijken van diensten uit de woonomgeving. Functies die domotica kan regelen zijn het verwarmen, ventileren en verlichten van de woning. Het dienstenpakket varieert van alarmeren tot telefoneren en televisie kijken. Iedere toepassing kenmerkt zich door flexibiliteit en een zo eenvoudig mogelijke bediening, waar mogelijk op afstand. Toepassingen Dat het bij domotica gaat om consumentenelektronica stelt speciale eisen aan de distributie, de installatie, het gebruiksgemak en de prijzen. Essentieel is het neerzetten van een solide en open netwerk, afgestemd op de individuele behoefte van ouderen. Domotica moet naadloos, pijnloos en probleemloos zijn, aldus belangrijke spelers op deze markt als Philips en Microsoft. Bij toepassingen voor ouderen gaat de aandacht vooral uit naar de functies op het gebied van de zorg, communicatie, comfort en energie. Noodoproepsysteem Met behulp van een zorgtelefoon kan een hulpverlener via een directe spreek/luister -verbinding met de bewoner Met het rode koord (rechts) kan de zorgcentrale direct worden gewaarschuwd. 10

13 in contact komen zonder gebruik van een telefoon. Als er iets aan de hand is, kan de bewoner met een simpele druk op een knop een noodoproep plaatsen bij de zorgcentrale. De zorgcentrale kan op meerdere plaatsen in huis op deze manier worden gewaarschuwd. Bijvoorbeeld via een halssnoer met knop en via koordjes in badkamer, wc en slaapkamer. Inactiviteitsmeting Een bewegingssensor kan automatisch alarmeren. Het systeem treedt in werking als de bewoner gedurende langere tijd niet beweegt. In eerste instantie gaan de lichten aan en vraagt een medewerker vanuit de alarmcentrale of alles in orde is. Wordt hier niet op gereageerd, dan komt men in actie. De bewoner zet de activiteitsmeting bij vertrek uit door een staafje aan een sleutelhanger langs het kastje in de hal te bewegen. Bij binnenkomst treedt het systeem op dezelfde manier weer in werking. Een intercom met beeldscherm verhoogt de veiligheid van de woning. Rode alarmknop in de keuken. Toegangscontrole Een camera bij de voordeur verhoogt de veiligheid van de woning. Dit is vooral nuttig in woningcomplexen met een centrale toegangsdeur. In de hal van de woning hangt een intercom waarop een zwart-wit-beeld verschijnt van degene die aanbelt. Zo kan de bewoner zien wie er voor de deur staat en eventuele ongewenste bezoekers niet binnenlaten. Bovendien kan dit beeld ook op de TV gezien worden. Dit is vooral prettig voor mensen die slecht ter been zijn, maar vereist wel dat de TV op stand-by blijft staan. Zorgverleners hebben bovendien baat bij een 11

14 elektronisch slot dat op afstand vanuit de zorgcentrale te bedienen is. In noodgevallen kunnen zij dan altijd in de woning binnenkomen, zonder dat er een centrale sleutelkast nodig is. Brandalarm en -preventie Rookmelders schakelen bij brand en rookontwikkeling automatisch door naar de alarmcentrale. Daarnaast wordt de elektrische kookplaat automatisch uitgeschakeld bij het verlaten van de woning. Dit kan ook rookontwikkeling voorkomen. Inbraaksignalering In de hal kan de bewoner een inbraakalarm aan- en uitzetten. Dit gebeurt door een metalen staafje aan de sleutelbos langs een kastje te halen. Het huis weet dan dat de bewoner thuis is of juist niet. Het alarm gaat ook s nachts aan. Dit gebeurt door middel van de slaap -knop in de slaapkamer. Met een staafje schakelt men de activiteitsmeting aan of uit. Automatische verlichting Via sensoren in hal, badkamer en wc gaat bij binnenkomst automatisch de verlichting aan of uit. Bij s nachts opstaan gaan de lichten naar de wc automatisch aan, terwijl het inbraakalarm zichzelf even uitschakelt. Door een druk op de knop in de slaapkamer gaan de lampen weer uit en het alarm aan. Alarmband. Foto: ILSE Binnenklimaat Verwarming, ventilatie en zonwering zijn volautomatisch op elkaar af te stemmen. De gewenste temperatuur en ventilatie is via sensoren af te stellen. Daarbij kan rekening worden gehouden met de invloed die het openen en sluiten van ramen heeft. Ook is de besturing van de zonwering elektronisch regelbaar, afhankelijk van de hoeveelheid zonneschijn. Bij een optimale afstelling is een besparing op het energiegebruik te realiseren. 12

15 de praktijk Voorbeeldwoning in Den Haag In september 2002 is de Haagse wijk Moerwijk een voorbeeldwoning ingericht met domoticatoepassingen. Dit gebeurde op basis van de resultaten van panelgesprekken met ouderen en mantelzorgers. De ervaringen hiermee zijn in kaart gebracht. De Haagse wijk Moerwijk is een sterk vergrijzende naoorlogse wijk. In deze wijk is door de stichting Kennis- en Adviescentrum ILSE, samen met woningbouwcorporatie Vestia Den Haag Zuid-Oost en zorgaanbieder GDVVgroep, in 2002 een voorbeeldwoning ontwikkeld. In deze woning is de domotica zo onopvallend mogelijk aangebracht. Niet alleen om de sfeer van gewoon wonen zo min mogelijk te beïnvloeden, maar ook om aan te sluiten bij de belevingswereld van de ouderen. Verder is terughoudend omgegaan met de toegepaste functies. Vanuit de individuele behoefte is altijd uitbreiding van functies mogelijk. Om dezelfde reden zijn zoveel mogelijk gewone schakelaars toegepast. Reacties De voorbeeldwoning is niet bewoond en maakt onderdeel uit van een complex aanleunwoningen in de nabijheid van het Zorgcentrum Moerwijk. Het project is tot stand gekomen aan de hand van door ouderen zelf gesignaleerde problemen en obstakels binnen de woonsituatie. Daarbij is rekening gehouden met de vaardigheden van de gebruikers. Honderden ouderen zijn in deze woning rondgeleid en hebben de toepassingen gebruikt en becommentarieerd. Foto: ILSE Onderzoek Voor dit project heeft ILSE, met ondersteuning van NIDO, een onderzoek uitgevoerd Een bezoekster probeert in de voorbeeldwoning het bedieningsgemak onder respondenten in de vierde levensfase (75 jaar en ouder). Hieruit blijkt dat voor uitleg van de functies en de bediening van de domotica veel tijd moet worden uitgetrokken. Wel zijn ouderen goed in staat de functies en de bediening op bruikbaarheid van de keuken uit. in hun individuele situatie te beoordelen. Voorts zegt ongeveer 70 procent van de ouderen bereid te zijn bij te dragen aan de kosten voor een domoticapakket, mits deze verhoging beperkt blijft. Op basis van de opgedane ervaringen heeft ILSE een vraaggestuurde methode ontwikkeld voor een domoticawoning op maat voor zelfstandig wonende ouderen. Voor meer informatie: Adviesbureau Stichting Kennis- En Adviescentrum ILSE (Independent Living for Seniors), Zwaardvegersgaarde 64, 2542 TG Den Haag, tel , website: 13

16 Hanneke van der Horst, adviseur ILSE: Voorbeeldwoning verdrijft koudwatervrees De Stichting ILSE (Independent Living for Seniors) steekt ouderen en mensen met beperkingen de helpende hand toe om zelfstandig te blijven wonen en zo de regie over het eigen leven te behouden. De introductie van domoticatoepassingen vormt daartoe een belangrijk hulpmiddel. Adviseur Hanneke van der Horst stuit daarbij regelmatig op koudwatervrees. Om die te overwinnen biedt een voorbeeldwoning vaak uitkomst. Hierin kunnen de mensen oefenen en krijgen zij antwoord op alle persoonlijke vragen. In samenwerking met woningcorporaties en (thuis)zorginstellingen doet ILSE domoticaprojecten in Den Haag en omgeving. Eén van die projecten was het inrichten van een voorbeeldwoning in de woonzorgzone Moerwijk (zie ook pag 13) en in Midden-Holland. Bij het inrichten van de woningen gaat ILSE zoveel mogelijk uit van de wensen van de gebruiker. Wat wil de betrokkene zelf? Dáár gaat het om, aldus Van der Horst. Dus geen overkill aan functies, maar toepassingen die voor de ouderen van nu, de 75-plussers, haalbaar zijn. Daarom zijn die voorbeeldwoningen zo belangrijk. Elke keer blijkt dat de algemene waardering heel hoog is. Mensen die in eerste instantie zoiets hebben van o jee, dat kan ik niet veranderen vaak compleet van opvatting als ze er eerst kennis mee kunnen maken. Valse alarmeringen Te veel functies en moeilijke bedieningspanelen zijn dus uit den boze. Vooral vanwege de kans op een trits aan valse alarmeringen. Van der Horst: Maak je het te ingewikkeld, dan vergeet men al snel bij het verlaten van de woning of een nachtelijk bezoek aan het toilet een knopje in te drukken. Met als gevolg dat op onverwachte momenten een stem vanuit de meldcentrale door het huis klinkt met de vraag wat er aan de hand is. Dat zijn voor ouderen nare ervaringen. Het komt voor dat om die reden een systeem wordt afgesloten. Dan is alle moeite voor niets geweest. Maar wat doe je daaraan? Slim nadenken over het systeem, luidt haar kordate advies. Wat kunnen mensen wel, wat kunnen ze niet? Wat goed werkt is bijvoorbeeld een elektronisch deurslot. Dat slot weet dat jij binnenkomt en schakelt automatisch het alarm uit. Stappenplan Toch houdt ILSE zich zelf niet zozeer bezig met de techniek. Wat wij doen is onderzoeken of de domotica aanslaat bij ouderen. Ook begeleiden we de senioren binnen servicecomplexen. Wij richten zo n woning in en leggen aan de hand van de voorbeeldtoepassingen uit hoe het allemaal Geen overkill aan functies, maar toepassingen die haalbaar zijn voor de ouderen van nu werkt en we oefenen bepaalde vaardigheden. Daarnaast geven wij woningcorporaties advies over een begeleidingstraject, aldus Van der Horst. Van daaruit kun je onderzoeken waar de behoeftes liggen en wat de vaardigheden zijn. Verder organiseert de stichting bijeenkomsten voor mensen van woningcorporaties of (thuis)zorginstellin- 14

17 interview gen. Dat doen we om onszelf te presenteren en om kennis uit te wisselen, aldus de adviseur. Wij geven dan presentaties rond een bepaald thema en laten zien wat de nieuwste ontwikkelingen zijn op domoticagebied. Als non-profit-organisatie is de stichting onafhankelijk van leveranciers en fabrikanten. Aandachtspunt is ouderen van het nut te overtuigen. Als het te lastig is, haken ze snel af. Struikelblok Van der Horst heeft hoge verwachtingen van domotica bij toekomstige ouderenhuisvesting. De mogelijkheden vanuit die techniek zijn enorm breed. Het grootste struikelblok op dit moment zijn de kosten. Door schaalvergroting zullen die in de nabije toekomst ongetwijfeld snel dalen. En om die kosten beperkt te houden, raden we aan om goed te kijken naar wat wel en niet nodig is. Maar vanuit de techniek kan bijna alles. Aandachtspunt is vooral ouderen van het nut te overtuigen. Als het te lastig is, haken ze snel af. En de ene oudere is de andere niet. 15

18 Hoofdstuk 3 Domotica, waarom eigenlijk? De meeste ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Eigentijdse domoticatoepassingen zijn juist voor deze doelgroep een wenkend perspectief. De nieuwe technologie in huis verhoogt het gevoel van veiligheid en verbetert het gebruiksgemak van woningen. Maar er zijn meer pluspunten. Communicatie met een zorgcentrale De domoticavoorziening die het mogelijk maakt automatisch contact te leggen met een zorgcentrale is het meest populair bij ouderen. Dat ligt ook voor de hand, want een dergelijk systeem maakt het mogelijk om te allen tijde vanuit je eigen omgeving hulp van buitenaf in te roepen zonder gebruik te hoeven maken van een telefoon. De automatische inactiviteitsmeting maakt minder afhankelijk van anderen. Zonder een dergelijk systeem moeten die immers regelmatig langs komen om te kijken of alles nog goed gaat met de bewoner. Verzorgers hebben sneller en gemakkelijker toegang Wanneer in het domoticasysteem ook een op afstand bedienbaar voordeurslot is opgenomen, wordt het voor verzorgers gemakkelijker om bij noodgevallen de woning te betreden. De verzorger hoeft dan niet eerst naar een centrale sleutelpost om de sleutel van de woning op te halen, waardoor deze sneller bij de bewoner kan zijn. Verbeterde brand- en inbraakveiligheid Een domotica-installatie verbetert de veiligheid van de woning door de aanwezigheid van elektronische meldsystemen. Bij inbraak of brand wordt automatisch contact gelegd met een alarmcentrale. Naast de reële verbetering van de veiligheid, vergroot deze voorziening ook het veiligheidsgevoel van de bewoner. Verhoging van het wooncomfort en veiligheid De voorziening waarbij middels sensoren de verlichting in de hal, de WC en de badkamer automatisch aangaan bij binnenkomst, ervaren bewoners als een verbetering van het comfort en de veiligheid. De kans op vallen en struikelen verkleint, zo leert de ervaring. 16

19 Langer zelfstandig blijven wonen Domotica kan een belangrijke bijdrage leveren aan het langer zelfstandig laten wonen van ouderen zonder dat de kwaliteit van de zorg erop achteruit gaat. Wel moet de woning hiertoe geschikt zijn en bijvoorbeeld geen trappen hebben. Naast het feit dat hiermee het belang van senioren en wijken gediend is, ligt juist in dit aspect een belangrijk maatschappelijk voordeel. Door de sterke toename van het aantal senioren is huisvesting in verzorgingshuizen alleen uit financieel oogpunt al geen haalbare optie. Domotica en energieverbruik Met een domoticasysteem is ook energie te besparen. Hoeveel dit is, hangt af van de individuele situatie. Uit onderzoek blijkt dat in een woning van begin jaren tachtig de besparing minstens 20 kwh elektriciteit en 33 m 3 aardgas per jaar is, en kan oplopen tot 107 kwh elektriciteit en 105 m 3 gas per jaar (zie tabel). In euro s levert dat een voordeel op van tussen de 19,- en 68,- per jaar. Op deze manier kan een groot deel van het extra elektriciteitsgebruik van de domotica-apparatuur gecompenseerd worden. In de praktijk zijn hiervoor verbruiken gemeten van ongeveer 150 kwh elektriciteit per jaar oftewel een kostenverhoging van 24,50 op jaarbasis (zie tabel). Tabel: Overzicht energiebesparing Type bewoner Zuinig Gemiddeld Minst zuinig Besparing aardgas [m 3 /jaar] Besparing elektriciteit [kwh/jaar] Besparing [ /jaar] De energiebesparingsfuncties zijn eenvoudig in de huidige generatie domoticasystemen in te bouwen. Mogelijkheden liggen met name in de beperking van het energiegebruik van het huisautomatiseringssysteem en het personenalarmeringssysteem; vooral de stand-by - functie heeft een groot aandeel in het energiegebruik. Ook het goed inregelen van de verwarmings- en ventilatiefuncties loont. De besparingen worden gerealiseerd met behoud van comfort; de bewoner merkt er dus niets van. Dit pluspunt is niet alleen uit energiebesparingsoogpunt van belang. In projecten zonder aandacht voor dit aspect, steeg namelijk het elektriciteitsgebruik van een ouderenhuishouden door toepassing van domotica. Veel bewoners bleken daar moeite mee te hebben (zie hoofdstuk 3). 17

20 Voordelen op een rij Samengevat kan domotica voor ouderen die zelfstandig willen blijven wonen de volgende voordelen opleveren: * Door een intelligent communicatiesysteem met de zorgcentrale kan er altijd een beroep worden gedaan op hulpdiensten, waardoor de bewoner zich minder afhankelijk hoeft te voelen. * Verzorgers hebben sneller en gemakkelijker toegang tot de woning doordat de zorgcentrale het deurslot op afstand kan openen. * Veilig gevoel door aanwezigheid van inbraakalarm, rookmelder en intercom met beeldscherm. * Verlichtingsfuncties verhogen comfort en veiligheid en kunnen daardoor valpartijen voorkomen. * Verlichting en verwarming worden efficiënt aangestuurd. * De energiebesparingsmogelijkheden zijn goed voor het milieu, spekken de portemonnee en werken draagvlakverhogend. In de praktijk is gebleken dat er grote verschillen in wensen zijn tussen bewoners. Het is daarom essentieel om het aanbod individueel af te stemmen op de vraag van de betrokken bewoner. Lampje met bewegingssensor (rechts). Foto: ILSE 18

De Domoticatoets. Persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis. Programma Ontgroening en Vergrijzing

De Domoticatoets. Persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis. Programma Ontgroening en Vergrijzing De Domoticatoets Persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis Programma Ontgroening en Vergrijzing De Domoticatoets: persoonlijk advies voor slimme aanpassingen in huis Lang thuis in eigen huis

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Domotica Wat klanten willen? Ronald Provoost Oktober 2007

Domotica Wat klanten willen? Ronald Provoost Oktober 2007 Domotica Wat klanten willen? Ronald Provoost Oktober 2007 Wat wil de klant De noodzaak. Is het nu echt een keuzecriterium bij een nieuwe woning? Wat zijn de exacte wensen? Er is niet 1 type klant Aandachtspunten

Nadere informatie

Respect voor mensen Veelzijdige elektro-installatietechniek voor de zorg

Respect voor mensen Veelzijdige elektro-installatietechniek voor de zorg Respect voor mensen Veelzijdige elektro-installatietechniek voor de zorg Zorg voor de toekomst: Individuele oplossingen met elektrotechniek Het aantal zorginstellingen en zorgwoningen neemt toe door de

Nadere informatie

Bouwstenen voor de levensloopbestendige woning. Realive by

Bouwstenen voor de levensloopbestendige woning. Realive by W O N I N G C O R P O R A T I E S Bouwstenen voor de levensloopbestendige woning Realive by Het concept Zorgdiensten Interactieve diensten Basis diensten Bouwstenen (infrastructuur) Basis producten t Levensloop

Nadere informatie

6-TSO-IW-c Domotica 1

6-TSO-IW-c Domotica 1 6-TSO-IW-c Domotica 1 Domotica In het dagelijkse leven moderniseert alles, inclusief de woningen. De elektriciteit en elektronica in een huis zijn er enorm op vooruit gegaan. Waar men vroeger nog schakelaars

Nadere informatie

Overal uw huis onder controle

Overal uw huis onder controle Overal uw huis onder controle comfort energiebesparing personen alarm alarm camerabeveiliging www.e-domotica.com Bediening via: Basisstation Smartphone Tablet Voor wie: Voor iedereen Wanneer: Voor elke

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Verslag bezoek 12 maart demonstratiewoning domotica Zorgpalet Baarn-Soest

Verslag bezoek 12 maart demonstratiewoning domotica Zorgpalet Baarn-Soest Verslag bezoek 12 maart demonstratiewoning domotica Zorgpalet Baarn-Soest Op 12 maart 2008 werden ongeveer 30 medewerkers uit de zorg, afkomstig uit heel Nederland, ontvangen in verpleeghuis Daelhoven

Nadere informatie

Comfort & Safety en Low Vision. De vergrijzing zal leiden tot een explosieve zorgvraag. Dit vraagt om een creatieve aanpak.

Comfort & Safety en Low Vision. De vergrijzing zal leiden tot een explosieve zorgvraag. Dit vraagt om een creatieve aanpak. Comfort & Safety en Low Vision WONING De vergrijzing zal leiden tot een explosieve zorgvraag. Dit vraagt om een creatieve aanpak. Waarom een Comfort & Safety en Low Vision woning? We worden steeds ouder.

Nadere informatie

Comfortabel. Binnen de persoonlijke leefomgeving neemt de woning veelal een. centrale plaats in. Het is een van de weinige plekken die u geheel

Comfortabel. Binnen de persoonlijke leefomgeving neemt de woning veelal een. centrale plaats in. Het is een van de weinige plekken die u geheel Comfortabel Binnen de persoonlijke leefomgeving neemt de woning veelal een centrale plaats in. Het is een van de weinige plekken die u geheel kunt inrichten naar eigen voorkeur, wens en inzicht. Het is

Nadere informatie

Woonwensen senioren. Studiemiddag comfortabel en levensloopbestendig wonen voor ouderen. 14 april 2010 Veerle Forschelen-Janssen

Woonwensen senioren. Studiemiddag comfortabel en levensloopbestendig wonen voor ouderen. 14 april 2010 Veerle Forschelen-Janssen Woonwensen senioren Studiemiddag comfortabel en levensloopbestendig wonen voor ouderen 14 april 2010 Veerle Forschelen-Janssen Inhoud presentatie 1 Inleiding 2 Senioren toen, nu en straks 3 Woonwensen

Nadere informatie

Ontdek de voordelen van domotica

Ontdek de voordelen van domotica Ontdek de voordelen van domotica Audio - Video Verlichting - Zonwering Camera - Beveiliging Verwarming - Energie Zorg - Domotica Eenvoudig - Draadloos Domotica showroom Audio - Video Afstandsbediening

Nadere informatie

1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29. 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37

1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29. 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37 Inhoud Voorwoord 8 Inleiding 11 Over de auteurs 16 deel 1 zorg 27 1 Demografische trends in de gezondheidszorg 29 2 Specifieke behoeften ten aanzien van domotica voor zorg en welzijn 37 3 Jong en zorgbehoevend;

Nadere informatie

Voorwoord 3. Basis pakket 4. Comfort pakket 6. Comfort Plus pakket 8. Overzicht 10. Zorg pakket 12. Extra opties 17. Energie 18

Voorwoord 3. Basis pakket 4. Comfort pakket 6. Comfort Plus pakket 8. Overzicht 10. Zorg pakket 12. Extra opties 17. Energie 18 1 Voorwoord 3 Basis pakket 4 Comfort pakket 6 Comfort Plus pakket 8 Overzicht 10 Zorg pakket 12 Extra opties 17 Energie 18 2 In deze handleiding vindt u uitleg over het domotica systeem, toegepast in uw

Nadere informatie

Vragenlijst Comfortinstallateur

Vragenlijst Comfortinstallateur Vragenlijst Comfortinstallateur Dit is een pdf-bestand. Klik bovenaan de balk op Comments. Kies vervolgens Typewriter om het document in te vullen. Dat voorkomt printen en vereenvoudigt het invullen. Algemene

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen

MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen Hoe zou u als senior willen wonen? MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen Samen wonen en samen delen MeerSaam is de naam voor een nieuw landelijk initiatief om alleenstaande

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Voorbeeldproject Moerwijk Een woning van nu voor ouderen van nu

Voorbeeldproject Moerwijk Een woning van nu voor ouderen van nu Voorbeeldproject Moerwijk Een woning van nu voor ouderen van nu Stichting Kennis- en Adviescentrum ILSE drs. Yvonne van Dam, ir. Hanneke van der Horst, april 2004 1 Titel Voorbeeldproject Moerwijk Een

Nadere informatie

Ouderen en nieuwe technologie

Ouderen en nieuwe technologie Ouderen en nieuwe technologie Mature Market Monitor 2: rapportage Peter Jobsen p.jobsen@motivaction.nl Pieter Paul Verheggen p.verheggen@motivaction.nl Edgar Keehnen keehnen@agewise.nl Ouderen positief

Nadere informatie

Thuis een veilig en zeker gevoel

Thuis een veilig en zeker gevoel Thuis een veilig en zeker gevoel Veelzijdig in zorg Personenalarmering Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

APPARATUUR IN DE WONINGEN VAN T DIJKHUIS.

APPARATUUR IN DE WONINGEN VAN T DIJKHUIS. APPARATUUR IN DE WONINGEN VAN T DIJKHUIS. Hieronder vindt u een beknopte uitleg over het functioneren van de moderne apparatuur in uw woning. Het gaat om apparatuur die u waarschijnlijk nog niet kent vanuit

Nadere informatie

Waar ga ik in mijn huis mee aan de slag? Wat schort er aan of wat is een goed idee?

Waar ga ik in mijn huis mee aan de slag? Wat schort er aan of wat is een goed idee? Doe de thuisscan >>> Lang zult u wonen Waar ga ik in mijn huis mee aan de slag? Wat schort er aan of wat is een goed idee? Handig boekje over langer zelfstandig blijven wonen in uw eigen huis. Met een

Nadere informatie

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein.

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. Fibaro is een complete en krachtige oplossing voor het monitoren, beheren en intelligent automatiseren

Nadere informatie

Activiteit monitoring. Esther Hermans - projectleider Stichting Diafaan Nynke de Jong - adviseur Expertisecentrum LimeZ

Activiteit monitoring. Esther Hermans - projectleider Stichting Diafaan Nynke de Jong - adviseur Expertisecentrum LimeZ Activiteit monitoring Esther Hermans - projectleider Stichting Diafaan Nynke de Jong - adviseur Expertisecentrum LimeZ Hebt u weleens slecht geslapen? Inleiding delen kennis en ervaring activiteitenmonitoring

Nadere informatie

Easy Series voor woningbouwprojecten Beveiligingsoplossingen voor luxe woningen en appartementcomplexen

Easy Series voor woningbouwprojecten Beveiligingsoplossingen voor luxe woningen en appartementcomplexen Easy Series voor woningbouwprojecten Beveiligingsoplossingen voor luxe woningen en appartementcomplexen 2 Easy Series inbraakcentrale Betrouwbare beveiliging vereenvoudigd Toegevoegde waarde voor uw innovatieve

Nadere informatie

Gewoon een veilig gevoel.

Gewoon een veilig gevoel. Gewoon een veilig gevoel. Kwaliteit van leven, comfort, zelfredzaamheid en gevoel van vrijheid voor gebruikers. Dat is wat wij als Telezorg nastreven met het ComServer platform. ComServer De scheiding

Nadere informatie

Informatie voor huisbezitters. Ontdek uw mogelijkheden. Maak kennis met gespecialiseerde installateurs die uw woonwensen begrijpen

Informatie voor huisbezitters. Ontdek uw mogelijkheden. Maak kennis met gespecialiseerde installateurs die uw woonwensen begrijpen Informatie voor huisbezitters Ontdek uw mogelijkheden Maak kennis met gespecialiseerde installateurs die uw woonwensen begrijpen Ontzorgexperts is een initiatief van alle bij GasNed aangesloten installatiebedrijven.

Nadere informatie

Maak een thuis van uw huis. domotica

Maak een thuis van uw huis. domotica Maak een thuis van uw huis domotica U bent vertrekkensklaar? Uw woning ook. Want met één druk op de knop dooft u alle lichten, sluit u de rolluiken, zet u de verwarming af en schakelt u het alarm aan.

Nadere informatie

KISS de basis voor alle mogelijkheden

KISS de basis voor alle mogelijkheden KISS de basis voor alle mogelijkheden MET KISS KIEST U VOOR VRIJHEID VAN WONEN Zekerheid 10 Jaar Garantie van Hager; fabrikant van 30% van de installaties in Europa na oplevering van de woning 3 Jaar Prijsgarantie

Nadere informatie

Niko Projects: uw partner voor intelligente gebouwen, van comfort tot zorg

Niko Projects: uw partner voor intelligente gebouwen, van comfort tot zorg Niko Projects: uw partner voor intelligente gebouwen, van comfort tot zorg Coen Kijk in de Vegt, General Manager Niko Projects BV (voorheen Integrated Residential Services BV) Inhoud Een korte historie

Nadere informatie

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De digitale revolutie vindt nu ook zijn weg in huis Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De laatste paar jaar volgen de technologische ontwikkelingen zich in een snel tempo op. Wat

Nadere informatie

E-panel. Belangrijke rol weggelegd voor Zorgverzekeraars Second opinion: een patiëntenrecht met obstakels

E-panel. Belangrijke rol weggelegd voor Zorgverzekeraars Second opinion: een patiëntenrecht met obstakels E-panel Met de uitkomsten van de enquête over second opinion Nr. 18 - januari 2011 Belangrijke rol weggelegd voor Zorgverzekeraars Second opinion: een patiëntenrecht met obstakels We weten bijna allemaal

Nadere informatie

Z o r g. Zorg op afstand. Realive by

Z o r g. Zorg op afstand. Realive by Z o r g Zorg op afstand Realive by Het concept Zorgdiensten Interactieve diensten Basis diensten Bouwstenen (infrastructuur) Basis producten Levensloop bestendig bouwen Ketenintegratie: onbeperkt groeipad

Nadere informatie

Zonder zorgen, met zorg omgeven

Zonder zorgen, met zorg omgeven Zonder zorgen, met zorg omgeven Polder Résidence Kleinschalig woonzorgcomplex voor dementerenden Stoomweg 62, 1764 ND Breezand tel: 0223-860154 Jennifer Hofmeijer mobiel: 06 41321779 www.polderresidence.nl

Nadere informatie

Levensloop en levensfase. Introductie ISSO wie. De Boom van Bas over Levensloopbestendig wonen. ISSO-publicatie 77. Introductie ISSO wat en hoe

Levensloop en levensfase. Introductie ISSO wie. De Boom van Bas over Levensloopbestendig wonen. ISSO-publicatie 77. Introductie ISSO wat en hoe Introductie ISSO wie De Boom van Bas over Levensloopbestendig wonen UNETO-VNI ONRI TVVL SAVI VABI Participanten Bestuur Deskundigen: Universiteiten TNO Participanten 5 oktober, Technology Cares! Gerben

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

Woont ú al veilig en comfortabel?

Woont ú al veilig en comfortabel? Woont ú al veilig en comfortabel? Ga het na met dit thuisscanboekje Wij weten nu waar het in ons huis nog beter kan! Kijk snel voor meer informatie op: www.langzultuwonen.nl Woonkamer Automatische bediening

Nadere informatie

LEVENSLOOPGESCHIKT BOUWEN: PRAKTISCHE OVERWEGINGEN

LEVENSLOOPGESCHIKT BOUWEN: PRAKTISCHE OVERWEGINGEN LEVENSLOOPGESCHIKT BOUWEN: PRAKTISCHE OVERWEGINGEN 'Ons streven is 6.000 nultredenwoningen in de gemeente in 2020'. En: 'Alle nieuwbouw realiseren wij levensloopgeschikt'. Dit zijn voorbeelden van ambities

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

Wilt u advies van een specialist over een onderwerp? Vink dit dan aan in de laatste kolom.

Wilt u advies van een specialist over een onderwerp? Vink dit dan aan in de laatste kolom. Thuiscomfort Checklist Hoe comfortabel, veilig en toegankelijk woon ik? Is uw woning geschikt om er uw leven lang zelfstandig en comfortabel te wonen? De Thuiscomfort Checklist stelt per ruimte in huis

Nadere informatie

Installaties voor levensloopbestendig wonen drie modellen. Een initiatief van

Installaties voor levensloopbestendig wonen drie modellen. Een initiatief van Installaties voor levensloopbestendig wonen drie modellen Een initiatief van Levensloopbestendig Wonen Wie is Karel van Dijk? Een voormalig Elektrotechnisch ondernemer met ruim 40 jaar ervaring in woning

Nadere informatie

Installatiebedrijf van Hal

Installatiebedrijf van Hal Installatiebedrijf van Hal WATER/GAS ELEKTRA DUURZAME ENERGIE VENTILATIE SANITAIR Nijverheidsweg 15 4529 PP Eede ZEEUWS-VLAANDEREN Tel: 0117-492869 Fax: 0117-493089 E-mail: info@installatiebedrijf-vanhal.nl

Nadere informatie

De compacte hybride AlphaBox centrale voor de particuliere en klein zakelijke markt

De compacte hybride AlphaBox centrale voor de particuliere en klein zakelijke markt Geproduceerd door: De compacte hybride AlphaBox centrale voor de particuliere en klein zakelijke markt Alphatronics B.V. Watergoorweg 71 3861 MA NIJKERK Tel: 033-2459944 Fax: 033-2453149 www.alphatronics.nl

Nadere informatie

Automatisch ventileren in de badkamer

Automatisch ventileren in de badkamer Offerte SLIMMER Huis Sanne Kruithoven & Peter Vlierbes Haarlem Situatie: Sanne Kruithoven en Peter Vlierbes wonen samen met hun zoon in een moderne tweeonder-een-kapwoning aan de Postelstraat 94, 1234

Nadere informatie

Zelfstandig Zorgwonen

Zelfstandig Zorgwonen Zelfstandig zorgwonen, dat was precies wat ik zocht Zelfstandig Zorgwonen Dat is zelfstandig wonen met de gerustheid van zorg en services dichtbij. Ewoud. Uw nieuwe vertrouwde thuis. www.vechtenijssel.nl

Nadere informatie

Domotica als killer app? 23 april 2015

Domotica als killer app? 23 april 2015 Domotica als killer app? 2015 23 april 2015 Wie zijn wij? AGENDA Wat is VORMOtica? Wat hebben wij gedaan? Wat zijn onze ervaringen? Wat kan beter? Wat is uw mening? Stemmen Wat is onze toekomstverwachting?

Nadere informatie

Advies Verhuizen. Opdrachtgever: Nijestee juni 2013 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum

Advies Verhuizen. Opdrachtgever: Nijestee juni 2013 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum Verhuizen Opdrachtgever: Nijestee juni 2013 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en centrum Inleiding Op 29 mei is de Bewoners Groep (BAG) van Nijestee gestart met dertien deelnemers. In drie

Nadere informatie

Wat is domotica? Domotica maakt u het leven gemakkelijker en veiliger en doet uw energiefactuur dalen. Bij deze enkele voorbeelden:

Wat is domotica? Domotica maakt u het leven gemakkelijker en veiliger en doet uw energiefactuur dalen. Bij deze enkele voorbeelden: Waarom domotica? Als ik bij mensen op bezoek ga of mensen komen naar mij voor het maken van een prijsofferte, stel ik hen steeds de vraag waarom geen domotica te plaatsen? Ik stel dan vast dat lang nog

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Monitoren energieverbruik

Monitoren energieverbruik Offerte SLIMMER Huis Sanne Kruithoven & Peter Vlierbes Haarlem Situatie: Sanne Kruithoven en Peter Vlierbes wonen samen met hun zoon in een moderne tweeonder-een-kapwoning aan de Postelstraat 94, 1234

Nadere informatie

Nieuwbouw. Steile Bank en Urkerstraat. Woonfolder

Nieuwbouw. Steile Bank en Urkerstraat. Woonfolder Nieuwbouw Steile Bank en Urkerstraat Woonfolder Lemmer, een oud vissersdorp met maritiem karakter Lemmer is gelegen in de fusiegemeente De Friese Meren, provincie Friesland. Het is één van Frieslands bekendste

Nadere informatie

Uw woning op maat, voor nu & altijd. Is uw woning al geschikt voor de toekomst?

Uw woning op maat, voor nu & altijd. Is uw woning al geschikt voor de toekomst? Uw woning op maat, voor nu & altijd Is uw woning al geschikt voor de toekomst? 02 Is uw woning al geschikt voor de toekomst? U woont naar volle tevredenheid in uw (eigen) woning en u wilt er zo lang mogelijk

Nadere informatie

iage is een Europees samenwerkingsverband van landen en regio s rondom de Noordzee die te maken hebben met krimp en vergrijzing.

iage is een Europees samenwerkingsverband van landen en regio s rondom de Noordzee die te maken hebben met krimp en vergrijzing. Kenniscentrum NoorderRuimte 22 mei 2014 iage is een Europees samenwerkingsverband van landen en regio s rondom de Noordzee die te maken hebben met krimp en vergrijzing. Kenniscentrum NoorderRuimte 22/5/2014

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

Folder alarmeringabonnement. Alarmerings- abonnement

Folder alarmeringabonnement. Alarmerings- abonnement Folder alarmeringabonnement Alarmerings- abonnement Datum: februari 2013 1. Inleiding U overweegt van het alarmeringsabonnement gebruik te maken. Als u dit abonnement afsluit, kunt u bij calamiteiten contact

Nadere informatie

DE CONSUMENT AAN HET STUUR. Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl. www.sir-55.nl. www.sir-55.nl

DE CONSUMENT AAN HET STUUR. Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl. www.sir-55.nl. www.sir-55.nl DE CONSUMENT AAN HET STUUR Stichting SIR-55 Tel. 040 242 32 23 info@sir-55.nl www.sir-55.nl www.sir-55.nl SIR-55 CREËERT BETROKKEN BEWONERS Wie zijn medioren? Medioren zijn actieve, vitale en maatschappelijk

Nadere informatie

Titel. Domotica in bestaande seniorenwoningen: evaluatie project Lidwinahof; People, Planet, Profit. Auteurs

Titel. Domotica in bestaande seniorenwoningen: evaluatie project Lidwinahof; People, Planet, Profit. Auteurs Titel Domotica in bestaande seniorenwoningen: evaluatie project Lidwinahof; People, Planet, Profit Auteurs Jan Schouw, Maarten Corpeleijn, Edith Poiesz Uitgave NIDO Ruiterskwartier 121 a 8911 BS Leeuwarden

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Goed wonen voor iedereen

Goed wonen voor iedereen Goed wonen voor iedereen dus ook voor mensen met een beperking kiezen voelen gebruiken Iedereen heeft recht op goed wonen. Kiezen Zelf kunnen kiezen waar en met wie je woont Gebruiken Gebruik kunnen maken

Nadere informatie

Serviceflat van de 21 e eeuw

Serviceflat van de 21 e eeuw ERASMUSFLAT Serviceflat van de 21 e eeuw Moderne techniek maakt mét behoud van direct contact langer zelfstandig wonen mogelijk Aanleiding Een nieuwe generatie bewoners brengt nieuwe ideeën over service

Nadere informatie

Uw woning op maat, voor nu & altijd. Is uw woning al geschikt voor de toekomst?

Uw woning op maat, voor nu & altijd. Is uw woning al geschikt voor de toekomst? Uw woning op maat, voor nu & altijd Is uw woning al geschikt voor de toekomst? 02 Is uw woning al geschikt voor de toekomst? U woont naar volle tevredenheid in uw (eigen) woning en u wilt er zo lang mogelijk

Nadere informatie

Persona s zorgtechnologie ouderenzorg Tangenborgh najaar 2015

Persona s zorgtechnologie ouderenzorg Tangenborgh najaar 2015 Persona s zorgtechnologie ouderenzorg Tangenborgh najaar 2015 Mevrouw van de Berg intramurale zorg bewoner Heidehiem Kim de Jong EVV-er Anna de Vries - medewerker verzorging intramurale zorg en thuiszorg

Nadere informatie

Thuiszorg en valpreventie

Thuiszorg en valpreventie 1 Thuiszorg en valpreventie Aantal ouderen - In Nederland sterke vergrijzing VOORUITZICHTEN - 2010 : 4.6 miljoen - 2030 : aantal ziekenhuisbezoeken t.g.v. een val gestegen met 70 %. 2 Ouderen en vallen

Nadere informatie

Duurzaamheid. Complex Duinstate

Duurzaamheid. Complex Duinstate Duurzaamheid Complex Duinstate Kaatsheuvel Maart 2010 Leerling Hans van Ierland Casade Woondiensten 09-03-2010 Docent Ellen Venhuizen Wijkwerk niveau 3 fase 3 helicon opleidingen 1 Inhoud Bladzijde: Inleiding

Nadere informatie

Bouwen met kwaliteit

Bouwen met kwaliteit Bouwen met kwaliteit Venray, focus op mensen Zelf uw eigen huis bouwen, dat doet u meestal maar eens in uw leven. Zelf uw eigen huis bouwen, dat doet u meestal maar eens in uw leven. Voordat u daadwerkelijk

Nadere informatie

Zorg op Afstand bij Dementerenden

Zorg op Afstand bij Dementerenden Zorg op Afstand bij Dementerenden Monique Kemner, projectleider Zorg en Diensten op Afstand, Sector Thuisdiensten, ZuidZorg Gerard van Glabbeek, Innovatie en Implementatie Zorg en Diensten op Afstand,

Nadere informatie

Veel woningen van chronisch zieken nog niet toekomstbestendig

Veel woningen van chronisch zieken nog niet toekomstbestendig Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Veel woningen van chronisch zieken nog niet toekomstbestendig, D.Baan & M. Heijmans, NIVEL, april 2011) worden gebruikt.

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

Thuistechnologie toegankelijk voor iedereen

Thuistechnologie toegankelijk voor iedereen Thuistechnologie toegankelijk voor iedereen Anita Lahuis 030 693 60 00 06-53960977 10 juli 2012 Thuistechnologie Thuistechnologie omvat alle elektronische toepassingen in de woning om functies te besturen

Nadere informatie

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 In de periode half mei/ begin juli 2013 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies Vaillant & rendement Technisch Project Advies meer rendement van uw project? Begin bij Vaillant Technisch Project Advies tijdige inschakeling TPA Uw winst Hoe blijven we samen aan de voortdurend aangescherpte

Nadere informatie

Integratie zorgdomotica: Infra Rood bediening & KNX bus in het Zonnehuis in Vlaardingen. Judith Buter 18 november 2010

Integratie zorgdomotica: Infra Rood bediening & KNX bus in het Zonnehuis in Vlaardingen. Judith Buter 18 november 2010 Integratie zorgdomotica: Infra Rood bediening & KNX bus in het Zonnehuis in Vlaardingen Judith Buter 18 november 2010 QUOVADIS SINDS 1993 Individuele bedienaanpassingen: Omgevingsbediening; Computer bedieningsaanpassingen;

Nadere informatie

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening De waarde van directe feedback op energiegedrag Inhoud presentatie 1. Positieve testresultaten als basis voor vervolg 2.

Nadere informatie

Carintreggeland Huis Bellinckborg Hengelo

Carintreggeland Huis Bellinckborg Hengelo Verzorgd Als Thuis Carintreggeland Huis Bellinckborg Hengelo 2 Welkom! Prettig wonen is u thuis voelen. Met de spullen waar u aan gehecht bent, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving,

Nadere informatie

Vergrijzing Beleidsuitgangspunten Ontwikkelingen

Vergrijzing Beleidsuitgangspunten Ontwikkelingen Programma Ontstaansgeschiedenis probleemstelling / doelstelling gekozen concept Techniek demonstratie Resultaten tot nu toe huidige concept evaluatie gegevens nieuwe zorgconcepten telemedicine Vergrijzing

Nadere informatie

intelligent software for monitoring centres

intelligent software for monitoring centres intelligent software for monitoring centres Waarom UMO? Binnen Europa en daarbuiten hebben landen te maken met de vergrijzing. Daardoor stijgt de zorgvraag in het komende decennium sterk. Hoe wordt die

Nadere informatie

Niko. Modules voor de zorg. Illuminating ideas.

Niko. Modules voor de zorg. Illuminating ideas. Niko Modules voor de zorg Illuminating ideas. Niko Modules voor de zorg Het Niko beheersysteem voor de zorg wordt modulair opgebouwd. Afhankelijk van het beschikbare budget en volledig op maat van het

Nadere informatie

gamma Wave / KNX bussystemen

gamma Wave / KNX bussystemen gamma Wave / KNX bussystemen Draadloze domotica, nu een feit. Dankzij GAMMA KNX wave, het draadloze radiocommunicatiesysteem van Siemens, is het mogelijk te genieten van alle comfort en voordelen van de

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

1. probleemverkenning

1. probleemverkenning 1. probleemverkenning Particuliere woningvoorraad is van essentieel belang! Nieuwbouw: 200 woningen per jaar, bestaande voorraad: 35.400 woningen! Sociale huursector (HW Wonen): 10.000 won. Particuliere

Nadere informatie

Folder alarmeringabonnement. Alarmerings- abonnement

Folder alarmeringabonnement. Alarmerings- abonnement Folder alarmeringabonnement Alarmerings- abonnement Datum: december 2014 1. Inleiding U overweegt van het alarmeringsabonnement gebruik te maken. Als u dit abonnement afsluit, kunt u bij calamiteiten contact

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Aanbod woningen 2008/2009 215,25

Aanbod woningen 2008/2009 215,25 Haalbaarheid Aanvullend op het stedenbouwkundig plan gaat dit document in op de haalbaarheid van het plan en dan met name de keuze van de twee doelgroepen en het daarbij te realiseren aanbod. Door het

Nadere informatie

Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM

Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM Domotica is geen technische invulling maar een veranderingstraject waar techniek zinvol wordt toegepast Avics; Sinds 2001, Vestiging Groningen en Apeldoorn, 50 werknemers

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Oplossingen voor het sleutelprobleem in de zorg

Oplossingen voor het sleutelprobleem in de zorg Factsheet Zorg & Technologie voor bestuurders en managers in de zorg Oplossingen voor het sleutelprobleem in de zorg Gebaseerd op de brochure Ieder slot zijn eigen sleutel van Anjo Delville en Karin Knuvers.

Nadere informatie

Thuiszorg. Samen actief in zorg aan huis. persoonlijk. dichtbij ACTIEF ZORG HULP IN DE HUISHOUDING VERZORGING VERPLEGING ADVIES

Thuiszorg. Samen actief in zorg aan huis. persoonlijk. dichtbij ACTIEF ZORG HULP IN DE HUISHOUDING VERZORGING VERPLEGING ADVIES ACTIEF ZORG Postbus 317 5000 AH Tilburg T 013-467 28 30 F 013-750 82 10 E info@actiefzorg.nl www.actiefzorg.nl REGIO TILBURG Nimrodstraat 27 5042 WX Tilburg REGIO S-HERTOGENBOSCH Tolbrugstraat 8 5211 RW

Nadere informatie

HiCare Help Systems. Zorgalarmering & Domotica. Triple Play Intelligent building. Alarmering && Coördineren Dwaaldetectie Brandmelding Triple Play

HiCare Help Systems. Zorgalarmering & Domotica. Triple Play Intelligent building. Alarmering && Coördineren Dwaaldetectie Brandmelding Triple Play Alarmering && Coördineren management Comfort (Domotica) (Domotica) HiCare Help Systems Zorgalarmering & Domotica Alarmering && Coördineren management Comfort (Domotica) (Domotica) Even voorstellen! Colijn

Nadere informatie

Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz

Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz 31-3-2015 Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz Over dit onderzoek pagina 1 Opvallende resultaten pagina 2 Over de samenstelling van de respondenten pagina 3 1. Over dit onderzoek Dit onderzoek

Nadere informatie

5 SAMENVATTING, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN. 5.1 Inleiding

5 SAMENVATTING, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN. 5.1 Inleiding 5 SAMENVATTING, CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN 5.1 Inleiding Uit eerder onderzoek kwam naar voren dat een tillift met name positief wordt beoordeeld als de mantelzorger deze lift kan bedienen (Knibbe, 1994).

Nadere informatie

BVR Groep BV. RENO+ Renovatieconcept voor particulieren

BVR Groep BV. RENO+ Renovatieconcept voor particulieren BVR Groep BV RENO+ Renovatieconcept voor particulieren BVR Groep BV RENO+ Renovatieconcept voor particulieren 2 BVR Groep BV RENO+ Renovatieconcept voor particulieren Inleiding 3 Over enige tijd gaat de

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

energiemonitoring Wat kan inzicht betekenen voor je energieverbruik.

energiemonitoring Wat kan inzicht betekenen voor je energieverbruik. energiemonitoring Wat kan inzicht betekenen voor je energieverbruik. energiecontroller iungo Wat kost een wasbeurt? Of hoeveel energie verbruikt je vriezer? Energie is een belangrijke, maar vaak onzichtbare

Nadere informatie

Stappenplan Domotica. Voor als u thuis een technisch steuntje in de rug kunt gebruiken. Programma Ontgroening en Vergrijzing

Stappenplan Domotica. Voor als u thuis een technisch steuntje in de rug kunt gebruiken. Programma Ontgroening en Vergrijzing Stappenplan Domotica Voor als u thuis een technisch steuntje in de rug kunt gebruiken Programma Ontgroening en Vergrijzing Introductie Met techniek kan alles...,... maar zit u erop te wachten? Kamerverlichting

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie