De onderwijsvisitatie Sociologie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De onderwijsvisitatie Sociologie"

Transcriptie

1 De onderwijsvisitatie Sociologie Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Sociologie, Sociaal-Economische Wetenschappen, Quantitative Analysis in the Social Sciences en Social Policy Analysis aan de Vlaamse Universiteiten Brussel December 2007

2

3 De onderwijsvisitatie Sociologie Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Sociologie, Sociaal-Economische Wetenschappen, Quantitative Analysis in the Social Sciences en Social Policy Analysis aan de Vlaamse Universiteiten Brussel December 2007

4 De onderwijsvisitatie Sociologie Exemplaren van dit rapport kunnen tegen betaling verkregen worden op: VLIR-secretariaat, Egmontstraat 5, 1000 Brussel T +32 (0) F +32 (0) Het rapport is elektronisch beschikbaar op de webstek van de VLIR Wettelijk depot D/2007/2939/9

5 Voorwoord van de voorzitter van de VLIR Dit rapport bevat de bevindingen van de visitatiecommissie die de academische opleidingen Sociologie, Sociaal-Economische Wetenschappen, Quantitative Analysis in the Social Sciences en Social Policy Analysis aan de Vlaamse universiteiten geevalueerd heeft. De commissie heeft haar opdracht uitgevoerd in de periode februari tot mei 2007, met inbegrip van het bezoek aan de opleidingen. Dat initiatief kadert in de opdracht die de Vlaamse overheid gaf aan de Vlaamse universiteiten en aan de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) betreffende de externe kwaliteitszorg van het academisch onderwijs. De commissie heeft de visitatieprocedure gevolgd zoals die is vastgelegd in de Handleiding Onderwijsvisitaties VLIR/VLHORA (Brussel, februari 2005). Naast relevante suggesties en aanbevelingen in het kader van de continue verbetering van het academisch onderwijs, formuleert de commissie een beoordeling en geeft zij een evaluatiescore aan de zes onderwerpen en onderliggende facetten van het accreditatiekader van de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO). Samen met de kwalitatieve beoordelingen vormen die scores in de opleidingsrapporten een belangrijk element ten behoeve van de accreditatiebesluiten van de NVAO. Het visitatierapport is in de eerste plaats bedoeld voor de betrokken opleidingen en in het bijzonder gericht op de handhaving en verbetering van de kwaliteit ervan. Daarnaast beoogt het rapport ook de samenleving objectief in te lichten over de kwaliteit van de geëvalueerde opleidingen. Daartoe zijn de visitatierapporten publiek gemaakt op de webstek van de VLIR (www.vlir.be). De lezer moet er rekening mee houden dat het visitatierapport een momentopname is en slechts één fase vertegenwoordigt in het proces van blijvende zorg voor onderwijskwaliteit. Al na korte tijd kunnen de opleidingen immers grondig zijn gewijzigd en verbeterd, mee in antwoord op de resultaten van interne onderwijsevaluaties door de universiteiten zelf of als reactie op aanbevelingen van de betrokken visitatiecommissie. Graag dank ik op de eerste plaats de voorzitter en de leden van de visitatiecommissie voor de tijd die zij geïnvesteerd hebben in de doorlichting van de opleidingen, maar ook voor de grote deskundigheid waarmee zij hun opdracht hebben uitgevoerd. Deze visitatie was enkel mogelijk dankzij de inzet van velen die binnen de universiteiten betrokken waren bij de voorbereiding en uitvoering ervan. Ik ben hen daarvoor zeer erkentelijk. Het is mijn hoop dat zij de positieve opmerkingen van de visitatiecommissie mogen ervaren als een bevestiging van hun inspanningen en tevens een bijkomende stimulans vinden in de geformuleerde aanbevelingen tevens ten einde de kwaliteit van het academisch onderwijs verder te verbeteren en te versterken. Prof. dr. Marc Vervenne Voorzitter VLIR

6

7 Voorwoord van de voorzitter van de visitatiecommissie Vlaanderen moet Visionair, Internationaal en Ambitieus zijn (Septemberverklaring van de Vlaamse regering, 24 september 2007). Bovenstaand citaat had het motto kunnen zijn van de visitatiecommissie Sociologie, die uit een internationaal gezelschap van vier niet-vlaamse hoogleraren en een tweetal Vlaamse studenten bestond. Voor de opleidingen Sociaal Economische Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen werd daar nog een in het buitenland werkzame en woonachtige hoogleraar van Vlaamse origine aan toegevoegd. Wat met het motto bedoeld wordt, is dat de commissie de lat hoog heeft gelegd en gezien de kwaliteit van de Vlaamse sociologieopleidingen ook hoog heeft kunnen leggen. Dat de commissie hoge eisen heeft gesteld, betekent natuurlijk niet dat deze geheel haar eigen weg heeft kunnen en willen gaan. Verre van dat. Elke opleiding is, zoals alle Vlaamse en Nederlandse universitaire opleidingen, getoetst aan de criteria van de NVAO, de zogenaamde 21 facetten-lijst. Deze facetten zijn samengenomen in zes onderwerpen: 1. Doelstellingen 2. Programma 3. Personeel 4. Voorzieningen 5. Kwaliteitszorg 6. Resultaten Voor elk van deze zes onderwerpen heeft de commissie een samenvattend oordeel gegeven, waarbij volgens de regels van de NVAO de tweedeling Voldoende/ Onvoldoende is gehanteerd. Op het niveau van de 21 facetten is differentiatie in de oordelen aangebracht, weer volgens de regels van de NVAO, met behulp van een vierpuntschaal. Excellent Goed Voldoende Onvoldoende Best practice, kan (inter)nationaal als voorbeeld dienen. De kwaliteit stijgt uit boven de basiseisen. Voldoet aan de basiseisen van het facet; datgene wat van een universitaire wetenschappelijke opleiding verwacht mag worden. Voldoet niet aan de basiseisen van het facet. Iedere commissie interpreteert de categorieën van deze schaal op deels eigen wijze. Zo ook de commissie sociologie. De commissie is door de opleidingen als een kritische commissie ervaren. Dat zij daarin gelijk hadden, is ook tot uiting gekomen in

8 haar oordelen. Zo is de commissie zeer terughoudend geweest bij het toekennen van het oordeel excellent. De reden hiervoor is dat zij van mening is dat als opleidingen ambitieus zijn en internationaal georiënteerd wat het geval behoort te zijn en gelukkig ook het geval is bij de Vlaamse sociologieopleidingen de voorbeeldfunctie veeleer een internationale, dan een nationale is. En een best practice wordt nu eenmaal slechts door één of enkele opleidingen geboden. Dat maakt de kans dat dit een Vlaamse opleiding is gering. Omdat het BaMa-stelsel een dwingend uitvloeisel is van de Bolognaverklaring van de ministers van Onderwijs en Wetenschappen van de EU, heeft de commissie als referentiecategorie andere universitaire sociologieopleidingen in de Europese Unie gekozen en dan vooral opleidingen in vergelijkbare West-Europese landen als Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Nederland. Daarbij heeft de commissie vooral oog gehad voor opleidingen die in het bovenste segment van de markt opereren, dus bijvoorbeeld niet opleidingen aan tot universiteiten uitgeroepen vroegere Polytechnics in Groot-Brittannië en voormalige Gesamthochschulen in Duitsland. De reden voor deze keuze is dat geen enkele opleiding gebaat is bij zelfverheffende vergelijkingen met zwakkere internationale broeders en zusters. Dat leidt slechts tot tevreden achteroverleunen en niet tot prikkels om de opleiding te verbeteren. De commissie is vanwege de bovenstaande overwegingen ook nogal spaarzaam geweest met het toekennen van de kwalificatie goed. Wat het oordeel onvoldoende betreft, heeft de commissie tot haar grote tevredenheid slechts in één geval op enkele facetten dit oordeel hoeven te vellen. Dit alles heeft allereerst als gevolg gehad dat de voldoendes overheersen. Op veel facetten voldoen de Vlaamse opleidingen aan datgene wat van een wetenschappelijke opleiding verwacht mag worden. Dat geeft voldoening. Daarnaast heeft deze keuze als gevolg gehad dat de kwalificatie voldoende een breed gebied beslaat. De ondergrens ligt bij net aan de maat en de bovengrens bij ruim voldoende. Ook tot haar voldoening heeft de commissie geconstateerd dat als zij het oordeel voldoende velde, dit veelal in de tekst gepaard ging met het epitheton ruim. Waarvan akte. De commissie wil de lezer met klem aanraden geen simpele rangordening van opleidingen aan te brengen door een ongewogen optelsom te maken van de scores op de verschillende facetten. Om inzicht te krijgen in de differentiële sterkten van de opleidingen kan men beter het vergelijkende hoofdstuk en de afzonderlijke hoofdstukken zorgvuldig lezen. Een andere waarschuwing geldt de vergelijking van bachelor- en masteropleidingen. Uit een simpele optelsom zou de naïeve lezer kunnen opmaken dat de Vlaamse bacheloropleidingen sociologie beter zijn dan de masteropleidingen. Dat zou een verkeerde conclusie zijn. De commissie is gewoon met redenen omkleed terughoudend geweest bij het toekennen van de score goed aan de masteropleidingen, simpelweg omdat deze nog slechts op papier bestaan, terwijl de bacheloropleidingen al werkelijkheid zijn. De licentiaatsopleidingen vormen weliswaar een proxy voor de masteropleidingen, maar verschillen er toch zoveel van dat het de commissie raadzaam leek enige voorzichtigheid in acht te nemen.

9 De commissie heeft zich naar eer en geweten en met veel genoegen van haar taak gekweten. De uiteenlopende deskundigheden van de commissie zorgden ervoor dat het onderwijs in de sociologie en aanpalende wetenschappen in al zijn facetten kon worden beoordeeld. Dit werd mede mogelijk gemaakt door de openhartigheid en zelfkritische houding waarmee de commissie door de Vlaamse gastheren en -dames tegemoet werd getreden. De commissie is hun niet alleen daarvoor dankbaar, maar ook voor het gastvrije onthaal en de vriendelijke bejegening. Onze visitatie viel samen met de bijzondere transitieperiode waarin de Vlaamse universiteiten verkeren. Terwijl de licenties allengs uitdoven, is de implementatie van de bachelor- en masteropleidingen nog in volle gang. Dit heeft de opleidingsverantwoordelijken de kans gegeven serieus na te gaan in welk opzicht de opleidingen verbeterd konden worden. Daarvoor hebben zij onder meer terug gegrepen naar de adviezen van de vorige visitatiecommissie. De commissie heeft kunnen constateren dat de implementatie in het algemeen gepaard is gegaan met veel aandacht voor kwaliteitszorg. Voor de commissie kwam de visitatie eigenlijk te vroeg. Ze moest ongelijksoortige zaken beoordelen: gedane zaken c.q. uitdovende licenties, lopende zaken c.q. bachelorprogramma s die nog niet hun hele eerste cyclus hadden doorlopen, en toekomstige zaken, c.q. masterplannen. De commissie heeft getracht zo goed mogelijk inzicht in deze verschillende zaken te krijgen door wel zeer omvangrijke stapels papier door te spitten en intensieve, maar altijd plezierige gesprekken met docenten en assistenten, hun bestuurders en hun (oud)studenten te voeren. Tijdens onze tocht door Vlaanderen zijn ons verschillende dingen opgevallen. Allereerst de vanzelfsprekendheid waarmee door iedereen bestuurders, docenten, assistenten, studenten en afgestudeerden de Darwinistische strijd om het bestaan in het eerste bachelorjaar wordt aanvaard. Algemeen wordt dit jaar als een oriëntatieen selectiejaar ervaren. Als verklaring voor de door de commissie geconstateerde lankmoedigheid wordt door de betrokkenen aangevoerd dat studeren in Vlaanderen nu eenmaal relatief goedkoop is en daarom licht tot uitprobeergedrag leidt. Het gevolg van het uitprobeergedrag en de strenge selectie is dat het studierendement in dat eerste jaar vaak de 50 % niet overschrijdt. De cruciale vraag is natuurlijk of men in het eerste jaar degenen uitselecteert die men ook uit wil selecteren. Afgaande op het post-propedeuse rendement moet die vraag bevestigend worden beantwoord. Het gemiddelde studietempo van degenen die uiteindelijk afstuderen ligt aanzienlijk hoger dan in bijvoorbeeld Duitsland en Nederland. Het probleem is echter dat er weinig bekend is over wat er met de afvallers gebeurt. Stappen zij, omdat ze een verkeerde keuze hebben gemaakt naar richting en/of niveau, over naar andere universitaire opleidingen of soortgelijke dan wel ongelijksoortige opleidingen aan hogescholen? Zo ja, hoe verloopt hun studieloopbaan dan in die andere opleidingen? Graag had de commissie de beschikking gehad over gestandaardiseerde gegevens die de beantwoording van dit soort vragen mogelijk maken. Helaas heeft dat niet zo mogen zijn. Hier ligt een taak voor de Vlaamse overheid en/of de VLIR.

10 Een tweede opvallend punt betreft de student-docent ratio. De grondslag waarop allocatie van financiële middelen geschiedt is voor externe visitatoren moeilijk te doorgronden. Daardoor kunnen klachten over te weinig formatie niet goed op hun geldigheid worden beoordeeld. Wel blijkt dat een systeem van gesloten beurzen, dat door de meeste instellingen wordt gehanteerd, bij het verevenen van serviceonderwijs vaak ten nadele van de relatief kleine sociologieopleidingen uitvalt. Het probleem van de zware onderwijslast lijkt echter ook ten dele van eigen makelij te zijn. Het door de opleidingen gehanteerde didactische concept van competentiegericht leren zou doen vermoeden dat in het begin van de studie als studenten nog bij de hand moeten worden gehouden meer personeel wordt ingezet, dan later in de opleiding als studenten al zelfstandig hebben leren werken. Het omgekeerde is echter het geval. Vooral in de masteropleidingen is er sprake van een aanzienlijke inzet van personeel en een gunstige student-docent ratio. Dat heeft vermoedelijk te maken met het feit dat alle specialismen in de master vertegenwoordigd willen zijn, omdat dit hen de mogelijkheid biedt hun eigen assistenten op te leiden. Wat namelijk ook opviel, is dat instellingen vacatures vooral opvullen met eigen kweek, hoewel men in sollicitatieprocedures abituriënten van andere instellingen zeker niet uitsluit. Hierop aansluitend viel de commissie een derde punt op. Het richtinggevende idee achter de Bolognaverklaring was onder meer een zekere homogenisering en standaardisering van de universitaire opleidingen te bewerkstelligen, zodat studenten eenvoudig zonder beletselen na hun bachelordiploma aan de ene instelling te hebben behaald een masteropleiding in het zelfde vak aan een andere instelling zouden kunnen volgen. De commissie stelde tevreden vast dat de Vlaamse sociologieopleidingen hun programma s zo hebben ingericht dat bachelors van de ene opleiding zonder meer toegang hebben tot de master van de andere opleiding. Het is natuurlijk nog afwachten, maar de gesprekken met afgestudeerden en studenten stelden de commissie niet gerust dat er ook van veel daadwerkelijke studentenmobiliteit sprake zal zijn. De gehechtheid van studenten aan hun eigen instelling en woonplaats is in Vlaanderen wel erg groot en naar de mening van de commissie te groot. De commissie heeft in die gesprekken de studenten dan ook gesuggereerd meer mobiel te zijn. Hetzelfde geldt voor hun deelname aan opleidingscommissies en andere advies- en bestuursorganen. In het algemeen maken Vlaamse sociologiestudenten naar de mening van de commissie te weinig gebruik van hun inspraakmogelijkheden en medebeslissingsrecht. Een vierde hierbij aansluitend opvallend punt betreft de internationalisering. Als Vlaanderen, zoals de Vlaamse regering in haar septemberverklaring stelt, internationaal wil zijn en tot de topregio s in Europa wil gaan behoren, dan moet er op het gebied van de internationalisering nog veel gebeuren. Op het ogenblik komen er nog te weinig buitenlandse studenten naar Vlaanderen om een deel van hun sociologieprogramma daar te volgen en te weinig Vlaamse studenten trekken naar het buiten-

11 land. De opleidingen beseffen dat hier een wereld te winnen is, maar de Vlaamse overheid zit hun hier in de weg. In de bacheloropleiding maakt het taaldecreet het weliswaar niet formeel, maar wel materieel haast onmogelijk om een substantieel deel van de opleiding in het Engels of het Frans of wat voor een vreemde taal dan ook te verzorgen. Dat maakt het sociologieonderwijs eigenlijk alleen toegankelijk voor Nederlands sprekende studenten, die in Europa nu eenmaal een kleine minderheid vormen. Omdat Europese programma s voor studentenmobiliteit berusten op evenredigheid (dwz. een opleiding kan even veel of liever even weinig studenten uitzenden als er binnenkomen) is daarmee ook het aantal uitvliegende studenten structureel te beperkt. In de masteropleiding is er weliswaar meer ruimte, die door sommige opleidingen ook wordt benut, om opleidingsonderdelen in een vreemde taal te verzorgen, maar daar zitten de opleidingen weer klem omdat de Vlaamse regering om haar moverende redenen heeft besloten de sociologiemasters slechts één jaar te laten duren. Dat maakt het voor studenten haast onmogelijk om een verblijf van één semester in het buitenland in het kader van hun masteropleiding te programmeren. De éénjarige sociologiemaster is een vijfde punt dat opviel. Vlaanderen vormt wat dit betreft, samen met Nederland, in Europa een uitzondering. Bij de opleidingen bestaat alom het verlangen naar een tweejarige master en daar zijn, niet alleen uit het oogpunt van internationalisering, goede redenen voor. Wat de commissie in haar gesprekken met studenten en afgestudeerden opviel, was hoe velen van hen nog een vervolgopleiding wilden volgen of al gevolgd hadden. Wat de commissie nog meer opviel was de hoge kwaliteit van de gevisiteerde manama s. Als er opleidingen zijn die het bovenstaande motto Visionair, Internationaal en Ambitieus waarmaken, dan zijn het wel de Master na master Quantitative Analysis in the Social Sciences en de Advanced Master of Social Policy Analysis. Zij slagen er niet alleen in om uit binnen- en buitenland ambitieuze en talentvolle studenten te rekruteren, maar ook tot een niveau op te leiden dat internationaal de toets der kritiek zeer goed kan doorstaan. De opleidingsverantwoordelijken voor deze ManaMa s hebben leemtes in het veld tot volle tevredenheid van de commissie opgevuld. Nu er vergevorderde plannen zijn om de ManaMa s in het masterstelsel te laten indalen, is er alle reden voor de commissie om een pleidooi te houden voor tweejarige masteropleidingen in de sociologie. Ten slotte een laatste opvallend punt. Dit betreft de materiële voorzieningen. Die zijn de afgelopen jaren sinds het bezoek van de vorige visitatiecommissie zo sterk verbeterd dat sommige oudere leden van de huidige commissie ze met een mengeling van afgunst en bewondering in ogenschouw hebben genomen. Niet alleen de voorzieningen zijn echter sterk verbeterd, ook de verwachtingen zijn kennelijk omhoog gegaan. Bij de evaluatie van de voorzieningen van één van de instellingen bleek dat deze door de huidige commissie nogal kritisch werden bejegend, terwijl bij

12 navraag bleek dat deze sinds het bezoek van de vorige visitatiecommissie niet waren verslechterd, maar zelfs verbeterd. Waar de vorige visitatiecommissie nog meende dat de onderwijsfaciliteiten van de betreffende opleiding in het algemeen voldoende tot goed waren, kwam de huidige commissie slechts tot een magere voldoende. Dat oordeel hangt dus duidelijk samen met een hoger verwachtingsniveau. Concluderend kunnen we stellen dat, al met al, de visitatiecommissie een gunstig oordeel velt over de kwaliteit van de Vlaamse sociologieopleidingen. De opleidingen zouden op de kritische opmerkingen en de verbetervoorstellen van de commissie kunnen reageren met de verzuchting dat de commissie te veel wil: het betere is immers de vijand van het goede. Gegeven het motto van de Vlaamse regering antwoordt de commissie op deze mogelijke verzuchting met het woord van de dichter Lucebert dat het betere de vijand is van het beste. Maar zij voegt daar onmiddellijk aan toe dat de Vlaamse regering en de Vlaamse universitaire instellingen het als zij het bovenstaande motto serieus nemen ook voor de opleidingen mogelijk moeten maken om tot de top van Europa te behoren. Tot slot nog twee opmerkingen. Allereerst dat de uiteindelijke oordelen soms na ampele discussies met uitzondering van die voor de bacheloropleiding SEW van de Universiteit Antwerpen unaniem tot stand zijn gekomen. Ten tweede dat er ook unanimiteit bestond, nu zonder uitzondering, over de kwaliteit van onze secretaris Magalie van Lishout. Zij heeft het visitatieproces niet alleen heel zorgvuldig voorbereid, begeleid en erover gerapporteerd, maar ons als commissie ook voor procedurele ontsporingen behoed. Waarvoor dank. Wil Arts Voorzitter visitatiecommissie Sociologie

13 Lijst met afkortingen AAP ATP AP BAP BZS CAS Cello CESIT CEPS CeSO CIKO CIMDA CRS CSB CSO DOO DOWA DUO/ICTO ECHO/UFOO ECTS ELO ES EVC EVK FTE GAS GGS GOC IMPALLA INSTEAD ISPO JaDE KCO K.U.Leuven Academisch Assisterend Personeel Administratief en Technisch Personeel Academisch Personeel Bijzonder Academisch Personeel begeleide zelfstudie Centrum voor Aziatische Studies Centrum voor Longitudinaal en Levenslooponderzoek Centre for the Economic Study of Innovation and Technology Centre d Etudes de Populations, de Pauvreté et de Politiques Socio-Economiques Centrum voor Sociologisch Onderzoek Cel voor Innovatie en Kwaliteitszorg in het Onderwijs Centre for International Management and development Centrum voor Rechtssociologie Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck Centrum voor Studiebegeleiding en Onderwijsvernieuwing, K.U.Leuven Cel Studieondersteuning, Universiteit Gent Dienst Onderwijsondersteuning Dienst Onderwijsaangelegenheden Dienst Universitair Onderwijs/Informatie en Communicatie Technologie in het Onderwijs Expertisecentrum Hoger Onderwijs/UA-Fonds voor Onderwijsontwikkeling European Credit Transfer System Elektronisch Leerplatform Faculteit Economische, Sociale en Politieke Wetenschappen en Solvay Business School Elders Verworven Competenties Eerder Verworven Kwalificaties Full-time equivalents Gediplomeerde in Aanvullende Studies Gediplomeerde in Gespecialiseerde Studies Gemeenschappelijke Onderwijscommissie International Master in Social Policy Analysis International Networks for Studies in Technology, Environment, Alternatives, Development Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek Jaarlijkse Docentenevaluaties KwaliteitsCel Onderwijs Katholieke Universiteit Leuven

14 manama NGO NVAO OASES OWV POC PSW QASS RUCA SCOB SEW SID-in SOCO SP STEM STIP TEW Toledo TOR UGent UA UFSIA UIA ULB VAO VLIR VTE VUB WAPOR ZAP ZSCA Master na master Non Governmental Organisation Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie Onderzoeksgroep Armoede, Sociale Uitsluiting en Stad Onderzoeksgroep Welzijn en de Verzorgingsstaat Permanente Onderwijscommissie Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen Master in Quantitative Analysis in the Social Sciences Rijksuniversitair Centrum Antwerpen Studiecentrum voor Onderneming en Beurs Sociaal-Economische Wetenschappen Studieinformatiedagen Sociaal Onderzoek studiepunten Studiecentrum voor Technologie, Energie en Milieu STudenten Informatie Punt Faculteit Toegepaste Economische Wetenschappen Toetsen en Leren Doeltreffend Ondersteunen Tempus Omnia Revelat Universiteit Gent Universiteit Antwerpen Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen Universitaire Instelling Antwerpen Université Libre de Bruxelles Voortgezette Academische Opleiding Vlaamse Interuniversitaire Raad Voltijds Equivalent Vrije Universiteit Brussel World Association of Public Opinion Research Zelfstandig Academisch Personeel Zelfstudiecentrum humane wetenschappen

15 Inhoud Voorwoord van de voorzitter van de VLIR 3 Voorwoord van de voorzitter van de visitatiecommissie 5 Lijst met afkortingen 11 Deel 1: Algemeen deel 15 I. De onderwijsvisitatie sociologie 17 II. Het referentiekader 23 III. De opleidingen in vergelijkend perspectief 35 IV. Tabellen met scores, onderwerpen en facetten 53 : Opleidingsrapporten 61 Bachelor- en masteropleidingen Sociologie Vrije Universiteit Brussel Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Universiteit Gent 149 Overige programma s Bachelor- en masteropleiding Sociaal-Economische Wetenschappen Master na master Quantitative Analysis in the Social Sciences Advanced master Social Policy Analysis 235 Bijlagen 257 Bijlage 1: Personalia van de leden van de visitatiecommissie 257 Bijlage 2: De bezoekschema s 263 Bijlage 3: Abstract Quantitative Analysis in the Social Sciences 273 Bijlage 4: Reactie van opleiding 277

16

17 Deel 1 Algemeen deel

18

19 IDe onderwijsvisitatie Sociologie 1 Inleiding In dit rapport brengt de visitatiecommissie Sociologie verslag uit van haar bevindingen over de academische bachelor- en masteropleidingen Sociologie aan de Katholieke Universiteit Leuven, de Universiteit Gent, de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen, de bachelor- en masteropleiding Sociaal-Economische Wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen en de masteropleidingen Quantitative Analysis in the Social Sciences aan de Katholieke Universiteit Brussel (i.s.m. Katholieke Universiteit Leuven) en Social Policy Analysis aan de Katholieke Universiteit Leuven (i.s.m. CEPS-INSTEAD), die zij in het voorjaar 2007, in opdracht van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) heeft bezocht. Dit initiatief kadert in de werkzaamheden van de VLIR op het vlak van de externe kwaliteitszorg, waarmee de Vlaamse universiteiten gevolg geven aan de decretale verplichtingen terzake. 2 De betrokken opleidingen Ingevolge haar opdracht heeft de visitatiecommissie bezocht: - van 14 februari t.e.m. 15 februari 2007: Katholieke Universiteit Brussel! Master na master Quantitative Analysis in the Social Sciences - van 7 maart t.e.m. 9 maart 2007: Vrije Universiteit Brussel! Bachelor en Master Sociologie - van 20 maart t.e.m. 23 maart 2007: Universiteit Antwerpen! Bachelor en Master Sociologie! Bachelor en Master Sociaal-Economische Wetenschappen De onderwijsvisitatie Sociologie 17 Deel 1

20 - van 26 maart t.e.m. 29 maart 2007: Katholieke Universiteit Leuven! Bachelor Politieke en Sociale Wetenschappen afstudeerrichting Sociologie! Master Sociologie! Master Social Policy Analysis - van 9 mei t.e.m. 11 mei 2007: Universiteit Gent! Bachelor en Master Sociologie De volgorde van de bezoeken is veelal bepaald door overwegingen van pragmatischorganisatorische aard. De commissie is er zich van bewust dat deze volgorde, zij het impliciet, een invloed kan hebben gehad op de visitatie. Ze heeft er evenwel zorgvuldig over gewaakt dat in alle opzichten vergelijkbare beoordelingen en adviezen tot stand kwamen. 3 De visitatiecommissie 3.1. Samenstelling De samenstelling van de visitatiecommissie Sociologie werd op 8 februari 2007 en 14 maart 2007 bekrachtigd door de Erkenningscommissie Hoger Onderwijs. De visitatiecommissie werd door de VLIR ingesteld tijdens de vergadering van 14 februari De commissie had de volgende samenstelling: Voorzitter: - Prof. dr. W.A. Arts, emeritus hoogleraar Algemene en Theoretische Sociologie, Universiteit van Tilburg Vakdeskundige leden: - Prof. dr. Bernhard Kittel, hoogleraar onderzoeksmethoden in de sociologie en politicologie, Universität Oldenburg - Prof. dr. Liliane Voyé, emeritus hoogleraar algemene sociologie, stadsociologie, sociologie van ruimtelijke ordening en sociologie van cultuur en godsdienst, Université Catholique de Louvain Vakdeskundig extra-lid ten behoeve van de visitatie Bachelor en Master Sociaal- Economische Wetenschappen: - Prof. dr. Luc Soete, hoogleraar internationale economische betrekkingen, Universiteit Maastricht en directeur UNU-MERIT Onderwijsdeskundig lid: - Prof. dr. J.L. Peschar, emeritus hoogleraar onderwijssociologie, Rijksuniversiteit Groningen 18 De onderwijsvisitatie Sociologie Deel 1

21 Student-leden: - Mevr. Stefanie Gheysen, studente Politieke en Sociale Wetenschappen afstudeerrichting Sociologie, Katholieke Universiteit Leuven - Dhr. Sikko Segaert, student Sociologie, Vrije Universiteit Brussel De studentleden hebben niet deelgenomen aan het bezoek en de beoordeling van de eigen opleiding. Mevr S. Gheysen heeft deelgenomen aan de bezoeken en beoordeling van de opleidingen van de Vrije Universiteit Brussel, de Universiteit Antwerpen en de Katholieke Universiteit Brussel. Gezien haar verbondenheid aan de opleiding Politieke en Sociale Wetenschappen afstudeerrichting Sociologie van de Katholieke Universiteit Leuven heeft zij noch deelgenomen aan het bezoek noch aan de beoordeling van de opleidingen van de Katholieke Universiteit Leuven. Dhr. S. Segaert heeft deelgenomen aan de bezoeken en beoordeling van de opleidingen van de Universiteit Gent en de Katholieke Universiteit Leuven. Gezien zijn verbondenheid aan de opleiding Sociologie van de Vrije Universiteit Brussel heeft hij noch deelgenomen aan het bezoek noch aan de beoordeling van de opleidingen van de Vrije Universiteit Brussel. Mevr. Magalie Van Lishout, stafmedewerker kwaliteitszorg verbonden aan de Cel Kwaliteitszorg van de VLIR, trad op als projectbegeleider voor de visitatie. Voor een kort curriculum vitae van de commissieleden wordt verwezen naar bijlage Taakomschrijving De opdracht aan de visitatiecommissie, die in het instellingsbesluit is omschreven, luidde als volgt: a. op basis van de door de faculteiten aan te leveren informatie en door middel van ter plaatse te voeren gesprekken, zich een oordeel te vormen over de kwaliteit van de opleiding (inclusief de kwaliteit van de afgestudeerden) en over de kwaliteit van het onderwijsproces (inclusief de kwaliteit van de onderwijsorganisatie), mede gelet op de eisen/verwachtingen die voortvloeien uit de facultaire taak iedere student voor te bereiden op de zelfstandige beoefening van de wetenschap of de beroepsmatige toepassing van wetenschappelijke kennis; b. het formuleren van aanbevelingen om te komen tot kwaliteitsverbetering; c. het beoordelen of de kwaliteit van de opleiding voldoet aan de beoordelingscriteria van het accreditatiekader en het geven van een integraal oordeel over de opleiding waarop de NVAO zich zal baseren bij de accreditatie. De onderwijsvisitatie Sociologie 19 Deel 1

22 3.3. Werkwijze Voorbereiding Ter voorbereiding van de visitatie werd aan de opleidingen gevraagd een uitgebreid zelfevaluatierapport op te stellen. De Cel Kwaliteitszorg van de VLIR heeft hiervoor een visitatieprotocol 1 ter beschikking gesteld, waarin de verwachtingen t.o.v. de inhoud van het zelfevaluatierapport uitgebreid beschreven zijn. De zelfevaluatierapporten volgen het accreditatiekader. Naast feitelijke beschrijvingen per onderwerp en per facet van het accreditatiekader wordt aan de opleidingen ook gevraagd hun toekomstperspectieven kenbaar te maken en een kritische sterkte-zwakte analyse op te nemen in het zelfevaluatierapport. Daarnaast wordt een aantal verplichte bijlagen opgenomen, zoals een beschrijving van het programma, studenten- en personeelstabellen, cursusbeschrijvingen, examenvragen, enz. De commissie ontvangt deze zelfevaluatierapporten en het visitatieprotocol een aantal maanden voor de eigenlijke bezoeken, waardoor zij voldoende gelegenheid krijgt deze documenten zorgvuldig te bestuderen en het eigenlijke bezoek grondig voor te bereiden. De commissieleden worden bovendien verzocht per opleiding een tweetal eindverhandelingen te selecteren uit een lijst van recente eindverhandelingen. De geselecteerde eindverhandelingen worden eveneens een aantal weken voor het eigenlijke bezoek door de Cel Kwaliteitszorg aan de commissieleden bezorgd. Elk commissielid heeft bijgevolg twee eindverhandelingen grondig gelezen vooraleer het bezoek aan de opleiding plaatsvindt. Tijdens de installatievergadering werden de commissieleden verder ingelicht over het visitatieproces en hebben zij zich concreet voorbereid op de af te leggen bezoeken. Verder heeft de commissie op deze vergadering een referentiekader geformuleerd (zie hoofdstuk II). Daarnaast werd het programma van de bezoeken opgesteld (zie bijlage 2) en werd een eerste bespreking gehouden van de zelfevaluatierapporten Bezoek aan de instellingen De tweede bron van informatie wordt gevormd door de gesprekken die de commissie tijdens haar bezoek aan de organiserende instellingen heeft gevoerd met alle geledingen die zijn betrokken bij het onderwijs. Ook wordt aan de opleidingen gevraagd als een derde bron van informatie om een veelheid aan documenten ter inzage te leggen ten behoeve van de commissie. Tijdens de bezoeken is voldoende tijd uitgetrokken om de commissie de gelegenheid te geven deze documenten grondig te bestuderen. De documenten die ter inzage van de commissie worden 1 Handleiding Onderwijsvisitaties VLIR/VLHORA. Brussel, februari 2005 (www.vlir.be). 20 De onderwijsvisitatie Sociologie Deel 1

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Manama s Economische wetenschappen Toegepaste economische wetenschappen Handelsingenieur

De onderwijsvisitatie Manama s Economische wetenschappen Toegepaste economische wetenschappen Handelsingenieur De onderwijsvisitatie Manama s Economische wetenschappen Toegepaste economische wetenschappen Handelsingenieur Een evaluatie van de kwaliteit van de master-na-masteropleidingen in de Economische wetenschappen,

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Pedagogische Wetenschappen - Sociale en Culturele Agogiek

De onderwijsvisitatie Pedagogische Wetenschappen - Sociale en Culturele Agogiek De onderwijsvisitatie Pedagogische Wetenschappen - Sociale en Culturele Agogiek Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen pedagogische wetenschappen en sociale en culturele agogiek aan de Vlaamse

Nadere informatie

Het referentiekader van de visitatiecommissie Informatica-Toegepaste Informatica-Computerwetenschappen 2009

Het referentiekader van de visitatiecommissie Informatica-Toegepaste Informatica-Computerwetenschappen 2009 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 INLEIDING Het referentiekader van de visitatiecommissie Informatica-Toegepaste

Nadere informatie

Master in het Sociaal werk

Master in het Sociaal werk Onderwijsvisitatie Master in het Sociaal werk Een evaluatie van de kwaliteit van de opleiding Master in het Sociaal werk De onderwijsvisitatie Master in het Sociaal werk Een gedrukte versie van dit rapport

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Politieke Wetenschappen

De onderwijsvisitatie Politieke Wetenschappen De onderwijsvisitatie Politieke Wetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de bachelor-, master- en master-na-masteropleidingen Politieke Wetenschappen aan de Vlaamse Universiteiten www.vlir.be Brussel

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen

De onderwijsvisitatie Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen De onderwijsvisitatie Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen in Vlaanderen www.vlir.be [Brussel

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Vergelijkende Cultuurwetenschappen

De onderwijsvisitatie Vergelijkende Cultuurwetenschappen De onderwijsvisitatie Vergelijkende Cultuurwetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de opleiding Vergelijkende Cultuurwetenschappen aan de Universiteit Gent www.vlir.be [Brussel - juni 2006] De

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Kunstwetenschappen en Archeologie

De onderwijsvisitatie Kunstwetenschappen en Archeologie Ravensteingalerij 27 B 1000 Brussel T +32 (0)2 792 55 00 F +32 (0)2 211 41 99 www.vlir.be administratie@vlir.be De onderwijsvisitatie Kunstwetenschappen en Archeologie De onderwijsvisitatie Kunstwetenschappen

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie master na master Geneeskunde

De onderwijsvisitatie master na master Geneeskunde De onderwijsvisitatie master na master Geneeskunde Een evaluatie van de kwaliteit van de master na masteropleidingen Arbeidsgeneeskunde, Bioethics, Gehandicaptenzorg / Handicapstudies, Jeugdgezondheidszorg,

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Oosterse Studies

De onderwijsvisitatie Oosterse Studies De onderwijsvisitatie Oosterse Studies Een evaluatie van de kwaliteit van de opleiding Oosterse Talen en Culturen aan de Universiteit Gent en de opleidingen Taal- en Regiostudies aan de Katholieke Universiteit

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Diergeneeskunde en Laboratory Animal Science

De onderwijsvisitatie Diergeneeskunde en Laboratory Animal Science De onderwijsvisitatie Diergeneeskunde en Laboratory Animal Science Een evaluatie van de kwaliteit van de bacheloropleiding in de Diergeneeskunde (Universiteit Antwerpen) en van de master-na-masteropleiding

Nadere informatie

Master in de Verpleegkunde en Vroedkunde

Master in de Verpleegkunde en Vroedkunde Vlaamse Vlaamse Hogescholenraad Onderwijsvisitatie Master in de Verpleegkunde en Vroedkunde Een onderzoek naar en evaluatie van de kwaliteit van de opleiding Master in de Verpleegkunde en Vroedkunde Brussel

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Filmstudies en Visuele Cultuur

De onderwijsvisitatie Filmstudies en Visuele Cultuur De onderwijsvisitatie Filmstudies en Visuele Cultuur Een evaluatie van de kwaliteit van de masteropleiding Filmstudies en Visuele Cultuur aan de Universiteit Antwerpen www.vlir.be Brussel December 2010

Nadere informatie

Nieuw accreditatiestelsel: de opleidingsbeoordeling

Nieuw accreditatiestelsel: de opleidingsbeoordeling Wie zijn wij? Patrick van den Bosch Expert Kwaliteitszorg Patrick.vandenbosch@vluhr.be Nieuw accreditatiestelsel: de opleidingsbeoordeling Wouter Teerlinck Expert Kwaliteitszorg Wouter.teerlinck@vluhr.be

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Biologie

De onderwijsvisitatie Biologie De onderwijsvisitatie Biologie Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Biologie en de master in Nematologie, de master in Mariene en Lacustriene Wetenschappen en de master in Ecologisch Marien

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Moraalwetenschappen

De onderwijsvisitatie Moraalwetenschappen De onderwijsvisitatie Moraalwetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Bachelor en Master in de Moraalwetenschappen van de Universiteit Gent www.vlir.be Brussel Juni 2010 V L I R

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Onderwijswetenschappen

De onderwijsvisitatie Onderwijswetenschappen De onderwijsvisitatie Onderwijswetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de bachelor Onderwijskunde van de Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk en de master Opleidings- en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Kwaliteitszorg en accreditatie

Kwaliteitszorg en accreditatie Infofiche Kwaliteitszorg en accreditatie Om kwaliteitsvol onderwijs te garanderen, worden opleidingen en instellingen beoordeeld. Enerzijds is er interne kwaliteitszorg die binnen de hogeschool of universiteit

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Bouwkunde/ Bachelor Ingenieurswetenschappen

De onderwijsvisitatie Bouwkunde/ Bachelor Ingenieurswetenschappen De onderwijsvisitatie Bouwkunde/ Bachelor Ingenieurswetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de bachelor- en masteropleidingen Bouwkunde en de bacheloropleiding Ingenieurswetenschappen aan de Vlaamse

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning. Ontwerp van accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Master of Science in de architectuur (master) van de Universiteit Antwerpen (na tijdelijke

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Geschiedenis. Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen in het domein Geschiedenis aan de Vlaamse universiteiten

De onderwijsvisitatie Geschiedenis. Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen in het domein Geschiedenis aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Geschiedenis Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen in het domein Geschiedenis aan de Vlaamse universiteiten www.vluhr.be Brussel - september 2012 De onderwijsvisitatie

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

De opleiding Master in de Internationale Betrekkingen en de Diplomatie van de Universiteit Antwerpen

De opleiding Master in de Internationale Betrekkingen en de Diplomatie van de Universiteit Antwerpen De onderwijsvisitatie Internationale Betrekkingen en Diplomatie De opleiding Master in de Internationale Betrekkingen en de Diplomatie van de Universiteit Antwerpen Verkorte procedure www.vlir.be Brussel

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Biochemie / Biotechnologie

De onderwijsvisitatie Biochemie / Biotechnologie VLIR Vlaamse Interuniversitaire Raad De onderwijsvisitatie Biochemie / Biotechnologie Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Biochemie / Biotechnologie aan de Vlaamse universiteiten

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Architectuur

De onderwijsvisitatie Architectuur De onderwijsvisitatie Architectuur Een evaluatie van de kwaliteit van de bachelor-, master- en master na masteropleidingen Architectuur aan de Vlaamse Universiteiten www.vlir.be Brussel Juli 2011 VLIR

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Medisch-Sociale Wetenschappen en Gerontologie

De onderwijsvisitatie Medisch-Sociale Wetenschappen en Gerontologie De onderwijsvisitatie Medisch-Sociale Wetenschappen en Gerontologie Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Medisch- Sociale Wetenschappen en Gerontologie aan de Vlaamse universiteiten

Nadere informatie

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE EEN KIJK VAN ONDERUIT Prof.dr. Rita Godyns, decaan Faculteit Toegepaste Taalkunde Hogeschool Gent Universiteit Gent Overzicht: situering van de opleiding het visitatieproces

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Verkeerskunde. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Verkeerskunde aan de Universiteit Hasselt

De onderwijsvisitatie Verkeerskunde. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Verkeerskunde aan de Universiteit Hasselt De onderwijsvisitatie Verkeerskunde Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Verkeerskunde aan de Universiteit Hasselt www.vluhr.be Brussel - oktober 2012 De onderwijsvisitatie Verkeerskunde

Nadere informatie

De opleiding Master na master in de Actuariële Wetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel

De opleiding Master na master in de Actuariële Wetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel Visitatie Actuariële Wetenschappen De opleiding Master na master in de Actuariële Wetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel Verkorte procedure www.vlir.be Brussel-december 2010 Exemplaren van dit

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen

De onderwijsvisitatie Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen De onderwijsvisitatie Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen aan de Vlaamse universiteiten

Nadere informatie

Uitbreiding studieomvang

Uitbreiding studieomvang Infofiche Uitbreiding studieomvang Om te voldoen aan internationale verwachtingen en de studiedruk te verlagen, werd de mogelijkheid gecreëerd de masteropleidingen in de humane wetenschappen te verlengen

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Economische Wetenschappen, Toegepaste Economische Wetenschappen, TEW Handelsingenieur en Zij-instroom EW TEW HI ZIJ (boek 1)

De onderwijsvisitatie Economische Wetenschappen, Toegepaste Economische Wetenschappen, TEW Handelsingenieur en Zij-instroom EW TEW HI ZIJ (boek 1) De onderwijsvisitatie Economische Wetenschappen, Toegepaste Economische Wetenschappen, TEW Handelsingenieur en Zij-instroom EW TEW HI ZIJ (boek 1) Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Sociale en Culturele Antropologie

De onderwijsvisitatie Sociale en Culturele Antropologie De onderwijsvisitatie Sociale en Culturele Antropologie Een evaluatie van de kwaliteit van de master en master-namasteropleidingen in de Sociale en Culturele Antropologie aan de Vlaamse Universiteiten

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Materiaalkunde Chemische Technologie

De onderwijsvisitatie Materiaalkunde Chemische Technologie De onderwijsvisitatie Materiaalkunde Chemische Technologie Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Materiaalkunde Chemische Technologie aan de Vlaamse universiteiten www.vlir.be Brussel

Nadere informatie

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur De sjabloon van het aanvraagdossier

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Biomedische Wetenschappen

De onderwijsvisitatie Biomedische Wetenschappen De onderwijsvisitatie Biomedische Wetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen biomedische wetenschappen, moleculaire levenswetenschappen, biomedische beeldvorming en biomedical research

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Farmaceutische Wetenschappen

De onderwijsvisitatie Farmaceutische Wetenschappen De onderwijsvisitatie Farmaceutische Wetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen in het domein Farmaceutische Wetenschappen aan de Vlaamse universiteiten www.vlir.be Brussel Juli 2011

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Rechten - Notariaat

De onderwijsvisitatie Rechten - Notariaat De onderwijsvisitatie Rechten - Notariaat Een Evaluatie van de Bachelor- en Masteropleidingen in de Rechten en de master na masteropleidingen Rechten en Notariaat aan de Vlaamse universiteiten [Brussel

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Communicatiewetenschappen

De onderwijsvisitatie Communicatiewetenschappen De onderwijsvisitatie Communicatiewetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de bachelor- en masteropleidingen Communicatiewetenschappen, de masteropleiding Informatie- en Bibliotheekwetenschap en

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze

Nadere informatie

Toerisme. Vlaamse Interuniversitaire Raad Vlaamse Hogescholenraad ONDERWIJSVISITATIE

Toerisme. Vlaamse Interuniversitaire Raad Vlaamse Hogescholenraad ONDERWIJSVISITATIE Vlaamse Interuniversitaire Raad Vlaamse Hogescholenraad ONDERWIJSVISITATIE Toerisme Een onderzoek naar en evaluatie van de kwaliteit van de opleiding master in het Toerisme Brussel november 2007 www.vlir.be

Nadere informatie

Toetsplan Bachelor CIW 2014-2015

Toetsplan Bachelor CIW 2014-2015 Toetsplan Bachelor CIW 2014-2015 BA 1 CIW Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 7 collegewekeweken blok 1 weken blok 2 weken blok 3 3 toetsweken 7 college- hertoetsweek 2 toetsweken 7 college- hertoetsweek 2 toetsweken

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Kerkelijk Recht

De onderwijsvisitatie Kerkelijk Recht De onderwijsvisitatie Kerkelijk Recht Een evaluatie van de kwaliteit van de masteropleidingen Master in samenleving, recht en religie en Master of Society, Law and Religion en de master-na-masteropleidingen

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Flanders Business School

De onderwijsvisitatie Flanders Business School De onderwijsvisitatie Flanders Business School Een evaluatie van de kwaliteit van de Executive Master of Business Administration met focus op Entrepreneurship aan de Flanders Business School, Antwerpen

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Opleidingsspecifiek deel Masteropleiding: Italiaanse taal en cultuur Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13

Nadere informatie

Begeleiding van de masterproef

Begeleiding van de masterproef Begeleiding van de masterproef Omschrijving De masterproef is het werkstuk waarmee een masteropleiding wordt afgerond. Het weerspiegelt de algemeen kritisch-reflecterende ingesteldheid of de onderzoeksingesteldheid

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Geneeskunde

De onderwijsvisitatie Geneeskunde De onderwijsvisitatie Geneeskunde Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen geneeskunde aan de Vlaamse universiteiten www.vlir.be [Brussel - december 2005] De onderwijsvisitatie Geneeskunde Een

Nadere informatie

Arteveldehogeschool. Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs. (professioneel gerichte bachelor)

Arteveldehogeschool. Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs. (professioneel gerichte bachelor) Arteveldehogeschool Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (professioneel gerichte bachelor) Accreditatie bestaande Opleiding NVAO Ontwerp van Accreditatierapport en besluit 2 december 2008 Inhoud

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we ons programma van toetsing ontworpen. Het programma van toetsing is gevarieerd en bevat naast kennistoetsen en beoordelingen

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

VLAAMSE INTERUNIVERSITAIRE RAAD DE ONDERWIJSVISITATIE PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN - SOCIALE EN CULTURELE AGOGIEK

VLAAMSE INTERUNIVERSITAIRE RAAD DE ONDERWIJSVISITATIE PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN - SOCIALE EN CULTURELE AGOGIEK VLAAMSE INTERUNIVERSITAIRE RAAD DE ONDERWIJSVISITATIE PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN - SOCIALE EN CULTURELE AGOGIEK Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingen pedagogische wetenschappen en sociale

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2016 Opleidingsspecifiek deel: Masteropleiding: Neerlandistiek Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13 van de Wet

Nadere informatie

Onderwijsvisitaties van de eerste academiserende opleidingen van de hogescholen afgerond

Onderwijsvisitaties van de eerste academiserende opleidingen van de hogescholen afgerond PERSBERICHT Onderwijsvisitaties van de eerste academiserende opleidingen van de hogescholen afgerond maandag 7 december 2009 van 14.00 tot 17.00 uur, Brussel Paleis der Schone Kunsten Volgens het structuurdecreet

Nadere informatie

Richtlijn voor het schrijven van een zelfevaluatierapport voor een beperkte opleidingsbeoordeling

Richtlijn voor het schrijven van een zelfevaluatierapport voor een beperkte opleidingsbeoordeling Richtlijn voor het schrijven van een zelfevaluatierapport voor een beperkte opleidingsbeoordeling Versie 1.0.3, 1 mei 2012 QANU (Quality Assurance Netherlands Universities) Catharijnesingel 56 Postbus

Nadere informatie

Toetsplan Bacheloropleiding Informatiekunde 2014-2015

Toetsplan Bacheloropleiding Informatiekunde 2014-2015 Toetsplan Bacheloropleiding 2014-2015 BA 1 IK Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 7 collegewekeweken 3 toetsweken 7 college- 2 blok 1 weken blok 2 weken blok 3 toetsweken blok 4 opdrachten schr. tent. schr. tent.

Nadere informatie

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Afgestudeerden van de opleiding hebben de onderstaande eindkwalificaties bereikt: I. Kennis Basiskennis en inzicht: 1. kennis van en inzicht in het

Nadere informatie

DEEL B van de onderwijs- en examenregeling voor de bacheloropleiding Duitse taal en cultuur, 2014-2015

DEEL B van de onderwijs- en examenregeling voor de bacheloropleiding Duitse taal en cultuur, 2014-2015 DEEL B van de onderwijs- en examenregeling voor de bacheloropleiding e taal en cultuur, 2014-2015 1 - Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze regeling bestaat uit deel A en

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Psychologie. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Psychologie aan de Vlaamse universiteiten

De onderwijsvisitatie Psychologie. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Psychologie aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Psychologie Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Psychologie aan de Vlaamse universiteiten www.vluhr.be Brussel - september 2012 De onderwijsvisitatie Psychologie

Nadere informatie

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST SAMENWERKINGSOVEREENKOMST werving kandidaat-student-commissieleden Algemeen Het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 4 april 2003 betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

betreffende het Onderwijs XXIII

betreffende het Onderwijs XXIII stuk ingediend op 2066 (2012-2013) Nr. 5 19 juni 2013 (2012-2013) Ontwerp van decreet betreffende het Onderwijs XXIII Amendementen Stukken in het dossier: 2066 (2012-2013) Nr. 1: Ontwerp van decreet Nr.

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Tandheelkunde. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Tandheelkunde aan de Vlaamse universiteiten

De onderwijsvisitatie Tandheelkunde. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Tandheelkunde aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Tandheelkunde Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Tandheelkunde aan de Vlaamse universiteiten www.vlir.be Brussel Juli 2011 VLIR Vlaamse Interuniversitaire

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Geschiedenis

De onderwijsvisitatie Geschiedenis Brussel, juni 2004 De onderwijsvisitatie Geschiedenis Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Geschiedenis aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Geschiedenis Een evaluatie van

Nadere informatie

Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2 de ronde

Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2 de ronde Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2 de ronde 25 januari 2013 Inhoud 1 Opzet 4 2 Generieke kwaliteitswaarborgen 4 2.1 Generieke kwaliteitswaarborg 1: beoogd eindniveau 4 2.2

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2010 Opleidingsspecifiek deel: Bacheloropleiding: Slavische talen en culturen Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel

Nadere informatie

Besluit. Oordeel en samenvattend advies van de visitatiecommissie De beoordeling betreft een verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Besluit. Oordeel en samenvattend advies van de visitatiecommissie De beoordeling betreft een verkorte procedure na tijdelijke erkenning. se a ccr ed tati eorga n t s att e Besluit Accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Bachelor of Arts in de taal- en letterkunde: combinatie

Nadere informatie

Opleiding Psychologie. Universiteit Gent. wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck. voorzitter Opleidingscommissie Psychologie

Opleiding Psychologie. Universiteit Gent. wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck. voorzitter Opleidingscommissie Psychologie Opleiding Psychologie Universiteit Gent wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck voorzitter Opleidingscommissie Psychologie wat? finaliteit van de opleiding... + universitaire opleiding Ψ: wetenschappelijke

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Logopedische en Audiologische Wetenschappen

De onderwijsvisitatie Logopedische en Audiologische Wetenschappen De onderwijsvisitatie Logopedische en Audiologische Wetenschappen Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen logopedische en audiologische wetenschappen aan de Vlaamse universiteiten www.vlir.be

Nadere informatie

U I T S P R A A K 1 3 0 5 5

U I T S P R A A K 1 3 0 5 5 U I T S P R A A K 1 3 0 5 5 van het College van beroep voor de examens van de Universiteit Leiden inzake het beroep van XXX, appellante tegen het Bestuur van de Faculteit der Geesteswetenschappen, verweerder

Nadere informatie

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS M.H.O. OP TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur Dit sjabloon met richtlijnen

Nadere informatie

VLAAMSE INTERUNIVERSITAIRE RAAD DE ONDERWIJSVISITATIE MATERIAALKUNDE - TOEGEPASTE SCHEIKUNDE

VLAAMSE INTERUNIVERSITAIRE RAAD DE ONDERWIJSVISITATIE MATERIAALKUNDE - TOEGEPASTE SCHEIKUNDE VLAAMSE INTERUNIVERSITAIRE RAAD DE ONDERWIJSVISITATIE MATERIAALKUNDE - TOEGEPASTE SCHEIKUNDE Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingen Materiaalkunde en Scheikunde aan de Faculteiten Toegepaste

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Scheikunde-Biochemie. Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Scheikunde en Biochemie aan de Vlaamse universiteiten

De onderwijsvisitatie Scheikunde-Biochemie. Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Scheikunde en Biochemie aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Scheikunde-Biochemie Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen Scheikunde en Biochemie aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Scheikunde-Biochemie Exemplaren

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Psychologie. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Psychologie aan de Vlaamse universiteiten

De onderwijsvisitatie Psychologie. Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Psychologie aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Psychologie Een evaluatie van de kwaliteit van de academische opleidingen Psychologie aan de Vlaamse universiteiten www.vluhr.be Brussel - september 2012 Bachelor of Science in de

Nadere informatie

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013 De OU kiest een nieuwe koers Lex Bijlsma 23 november 2013 Accreditatie en visitaties Bachelor Informatiekunde: gevisiteerd 4 april 2012 Accreditatie definitief 13 juni 2013 Master Software Engineering:

Nadere informatie

3 academische bachelor- en masteropleidingen. 3 instellingen in de Associatie K.U.Leuven. in de Beeldende Kunsten

3 academische bachelor- en masteropleidingen. 3 instellingen in de Associatie K.U.Leuven. in de Beeldende Kunsten studiegebied studiegebied O P L E I D I N G E N I N A S S O C I A T I E K. U. L. 3 instellingen in de Associatie K.U.Leuven 3 academische bachelor- en masteropleidingen Sint-Lucas Beeldende Kunst Gent

Nadere informatie

Visitaties in de hogescholen en universiteiten. VEP 7 december 2012

Visitaties in de hogescholen en universiteiten. VEP 7 december 2012 Visitaties in de hogescholen en universiteiten VEP 7 december 2012 1 Visitaties in de hogescholen en universiteiten 1. Situering van de visitaties in de kwaliteitsbewaking 2. Onderzoek van Belgische Rekenhof

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie dr. Steven Van Luchene [VLIR Cel Kwaliteitszorg] op weg naar accreditatie 1. routebeschijving: tno visita e accredita e 2. de meet: generieke

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Toetsplan Bacheloropleiding Kunsten, Cultuur en Media 2014-2015

Toetsplan Bacheloropleiding Kunsten, Cultuur en Media 2014-2015 Toetsplan Bacheloropleiding Kunsten, Cultuur en Media 2014-2015 JAAR 1 semester 1 Blok 1 Blok 2 titel code week 1-7 colleges Introduction to Audiovisual Culture continue toetsing, wekelijks verschillende

Nadere informatie

Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015. 23 april 2015

Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015. 23 april 2015 Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015 23 april 2015 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2508 CD The Hague The Netherlands T +31 (0)70 312 2300 info@nvao.net

Nadere informatie

STUDIEGIDS MASTER THEOLOGIE ALGEMEEN

STUDIEGIDS MASTER THEOLOGIE ALGEMEEN STUDIEGIDS MASTER THEOLOGIE ALGEMEEN Inhoud Eindkwalificaties... 2 Afstudeerrichtingen... 3 Structuur van de opleiding... 3 Beroepsperspectief... 3 Excellentietraject... 4 Toelating en inschrijving...

Nadere informatie

De onderwijsvisitatie Wiskunde

De onderwijsvisitatie Wiskunde Brussel, juni 2005 De onderwijsvisitatie Wiskunde Een evaluatie van de kwaliteit van de opleidingen wiskunde aan de Vlaamse universiteiten De onderwijsvisitatie Wiskunde Een evaluatie van de kwaliteit

Nadere informatie

Addendum (april 2014) bij de Handleiding onderwijsvisitatie Specifieke lerarenopleiding, Brussel, 2009

Addendum (april 2014) bij de Handleiding onderwijsvisitatie Specifieke lerarenopleiding, Brussel, 2009 Addendum (april 2014) bij de Handleiding onderwijsvisitatie Specifieke lerarenopleiding, Brussel, 2009 Nieuwe organisatiestructuur VLUHR Sinds 1 januari 2013 zijn de Cellen kwaliteitszorg van VLIR en VLHORA

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Programma van toetsing Versie 1.1 Con Amore B.V. Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we een nieuw programma van toetsing ontworpen. We zijn afgestapt van

Nadere informatie

DEEL B van de onderwijs- en examenregeling voor de bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen, 2014-2015

DEEL B van de onderwijs- en examenregeling voor de bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen, 2014-2015 DEEL B van de onderwijs- en examenregeling voor de bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze regeling bestaat uit

Nadere informatie