Informatie verzamelen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatie verzamelen"

Transcriptie

1 Informatie verzamelen. Lezen en studeren 2.2 Vragen stellen 4.3 Informatie halen uit boeken en tijdschriften, en van internet, dvd/video of tv 7.4 Interviewen 9.5 Enquête houden.6 Op excursie of werkbezoek gaan 3

2 2 Hoofdstuk Informatie verzamelen Wat is het? Hoe doe ik het?. Lezen en studeren Om op een goede en handige manier een artikel of boek of welke andere tekst dan ook te lezen, kun je een bepaalde manier van lezen toepassen: een leesstrategie. Een leesstrategie zegt iets over de manier waarop je een tekst gaat opnemen, een plan. Studeren gaat over je best voor iets doen, je beijveren en met aandacht, van nabij bekijken (volgens Van Dale). Studerend lezen is dus een actieve cognitieve bezigheid. z Voorbereiden Vraag je af waarom je de tekst wilt lezen. Is dit om: 5 te beoordelen of het de moeite waard is om verder te lezen? (zie stappenplan ORIËNTEREN); 5 antwoord te vinden op een korte vraag? (zie stappenplan ZOEKEN); 5 de grote lijn van een tekst te kennen? (zie stappenplan GLOBAAL LEZEN); 5 alles precies te weten? (zie stappenplan STUDEREND LEZEN); 5 een mening over de inhoud te geven? (zie stappenplan KRITISCH LEZEN). Zoek uit waar de tekst over gaat. Het is handig als je weet wat het doel is van een tekst. De meeste teksten over een serieus onderwerp zijn bedoeld om te informeren. Sommige reclameteksten lijken met opzet op informatieve teksten. Een voorbeeld hiervan is de zogenaamde advertorial zoals je die in een vakblad vindt. Zoek naar de hoofdzaken uit een tekst. Hoofdzaken zijn termen, begrippen en situaties. Bijzaken zijn definities, voorbeelden en beschrijvingen. Hoofdzaken zijn vaak te vinden op de volgende plaatsen: 5 de titel; 5 de ondertitel; 5 de lead (de vet of cursief gedrukte eerste alinea); 5 de tussenkopjes; 5 de laatste alinea; 5 opvallend gedrukte woorden ( cursief, vet of GROOT); 5 de illustraties (tekeningen, foto s of grafieken). Herken de alinea s : de tekst springt in, dat wil zeggen dat de tekst meer naar het midden staat. Er staat nieuwe informatie, vaak samengevat in een kernzin. Dit is vaak de eerste of de laatste zin. De kernzin bevat vaak de belangrijkste begrippen, de kernwoord en. Verbindingswoorden zijn voegwoorden tussen twee zinnen. Ze geven informatie over de betekenis van de tekst (omdat reden; doordat oorzaak; voordat, nadat tijd; en opsomming; of keuze; maar tegenstelling). De volgende ordening kom je vaak tegen in alinea s: 5 vroeger nu toekomst; 5 wat wie waar wanneer waarvoor; 5 probleem oorzaak doel actie resultaat; 5 probleem oorzaak gevolg conclusie; 5 probleem oplossing voordeel nadeel advies.

3 . Lezen en studeren 3 z Uitvoeren Volg het stappenplan van je keuze: k Leesstrategieën (stappenplannen) Stappenplan ORIËNTEREN 5 Lees de titel, de lead (de cursief of vetgedrukte eerste alinea), de tussenkopjes, de illustraties en veelvoorkomende woorden. 5 Bepaal of de tekst voor jouw doel geschikt is. 5 Ga, afhankelijk van je doel, verder met een van de volgende stappenplannen. Stappenplan ZOEKEN 5 Oriënteer je op de tekst volgens het stappenplan ORIËNTEREN. 5 Lees je vraag. 5 Zoek je antwoord door in de tekst te kijken naar tussenkopjes en anders gedrukte woorden. Zoek in de alinea s naar kernzinnen en kernwoorden. 5 Stop met lezen als je je antwoord gevonden hebt. Stappenplan GLOBAAL LEZEN 5 Oriënteer je op de tekst volgens het stappenplan ORIËNTEREN. 5 Lees de hele tekst door ( gewoon lezen, zoals in een leesboek). 5 Let op de titel, de lead, tussenkopjes en alinea s. 5 Noteer per alinea de belangrijkste zaken in steekwoorden. Of: 5 Markeer met een lichtgevende stift de belangrijkste zaken (markeer niet te veel, alleen de kernzin en kernwoorden). Stappenplan STUDEREND LEZEN 5 Neem de tekst door volgens het stappenplan GLOBAAL LEZEN. 5 Noteer per alinea de belangrijkste zaken in steekwoorden. Of: 5 Markeer met een lichtgevende stift de belangrijkste zaken. 5 Markeer niet te veel: beperk je tot de kernzin en kernwoorden. 5 Zoek de betekenis van de woorden die je niet kent. 5 Maak een samenvatting van elke alinea. 5 Verschillende manieren om een tekst samen te vatten zijn: 5 noteren van de hoofdzaken; 5 formuleren van je conclusies (geef de oorzaken en gevolgen aan); 5 maken van een schema (zie ook 7 par. 2.3 ), tekening of mindmap (een visueel schema) van de inhoud; 5 noteren van de kern (maximaal 30 woorden); 5 noteren van je mening over de tekst, met argumenten; 5 beschrijven van de hoofdzaken, conclusies en je mening aan een ander. Stappenplan KRITISCH LEZEN 5 Bestudeer de tekst volgens het stappenplan STUDEREND LEZEN. 5 Stel jezelf vragen over de tekst (is dit waar, waarom is dat zo, waarom is dit belangrijk, is dit logisch, wat zijn de feiten en wat de meningen, welke voor- en nadelen zijn er, is de informatie betrouwbaar, zijn er meer bronnen?, enzovoort). 5 Noteer je vragen en opmerkingen en je eigen mening.

4 4 Hoofdstuk Informatie verzamelen z Afronden Neem je vragen en opmerkingen bij de tekst en je mening mét argumenten mee naar je les of studieactiviteit. z Tips 5 Een goede voorbereiding is het halve werk: zorg dat je de juiste literatuur, volledig en goed leesbaar, tot je beschikking hebt. 5 Een goede houding en omgeving (muziek aan of juist uit?) en goede verlichting helpen bij aandachtig lezen. 5 Verdeel een grote hoeveelheid tekst in stukken en plan het lezen over een langere tijd. 5 Probeer uit wat jij prettig vindt: vragen en aantekeningen markeren en noteren in de tekst, in een schrijfblok of met behulp van een laptop. Of maak een schema of mindmap (zie 7 par. 2.3 ). 5 Uittreksels van boeken zijn te downloaden van verschillende websites (zie Link Uittreksels op de website). Vaak zijn er kosten aan verbonden. Ook kun je geld verdienen door het zelf plaatsen van samenvattingen. Het lezen van een samenvatting geeft doorgaans minder leerrendement dan het lezen van het boek en het zelf maken van een samenvatting (zie 7 par. 2.2 ). 5 Een cursus snellezen kan je helpen om je leestempo te verhogen en dingen beter te onthouden. Om te beoordelen hoe snel je nu leest zijn er diverse testen beschikbaar. Een voorbeeld vind je op de website (zie Test Snellezen ). Er zijn veel trainingen te vinden om te leren snellezen (zie Link Snellezen op de website). z Voorwaarden k Materialen Pen en papier of laptop, markeerstift. k Groepsgrootte Individueel. k Voorbereidingstijd Geen. k Uitvoeringstijd Afhankelijk van de gekozen leesstrategie: hoe grondiger, hoe meer tijd het vraagt. Bij studerend lezen kun je slechts een paar bladzijden per uur halen..2 Vragen stellen Wat is het? Vragen zetten je aan het denken. Vragen kun je stellen tijdens een gesprek, na het lezen van een tekst of bijvoorbeeld na het zien van een film. Om goede vragen te stellen, moet je rust en tijd nemen en (als je een gesprek voert) goed luisteren. Door goede vragen te stellen, laat je zien dat je open en belangstellend bent. Goede vragen brengen je vaak verder in je denken en je begrip.

5 .2 Vragen stellen 5 De socratische methode is een manier van kritisch vragen stellen om te bepalen of een stelling juist is. Socrates was een filosoof uit de Griekse oudheid. Deze methode staat kort uitgelegd bij Tips. z Voorbereiden Richtlijnen om goede vragen te maken helpen je bij je vraagstelling. Deze richtlijnen gaan over: 5 het soort vragen; 5 waar vragen over gaan; 5 technieken voor het stellen van vragen. Er zijn twee soorten vragen. 5 Open vragen beginnen met: wat, waar, wanneer en hoe. Ze laten de ander veel ruimte voor een antwoord: Hoe heb je het ervaren? 5 Gesloten vragen die je alleen met ja of nee kunt beantwoorden: Was het moeilijk? Gesloten vragen kunnen suggestieve vragen zijn, bijvoorbeeld: Dus jullie kunnen elkaar niet helpen? Vragen kunnen gaan over: 5 kennis/cognitie : feiten weergeven en beschrijven (Wat, wanneer en dergelijke); 5 gedrag : hoe heeft iemand een bepaalde taak gedaan (Wat heb je gedaan?); 5 hypothese : mogelijkheden onderzoeken (Wat zou jij doen als?); 5 inzicht : begrijpen, uitleggen en verklaren (Hoe, waarom); 5 toepassing : probleem oplossen, ontwikkelen (Laten zien hoe); 5 analyse : onderzoeken en bewijzen (Vergelijken, wat zijn verschillen of overeenkomsten?); 5 verbinden/samenvoegen : iets nieuws bedenken, creativiteit inzetten (Welk ontwerp, wat zou er gebeuren als?); 5 gevoel : de beleving onderzoeken (Hoe voelt het nu?); 5 evaluatie : concluderen, besluiten (Wat is het beste, wat gaan we verder doen?). Hoe doe ik het? k Technieken voor het stellen van vragen. Doorvragen is vragen om verduidelijking, aansluiten bij wat al eerder is gezegd: Kun je daar nog meer over vertellen? of Hoezo? 2. Herhalen doe je als je de laatste woorden van de ander vragend herhaalt. Het was alleen maar narigheid, dan zeg jij: Alleen maar narigheid? 3. Kritische vragen stellen helpt bij het kritisch nadenken: Is dat waar? of Waarom is dat zo? 4. Samenvatten is in eigen woorden weergeven wat de ander gezegd heeft. Dit gaat over een heel stuk, als een vorm van afronding. 5. Parafraseren is in eigen woorden herhalen wat de ander net gezegd heeft; daarmee controleer je of je begrepen hebt wat de ander gezegd heeft. Dit gaat over een klein stukje tekst dat de ander net verwoord heeft: Dus je zegt dat je gisteren een conflict met je begeleider had? z Uitvoeren Stel je vragen schriftelijk (bijvoorbeeld per mail) of mondeling in een gesprek.

6 6 Hoofdstuk Informatie verzamelen z Afronden Neem je vragen mee naar je les of studieactiviteit. z Tips 5 Gebruik in een gesprek het ezelsbruggetje LSD : luisteren, samenvatten en doorvragen. 5 Zorg ervoor dat je aansluit met je vragen op wat de ander vertelt. Als je spontaan opgewelde vragen stelt, kan het zijn dat je niet aansluit en dat de ander het gevoel krijgt dat je niet luistert. Bewaar deze vragen voor een later moment. 5 Pas op met waarom -vragen: deze kunnen bedreigend overkomen en het gevoel geven dat je de ander ter verantwoording roept. Dit hangt erg af van de toon waarop je de vraag stelt: een strenge toon geeft vaak een verdedigende reactie. 5 Voorkom suggestieve vragen: dit zijn vragen die het antwoord al in zich hebben ( Vind je dit ook een moeilijke situatie? ). 5 Stel geen vage vraag als je iets eng of moeilijk vindt; je nodigt de ander uit om onder het antwoord uit te komen. 5 Stel niet meerdere vragen tegelijk. Je gesprekspartner raakt hierdoor gemakkelijk in verwarring. 5 Vragen over emoties hebben vaak een introductie nodig, anders kan de ander zich erdoor overvallen voelen. 5 Gebruik de socratische methode, bijvoorbeeld in een tweegesprek, leergesprek of discussie. De socratische methode is een manier van kritisch vragen stellen om te bepalen of een stelling juist is. Socrates was een filosoof uit de Griekse oudheid. 5 Met deze methode zoek je vragenderwijs naar de verborgen wijsheid in de eigen ervaring. Doelen van deze manier van vragen stellen zijn: bewustmaken dat iemands opvattingen niet kloppen, iemand prikkelen tot nadenken en tot nieuwe denkbeelden en inzichten komen (zie Tool Socratische methode op de website). z Voorwaarden k Materialen Als je vragen schriftelijk voorbereidt: pen, papier of laptop. k Groepsgrootte Individueel, in tweetallen of in kleine groepen. k Voorbereidingstijd Afhankelijk van de vorm of opdracht: 5 vragen voorbereiden voor een gesprek: 0-30 minuten. 5 vragen bij een tekst: minuten. k Uitvoeringstijd Afhankelijk van de gekozen vorm of opdracht.

7 .3 Informatie halen uit boeken en tijdschriften, en van internet, dvd/video of tv 7.3 Informatie halen uit boeken en tijdschriften, en van internet, dvd/video of tv Boeken, tijdschriften, artikelen uit vakbladen, dvd/video of tv zijn goede informatiebronnen. De meeste zijn terug te vinden via zoekmachines en databanken op het internet. Deze informatiebronnen zijn bruikbaar als je gericht wilt zoeken naar ideeën, foto s wilt verzamelen of theorie wilt bestuderen. De informatie kun je daarna verwerken, bijvoorbeeld in een (film)verslag of presentatie. Wat is het? z Voorbereiden 5 Baken je onderwerp goed af en beperk je tot enkele trefwoorden. Zorg dat je weet wat je zoekt en waarom je het zoekt. 5 Verzamel de boeken, tijdschriften, dvd s of videomateriaal die je wilt gebruiken. Maak gebruik van internet, (digitale) bibliotheek, mediatheek. Internet is een bron en een middel om andere bronnen te vinden (zie ook 7 par. 7.2 ). 5 Gebruik materiaal dat niet ouder is dan vijf jaar. Als je in tijdschriften en kranten zoekt, beperk je dan tot een bepaalde periode, bijvoorbeeld het afgelopen kalenderjaar. Kortom: gebruik de recentste informatie. 5 Via de verschillende omroepen en YouTube (zie Link Tv-programma s op de website) is veel filmmateriaal via internet terug te zoeken. Ook de openbare bibliotheek en de mediatheek van je opleiding beschikken over audiovisueel materiaal. Dit is in te zien via een (online) catalogus. Hoe doe ik het? z Uitvoeren k Zoeken 5 Maak een eerste selectieronde: welke bronnen zijn bruikbaar? Leg de rest weg. 5 Lees de informatie door en vat samen wat je denkt te kunnen gebruiken. Kopieer desgewenst de artikelen of knip uit wat je nodig hebt. 5 Noteer direct waar je de informatie hebt gevonden. Maak een duidelijke bronvermelding. 5 De informatie die je gevonden hebt kun je in eigen woorden verwerken in je tekst, maar je kunt stukjes tekst ook letterlijk aanhalen. Je citeert dan iemand en dat vermeld je. 5 Bekijk eerst de gehele dvd/video of het tv-programma in het geheel en daarna in delen. Zet de band stil en vat samen wat je denkt te kunnen gebruiken. Als je het niet kunt opnemen, maak dan klad -aantekeningen terwijl je kijkt. Deze aantekeningen werk je meteen daarna uit. 5 Kopieer desgewenst filmpjes of maak een samenstelling van wat je nodig hebt. z Afronden 5 Controleer de gevonden informatie op tegenstrijdigheden of witte plekken in de informatie. Vul zo nodig de informatie aan uit nieuwe bronnen. Voeg een bronvermelding toe. 5 Als je beeldmateriaal gebruikt, zorg dan dat je beschikt over een goede selectie met een duidelijk begin- en eindpunt. 5 Controleer het beeldmateriaal op kwaliteit.

8 8 Hoofdstuk Informatie verzamelen z Tips 5 In de literatuurvermelding onder een artikel vind je vaak nuttige tips voor nieuwe boeken of tijdschriften waarin je verder kunt zoeken. 5 Vermeld altijd de naam van de krant of het tijdschrift en ook de datum van uitgave en de jaargang. Dat geldt voor tekst en ook voor foto s die je gebruikt. 5 Als je (achtergrond)informatie uit een boek haalt, zoek dan in de inhoudsopgave voorin of in het trefwoordenregister achterin. Het trefwoordenregister in tijdschriften zit meestal in de laatste uitgave van een jaargang. 5 Tekst kun je, net als foto s, als illustratiemateriaal gebruiken. Uiteraard met bronvermelding. 5 Als je specifieke informatie zoekt, bijvoorbeeld cijfermateriaal om je verhaal te ondersteunen, raadpleeg dan ook specifieke bronnen (CBS, RIVM enzovoort, zie Link Statistieken op de website). Vraag daarnaar in de mediatheek. 5 Zorg ervoor dat je wegwijs bent in het zoeksysteem van de mediatheek/bibliotheek. Welke soorten catalogi zijn er en welke wil je gebruiken (systematische catalogus, trefwoordencatalogus, auteurscatalogus, titelcatalogus)? 5 Je kunt ook online zoeken in digitale bibliotheken, databanken genaamd. Hogescholen hebben abonnementen op digitale vakbibliotheken die passen bij de eigen opleidingen. Het is vaak ook mogelijk om thuis in te loggen. 5 Soms zul je boeken of tijdschriften moeten reserveren. Niet al het materiaal mag uitgeleend worden en dat zul je dan ter plekke moeten beoordelen of kopiëren. 5 Vermeld bij videomateriaal altijd de naam van het programma of film, de maker en het jaar van uitkomen. 5 Als je specifieke informatie zoekt, bijvoorbeeld historische beelden, raadpleeg dan ook specifieke bronnen, zoals een historische vereniging, museum of stadsarchief. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum is bijvoorbeeld een modern multimediamuseum plus archief met een grote keuze uit de Nederlandse televisiegeschiedenis (zie Link Historische bronnen op de website). z Voorwaarden k Materialen Boeken, tijdschriften, kranten, vakbladen, dvd-speler, videorecorder en televisie, dvd s, videobanden, internetsites en televisieprogramma s. Eventueel opslaan op usbstick of uploaden naar dropbox/skydrive en laptop (inclusief de juiste software) om materiaal te bewerken. k Groepsgrootte Individueel, in tweetallen of kleine groepen. k Voorbereidingstijd minuten. k Uitvoeringstijd -8 uur.

9 .4 Interviewen 9.4 Interviewen Een interview is een vraaggesprek waarin je informatie over een thema verzamelt. Een interview is een van de manieren om data te verzamelen voor een onderzoek. Andere manieren zijn observatie, gebruik van vragenlijsten en documentonderzoek. Een interview is een goede manier om gevoelens, attitudes, kennis, houdingen en opinies te bevragen. Er zijn verschillende soorten interviews, bijvoorbeeld de losse vorm, zoals je die vaak op tv en radio hoort, en de interviews met een vastere vorm. De vragen zijn dan al meer of minder (semi)gestructureerd. In een enquête liggen de vragen helemaal vast. Een focusgroepinterview vindt groepsgewijs plaats om kennis en meningen over een bepaald onderwerp uit te wisselen. Wat is het? z Voorbereiden 5 Stel vast wat het doel van je interview is en welke gespreksthema s je wilt bespreken. 5 Houd rekening met de tijd die je beschikbaar hebt. 5 Bereid het gesprek voor door het maken van vragen (zie 7 par..2 ). 5 Stel vast welke structuur je wilt gebruiken tijdens het interview: 5 chronologische structuur: verleden > heden > toekomst; 5 probleemstructuur: probleem > oorzaken > gevolgen > oplossingen; 5 onderzoeksstructuur: probleemstelling > methode > resultaten > conclusies. 5 Maak desgewenst gebruik van specifieke literatuur (voorbeeld: Basisboek Enquêteren en gestructureerd interviewen of Basisboek Open interviewen (2006), beide van Baarda, D.B. en Goede, M.P.M. de. Houten: Wolters-Noordhoff). Bepaalde internetsites geven ook praktische informatie (zie Link Interviewen op de website). 5 Formuleer de vragen zo neutraal mogelijk en gebruik geen ingewikkelde taal. 5 Check je vragen met behulp van een checklist (zie Checklist Voorbereiding interview op de website). 5 Vraag feedback over de vragen die je hebt geformuleerd aan anderen (docent/ student). Pas de vragen zo nodig aan. 5 Breng een volgorde aan in de vragen. Stel eerst de algemene en inleidende vragen en daarna pas de vragen die dieper op het onderwerp ingaan. Zorg voor een goede openingsvraag. 5 Maak een afspraak met de juiste persoon, dat wil zeggen de persoon die jou de beste antwoorden/informatie kan geven. 5 Neem een blocnote, pen en papier of opnameapparatuur (in je mobiele telefoon?) en een fotocamera mee naar het interview. Voor het opnemen en fotograferen moet je natuurlijk wel eerst toestemming vragen. Hoe doe ik het? z Uitvoeren 5 Maak rustig kennis met de geïnterviewde en zorg voor een ontspannen sfeer. 5 Houd het interview binnen de gestelde tijd, met daarin de verschillende fasen: 5 introductie, waarin je het doel, de tijd die je hebt en je gespreksthema s vertelt; 5 midden, waarin je het thema verkent door doorvragen en samenvatten;

10 0 Hoofdstuk Informatie verzamelen 5 afsluiting, waarin je ruimte biedt aan de geïnterviewde voor een eventuele aanvulling en waarin je het gesprek samenvat. 5 Gebruik verschillende typen vragen door elkaar: 5 open vragen, waarop iemand een open antwoord kan geven (kost over het algemeen meer tijd); 5 gesloten vragen, die alleen met ja of nee te beantwoorden zijn (geschikt om de geïnterviewde een stellige uitspraak te ontlokken). 5 Spreek af hoe je met gegevens zult omgaan. Mag je namen gebruiken? 5 Wil de geïnterviewde het eindresultaat nog lezen voordat het gepubliceerd wordt? 5 Moeten er nog foto s worden gemaakt? Doe dit nu of maak een nieuwe afspraak. 5 Bedank de geïnterviewde voor zijn tijd en aandacht. z Afronden 5 Werk het interview zo snel mogelijk uit. Je weet dan beter hoe het gesprek is verlopen en wat de sfeer was. Ook je eigen aantekeningen begrijp je dan beter. 5 Zorg dat je de afspraak nakomt met de geïnterviewde over de inzage in het eindresultaat. z Tips 5 Het kan handig zijn om je gesprekspartner al op de hoogte te stellen van de thema s en de vragen die je wilt gaan stellen. Zo kan hij zich goed voorbereiden en voelt hij zich niet overvallen. 5 Als het moeilijk is om een afspraak te maken om iemand te ontmoeten voor een interview, kun je voorstellen een telefonisch interview op afspraak te houden. 5 Zorg ervoor dat je aansluit met je vragen op wat de ander vertelt. Als je de spontaan opgekomen vragen stelt, kan het zijn dat je niet aansluit en dat de ander het gevoel krijgt dat je niet luistert. Onthoud de andere vragen voor een later moment. 5 Pas ervoor op dat je geen waardeoordelen (afkeuringen of goedkeuringen) in je vragen stopt. Je moet je blijven concentreren op de informatie. Jouw mening is nu niet aan de orde. Voorkom dus ook discussie. 5 Vermijd suggestieve vragen waarin jij je eigen invulling geeft. 5 Vragen over emoties hebben vaak een introductie nodig, anders kan de ander zich erdoor overvallen voelen. 5 Als je met twee studenten een interview houdt, kun je de taken verdelen: de een vraagt en de ander noteert. Ook kun je elkaar aanvullen. 5 Een interview over hetzelfde thema met verschillende mensen kan uiteenlopende informatie opleveren. Dit kan boeiend vergelijkingsmateriaal zijn. 5 Als je wat meer ervaring hebt, kun je ook werken met een gespreksagenda. Je gebruikt dan geen uitgeschreven vragen voor je interview, maar alleen een lijstje met gesprekspunten. z Voorwaarden k Materialen Blocnote, pen, papier of opnameapparatuur, fotocamera.

11 .5 Enquête houden k Groepsgrootte Individueel of in tweetallen. k Voorbereidingstijd 30 tot 60 minuten. k Uitvoeringstijd 5 Interview afnemen: minuten. 5 Interview uitwerken: 2-3 uur..5 Enquête houden Een enquête is een vragenlijst met vastgestelde vragen die je aan verschillende mensen voorlegt. Door het houden van een enquête verzamel je informatie over een van tevoren bepaald thema (dataverzameling). Uit de antwoorden die je krijgt op de vragen, wil je conclusies trekken over het onderwerp dat je onderzoekt. Een evaluatieformulier na een lesperiode of module is ook een vorm van enquête. Een enquête kan mondeling of schriftelijk gehouden worden. Je kunt een enquête afnemen bij zomaar een groep mensen (willekeurig gekozen), zoals winkelend publiek, en bij mensen die bij een bepaalde groep horen, zoals lezers van een bepaald tijdschrift. Wat is het? z Voorbereiden 5 Stel vast wat het doel van je enquête is en welke onderwerpen daarin moeten voorkomen. Gaat het om het krijgen van informatie of om te onderzoeken of een bepaald idee/veronderstelling klopt? Zorg dat je weet wat je probleemstelling is. Als je het probleem dat je wilt onderzoeken helder hebt, weet je ook beter welke vragen je wilt stellen. 5 Bepaal je onderzoeksgroep, dat wil zeggen: bij wie ga je de enquête afnemen? Stel vast bij hoeveel mensen je minimaal en maximaal een enquête wilt afnemen om straks conclusies te mogen trekken. 5 Maak een plan van aanpak. Ga je met je vragenlijsten de straat op, bel je mensen of gebruik je een papieren of digitale vragenlijst? Hoe zorg je ervoor dat je zo veel mogelijk antwoorden krijgt ( = respons )? 5 Maak desgewenst gebruik van specifieke literatuur (voorbeeld: Basisboek Interviewen (202), Baarda, D.B. en Hulst, M. van der, Groningen: Noordhoff Uitgevers). Voor verdere informatie zie Link Interviewen op de website. 5 Bedenk van tevoren hoe je de informatie kunt verwerken voor het doel dat je jezelf gesteld hebt. 5 Maak vragen. Noteer eerst de algemene en inleidende vragen en daarna pas de vragen die dieper op het onderwerp ingaan. Maak een lijst met vragen waaruit je een keuze kunt maken. 5 Formuleer de vragen zo neutraal mogelijk en gebruik geen ingewikkelde taal. 5 Werk de enquête leesbaar en overzichtelijk uit. Zorg dat er voldoende ruimte is om de antwoorden op te schrijven of aan te kruisen. 5 Bedenk hoe je iemand bij wie je een enquête wilt afnemen wilt benaderen. Houd het vriendelijk en kort. Hoe doe ik het?

12 2 Hoofdstuk Informatie verzamelen 5 Vermenigvuldig de enquête of plaats hem in een digitale omgeving. 5 Check of je aan alles gedacht hebt voordat je aan de uitvoering begint (zie Checklist Voorbereiding enquête op de website). z Uitvoeren 5 Geef een korte introductie (mondeling, schriftelijk/digitaal). 5 Houd de mondelinge enquête binnen de gestelde tijd. 5 Ga zorgvuldig om met de gegevens die je verzamelt. Bewaak waar nodig de privacy van mensen. 5 Houd bij hoeveel enquêtes je afneemt, uitzet of opstuurt en hoeveel antwoorden je krijgt. 5 Bedank de geënquêteerde voor zijn tijd en medewerking. z Afronden 5 Werk de enquêtes uit. Kijk of je verbanden kunt leggen tussen de verschillende uitkomsten. Trek conclusies. 5 Verwerk je bevindingen in een verslag. Vermeld hoeveel personen gereageerd hebben en dus in je onderzoek betrokken zijn. Vermeld ook hoeveel personen niet gereageerd hebben. Leg uit wat je probleemstelling of je veronderstelling was en welke conclusies je nu denkt te kunnen trekken. Kun je aanbevelingen geven op grond van de uitkomsten? Heeft het zin verder onderzoek te doen? z Tips 5 Houd bij het maken van vragen het doel van je enquête goed in de gaten. Bereik je dat met deze vragen? Zijn de vragen duidelijk? 5 Stel je open vragen, waarop iemand een open antwoord kan geven, of gesloten vragen, die alleen met ja of nee te beantwoorden zijn, of gebruik je ze door elkaar? Het is handig om de verschillende soorten vragen bij elkaar te zetten. 5 Kun je bij open vragen het antwoord opschrijven terwijl iemand je antwoord geeft? 5 Geef mensen die je hebt ondervraagd de gelegenheid om zelf iets in te vullen of aan te vullen. 5 Beperk het gebruik van open vragen, omdat het verwerken van de gegevens vaak veel tijd kost en de antwoorden soms moeilijk te verklaren zijn. 5 Een lange enquête nodigt niet erg uit om mee te doen. Voor een korte enquête zijn mensen gemakkelijker over te halen. 5 Het is raadzaam de enquête eerst bij enkele personen als proef af te nemen. Dat geeft jou de mogelijkheid om nog enkele vragen bij te stellen. 5 Bedenk dat mensen niet altijd moeite willen doen voor een enquête. Maak het ze zo gemakkelijk mogelijk. Stuur bijvoorbeeld bij een papieren vragenlijst een antwoordenvelop met porto mee. 5 Je kunt de medewerking om deel te nemen aan een enquête stimuleren door na afloop een kleine beloning te geven of iets onder de deelnemers te verloten. 5 Pas ervoor op dat je bij een mondelinge enquête geen waardeoordelen (afkeuringen of goedkeuringen) in je vragen stopt. Je moet je blijven concentreren op de informatie. Jouw mening is nu niet aan de orde. 5 Vragen over emoties hebben vaak een introductie nodig (in de tekst of mondeling toegelicht), anders kan de ander zich erdoor overvallen voelen.

13 .6 Op excursie of werkbezoek gaan 3 5 Als het moeilijk is om iemand te ontmoeten voor een enquête, kun je voorstellen een telefonische enquête op afspraak te houden. 5 Een schriftelijke enquête kan per mail verstuurd worden, maar ook op internet geplaatst worden. 5 Bij mondelinge enquêtes kan het handig zijn om met antwoordkaarten te werken, waarop de verschillende mogelijkheden staan die een geënquêteerde kan kiezen. Een lange opsomming is namelijk lastig te onthouden. z Voorwaarden k Materialen Blocnote, pen, papier of (digitale) enquêteformulieren. k Groepsgrootte Individueel of in tweetallen. k Voorbereidingstijd -4 uur. k Uitvoeringstijd 5 (Mondeling) enquête afnemen: 5-20 minuten. 5 Enquête uitwerken: 2-4 uur..6 Op excursie of werkbezoek gaan Een excursie is een voorbereide en doelgerichte reis naar een plaats die raakvlakken heeft met je beroep. Met een werkbezoek bezoek je de werkplek zelf. Het doel van beide bezoeken is dat je informatie kunt verzamelen en dat je ziet hoe bepaalde zaken in de praktijk werken. Wat is het? z Voorbereiden 5 Bepaal het doel en het thema van de excursie of het werkbezoek. 5 Bereid je voor op het onderwerp door het lezen van literatuur, folders, bekijken van websites, films, foto s. 5 Vorm zo nodig groepjes. Maak afspraken over wat je tijdens je bezoek gaat doen. 5 Zorg dat je de benodigde materialen beschikbaar hebt om foto s te maken, te observeren, verslag te doen, gesprekken te voeren, te interviewen enzovoort. 5 Maak afspraken over hoe je het bezoek zult gaan verwerken, bijvoorbeeld in een presentatie of een verslag. 5 Bereid je voor op de organisatie van het bezoek. Regel de volgende zaken goed (zie hiervoor ook het Format Excursie op de website): a. een tijdsplanning (duur, start en einde); b. de reis en het vervoer; c. eten en/of drinken; d. de financiën; e. de communicatie over de excursie of het werkbezoek; f. de reisdocumenten en ID-kaart/paspoort. Hoe doe ik het?

14 4 Hoofdstuk Informatie verzamelen z Uitvoeren 5 Ga op pad: ga op excursie of op werkbezoek. 5 Kijk en luister aandachtig. Richt je aandacht vooral op zaken die je alleen ter plekke te weten kunt komen of kunt zien. 5 Doe de activiteiten zoals je die hebt afgesproken in de voorbereiding. 5 Bedank (als dat van toepassing is) de mensen die je/jullie ontvangen hebben voor hun tijd en inzet. 5 Vraag zo nodig de begeleidend docent om uitleg of om hulp bij het oplossen van problemen. z Afronden 5 Werk zo snel mogelijk je aantekeningen uit, liefst dezelfde dag, en vul de informatie aan met behulp van andere bronnen als die onvolledig of onduidelijk is. Schrijf de bronnen niet over, dat kost te veel tijd, maar controleer ze wel op leesbaarheid. 5 Bereid je vervolgens voor op de verwerking van het bezoek, zoals je die in de voorbereiding hebt afgesproken. z Tips 5 Wees actief in de voorbereiding. Dit heeft als voordeel dat je niet voor verrassingen komt te staan. Ook kun je zo je invloed gebruiken om het programma naar je hand te zetten. Zo zal het beter passen bij wat jij wilt of nodig hebt. 5 Een overladen programma werkt niet prettig. Kijk goed of er voldoende tijd is voor elk onderdeel. Liever wat minder activiteiten met genoeg tijd en ontspanning dan meer activiteiten en daardoor stress. 5 Wees je ervan bewust dat je door je werkbezoek of excursie jezelf als persoon laat zien, maar ook dat je je opleiding vertegenwoordigt. Hoe wil jij overkomen? Hoe wil jij je opleiding vertegenwoordigen? Stem daar je gedrag op af. 5 Maak afspraken binnen de groep over bereikbaar zijn en wat je moet doen als je iemand kwijt bent. 5 Er zijn instellingen en bedrijven die ingesteld zijn op het ontvangen van groepen. Als er al een bepaald programma is, hoef je niet het wiel opnieuw uit te vinden. 5 Als je zelf foto s gaat maken: kijk nog eens bij 7 par Als je informatie nodig hebt voor een verslag, zorg dan dat je al in grote lijnen een idee hebt hoe de opbouw ervan zal zijn. 5 Vergoedt de school de (reis)kosten die je maakt voor dit bezoek? Bewaar dan de bewijzen zoals bonnetjes en treinkaartjes. 5 Een educatieve speurtocht kan een variant zijn om een bepaalde omgeving te leren kennen: een centrale bibliotheek of een historische binnenstad. 5 Omgekeerd kan ook: een gastdocent uit het werkveld binnen de school halen. Aandachtspunten zijn dan: weten wie er komt, helpen de gast te ontvangen, vragen voorbereiden die je tijdens het college kunt stellen en na afloop de gast (met presentje) bedanken en uitgeleide doen.

15 .6 Op excursie of werkbezoek gaan 5 z Voorwaarden k Materialen Pen en papier, fototoestel. k Groepsgrootte -00 deelnemers. k Voorbereidingstijd Afhankelijk van de bestemming. k Uitvoeringstijd Minimaal twee uur; verder is het afhankelijk van de bestemming en de duur van het bezoek. z Op de website Test 5 Snellezen Format 5 Excursie Checklist 5 Voorbereiding interview 5 Voorbereiding enquête Tool 5 Socratische methode Link 5 Uittreksels 5 Tv-programma s 5 Statistieken 5 Historische bronnen 5 Interviewen

1 Informatie verzamelen

1 Informatie verzamelen 1 Informatie verzamelen 1 Lezen Wat is het? Om op een goede en handige manier een artikel uit een tijdschrift of welke andere tekst dan ook te lezen kun je een bepaalde manier van lezen toepassen: een

Nadere informatie

1 Informatie verzamelen

1 Informatie verzamelen 1 Informatie verzamelen 1.1 Lezen Wat is het? Om op een goede en handige manier een artikel uit een tijdschrift of welke andere tekst dan ook te lezen kun je een bepaalde manier van lezen toepassen: een

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal.

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal. & OHHUOLQJHQKDQGOHLGLQJ LQOHLGLQJ Het sectorwerkstuk staat voor de deur. Misschien heb je er al slapeloze nachten van, misschien lijkt het je de leukste opdracht van je hele opleiding. Eindelijk iets leren

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan 1. Globaal lezen a. Lees eerst altijd een tekst globaal. Dus: titel, inleiding, tussenkopjes, slot en bron. b. Denk na over het onderwerp,

Nadere informatie

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken.

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Weekschema maken Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Leer en oefen: Neem samen me de docent/assistent het fotoboek de

Nadere informatie

Techniekkaart: Het houden van een interview

Techniekkaart: Het houden van een interview WAT IS EEN INTERVIEW? Een interview is een vraaggesprek. Wat een interview speciaal maakt, is dat je met een interview aan informatie kunt komen, die je niet uit boeken kunt halen. Als je de specifieke

Nadere informatie

BRONNENONDERZOEK 2010/2011

BRONNENONDERZOEK 2010/2011 Bronnenonderzoek Namen Begeleiders Informatie verzamelen : inleiding Om informatie te verzamelen zul je verschillende bronnen moeten raadplegen. Al zoekende zul je merken dat er bronnen zijn waarvan je

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Werkboek Maatschappelijke stage. Stichting Oude Groninger Kerken

Werkboek Maatschappelijke stage. Stichting Oude Groninger Kerken Werkboek Maatschappelijke stage Stichting Oude Groninger Kerken 2011 Inhoud: Inleiding Wat is de SOGK? Wat ga je doen? Voorbereiding Uitvoering Verwerking Evaluatie Bijlagen p3 p X p X p X p X p X p x

Nadere informatie

Voorbeeld Praktijkopdracht. Commercieel medewerker binnendienst niveau 3. Betreft: Verzamelen van klant-, product- en/of marktinformatie

Voorbeeld Praktijkopdracht. Commercieel medewerker binnendienst niveau 3. Betreft: Verzamelen van klant-, product- en/of marktinformatie Voorbeeld Praktijkopdracht Commercieel medewerker binnendienst niveau 3 Betreft: Verzamelen van klant-, product- en/of marktinformatie Kwalificatiedossier Commercieel medewerker 2011-2012 Kwalificatie

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

HALLO WERELD WERKSTUK

HALLO WERELD WERKSTUK HALLO WERELD WERKSTUK Opdracht Maak een werkstuk over China, het onderwerp van het boek De Parel en De Draak. Beschrijf verschillende aspecten van het land en maak je werkstuk zo afwisselend mogelijk.

Nadere informatie

Kennismaken met de beroepsbeoefenaar

Kennismaken met de beroepsbeoefenaar Kennismaken met de beroepsbeoefenaar Tijdens je oriëntatie bij een bedrijf kom je verschillende beroepsbeoefenaars tegen. Om meer te weten te komen over de beroepsmogelijkheden in de techniek, ga je interviews

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

Spreken - Presenteren HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52520

Spreken - Presenteren HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52520 Spreken - Presenteren HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52520 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2010-2011

Sectorwerkstuk 2010-2011 Sectorwerkstuk 2010-2011 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016

PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016 PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016 Beste 5 VWO-er, Onderdeel van je eindexamen is het maken van een profielwerkstuk (kortweg PWS). Het PWS vormt de afsluiting van een kennis- en vaardigheidsproces dat je gedurende

Nadere informatie

Gebruikerstest voor de arbocatalogus

Gebruikerstest voor de arbocatalogus Gebruikerstest voor de arbocatalogus Het is goed om een website, voordat deze wordt opengesteld voor alle gebruikers, te laten uittesten door een aantal betrokkenen. Een mogelijkheid is het uitzetten van

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Leerlijn Leeslink niveau 3 (groep 7-8) schooljaar 2013-2014

Leerlijn Leeslink niveau 3 (groep 7-8) schooljaar 2013-2014 Startles 35 Introductieles Het vak begrijpend en studerend lezen. Wat houdt het in? Wat heb je er aan? Nu en straks op de middelbare school? de 1 36 De leerling kan: - verschillende leesdoelen noemen -

Nadere informatie

Films kijken op internet: verboden of niet?

Films kijken op internet: verboden of niet? Les over auteursrecht tekst niveau A Films kijken op internet: verboden of niet? Veel mensen kijken graag naar films. Jij ook? Als je zin hebt om een film te zien, kun je natuurlijk naar de bioscoop gaan.

Nadere informatie

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT?

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? Wim Biemans Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Economie & Bedrijfswetenschappen 4 juni, 2014 2 Het doen van wetenschappelijk onderzoek Verschillende

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Schriftelijke schrijfcursus op basis van De kleine prins

Schriftelijke schrijfcursus op basis van De kleine prins Schriftelijke schrijfcursus op basis van De kleine prins Een impressie Schrijven naar aanleiding van het verhaal van de kleine prins, hoe doe je dat? Ik kan er veel over schrijven en vertellen, maar het

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Onderzoeksboekje. Klas: Namen:

Onderzoeksboekje. Klas: Namen: Onderzoeksboekje Klas: Namen: De onderdelen van de onderzoekscyclus: 1. Introductie 2. Verkennen 3. Opzetten onderzoek 4. Uitvoeren onderzoek 5. Concluderen 6. Presenteren 7. Verdiepen/verbreden 2 Science

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Het voeren van een evaluatiegesprek

Het voeren van een evaluatiegesprek OPDRACHTFORMULIER Het voeren van een evaluatiegesprek Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent of je docent.

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2012-2013

Sectorwerkstuk 2012-2013 Sectorwerkstuk 2012-2013 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Voor deze enquête bevragen jullie minstens 25 personen

Voor deze enquête bevragen jullie minstens 25 personen TIPS VOOR ENQUÊTES 1. Opstellen van de enquête 1.1 Bepalen van het doel van de enquête Voor je een enquête opstelt denk je eerst na over wat je wil weten en waarom. Vermijd een te ruime omschrijving van

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2 Wat? Datum? Aftrek punten paraaf? Hoofdvragen & deelvragen - ½ punt Bronnen (2 verscheidene) - 1 punt 1 e versie - 2 punten Beoordeling (klasgenoot) - ½

Nadere informatie

In tien stappen een goede spreekbeurt en zonder stress

In tien stappen een goede spreekbeurt en zonder stress Spreekbeurten leerzoqm? Nou en of! In tien stappen een goede spreekbeurt en zonder stress Naam: Werkboekje groep 7-8 www.proxisbullelin.nl, joorgong 29, nummer 3 a Spreekbeurten leerzoom? Nou en oí! Stap

Nadere informatie

Leerlijn Leeslink niveau 3 (groep 7-8) schooljaar 2013-2014

Leerlijn Leeslink niveau 3 (groep 7-8) schooljaar 2013-2014 Startles 35 Introductieles Het vak begrijpend en studerend lezen. Wat houdt het in? Wat heb je er aan? Nu en straks op de middelbare school? de 1 36 De leerling kan: - verschillende leesdoelen noemen -

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK HAVO 5

PROFIELWERKSTUK HAVO 5 PROFIELWERKSTUK HAVO 5 Beste eindexamenkandidaat, In je eindexamenjaar moet je een profielwerkstuk (kortweg PWS) schrijven. Het PWS vormt de afsluiting van een kennis- en vaardigheidsproces dat je gedurende

Nadere informatie

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën 8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een sectorwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een sectorwerkstuk

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? aardrijkskunde, praktische opdracht

What s up Zuiderzeeland? aardrijkskunde, praktische opdracht What s up Zuiderzeeland? Aardrijkskunde praktische opdracht praktisch onderzoek in zuiderzeeland 4 HV Naam: Klas: In dit onderdeel ga je zelf met je groepje op onderzoek. Je hebt geleerd dat Waterschap

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Leerstofoverzicht Lezen in beeld

Leerstofoverzicht Lezen in beeld Vaardigheden die bij één passen, worden in Lezen in beeld steeds bij elkaar, in één blok aangeboden. Voor Lezen in beeld a geldt het linker. Voor Lezen in beeld b t/m e geldt het rechter. In jaargroep

Nadere informatie

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 HANDLEIDING SECTORWERKSTUK Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 - INHOUDSOPGAVE - -------------------- Uitleg & Theorie -------------------- Stappenplan sectorwerkstuk 3 FASE 1:

Nadere informatie

MEDIACONTACT SITUATIE

MEDIACONTACT SITUATIE MEDIACONTACT Wilco Bontenbal SITUATIE U, als manager, krijgt ongetwijfeld wel eens te maken met de. Daarom is het belangrijk om inzicht te krijgen in uw natuurlijke stijl van optreden in de en uw voorkeur

Nadere informatie

INTERVIEWTECHNIEKEN. Tjepke Zijlstra

INTERVIEWTECHNIEKEN. Tjepke Zijlstra + INTERVIEWTECHNIEKEN Tjepke Zijlstra + INTERVIEW n Een interview is: n het verzamelen van informatie; n uit mededelingen van een ondervraagde persoon of personen; n ter beantwoording van één of meer vooraf

Nadere informatie

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van:

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: LEREN LEREN LEREN een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: 1. DICTEE 2. TAFELS 3. VRAGEN EN OPDRACHTEN 4. STUKKEN TEKST (bijv. hoofdstuk

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

taal portfolio Checklist B1

taal portfolio Checklist B1 taal portfolio Checklist B1 Inhoud bladzijde 3 bladzijde 4 Vul eerst je naam in Checklist Zo gebruik je deze checklist Je kunt deze checklist op de computer invullen en daarna printen. Je kunt ook de checklist

Nadere informatie

Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 1. TechnOV. Zennelaan 51-53. School voor wetenschap en technologie

Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 1. TechnOV. Zennelaan 51-53. School voor wetenschap en technologie Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 1 TechnOV Zennelaan 51-53 School voor wetenschap en technologie Naam: Klas: Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 2 1. Organiseren en verkennen 1.1

Nadere informatie

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je sectorwerkstuk? Dan is het misschien interessant voor je. Sectoren Volg je de sector Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan kijken we vooral naar de

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016 Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Opdracht 4 Stappenplan 4 Logboek 8 Overzicht van taken 9 Langetermijnplanning 10 Overzicht informatiebronnen profielkeuze 13 2 INLEIDING

Nadere informatie

VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID

VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID Maak een mindmap of schema van een tekst ga je dan doen? Naar aanleiding van een titel, ondertitel, plaatjes en of de bron van de tekst ga je eerst individueel (en

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Naam:. Handleiding voor de leerling

Naam:. Handleiding voor de leerling Naam:. Handleiding voor de leerling Inleiding Sommige leerlingen weten al lang wat ze na het VMBO willen doen. Anderen nog steeds niet. Een goede keuze is moeilijk, want wat weet je eigenlijk van je toekomstige

Nadere informatie

Awards Formulieren voor het opzetten en uitvoeren van een project. Formulier 1: Onderzoeksformulier voor het uitwerken van de verschillende stappen

Awards Formulieren voor het opzetten en uitvoeren van een project. Formulier 1: Onderzoeksformulier voor het uitwerken van de verschillende stappen Awards Formulieren voor het opzetten en uitvoeren van een project Formulier 1: Onderzoeksformulier voor het uitwerken van de verschillende stappen Schrijf je eigen onderzoeksplan Waar gaat het over? Omschrijf

Nadere informatie

Leerlijn Leeslink niveau 2 (groep 5-6) Schooljaar 2012-2013

Leerlijn Leeslink niveau 2 (groep 5-6) Schooljaar 2012-2013 Startles 35 Introductieles Het vak begrijpend en studerend lezen. Wat houdt het in? Wat heb je er aan? de 1 36 De leerling kan: - vertellen waarom hij een tekst leest - een leesdoel kiezen 1 37 De leerling

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids?

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? WERKBOEK WIKIKIDS Welkom bij het werkboek van WikiKids. In dit werkboek staan opdrachten waarmee je stap voor stap leert werken met WikiKids. Er staan 15 opdrachten

Nadere informatie

Leren leren : geschiedenis

Leren leren : geschiedenis Leren leren : geschiedenis A. In klas 1) actief meewerken Als je actief meewerkt in de klas, spaar je thuis heel wat tijd uit! = nadenken over vragen, proberen te antwoorden, vragen stellen over onderdelen

Nadere informatie

FASE 1: WAT KAN ER BETER?

FASE 1: WAT KAN ER BETER? FASE 1:? Wat? Wie? Wanneer? Hoe lang? In de eerste maand gaan jullie bekijken wat er beter kan op school! Met het hele team en de begeleider. Dit is de start van het project. Deze fase duurt ongeveer acht

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 h/v de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 h/v de betekenis

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren

Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren handleiding onderzoek doen op internet pagina 1 Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren Het opstellen van een goede probleemstelling bij een onderwerp is leuk werk, maar ook lastig. Het kan veel tijd

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

Stap 4: Indeling maken

Stap 4: Indeling maken Stap 1: Het kiezen van een onderwerp Kies een onderwerp dat je aanspreekt of waar je veel van af weet of waar je graag meer over te weten wilt komen. Klaar? Kleur vakje 1 van het stappenblad. Stap 2: Materiaal

Nadere informatie

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. OPDRACHTFORMULIER Gesprekken voeren 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. 2 Kijk in de bronnen welke informatie

Nadere informatie

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media Opleiding Interactieve Media Inhoud Inleiding presenteren 1. Voorwerk 2. Middenstuk 3. Begin presentatie 4. Einde presentatie 5. Visuele middelen 6. Non-verbale communicatie 7. Opdracht 8. Criteria 1.

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen

Het verkoop-adviesgesprek. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Verkopen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over verkopen aan en adviseren van gasten in horecabedrijven. Oftewel: het verkoopadviesgeprek. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Onderzoeksvraag Uitkomst

Onderzoeksvraag Uitkomst Hoe doe je onderzoek? Hoewel er veel leuke boeken zijn geschreven over het doen van onderzoek (zie voor een lijstje de pdf op deze site) leer je onderzoeken niet uit een boekje! Als je onderzoek wilt doen

Nadere informatie

Tips bij cognitieve stoornissen

Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Problemen in het denken worden ook wel cognitieve stoornissen genoemd. De meest voorkomende klachten zijn: - Aandachts- en concentratieproblemen.

Nadere informatie

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013 Vraag het de patiënt En: Durf te luisteren Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach Zwolle 4 februari 2013 Instructie voor tafelbegeleiders bij de thema-avonden georganiseerd door de DVN in samenwerking

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

Beeld en opmaak vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Beeld en opmaak vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 19 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74544 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT!

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT! 1 OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE VERGADERAARS ALERT! Richard Broer trainer/adviseur IS VERGADEREN HET JUISTE INSTRUMENT? 2 Ja! Iedereen tegelijk op de hoogte Korte tijd nodig Synergetische

Nadere informatie

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A 4 opdrachten! 60 minuten! Bij iedere opdracht zet iemand zijn wekker/ chronometer (op gsm of uurwerk), zodat je zeker niet veel langer dan een kwartier bezig bent.

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Voorbeeld Praktijkopdracht. Betreft: Verzamelen van klant-, product- en/of marktinformatie

Voorbeeld Praktijkopdracht. Betreft: Verzamelen van klant-, product- en/of marktinformatie Voorbeeld Praktijkopdracht (Junior) accountmanager niveau 4 Betreft: Verzamelen van klant-, product- en/of marktinformatie Kwalificatiedossier Commercieel medewerker 2011-2012 Kwalificatie (Junior) accountmanager

Nadere informatie

De examenperiode is een moeilijke tijd. Je moet hard studeren en je hebt veel stress. Wat is een goede studiemethode en wat doe je beter niet?

De examenperiode is een moeilijke tijd. Je moet hard studeren en je hebt veel stress. Wat is een goede studiemethode en wat doe je beter niet? TIPS VOOR DE EXAMENS De examenperiode is een moeilijke tijd. Je moet hard studeren en je hebt veel stress. Wat is een goede studiemethode en wat doe je beter niet? Wat moet je doen? 1. Lees de tekst op

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte

toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte Over deze toolkit Welkom in het huis van persoonsgerichte zorg! Zoals je ziet is het huis nog in

Nadere informatie

Banger voor spinnen dan voor terreur.

Banger voor spinnen dan voor terreur. Opdracht 1 (tweetal): Voorspellen wat je gaat lezen 1. Lees de uitleg in het blokje hieronder. Uitleg Tijdens het lezen van een tekst zijn je hersenen hard aan het werk! Ze proberen de informatie uit de

Nadere informatie