durf te twijfelen Lucas de Man PIt MAGAZINE # Voor ondernemende mensen in de regio s-hertogenbosch

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "durf te twijfelen Lucas de Man PIt MAGAZINE #1 2015 Voor ondernemende mensen in de regio s-hertogenbosch"

Transcriptie

1 PIt MAGAZINE # Voor ondernemende mensen in de regio s-hertogenbosch Lucas de Man durf te twijfelen Talent en steun in overvloed Kansen voor cultuur Nieuw werkplekconcept de reis die ondernemen heet Klinkend resultaat in Brabant de impact van life sciences

2 pit in dit nummer pit voorwoord vastgeroest? Boek een buttkick-sessie pagina 22 de reis die ondernemen heet Welkom in de Eerste Klasse start & finish De één staat aan het begin van zijn carrière, de ander sluit hem af. Een mooi gesprek tussen starten en stoppen over drijfveren, succesfactoren en een flinke dosis eigenzinnigheid. blsf-succes 10 Het BLSF ondersteunt start-ups op het vlak van Life Sciences. Wat dat oplevert? Nieuwe geneesmiddelen bijvoorbeeld, en duurzaam voedsel. De eerste successen zijn inmiddels geboekt - en dat is slechts het begin. 4 Snellezen pagina 14 DE HEUS Dagdromen aan het water... pagina 8 Het culturele klimaat in s-hertogenbosch: kansloos of kansrijk? pagina 24 beste buren Concurrenten? Ja. Maar samen zijn ze sterker dan alleen BRAINSTORMEN Van de hoedjes van De Bono tot uitwijken voor de beer 15 pagina 32 De 65-jarige heeft de toekomst Column Clemens Bolhaar pagina 35 Big shoes to fill Column Maurice Horsten pagina 9 ALLES MOET KLOPPEN in zijn atelier bedenkt, ontwerpt en produceert anton de groof van Masimo en Tonone meubels, lampen en interieurs. ik ben gefascineerd door technische oplossingen. alles moet kloppen tot in het laatste detail. verder 12 pit luncht 13 pit tipt 20 pit typeert 34 pit ontspant Pagina 28 De Jamfabriek Kweekvijver voor innovatie-talent regio Met Pit Voor je ligt het eerste nummer van PIT, een nieuw magazine voor ondernemende mensen in s-hertogenbosch. In dit magazine willen we laten zien wat er speelt op ondernemend gebied in de stad en in de regio. Het ondernemersklimaat is namelijk stevig aan het veranderen. Het borrelt, het bruist, het beweegt. Nieuwe initiatieven krijgen volop kansen en er is ruimte voor groei. Hier wordt 24/7 gewerkt, ambitieus en geestdriftig, met passie en PIT, het vizier gericht op een glansrijke toekomst. In onze ondernemende stad speelt de BIM een belangrijke rol. De BIM is met name bekend als verhuurder van kantoor- en bedrijfspanden. Maar ze doet veel meer: ze inspireert, verbindt, faciliteert, motiveert, innoveert. Ze brengt partijen bij elkaar en ondersteunt waar mogelijk. Kortom: de BIM maakt ondernemen (en dit magazine) mogelijk. In dit nummer lees je hoe het BLSF start-ups op het vlak van Life Sciences kansen biedt. Je krijgt tips van kenners over brainstormen en ontdekt waarom het nodig is je zelf af en toe te buttkicken. We peilen hoe ondernemers kijken naar het culturele klimaat in de stad en laten zien hoe een nieuw huisvestingsconcept aansluit op de nieuwe manier van werken. Wij wensen je veel leesplezier! De redactie p 2 p 3

3 pit groeit pit groeit volop Kansen voor Life Sciences Miranda Janssen, fondsmanager BLSF Life Sciences is van invloed op vrijwel alles in ons dagelijkse leven. De positieve impact reikt ver. De voortvarende aanpak van BLSF levert mooie resultaten TEKST jan broeks fotografie frank van delft Nieuwe en betere geneesmiddelen. Een duurzame voedselvoorziening en schonere industriële processen. Zie daar de toegevoegde waarde van het biologische onderzoek binnen Life Sciences. Met de BIM als een van de aandeelhouders draagt het Brabant Life Sciences Seed Fonds daar volop aan bij. Het fonds uit s-hertogenbosch stimuleert en ondersteunt start-ups en laat ze groeien. Met nu al klinkend resultaat. p 4 p 5

4 pit groeit pit groeit E en concrete oplossing? Miranda Janssen en Jan van der Hoeven vertellen er graag over, maar kunnen het net zo goed laten zien. Dus staat er even later een doos op tafel, voorzien van een groene iris als logo. In de doos bevinden zich veertien sachets met daarin een poeder dat uit kippeneieren is verkregen en onder andere omega 3 en luteïne bevat. Puur natuur, bedoeld als voedingsproduct en in water oplosbaar. MacuView, zo heet het product. En het is een bijzónder product, vertelt Van der Hoeven. Het is goed voor de ooggezondheid en we werken aan het bewijs dat het helpt tegen ouderdomsblindheid. Een aandoening waarvoor tot voor kort nog geen goede oplossing bestond. Ondersteuning vanaf de Onderwijsboulevard MacuView komt uit de koker van Newtricious, dat als een van de zeven bedrijven kan rekenen op de ondersteuning van het Brabant Life Sciences Seed Fonds. Afgekort tot BLSF, gevestigd in het open en uitnodigende pand van ZLTO en deel uitmakend van de Agri Food Plaza aan de Onderwijsboulevard in s-hertogenbosch. Van der Hoeven en Janssen maken allebei deel uit van het fondsmanagement. Hij is verantwoordelijk voor de acquisitie en exits, zij voor het algemeen management en de financiën. Samen met hun collega Wim Jongen, die zich richt op de beoordeling van de technologie en het intellectueel eigendom, geven Van der Hoeven en Janssen dagelijks uitvoering aan BLSF, dat initiatieven op het vlak van Life Sciences ondersteunt en stimuleert. Gericht op de toegevoegde waarde van duurzame biotechnologie en met een leidende rol voor Brabant. Het BLSF ging in 2009 van start met een te investeren bedrag van 12 miljoen euro. Voor een derde was dat bedrag afkomstig van de groep aandeelhouders, waaronder de BIM. Ook de provincie Noord-Brabant droeg voor een derde bij, net als het Ministerie van Economische Zaken. Behoorlijke bedragen, beseft Janssen. En toch waren alle partijen snel bereid om het fonds te ondersteunen. Het zegt veel over hoeveel belang zij aan Life Sciences hechten. Niet zonder reden, wat mij betreft. Life Sciences is van invloed op vrijwel alles in ons dagelijkse leven. Neem nu MacuView: het beschermt tegen ouderdomsblindheid en zorgt er zo voor dat mensen er nog gewoon op uit kunnen en niet in een isolement geraken. De positieve impact van Life Sciences reikt ver. We hebben met veel bedrijven te maken en kijken in veel keukens. Razend interessant én heel motiverend Heal, feed & fuel the world Life Sciences bestrijkt een breed spectrum. Heal, feed & fuel the world, dat is waar het om draait. Zelf zet BLSF vooral in op de gezondheidszorg, al sluit het fonds agro en food en industriële processen zeker niet uit. En waarom zou het ook, stelt Van der Hoeven. Kijk bijvoorbeeld naar Protix Biosystems. Dat bedrijf zet afvalstromen via insecten om in hoogwaardige eiwitten, als alternatief voor vismeel. Die eiwitten hebben een hoge voedingswaarde en dragen bovendien bij aan het voorkomen van overbevissing. Zo snijdt het mes aan beide kanten. En wat te denken van de werkgelegenheid: Protix begon als een plan van een paar mensen. Inmiddels telt het bedrijf zo n vijftien tot twintig medewerkers. Wat ook geldt voor Newtricious, trouwens. Zulke voortvarende ontwikkelingen: Van der Hoeven is er net als Janssen trots op. We hebben met geen van de zeven bedrijven technical failures ondervonden. Naast Newtricious en Protix heeft ook Isobionics al een product op de markt gebracht: natuurlijke geur- en smaakstoffen. En dat nog maar vijf jaar na de start van het fonds. Op weg naar het juiste medicijn Dat de overige vier bedrijven zich nog niet op de markt hebben gemeld, is niet zo verwonderlijk. Alle vier richten ze zich op de gezondheidszorg en meer specifiek op de genezing van kanker. Zo ook Amphera, dat net als het fonds zelf is gevestigd in het Agri Food Plaza. Het bedrijf ontwikkelt samen met het Amphia Ziekenhuis uit Breda en de Erasmus Universiteit een nieuw product tegen asbestkanker. Vanwege de strenge regel- en wetgeving een lang traject, weet Janssen. Maar van de andere kant: als het gaat om nieuwe wetgeving, pakt een bedrijf als Protix de handschoen wél mee op. Dat biedt het bedrijf nu veel nieuwe kennis en later een voorsprong. Van der Hoeven en Janssen hebben er alle vertrouwen in dat ook de vier bedrijven binnen de health-sector de komende jaren van zich laten horen. Al is het maar vanwege de strenge selectieprocedure waaraan alle inschrijvingen eerder moesten voldoen. Van de meer dan 250 plannen bood het fonds er slechts zeven doorgang. De plannen moesten technisch haalbaar zijn, vertelt Van der Hoeven. Ook hebben we gekeken naar de wetenschappelijke onderbouwing en behoefte uit de markt. En last but not least moest er sprake zijn van ondernemersgeest. Meer dan een fonds met geld Met alleen een mooi plan red je het niet, zo wil Van der Hoeven maar aangeven. Zeker niet bij BLSF. Hoewel 12 miljoen euro veel kansen biedt, is BLSF meer dan alleen een investeringsfonds. Wie zich alleen voor het geld meldt, is bij ons echt aan het verkeerde adres. We helpen de bedrijven mee, denken en praten mee over de voortgang en gaan geregeld met ze in overleg. Op basis daarvan brengen wij verslag uit aan onze Raad van Commissarissen. Die overigens net zo kritisch met ons meekijkt als onze Wetenschappelijke Adviesraad. Een goede wisselwerking, die er mede voor heeft gezorgd dat we nu vooral te maken hebben met plannen die realistisch én haalbaar zijn. Innovatief en creatief In de waan en sores van alledag kunnen ambities en drijfveren wat vervagen. Zo niet bij de leden van het fondsmanagement. De combinatie van innovatie, creativiteit en ondernemersgeest: Janssen zou zich in geen ander werkveld willen begeven. We zijn hier voortdurend bezig met nieuwe ontwikkelingen. We hebben met veel bedrijven te maken en kijken daardoor in veel keukens. Razend interessant en erg motiverend na weer een mooi resultaat. Nee, het is niet zo moeilijk om enthousiast te zijn over de wereld van Life Sciences. Miranda Janssen Miranda Janssen studeerde public relations en behaalde haar Master in Business Administration. Ze deed meer dan 20 jaar ervaring op bij internationale bedrijven, veelal in de wereld van Life Sciences. Als lid van het fondsmanagement van BLSF is ze verantwoordelijk voor het algemeen management en de financiën. Jan van der Hoeven De relatie tussen voeding en kanker: zie daar de specialiteit van Jan van der Hoeven. Hij studeerde cum laude af aan Wageningen University, werkte er als wetenschapper en zette later een internationaal opererende Contract Research Organisatie op rondom milieu en veiligheidsonderzoek. Ook richtte hij vanaf 1988 meerdere Life Sciences bedrijven op. Nog vijf jaar, en dan eindigt de looptijd van het fonds. In het meest ideale scenario staan alle zeven bedrijven dan geheel op eigen benen en is ondersteuning door BLSF niet meer nodig. Dat vraagt van de bedrijven om volharding, al is de doelstelling er ook naar. Vergelijk het volgens Janssen maar met een atleet op weg naar de Olympische Spelen. Die legt een traject af waarbij het ongelooflijk hard werken is. Maar wel met zicht op de eindstreep. Eenmaal daaroverheen, maken alle eerdere hordes de voldoening des te groter. p 6 p 7

5 pit mijmert pit column DE HEUS Dagdromen aan het water... Big shoes to fill Maurice Horsten directeur BIM Drie maanden duurde het selectieproces. En in die maanden werd het mij steeds duidelijker welke footprints mijn voorganger Clemens Bolhaar samen met de medewerkers van de BIM heeft achtergelaten. Het aanvaarden van de functie van directeur is een grote eer maar de lat ligt hoog. Big shoes to fill dus. Sinds haar oprichting in 1950 is de BIM trouw gebleven aan haar missie: het stimuleren van ondernemerschap en werkgelegenheid in s-hertogenbosch. Steeds is zij met haar tijd meegegaan in de manier waarop hieraan invulling werd gegeven. In de jaren 50 zat de BIM voornamelijk in pure industriegebouwen. Anno nu is ze de drijvende kracht achter gethematiseerde bedrijfsverzamelgebouwen en participeert ze in het Brabant Life Sciences Seed Fonds en OndernemersLift+. En in de toekomst? Ook dan zal de BIM meegaan met de tijd. Het bieden van passende huisvestingsconcepten, het actief ondersteunen van ondernemers, het verbinden van ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen, het participeren in ondernemingen: er zijn talloze manieren waarop invulling kan worden gegeven aan deze missie. TEKST Linda Groothuijse fotografie Ruud Peijnenburg Wanneer je vroeger door de binnenstad liep en de wind even verkeerd stond, drong de penetrante lucht van mengvoederfabriek De Heus (voorheen Koudijs/Wouda) als een ongewenste gast je neusgaten binnen. Deze herkenbare geur, die in het collectieve geheugen van de Bosschenaren staat gegrift, is vervlogen sinds de fabriek vorig jaar april haar deuren sloot. Maar het industriële en monumentale gebouw uit 1909 blijft - tot het geluk van velen - voor de stad behouden. Op de plek waar jaarlijks ruim 300 kiloton veevoeder werd geproduceerd, wordt de komende jaren gewerkt aan een culturele, sociale en economische hotspot met internationale uitstraling. Het dagdromen over een nieuwe bestemming voor de agrarische fabriek is in volle gang; wordt het een innovatief centrum voor agrofood en cultuur? Een sociaal werkwarenhuis in samenwerking met topontwerpers? Een hotelboot? Een leer- en werkhotel met aan de overkant een stadsstrand? Hoe dan ook: er waait weer een frisse wind door de stad! s-hertogenbosch is sinds haar ontstaan een stad geweest die openstond voor mensen en invloeden van buiten. Daarmee haalde zij kennis, kunde, inspiratie, dynamiek en welvaart binnen haar stadsmuren. De ambities waren groot en enorme werken werden verzet om de handel binnen te halen. De aanleg van de Zuid-Willemsvaart door de stad is hier een mooi voorbeeld van. Het stimuleren van lokaal ondernemerschap en het naar onze contreien halen van ondernemerschap van buiten zal ook in de toekomst bijdragen aan een samenleving die floreert. Ik kijk ernaar uit hier mijn steentje aan te mogen bijdragen. Clemens Bolhaar mag in ieder geval meer dan tevreden terug kijken op zijn vele steentjes, waarvan De Gruyter Fabriek zonder twijfel een parel in de kroon van s-hertogenbosch mag worden genoemd. illustratie zenk one p 8 p 9

6 pit peilt pit peilt Het culturele klimaat in s-hertogenbosch: kansloos of kansrijk? Hoe scoort onze stad op cultureel gebied? Is er voldoende potentie? Waar valt nog winst te behalen? We peilen de mening van zes spelers in het culturele veld. TEKST linda Groothuijse illustratie hedof de Wethouder Jeroen Weyers, wethouder Cultuur gemeente s-hertogenbosch: Het Bossche culturele klimaat is zeer kansrijk. Er is volop talent aanwezig: neem de theatergezelschappen MATZER en Artemis, de onlangs gerenoveerde Willem II Fabriek en de Kunstacademie. Ook valt er op het gebied van culturele evenementen weinig te klagen. Wel is er meer winst te behalen in het aantrekken en behouden van jongeren. Door subsidie te verstrekken aan evenementen zoals B-There en Festival Cement bieden we jong talent een podium en studenten een aantrekkelijk cultureel aanbod. Ook het terrein van De Heus heeft de gemeente voor tien jaar aan de stad geschonken. Dit levert kansen op voor jonge makers, experiment en groei. Er is volop talent aanwezig. Nee, op het gebied van culturele evenementen valt er weinig te klagen de kunstenaar Margriet Kemper, beeldend kunstenaar, publicist en docent aan de AKV St. Joost: Voor jonge beeldend kunstenaars heeft de stad zeker meer potentie gekregen: er is het Makershuis, de Kunsthal Boschveld, er zijn meer atelierruimtes gekomen en de Willem II Fabriek heeft een goed oog voor deze jonge generatie. Broedplaatsen kun je alleen niet organiseren; die ontstaan. Daarom pleit ik voor meer flexibiliteit en ruimte om initiatieven te laten groeien, naast de bestaande, grote instituten. Door als stad gehoor te geven aan verschillende ambities van individuele kunstenaars en cultuurmakers verhoog je de levendigheid van het culturele klimaat aanzienlijk. de MuseuMdireCteur René Pingen, directeur Stedelijk Museum s-hertogenbosch: Den Bosch heeft een gunstig cultureel klimaat, dat blijkt ook uit onderzoek. Onze stad behoort tot de zes grootste Nederlandse steden in culturele aanbodomvang en -diversiteit. Zo zijn hier onder meer goede musea en galeries aanwezig. De investeringen in een goede culturele infrastructuur betalen zich terug: volgens de Cultuurkaart Den Bosch uit 2012 leveren podiumkunsten en kunstmusea jaarlijks zo n 14 miljoen euro aan welvaartswinst op. Dit getal zal sinds de opening van het nieuwe Museumkwartier ongetwijfeld zijn gestegen. Samen met Het Noordbrabants Museum hebben we inmiddels ruim bezoekers mogen verwelkomen. de Muzikant Jeroen Straatman, gitarist van de Bossche funk- en soulband Straight from the Fridge: In potentie vind ik het culturele klimaat kansrijk, het moet er alleen nog meer uitkomen. Jonge creatievelingen vertrekken na hun studie vaak richting de Randstad. Zonde, want hierdoor gaat hun bruisende energie verloren. Om te repeteren met onze achtkoppige band wijk ik uit naar Tilburg, aangezien het hier aan een goed bandklimaat, voldoende podia en geschikte voorzieningen ontbreekt. Wat Den Bosch kan doen om aantrekkelijker te worden voor muzikanten? Fijne repetitieruimtes creëren met een naastgelegen café. Dat lijkt me een eerste goede stap om muzikaal talent en kruisbestuiving te stimuleren. Meer podia en meer repetitieruimtes: daarmee zou Den Bosch aantrekkelijker worden voor muzikanten de ondernemer Patrick Kloth, eigenaar van grafisch bedrijf Kleefkracht: Soms vind ik dat er te veel wordt geklaagd. We mogen ons best gelukkig prijzen met wat hier allemaal te zien en te beleven is. Niet alleen als inwoner, maar ook als ondernemer draag ik cultuur een warm hart toe. Zo is Kleefkracht onder meer betrokken bij Jheronimus Bosch 500 en Theaterfestival Boulevard. Door je als bedrijf te committeren aan kunstprojecten en culturele evenementen creëer je een kansrijker cultureel klimaat. Dit brengt ondernemers ook iets: cultuur draagt bij aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Daarnaast verbindt en inspireert het enorm. Jaarlijks neem ik zakelijke relaties mee naar de Boulevard. Ik vind het veel leuker om een culturele beleving met relaties te delen, dan hen aan het eind van het jaar een fles wijn cadeau te doen. de artistiek leider Madeleine Matzer, artistiek leider van MATZER Theaterproducties: Den Bosch heeft een goede culturele infrastructuur; één van de redenen om mij als theatermaker aan deze stad te verbinden. Er is een rijke voedingsbodem en de gemeente staat open voor culturele initiatieven zoals Bosch Parade en het stadsproject OOG. Wel mis ik voldoende mogelijkheden voor nieuw theatertalent. Vanwege overheidsbezuinigingen is Productiehuis Brabant gestopt, een groot verlies voor onze podiumkunststad. Gelukkig bieden Festival Cement en Fabrikaat jonge makers kansen, maar er zou meer structurele ondersteuning voor hen mogen komen. Door de bezuinigingen zijn culturele organisaties afhankelijker van steun vanuit het bedrijfsleven geworden. Deze ontwikkeling kan voor een positieve wisselwerking zorgen. Ik ben ervan overtuigd dat wij vanuit onze expertise ondernemers een frisse en waardevolle blik op hun bedrijf kunnen bieden. p 10 p 11

7 fotografie frank van delft Wie Chelsea Bosters (20) beroep online en social media marketeer Wat lekkerbek, hard broodje, cola light Waar Viskraam Hulskes, Markt s-hertogenbosch WaaroM Een lekker visje op de Bossche Markt, wat wil je nog meer? kosten 4,90 p 12 pit luncht lekkerbek VS. salade niçoise Wie Hans van der Putten (39) beroep eigenaar Hans van der Putten, totaalconcept op woongebied Wat salade Niçoise, verse jus d orange, water, espresso Waar Silva Ducis, Parade s-hertogenbosch WaaroM Zo n salade is gezond, lekker en goed verzorgd. En het personeel is hier prettig. kosten 16,05 boterham met inspiratie Ontbijten moet je toch. Dus als je bij die boterhammetjes meteen je kennis kunt aanscherpen, dan is dat mooi meegenomen. Partner in Marketing organiseert meerdere malen per jaar een InspiratieOntbijt in De Gruyter Fabriek, waarbij steeds andere sprekers hun visie loslaten op een theorie of topic. Thema s die al voorbijkwamen: hoe je van je medewerkers ambassadeurs kunt maken, wat we kunnen leren van familiebedrijven en hoe je team en je merk elkaar versterken. Aanschuiven leidt tot inspiratie, discussie en inzicht en is bovendien gratis waar vind je dat tegenwoordig nog? Naar het café In 2016 is het 500 jaar geleden dat Jheronimus Bosch zijn laatste adem uitblies. Om dat te herdenken is een groots programma opgezet vol sociaal-culturele, wetenschappelijke en artistieke activiteiten. In aanloop naar het evenement wordt tweemaandelijks het Bosch 500 Café georganiseerd. Geïnteresseerden en betrokkenen worden dan bijgepraat over de stand van zaken en nieuwe ontwikkelingen. Behalve ruimte voor presentaties is er tijd om ideeën uit te wisselen en elkaar te inspireren. Iedereen is welkom, de entree is gratis. Kijk voor data op Stop met ja-maren Denken in termen van kansen en niet van problemen: dat noem je omdenken. Voor wie er weleens van gehoord heeft, maar het fijne niet weet: op vind je naast de theorie ook filmpjes en plaatjes over omdenken. En om die theorie meteen te toetsen kun je ook zelf omdenkend meedenken over nieuwe oplossingen voor alledaagse vraagstukken. Wie de smaak te pakken heeft, kan zich aanmelden voor een cursus, workshop of theatershow. pit tipt DIGI-TEST Altijd leuk om tijdens een verloren moment te doen: de testjes op Probeer reclameslogans of dierengeluiden te herkennen, herken de boeven of ontdek hoeveel (of hoe weinig) je van mannelijke en vrouwelijke genitaliën weet. Je kunt de scores vergelijken met die van Nederland, maar ook je collega s uitdagen. Heb je daarna weer voldoende gespreksstof voor bij de lunch. op volle toeren Noordoost Brabant wil in 2020 de topregio in agrifood zijn. Daarom is AgriFood Capital in het leven geroepen: een netwerk waar ondernemers, onderwijs en overheid samenwerken aan een sterke agrifoodsector. Voor ondernemers met innovatievragen wordt nu de Agrifood Innovatie Motor ontwikkeld. Dit project gaat een infrastructuur bieden waarbij ondernemers hun plan kunnen pitchen voor een ervaren ondernemerspanel, vervolgens deskundige begeleiding en coaching krijgen en geholpen worden bij de implementatie van hun innovatie. Het idee is de krachtige agrifoodmotor harder te laten draaien. Mooi initiatief voor ondernemers met een briljant innovatieidee! Red de salestijger Wist je dat salestijgers tot een uitstervend ras behoren? Verkopers die echt willen jagen op hun business, ze schijnen er nauwelijks nog te zijn. Daarom vond Marc Dijk het nodig er een boek over te schrijven. Hij deelt zijn grensverleggende oplossingen om meer omzet en winst te realiseren, om bestaande klanten groter te maken en nieuwe klanten te winnen. Een tikje confronterend is hij wel. Maar als je overtuigend wilt verkopen, moet je daar even doorheen. Het is aanvallen of uitsterven! door Marc Dijk, ISBN: , 19,95 p 13

8 pit leert Snellezen pit kijkt binnen alles moet kloppen Als je voor je lol leest, is het prima om daar de tijd voor uit te trekken. Maar wie verslagen, rapporten en onderzoeken moet doorspitten, wil dat het liefst zo snel mogelijk doen. TEKST Karen Kroonstuiver Wat is snellezen? Simpel gezegd: in een snel tempo lezen en het ook nog onthouden. Wie normaal leest, leest woorden per minuut (w/pm). Wie snel leest, leest zo n 1000 w/pm. Wat schiet ik ermee op? Reken maar even mee. Wie een rapport moet lezen van woorden, doet daar gemiddeld genomen twee uur en veertig minuten over. Kun je snellezen, dan jas je zo n rapport er in veertig minuten doorheen. Tel uit je tijdwinst! Enthousiastelingen claimen daarnaast dat je met snellezen de tekst ook beter onthoudt (zie vraag 4). Hoe werkt het? Bij gewoon lezen gebruik je het gedeelte van je hersens waar ook spraak en geluid verwerkt wordt. Je praat als het ware in stilte tegen jezelf. En een spreektempo ligt nou eenmaal niet hoger dan 250 w/pm. Bij snellezen ga je een ander gedeelte van je hersens gebruiken: het gedeelte waarmee je ook beeld bekijkt. Zo kun je een groter plaatje overzien, in plaats van woord voor woord. Dat gaat sneller. Maar dat kun je toch niet allemaal onthouden? Het spreektempo mag dan niet hoger liggen dan die 250 w/pm, een gemiddeld denktempo ligt wel veel hoger: 1400 w/pm. Het verklaart voor een deel ook waarom je afgeleid kunt zijn als je leest: je hersens hebben het gewoon niet druk genoeg. Dat los je mooi op als je snelleest. Voorstanders beweren daarom dat je met snellezen zo n 80% van een tekst onthoudt. Met gewoon lezen is dat 50%-60%. Als je gewoon leest, gebeurt het wel dat je af en toe 5 een stukje teruggaat in de tekst: wat stond daar nou ook alweer? Je was even afgeleid. Bij snellezen is dat niet de bedoeling, vertrouw er maar op dat die vergeten tekst wel weer tot je komt. Hoe leer ik het? Door veel te oefenen. Pak een potlood en wijs de tekst in een vloeiend tempo aan, net even sneller dan je leest. Zo trek je je ogen mee, want die zijn gewend om objecten te volgen. Doe het steeds een beetje sneller. Op een gegeven moment, als de snelheid er lekker inzit, ga je heen van links naar rechts. Vervolgens ga je op de volgende regel terug van rechts naar links. Dan lees je dus een regel achterstevoren. Het is verbazingwekkend hoe snel je hersens uitvogelen wat er staat. De volgende stap is dat je twee regels tegelijk leest (en weer twee regels terug achterstevoren). Je verruimt dus je blikveld. Zorg voor een metronoom en lees met het tempo mee: 1 tik is 1 regel. Vanzelfsprekend voer je dat tempo steeds een beetje meer op. Er zijn ook allerlei cursussen snellezen te volgen. Kwestie van even Googlen. Prijzen lopen sterk uiteen van een paar tientjes tot wel duizend euro. P.S. Sean Adam is een van de grondleggers van het snellezen. Hij leest 3850 w/pm. Wetenschappers stellen echter dat dat niet kan. Je oogbol is gewoonweg fysiek niet in staat om zo snel te bewegen. Voorstanders beargumenteren op hun beurt dat als je maar lang genoeg oefent, je niet meer zo vaak heen en weer gaat met je ogen als bij gewoon lezen. In zijn atelier bedenkt, ontwerpt en produceert Anton de Groof van Masimo en Tonone meubels, lampen en interieurs. Ik ben gefascineerd door technische oplossingen. Alles moet kloppen tot in het laatste detail. TEKST Marielle Seegers fotografie frank van delft p 14 p 15

9 pit kijkt binnen pit kijkt binnen Vleugelmoer Ik heb een fascinatie voor mechanische constructies, ben altijd bezig geweest met technische oplossingen. Zo n bewegend poppetje: ik vind het prachtig hoe dat werkt. Zo is ook de serie lampen Bolt van Tonone ontstaan. De lamp heeft een scharnier met kleine kogellagers dat je met behulp van een vleugelmoer kunt verstellen. Die moer vormt vervolgens ook weer een onderdeel van de lamp zelf. Made in Holland Ik probeer alles in Nederland te laten maken, wij zijn heel innovatief als het om productie gaat. Hoe ingewikkeld een probleem ook is, er komt altijd een oplossing. Gewoon, door een stapje extra te zetten. Een deel van de productie doen we hier, in onze eigen werkplaats. Zo kunnen we zelf uitvinden hoe een product het beste in elkaar gezet kan worden. Eigenlijk hebben we te weinig ruimte, dus wordt het al snel een rommeltje. Maar ik wil graag alles in eigen hand houden, zeker in de beginfase. Mijn ontwerpen zijn niet verzonnen of bedacht want dat soort ontwerpen doorstaan de tand des tijds niet. Ik maak dingen die mensen begrijpen. Ik hou niet van one-day-toys: iets wat je vandaag koopt en morgen weer lelijk vindt. De zorgvuldige manier waarop iets gemaakt is, de aandacht die aan elk detail besteed is, dat maakt dingen mooi. Schetsbonnetjes Elk ontwerp begint met schetsen. Ik ga daar niet echt voor zitten, de eerste ideeën borrelen spontaan op. Het kan gebeuren wanneer ik door de stad loop of in een museum ben. Ik moet dan snel gaan zitten om die gedachtes uit te werken. De eerste schetsjes staan daarom vaak op de achterkant van bonnetjes. Vogelkooi Ik werd gevraagd om het winkelinterieur voor Scotch & Soda in Haarlem te ontwerpen. Ze hadden een prachtig oud pand helemaal gerenoveerd. Ik vond het zonde om de muren, die allemaal waren opgeknapt, weer aan te tasten en te verbergen achter rekken. Zo ontstond deze vogelkooiconstructie. Hij is los in de ruimte geplaatst zodat je het oorspronkelijke gebouw erachter blijft zien. Vroeger werden er prachtige kleuren op auto s gezet. Zulke plaatjes vormen een bron van inspiratie. p 16 p 17

10 pit inspireert start & finish Start Mark Goossens (29) Eigenaar webshop dehorecabazaar.nl Relatie Ik ben net naar de Kantonfair geweest, de grootste exportbeurs ter wereld. Dat was overweldigend, abnormaal groot. Je leert er veel mensen kennen. Contacten met goede leveranciers zijn belangrijk. pit inspireert Mark staat aan het begin van zijn carrière, Clemens sluit hem af. Een mooi gesprek tussen starten en stoppen over drijfveren, succesfactoren en een flinke dosis eigenzinnigheid. TEKST klazien laansma fotografie frank van delft Clemens Bolhaar (65) Voormalig directeur BIM Getrouwd, 2 dochters, 2 kleinzoons De sollicitatierondes voor mijn opvolger hebben we net afgerond. Ik moet natuurlijk niet over mijn graf heen regeren, maar je wilt alles op een goede manier achterlaten. finish Stoppen of starten het is allebei een proces. Mark Goossens is al een jaar geleden begonnen met dehorecabazaar.nl, zijn webshop vol eigentijdse feestartikelen. Pas recent heeft hij zijn topbaan als vermogensbeheerder opgezegd om fulltime ondernemer te worden: Het bleef kriebelen! Clemens Bolhaar weet ook al geruime tijd dat hij gaat stoppen als BIM-directeur: Mensen beginnen me te vragen: ben je al weg of ga je nog weg? Als dat maar vaak genoeg gebeurt, dan ben je er vanzelf aan toe Ambities Ambities, die hebben ze allebei genoeg. Marks eerste doel is het assortiment van dehorecabazaar.nl uit te breiden. Daarna wil hij de sprong naar de Duitse markt wagen: Daar wonen vijf keer zoveel mensen als in Nederland. Misschien wil ik later ook andere handelsactiviteiten opzetten die niet per se met horeca te maken hebben. Clemens ziet ondanks zijn naderend pensioen zijn activiteiten voorlopig niet afnemen. Als netwerker pur sang blijft hij meedraaien in diverse besturen: Bij twee gezondheidsorganisaties, bij stichting s-hertogenbosch Vestingwerken waar ik voorzitter ben en als ambassadeur van de Weener XL-groep. En natuurlijk ga ik mij ontplooien in mijn nieuwe rol van opa: afgelopen zomer zijn onze twee kleinzoons geboren. Clemens: Laat je niet beperken door eerdere keuzes je kunt zoveel meer! Ontplooiingsdrift Welke tip heeft Clemens als oude rot in de Bossche ondernemerswereld? Volg je ontplooiingsdrift! Laat je niet beperken door eerdere keuzes in je leven. Je kunt zoveel meer! Mensen die zich breed blijven ontwikkelen, zijn het gelukkigst. Mark heeft al veel ondernemersverhalen gehoord: Hoe ze gestart zijn, waar het tegen zat, hoe ze doorgingen. De succesfactoren zijn altijd anders, je kunt moeilijk vergelijken. Behalve dat ene: Sterke drijfveren, die heb je nodig. Ook een beetje eigenwijs zijn en tegen de stroom in durven zwemmen, vult Clemens aan. De Gruyter Fabriek zou anders nooit gerealiseerd zijn Mark: De stap naar ondernemen werd steeds moeilijker. Ik dacht: nú moet het gebeuren De Stap Zowel Mark als Clemens hebben de veiligheid van een zeer solide loopbaan vaarwel gezegd. Clemens: Ik ben keurig opgeleid tot fiscaal jurist. Zo startte ik bij het Ministerie van Financiën. Later werd hij belastingadviseur en partner bij KPMG: Je mocht alleen adviseren op je eigen specialisatie. Die koker werd voor mij steeds nauwer. Clemens stapte uit de fiscale praktijk en werd bestuurder-adviseur in onder meer de gezondheidszorg. Ik had heel sterk behoefte aan die verbreding. Mark herkent dit: Na mijn studie rolde ik in het vermogensbeheer. Hij bleek er talent voor te hebben. In een moeilijke tijd behaalde Mark goede resultaten op de financiële markten en maakte hij snel carrière. Intussen had ik wel steeds ideeën en plannen voor een eigen zaak. Vorig jaar dacht ik: nu moet ik het wel gaan doen! De stap wordt steeds moeilijker, want je raakt gewend aan een bepaalde levensstijl. Nu heb ik nog geen kinderen, alleen een hypotheek. p 18 p 19

11 pit typeert illustratie eva van den dungen pit typeert p 20 PIT babbelde met een gedreven doener en tekende een schatkaart van zijn ondernemende geest. Benieuwd wie dit is? Twitter mee met #PItmag. In het volgende nummer een interview! p 21

12 pit ontwikkelt de reis die ondernemen heet Ruimte voor een nieuwe manier van werken pit ontwikkelt Ons land telt steeds meer zelfstandige professionals. Zij hebben behoefte aan een fijne werkplek maar hoeven niet per se een eigen kantoor. Gat in de markt, dacht de BIM. En zo ontstond Eerste Klasse, een gloednieuw werkplekconcept. TEKST Marielle Seegers fotografie frank van delft Het leger van zelfstandige professionals groeit. Hoewel ze vaak alleen werken, willen ze niet altijd alleen zitten. Ze hebben behoefte aan een werkplek maar hoeven niet per se een eigen kantoorruimte. Ze zoeken een plek waar ze andere zelfstandigen kunnen ontmoeten. Een plek die samenwerken, kennis delen en ervaring uitwisselen mogelijk maakt. Een plek die bruisend en dynamisch is, maar waar je ook lekker op jezelf kunt zijn en gewoon je eigen ding kunt doen. Dit is niet de plek waar je moet werken, maar de plek waar je wilt werken Werkplek 2.0 Daar moeten we wat mee, dacht de BIM. En zo ontstond Eerste Klasse, een nieuw huisvestingsconcept. Jeroen Carels, manager commerciële zaken: Het klinkt misschien wat filosofisch maar er is een omslag zichtbaar in hoe we in onze samenleving denken over bezit. Een cd koop je niet meer, die luister je via Spotify. Je huis leen je uit via Airbnb. En steeds meer mensen delen maaltijden met buurtgenoten. Die trend van bezit naar gebruik wordt ook wel collaborative consumption genoemd. We gaan naar een deeleconomie, een netwerkeconomie. Met die gedachte in ons achterhoofd hebben we nagedacht over hoe ondernemers nu en in de toekomst willen werken. We hebben de werkplek een nieuwe definitie gegeven: werkplek 2.0 is niet de plek waar je moet werken, maar de plek waar je wilt werken. Zo is Eerste Klasse ontstaan. Ontdekkingsreis Eerste Klasse, dat doet denken aan reizen en dat is niet toevallig. Ondernemen is in feite een reis die je maakt, zegt Jeroen Carels. Je begint eraan, maar weet niet waar je zult eindigen. Soms neem je een onverwachte afslag en verander je van koers. Soms reis je alleen, soms samen. Soms kies je voor luxe, soms reis je sober. Ondernemen is één grote ontdekkingsreis en tijdens die reis kunnen je behoeftes veranderen. Dat is precies de gedachte achter het Eerste Klasse concept. Eerste Klasse biedt kwalitatief goede werkplekken met alle benodigde voorzieningen en kent daarin twee niveaus: Premium en Scout. Premium is de luxere versie, waarin bijvoorbeeld het meubilair echt top of the bill is. Scout richt zich meer op de starter die zichzelf en zijn bedrijf nog moet ontdekken. De inrichting zal wat meer low profile zijn en de huurders hebben minder vierkante meters tot hun beschikking. Prima voor starters die nog zoekende zijn. Zij huren tegen een lager tarief en daarmee hopen wij een steentje bij te kunnen dragen aan het succes van zo n jonge onderneming. Sociale interactie of gewoon je eigen ding doen: hier kan het allebei Dynamisch werken Begin 2015 is de eerste locatie van Eerste Klasse een feit. In De Gruyter Fabriek kunnen zelfstandigen dan aan de slag op zo n werkplek nieuwe stijl. Ze huren een vaste plek aan een van de twintig bureaus of een van de acht flexplekken aan de grote tafel en betalen daarvoor maandelijks een vast bedrag. Daarbij is alles inbegrepen: gebruik van je eigen bureau met stoel, een printer en kopieermachine, draadloos internet, een eetkeuken waar je kunt lunchen, een goede koffieautomaat, een afgesloten vergaderruimte en een relaxte loungeplek. Je hoeft alleen je laptop nog maar mee te nemen. Eerste Klasse heeft een eigen smoel: de inrichting is eigenwijs en hip, met een mix van nieuw en vintage, van industriële elementen en oosterse tapijten. Carels: We wilden beslist geen standaard kantoorinrichting of het gevoel van een meubelshowroom hebben. En dat is prima gelukt! De vormgeving is van Marloes van Dijk van Studio Daad, Misha Breuer en Job Conen tekenden voor het interieur. Het resultaat is een dynamisch geheel met een duidelijke eigen uitstraling. Je bent hier niet te gast dit is jouw eigen werkplek. Meer weten over Eerste Klasse? Kijk op of p 22 p 23

13 pit verbindt pit motiveert beste buren Concurrenten? Ja. Maar samen zijn ze sterker dan alleen Vastgeroest? Ingekakt? tijd voor een buttkick Je moet het allemaal uit jezelf halen als ondernemer. En omdat je ook maar een mens bent, lukt dat bij vlagen ook weleens wat minder. Dan is het handig als je eens een schop onder je kont krijgt. Van Jan Dijkgraaf bijvoorbeeld, een professionele buttkicker. TEKST klazien laansma fotografie evita CoPier Met kop en kont liggen ze tegen elkaar aan: A.M.I. Complete Project Interieurs en Van Schijndel Interieurbouw. Twee concurrenten die samenwerken. Zo kan het ook! Ondernemers René van den Hout (55) en Rien van Schijndel (53) delen veel, als het zo uitkomt. Werk, personeel, materiaal. Maar vooral geschiedenis Andere visie Wie in de jaren 70 een zeven scoorde voor zijn praktijkvakken op school mocht solliciteren bij Peter van den Akker. Rien: Destijds was Peter dé toonaangevende interieurbouwer in Zuid-Nederland. René werkte er al, als vakantiekracht. In 1980 stapten Rien en René naar de Kamer van Koophandel om samen een bedrijf te beginnen. René: Toen kwamen we erachter dat we een andere visie hadden op bedrijfsvoering. Het was crisis, dus de bank gaf geen lening. Einde verhaal? Nee. Rien begon voor zichzelf in de interieurbouw en kreeg een bloeiend bedrijf. René werd manager in een cultureel centrum, maar vond daar geen uitdaging meer in. Toen zijn oude baas Peter van den Akker hem belde, hoefde hij niet lang na te denken. René nam Peters zaak over en zette het gas erop. Rien had de pech dat een order van 3,6 miljoen niet doorging. Het vet was van het bot af. Ik moest terug naar kleinschalig en kon tijdelijk bij A.M.I. terecht. René had ruimte genoeg voor onderhuur en had juist veel werk: Ik was blij dat Rien overeind bleef en werk kon overnemen. Zo werden ze samenwerkende buren. Open kaart Wat delen ze eigenlijk niet? Als echte Bossche bollen zijn Rien en René ieder voorzitter van een carnavalsvereniging. Ze spelen zelfs hetzelfde instrument: de kleine trom. René: We lijken soms wel een eeneiige tweeling. Toch blijven ze bewust twee bedrijven voeren. René: Ieder trekt z n eigen kar. We spelen open kaart naar onze klanten. Iedereen snapt dat in deze tijden samenwerking een sterk punt is. Rien: En samen hebben wij ruim 70 jaar ervaring. TEKST karen kroonstuiver illustratie rovers de ridder p 24 p 25

14 pit motiveert pit motiveert Er is er maar één verantwoordelijk voor jouw werkgeluk: en dat ben jij! Mensen willen gewoon steeds meer voor minder geld. De klant beslist steeds later, maar heeft wel steeds meer haast. Mijn concurrentie werkt onder de prijs, het is haast niet meer te doen. De buren hebben een veel lagere huur dan ik. Mensen zijn gewoon niet meer bereid om voor mijn product/dienst bij mij te komen. Hebben wij ondernemers reden tot klagen? Nou ja, klagen kan altijd. Is het niet over de crisis dan is het wel over het veranderende gedrag van onze klanten. Even lekker zeuren, dat kan op zijn tijd best lekker zijn en ontspannend werken. Maar wie bij zichzelf kan constateren dat hij meer beren op de weg ziet dan allerlei kansen waar hij zin van krijgt, die moet zich eens even achter de oren krabben. Je werk doe je omdat je het leuk vindt je besteedt er immers nogal wat uren per week aan! Ware koeien Niet op tijd je koers bijstellen of iets nieuws (erbij) ondernemen. Dat is waar veel ondernemers volgens Jan Dijkgraaf (1962) de mist ingaan. Jan Dijkgraaf is van alles: columnist, schrijver en professional buttkicker (Buttkicken.nl). Iemand dus die je uiterst vakkundig een schop onder je achterste geeft, zodat je weer vooruitkomt in je professionele leven. Hij spreekt tot iedereen in een werkend leven die het dak niet heeft gerepareerd toen de zon nog scheen, maar die nu het regent toch iets aan de lekkages wil doen, of die zich gewoon afvraagt of het niet tijd wordt voor iets anders. Jan Dijkgraaf stelt in zijn boek Buttkick jezelf! ( 16,95 uitgeverij BBNC) dat er maar één verantwoordelijk is voor jouw werkgeluk en dat ben je zelf. Dat klinkt als een makkelijke oneliner uit een Amerikaans help-jezelf-boek. En, toegegeven, er staan in dit boek nogal wat koeien van waarheden. Maar Jan is geen overdreven enthousiaste Amerikaan: hij is een nuchtere Rotterdammer die in Friesland woont, zelf succesvol ondernemer is en zijn sporen in de mediawereld heeft verdiend. Wie het leest, krijgt een spiegel voorgehouden: streng doch rechtvaardig. Daarnaast staan er nogal wat eyeopeners in zijn boek. Allemaal heel vlot leesbaar en zo simpel dat je af en toe denkt: toch raar dat ik dit niet al doe. Of: dat ik dit niet nog beter doe. Een voorbeeld: besteed vier uur per week aan nieuwe business. En voor wie roept dat ie daar te druk voor is: je hoeft in die vier uur niet per se nieuwe klanten proberen binnen te halen, je kunt ook nadenken over nieuwe producten of over nieuwe manieren om je business te voeren. Wanneer dan? Dijkgraaf: Je zit toch weleens in de auto? Staat toch weleens onder de douche? Er komt een dag dat je business misschien niet meer zo booming is en ze jou niet meer bellen of producten van je willen. Dat moment moet je vóór zijn als succesvolle ondernemer. Goedkoop is een relatief begrip Een andere tip: besteed uit wat je uit kunt besteden. Het lijkt slim: om zelf te doen wat je zelf kunt doen. Maar daar denkt Dijkgraaf anders over. Bij sommige activiteiten is het de vraag of jij dat zelf echt beter en goedkoper kunt dan een ander. Is het antwoord op die vraag (met in het achterhoofd: schoenmaker blijf bij je leest) nee en heb je de centen, besteed dan taken uit. Dat bespaart je heel veel tijd. Deskundigen doen het sneller, mooier, beter en uiteindelijk goedkoper. Goedkoop is een relatief begrip. Als jij per uur 80 euro kunt declareren, is iedereen die minder dan 80 euro per uur kost goedkoper. Maar als jij er twee keer zo lang over doet, dan is iedereen die minder dan 160 euro per uur kost goedkoper. Da s helder toch? En dan ga jij natuurlijk zeggen: ja, maar die uren heb ik toch niets te doen! Dus dan levert het me geen geld op. Zorg er dus voor dat je die uren gaat vullen met dingen waar je wel goed in bent (betaald) óf je gaat die uren vullen met dingen die je wel leuk vindt (desnoods onbetaald, als het iets met vrije tijd is). Bottom line: wie het zich kan veroorloven, koopt tijd voor zichzelf door werk te outsourcen. Focus op je doel Geen ondernemer kan langdurig succesvol zijn als hij of zij geen doel stelt. Het is belangrijk om te focussen. Dijkgraaf: Sinds het WK-voetbal in Zuid-Afrika hebben zelfs de haringboer op de hoek en de portier van het ziekenhuis het erover: focus. En aan focussen gaat iets heel belangrijks vooraf: een missie formuleren. Zeggen wat je doel is. Dat geldt als je leiding geeft, dat geldt als je eenpitter bent. Je moet weten én zeggen: dit is mijn doel. En zo gaan we het bereiken. Alles wat daarbij in de weg staat of gaat staan, vernietigen we. Het klinkt kinderlijk eenvoudig. En dat blijkt het in de praktijk dus niet te zijn. We laten ons allemaal, telkens weer, constant, afleiden. Door zaken die totaal irrelevant zijn voor het bereiken van het heilige doel. Focus op heel meetbare doelen. Een x procent stijging van verkoop, x euro omzet per jaar. Daar kun je commitment voor vragen, krijgen of eisen. Van anderen en van jezelf. Vervolgens leer je ze (of jezelf) dat zij verantwoordelijk zijn voor het bereiken van dat doel. Dat doel heiligt de middelen. Het dondert echt niet hoe, maar het doel moet worden gehaald. En dat moet elke dag op het netvlies staan. Wie in zijn hoofd blijft ja maren op de vragen die je gesteld worden? Die wil de zaken niet echt veranderen, stelt Dijkgraaf. Dan heb je blijkbaar redenen om vast te houden aan wat je hebt of hoe je dingen aanpakt. Het waarom daarvan is ook interessant om uit te zoeken maar dan kom je wel in de therapeutische afdeling van de zelfhulpboekenplank terecht. Au! Vijf kontschoppen die je wel even voelt Goedkoper zijn dan je concurrentie werkt niet Om een lang verhaal kort te maken: op den duur komt er een concurrent die weer goedkoper zal zijn dan jij. Zie hier de negatieve spiraal waarin concurrenten elkaar kapot maken omdat ze met te velen in dezelfde vijver vissen. Dus? Lever iets wat de concurrentie niet heeft. Aanbieding Buttkicken in Den Bosch Heb je een concrete vraag en ben je benieuwd wat het advies van Jan Dijkgraaf zal zijn? Op dinsdag 19 mei 2015 komt de buttkicker speciaal voor PIT-lezers naar s-hertogenbosch. Voor 99 (excl. BTW) koop jij een uur van zijn tijd en krijg je een zinnig advies. Meld je voor 5 mei aan op met je vraag. Wees er snel bij, want vol = vol. Verzin geen oplossingen voor jezelf, verzin een oplossing voor je klant Als dat lukt, ga je meer verdienen. Want jouw prijs zorgt voor een oplossing waar jouw klant op zit te wachten. Klinkt simpel, maar doe je het ook echt in je dagelijkse bestaan? Géén tijd? Dan maak je maar tijd! Ik zou wel willen, maar ik weet niet of ik de tijd kan vinden. Smoesjes, vindt Dijkgraaf. Kom gewoon één uur eerder per dag je bed uit. Dat is 7 uur per week, 30 uur per maand en 360 uur per jaar. Dat zijn 9 (!) fulltime werkweken. Als het je in die tijd niet lukt om een nieuw project van de grond te krijgen, dan had je gewoon geen zin. Aan jaknikkers om je heen heb je niks Tenminste, niet als je een nieuw plan hebt. Nieuwe plannen hebben behoefte aan een advocaat van de duivel. Liefst een paar. Dat zijn niet jouw werknemers of je geliefde, die zijn óf te afhankelijk óf te liefdevol. Alles kan 10% minder Dat geldt voor de prijs van een product dat je inkoopt, voor het aantal werknemers, voor het geld dat je uitgeeft aan huisvesting. Zelf kun je natuurlijk ook altijd voor 10% minder leveren (omdat je sowieso al 20% meer had gevraagd). p 26 p 27

15 pit vernieuwt pit vernieuwt Kweekvijver voor innovatie-talent De Jamfabriek Ooit maakte grootgrutter De Gruyter zijn eigen jam in De Gruyter Fabriek. Het was een groot bedrijf dat niet met z n tijd meeging, vat Benjo van den Boogaard de geschiedenis genadeloos samen. De Jamfabriek van nu helpt bedrijven juist om wél met hun tijd mee te gaan. TEKST Klazien Laansma fotografie frank van delft Studenten lopen in en uit, gaan met elkaar in discussie en werken op de muren van hun zelf ingerichte ruimtes. De Jamfabriek is een studio vol creatieve denkers en doeners van 17 tot 25 jaar die innovatieve oplossingen bedenken voor het MKB. De spin in het web is Benjo van den Boogaard. Hij spreidt zijn armen uit: Ondernemer! Kom met je vernieuwingsvraag hierheen. In de Jamfabriek verzamelt Van den Boogaard talenten uit allerlei disciplines: We hebben op dit moment twaalf studenten, van bedrijfskunde en commerciële economie tot communicatie en multimedia design. Zet ze in een team en ze bedenken voor de ondernemer een echte oplossing. Die ze vervolgens ook in de praktijk helpen realiseren. In het MKB kan vernieuwing in de knel komen. Wij willen de accelerator voor innovatie zijn Talentontwikkeling De Jamfabriek is oorspronkelijk een initiatief van de ICT-community in s-hertogenbosch, met name van Jan Beekwilder (oprichter Tribal). Het idee achter de stichting was om onderwijs, ondernemers en overheid samen in beweging te krijgen voor innovatieve projecten. In 2013 werd Benjo van den Boogaard programmamanager van De Jamfabriek. Als drijvende kracht brengt hij partijen bij elkaar en coacht de projectteams. De studententeams uit De Jamfabriek bruisen van energie en creativiteit. Voor hen is het werken aan de ondernemersvragen een belangrijke stap in hun talentontwikkeling. Benjo: Met name ondernemerschap wordt steeds belangrijker. Ook gewoon in een baan heb je steeds meer ondernemersvaardigheden nodig: je moet je toegevoegde waarde kunnen aantonen. Onze projecten katapulteren jonge mensen het werkende leven in. Vernieuwingsdrang Vernieuwing hoeft niet altijd innovatie te zijn, vindt Benjo van den Boogaard. Het gaat erom dat een bedrijf zich steeds aanpast om mee te blijven tellen. Dat hoeft echt niet alleen door technologische veranderingen. Ook verandering van businessmodel kan nodig zijn of hoe je met je klanten omgaat, hoe je die weer centraal zet. Vooral in het MKB kan vernieuwing in de knel komen, erkent hij. In een bedrijf waar twintig mensen werken is het lastig om drie, vier mensen een half jaar vrij te maken voor vernieuwing. Niettemin ziet Van den Boogaard in het MKB een grote vernieuwingsdrang. p 28 p 29

16 pit vernieuwt pit vernieuwt Innovatie is iets wat je kunt managen, weet de programmamanager als geen ander. In grote bedrijven was zijn job jarenlang het oppakken en managen van vernieuwingsvragen. Ook was hij betrokken bij diverse start-ups van kleine innovatieve bedrijven. Ik ken dus beide uitersten. De Jamfabriek wil Benjo van de Boogaard opbouwen tot lokale accelerator voor innovatie in het MKB. Nieuwe werkgelegenheid komt voor een belangrijk deel uit het MKB. Grote bedrijven zijn juist steeds bezig om werkgelegenheid af te bouwen door meer te robotiseren en te automatiseren. Ondernemerschap is belangrijk; onze projecten katapulteren jonge mensen het werkende leven in Agro & Food De regio s-hertogenbosch heeft een uitdaging: vernieuwing vormgeven in de agro- en foodwereld. Specifiek vraagstuk is welke ICT-innovaties ingezet kunnen worden voor het MKB in deze sector. De eerste projecten van De Jamfabriek zijn daarop geworven. Ze geven een voorproefje van wat de teams van De Jamfabriek het bedrijfsleven concreet kunnen opleveren. Hoe breng je verse landbouwproducten online rechtstreeks bij de consument? was de vraag van een ondernemer. Consumenten willen weten waar hun voedsel vandaan komt. Een team studenten van De Jamfabriek is nu bezig met dit fresh-food e-commerce project. Het gaat hierbij niet alleen om de logistiek van land naar consument, maar ook om de beleving van het verse product en het volledige verhaal erachter: van welk varken komt dit speklapje? En waar lopen de kippen die deze eieren hebben gelegd? Een ander team zoekt uit hoe een melkveehouderij meer rendement uit zijn data kan halen. Koeien zijn al uitgerust met stappentellers, de melkrobot levert allerlei informatie. Die informatie is nuttig in de communicatie naar de consument: zo is het bijvoorbeeld mogelijk om aan te tonen dat de koeien in de wei hebben gelopen. Benjo van den Boogaard, programmamanager Start-ups & uitvallers Benjo van den Boogaard wil nog veel meer werk-leervormen opzetten in en rond De Jamfabriek. Zo zijn er plannen om een groep studenten een week lang op een vraagstuk te zetten. Ook wil hij jongeren begeleiden met start-ups en uitvallers weer laten meedoen: Het komt vaak voor dat jongeren uit het onderwijs vallen omdat ze kampen met bijvoorbeeld ADHD of dyslexie, en niet omdat ze niet gemotiveerd zijn. In deze leerwerkomgeving komen ze beter tot hun recht. Benjo legt de lat hoog: Ik ga door totdat we in elke grote stad in Nederland zo n plek hebben. Hutten Catering laat onderzoeken hoe het bedrijf samen met studenten een gezonde schoolkantine kan opzetten. Uitgangspunt is niet het heilig moeten van buitenaf, maar de studenten zélf een gezonde schoolkantine laten ontwikkelen - waar ze vervolgens ook écht gaan eten. p 30 p 31

17 pit vraagt pit vraagt Brainstormen. De één doet het dagelijks, de ander is er naar eigen zeggen niet zo goed in. Wat is er onontbeerlijk voor een goede, effectieve brainstorm? We vroegen het acht ondernemende mensen. Ooit gehoord van de denkhoeden van De Bono? Door letterlijk een andere hoed op te zetten, bekijk je zaken van een andere kant. Of we nu met de staf of met studenten brainstormen: wij brainstormen met de gekleurde hoeden van De Bono, vertelt Jeanette Noordijk, voorzitter College van Bestuur Koning Willem 1 College. Iedereen zet tijdens een sessie in principe alle hoeden op, en elke kleur staat ergens voor. Eerst gaan we divergeren: roepen alles mag! En daarna convergeren om tot handzame en werkbare conclusies en oplossingen komen. Het werkt echt, mits goed begeleid. Een topmethodiek en wat mij betreft zeer effectief. BRAINSTORMEN Brainstormen in je eentje, dat kan prima. Maar vaker zul je zo n ideeënvergadering in een groep doen. En hoe krijg je iedereen dan in dezelfde creatieve flow? Belangrijk is dat iedereen écht open-minded aan een brainstorm begint, en dat is maar zelden het geval, zegt Tjeerd Saatrube, initiatiefnemer Isabella Groep in Vught. Dus moet je die sfeer creëren. Dat doe ik door te luisteren en te voelen en door mezelf te openen. Als je je kwetsbaar opstelt help je een ander zijn reserves te laten varen. Met open mensen kun je het beste brainstormen, weg met de blokkades! Jezelf openen, dat is wellicht niet voor iedereen weggelegd. Want wat nou als je helemaal niet in die softe hoek zit maar bijvoorbeeld advocaat bent: hoe creatief verloopt een brainstorm dan? Willem Berendsen, curator en advocaat: Brainstormen gaat in mijn vak altijd over een specifiek vraagstuk. Ook om die reden probeer ik me in te leven in de persoon aan de andere kant, of dat nu mijn klant of mijn opponent is. Iedereen gaat vanuit zijn eigen oplossing en positie een brainstorm in. Het is de kunst die te gebruiken, te geven en te nemen, te overtuigen en zo tot de beste oplossing komen. Niet één manier is de beste. Van de hoedjes van De Bono tot uitwijken voor de beer Grenzen stellen kan dus werken. Maar wanneer Harry van der Krabben, voorzitter Koninklijke Harmonie s-hertogenbosch, aan het brainstormen slaat, worden juist alle ja-maren overboord gegooid: In oktober vierden we ons 120-jarig jubileum, daar hebben we veel over gebrainstormd. Meestal in klein comité, met enthousiaste mensen die ervoor gaan. Geen ge-ja-maar. Ik hou van lekker vrij associëren: er valt een woord of een gedachte en hup, daar ga je weer. Zo maken en houden we elkaar enthousiast. En als de beer op de weg écht te groot is, wijken we alsnog uit. TEKST rob van erp illustratie rovers de ridder Houdt de één vast aan een gedegen methodiek, de ander laat liever alle gedachten los want juist dán borrelen de ideeën op. Wat je moet proberen is even nergens aan denken als je gaat brainstormen. En dat is nog niet eenvoudig, zegt cabaretier Hans Tervoort. Ik doe dat door een eindje te gaan fietsen. Wat ik dan allemaal zie en meemaak, hoe alledaags ook, leidt tot de meest wonderlijke en komische associaties. En dat is precies wat ik nodig heb. Fietsen werkt dus, maar lopen ook, vertelt sportschoolhouder Youri Wladimirov. Al twee keer zijn we tot beste fitnessclub van Den Bosch verkozen en die erkenning legt druk. Ik moet dus wel bezig zijn met mijn kwaliteit, maar tijd om te brainstormen heb ik niet of neem ik niet. Nee, ik ga rennen met een lekker muziekje op, veertig tot vijftig kilometer per week. Dan overweeg ik alles en ontstaan er nieuwe ideeën. Je inleven in de ander, dat is iets wat straatpastor Julia Hoppenbrouwers Nagornyak als de beste kan. Ik brainstorm veel met mensen op straat, dak- en thuislozen. Zij hebben problemen, soms heel ernstige. Ik help ze antwoorden te vinden. Zij moeten daarvoor open staan, of die antwoorden nu leuk zijn of niet. Mijn brainstormtip? Goed luisteren, écht luisteren. En vragen durven stellen, diepgang zoeken. Bij brainstormen denk je als eerste aan ongebreideld en ongeremd om je heen denken. Maar dat hoeft niet altijd tot de beste oplossingen te leiden weet Kitty Wilgers, partner bij Arthur & Brent, marketing en communicatie strategen. Omdat bij ons een brainstorm bijna altijd een zakelijk doel dient iets oplossen samen met een klant is mijn tip: stel grenzen. Dat klinkt belemmerend, maar juist het tegenovergestelde gebeurt: mensen weten tot hoe ver ze kunnen gaan. Het levert werkbare en maakbare oplossingen, die toch heel creatief zijn. p 32 p 33

18 pit ontspant pit column het voelt als mijn achtertuin Meggy Althuizen (29) Projectcoördinator en zangeres De 65-jarige heeft de toekomst Ik heb onlangs mijn 65ste verjaardag gevierd. Een leeftijd die je best een mijlpaal mag noemen. Je hebt het antwoord gevonden op een aantal vragen en gaat je heroriënteren. Het is ook een moment om terug te kijken op een voorbije periode en om nieuwe afwegingen te maken. Maar nog belangrijker is dit moment te benutten om de uitdagingen voor de toekomst te zoeken en die met grote energie aan te gaan. Als vertrekkend directeur van de BIM zie ik in al die zaken die de afgelopen jaren goed of minder goed zijn gegaan de bouwstenen voor diverse uitdagingen. In de komende jaren hoop ik op eigen wijze in de stad en de regio mijn bijdrage te kunnen blijven leveren. Toeval of niet: ook de BIM viert dit jaar haar 65-jarig bestaan. En ze is volop bezig om zich klaar te maken voor de toekomst. Welvaart komt nergens meer aanwaaien. Willen we vooruit, dan zullen we steeds opnieuw impulsen moeten geven aan nieuwe initiatieven en vernieuwend ondernemerschap. In deze tijd, waarin nieuwe economieën opkomen, neemt juist het belang van de herkenbaarheid en identiteit van de regio toe. Waar gebeurt het? Hier gebeurt het! De BIM begrijpt het belang van een eigen lokale en regionale agenda we spelen al sinds 1950 een duidelijke rol op die agenda door actief op zoek te zijn naar jong ondernemerschap. De BIM participeert zelfbewust in initiatieven die de economische structuur in onze stad en regio kunnen versterken. Dat doen we niet alleen: samen met de drie O s - ondernemers, onderwijs en overheid zorgen we voor een vitaal en dynamisch vestigingsklimaat. Door de verbondenheid met haar aandeelhouders is de BIM een belangrijk instrument van economisch beleid voor stad en regio. De BIM lokt jong ondernemerschap uit en geeft Clemens Bolhaar voormalig directeur BiM deze de kans uit te groeien. Zo geven we in 2015 ruimte aan zo n 450 starters, gevestigde ondernemers en maatschappelijke instellingen. Door onze betrokkenheid bij Brabant Life Science Seed Fonds en Ondernemerslift+ maken we op dit moment vele tientallen economische initiatieven mogelijk. Gewoon: door het beschikbaar stellen van geldmiddelen. De inzet van de BIM zal de regionale werkgelegenheid de komende jaren nog meer ten goede komen, met een primaire aandacht voor starters en doorstarters. De BIM zal zich profileren door het stimuleren van innovaties en crossovers. Er worden thematische broedplaatsen ontwikkeld en er zal geparticipeerd worden in bedrijven die actief zijn in de lokale en regionale economische speerpuntsectoren. Met de mogelijke inzet van innovatiefondsen wil de BIM een motorfunctie vervullen. Voor mij is 65 het moment om even pas op de plaats te maken, voor de BIM is het een reden om in volle vaart vooruit te gaan. De BIM kan haar doelstellingen alleen realiseren door een goede samenwerking met veel partijen in stad en regio. Maar nog belangrijker is de enthousiaste inzet van al haar medewerkers. Dankzij hen kan de BIM terugblikken op goede resultaten en de toekomst met veel vertrouwen tegemoetzien. Met een ambitieuze nieuwe directeur en dit fantastische team gaat dat zeker lukken. En ik wens iedereen daarbij veel succes! illustratie zenk one fotografie frank van delft Rust, ruimte en relax-tijd: daar staat Het Bossche Broek voor mij voor. Ik kom hier soms twee keer per week en soms ook weken niet. Het voelt een beetje als een achtertuin waarin ik me graag even terugtrek, maar waar ik ook regelmatig vrienden uitnodig voor een hapje, een drankje of een wandeling. In de zomer ga ik hier lekker picknicken met vrienden. Of ik repeteer al wandelend mijn teksten voor een optreden. Het allerfijnst is het hier wanneer ik de wind door m n haar voel en zon op m n snoet, zoals vandaag. Even wat vitamine D opdoen. COLOFON PiT Magazine is een blad over ontwikkelingen en visies op het vernieuwend ondernemersklimaat in s-hertogenbosch en in de regio. Het magazine verschijnt twee keer per jaar. PIt MAGAZINE IS EEN INItIAtIEF VAN N.v. Bossche investerings Maatschappij Postbus Da s-hertogenbosch T (073) / UItGEVER N.v. BiM REDACtIE frank van Delft irina flier frank de ridder rené rovers Mariëlle Seegers CONCEPt EN ONtWERP rovers de ridder, rené rovers BEELDREDACtIE frank van Delft EINDREDACtIE Mariëlle Seegers AAN DIt NUMMER WERKtEN MEE Jan Broeks Jeroen Carels Evita Copier Eva van den Dungen rob van Erp linda groothuijse Hedof Karen Kroonstuiver Klazien laansma ruud Peijnenburg Zenk one DRUKWERK Drukkerij Wihabo oplage 3000 VRAGEN? tips? De redactie is er blij mee. Mail naar ABONNEMENt PiT Magazine verschijnt twee keer per jaar. Wil je geen nummer missen? Mail je naam en adres naar voor het overnemen van artikelen uit dit magazine is vooraf toestemming nodig van de uitgever. p 34 p 35

19 Twijfel voedt de noodzaak om te ondernemen TEKST Linda Groothuijse Coverfotografie frank van delft Lucas de Man is stadskunstenaar, presentator, acteur, regisseur, creatieve aanjager en verbinder. Ondernemen is een uiting van een innerlijke drang om iets te creëren of te veroorzaken. Het ondernemerschap vormt dan ook een wezenlijk onderdeel van de inhoud van mijn projecten, die altijd een verbindend karakter hebben. Om mijn ideeën te realiseren ga ik op zoek naar partners met wie ik een verhaal kan delen. Ik ben niet bang om op bedrijven af te stappen. Je moet accepteren dat je, net als de ander, niet altijd alles weet. Als de twijfel mag bestaan, kan er pas echt sprake zijn van daadkracht. Twijfel voedt immers de noodzaak om te ondernemen. Zelf kan ik vrij weinig; ik creëer concepten en verbind. Maar ik weet mij met goede mensen te omringen en de juiste omstandigheden te creëren, waardoor plannen tot uitvoering komen. Samen met een klein kernteam heb ik vorig jaar ruim 50 creatieve professionals ingezet voor OOG Den Bosch en tal van andere projecten. Daarmee hebben we een omzet van 1 miljoen euro gerealiseerd. Maar enkel met een goed idee red je het niet. Het is een kwestie van hard werken, een zeer goede voorbereiding, het volgen van je intuïtie en zeker ook het nodige portie geluk.

Veemarktkade 8, s-hertogenbosch

Veemarktkade 8, s-hertogenbosch Veemarktkade 8, s-hertogenbosch Locatie Stipster De term komt van startup hipsters en verwijst naar een groeiende groep twintigers en dertigers die onderneemt. Adres De Gruyter Fabriek Veemarktkade 8 5222

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Eigen en WIJze buurten

Eigen en WIJze buurten Eigen en WIJze buurten Swingen met de kracht en kennis van de wijk. Van en Voor wijkbewoners. Marjanne van Ginneken Community en netwerk leider van Makers en Doeners Grote Beer 980, 3067 MB Rotterdam,

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Waarde-volle zorg is ook nog JONG!

Waarde-volle zorg is ook nog JONG! Waarde-volle zorg is ook nog JONG! LOC maakte een nieuwe visie op de zorg. Die heet Waarde-volle zorg. Allerlei mensen herkennen zich daar in. Dat komt doordat die gaat over dingen die voor ons allemaal

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

Verbinding voelen met je omgeving

Verbinding voelen met je omgeving 2 Verbinding voelen met je omgeving Doel: We horen allemaal bij elkaar We zijn met heel veel mensen op deze wereld. Daar ben je jezelf niet van bewust. Meestal zie je alleen de mensen waarbij je woont

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Drijfveren Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Drijfveren (QDI) 2 Wat motiveert jou? Wat geeft jou energie? Waardoor laat jij

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een 4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL Dez e t r a i n i n g i s e c h t een a a n r a d er o m t e l ere n m e n s e n e c h t t e b e t re k k e n e n t e r a k e n m e t j o u w v er h a a l.

Nadere informatie

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol zorgt ervoor dat je je managementtijd halveert en meer rust in je hoofd ervaart. Terwijl je de productiviteit en

Nadere informatie

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Anderen over het werk van David en Arjan: Met hun boek en hun seminars maken De Kock en Vergeer heel Nederland gelukkig.

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015.

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, opening bijeenkomst Klantengroep Samenwerking Noord (Holland Web Week), Groningen, 16 september 2015 Dames en heren, Goed nieuws is geen nieuws, zeggen

Nadere informatie

De sleutel tot moeiteloos succesvol creëren

De sleutel tot moeiteloos succesvol creëren De sleutel tot moeiteloos succesvol creëren Wat is creëren? Wij zijn allemaal creatief. Niet dat we per sé goed kunnen kleien of schilderen, maar zijn als mensen creatieve wezens. We creëren continu. We

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Bertha Middendorp MIGRAINE De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Inhoud Deel 1 12 Inleiding 15 Mijn migraine 21 Hypnose 26 Verhalen uit de praktijk Deel

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol zorgt ervoor dat je je managementtijd halveert en meer rust in je hoofd ervaart. Terwijl je de productiviteit en

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING 2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING positionering meest kansrijke, relevante, effectieve, ware en onderscheidende verhaal voor de spoorzone DE AMBITIE gebiedsontwikkeling Delft wil een nieuw stuk stad

Nadere informatie

Evaluatie Kennissessie met en bij Philips Healthcare 25 november 2014

Evaluatie Kennissessie met en bij Philips Healthcare 25 november 2014 Evaluatie Kennissessie met en bij Philips Healthcare 25 november 2014 Verwachting en aanbeveling Heeft de bijeenkomst aan jouw verwachting voldaan? Toelichting: Erg goede sprekers, zoals gebruikelijk.

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Het Netwerk Boek. Zakelijk Netwerken. Wie Wat Waar Waarom Hoe. Social Media Personal Branding Tips

Het Netwerk Boek. Zakelijk Netwerken. Wie Wat Waar Waarom Hoe. Social Media Personal Branding Tips Het Netwerk Boek Netwerk Boek Rob B. Tol Wie Wat Waar Waarom Hoe Zakelijk Netwerken Social Media Personal Branding Tips Success Stories Interviews Do s & Don ts Cases Voorbeelden Oefeningen Tests 3 Inhoud

Nadere informatie

In 5 stappen naar een personeelsbeleid dat werkt

In 5 stappen naar een personeelsbeleid dat werkt In 5 stappen naar een personeelsbeleid dat werkt Pak uw personeelsbeleid op een gestructureerde manier aan en creëer een werkplek waar uw business floreert en medewerkers met goesting en engagement komen

Nadere informatie

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES HR en decentralisaties: Help ons te leren Door: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman Op 10 oktober 2014 vond de

Nadere informatie

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner:

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner: Boetseweg 47 7895 AV Roswinkel telefoon: 0591 785 780 www.jolandalinders.com e-mail: info@jolandalinders.com IBAN: NL32 KNAB 0729 6439 99 BIC: KNABNL2H KvK nummer: 59561742 BTW nummer: NL155366701B02 Alsjeblieft!

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

1. Besluit dat je wilt sturen op cijfers

1. Besluit dat je wilt sturen op cijfers Een winstgevend plan voor je bedrijf hebben en gericht werken aan de uitvoering daarvan is pure noodzaak. En toch zijn er maar weinig ondernemers die hierin slagen. Het grote obstakel is dat ze niet weten

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Trainersopleiding 2014

Trainersopleiding 2014 Trainersopleiding 2014 Remind Keizersgracht 253, Amsterdam www.remindlearning.nl trainersopleiding@remindlearning.nl Uitleg van de trainersopleiding In dit document kun je lezen wat Remind doet, waar Remind

Nadere informatie

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00

Welkom. op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Welkom op onze OPEN DAG Za. 08.02.2014 10.00-14.00 Zelf vinden we onze school gewoon, omdat je bij ons een diploma kunt halen dat past bij jouw inzet en capaciteiten. Maar wij denken dat je op Markenhage

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Zo ondersteun je jouw business met Facebook

Zo ondersteun je jouw business met Facebook Zo ondersteun je jouw business met Facebook Een goed begin is het halve resultaat! Graag willen wij je laten profiteren van enkele eenvoudige stappen die je kunt zetten, zodat jouw activiteiten op Facebook

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel!

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel! Gaby Remmers: senior onderzoeker Blauw Research Drijfveer: organisaties helpen inzicht te krijgen in de kansen op een nog klantgerichtere dienstverlening Andre Heeling: onderzoeker Blauw Research Drijfveer:

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

copyright www.candocoaching.nl 1

copyright www.candocoaching.nl 1 1 De Gids voor jouw succes en jouw uniekheid door Margje van der Lei CanDo Coaching www.candocoaching.nl Door het zetten van specifieke intenties wordt je geholpen op de weg waar je naar toe wilt. Wanneer

Nadere informatie

Personeelsvoorziening van de toekomst

Personeelsvoorziening van de toekomst Personeelsvoorziening van de toekomst een transitienetwerk voor Noordoost-Brabant Food & Feed Noordoost-Brabant Wie doet over tien jaar het werk? Waar staat uw bedrijf over tien jaar? De crisis voorbij,

Nadere informatie

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap

Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap 2014 Leergang Talentontwikkeling Groeien in persoonlijk leiderschap Je bent hoger opgeleid, zit aan het begin van je carrière en hebt de ambitie

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert.

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Onze missie Waar wij voor staan Door het versterken van de signatuur van de Maastrichtse mode- en designsector in combinatie met de sterke reputatie

Nadere informatie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie Visie We leven in een wereld die sterk veranderlijk is. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij docenten om de nieuwe generaties als competente rebellen klaar te stomen voor een onbekende toekomst waarin

Nadere informatie

Meer kansen, meer banen. SW-bedrijven als banenmakelaar

Meer kansen, meer banen. SW-bedrijven als banenmakelaar Meer kansen, meer banen Inleiding Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben terecht de volle aandacht van de politiek. Vrijwel alle verkiezingsprogramma s besteden er aandacht aan. Het gaat

Nadere informatie

Checklist voor Succesvol Ondernemen

Checklist voor Succesvol Ondernemen Kruis aan wat voor jou van toepassing is om een overzicht te hebben van waar je mee aan de slag kunt om meer klanten te krijgen en meer geld te verdienen. SuccesHoek 1: Actiegerichte Focus Ik besteed meestal

Nadere informatie

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr)

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr) Het overgrote deel van de kinderen zijn, wanneer net geboren, al leerfabriekjes. De drang tot leren is een natuurlijk gegeven. Uitdagend onderwijs stimuleert en ontwikkelt het kunnen leren. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Gereedschap voor succes

Gereedschap voor succes Gereedschap voor succes magazine voor maximaal buurtgeluk met kunst & cultuur 1 2 Gereedschap voor succes in buurtcultuur Succes! Kunst in de buurt brengt bewoners dichter bij elkaar en verbindt talenten.

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Oog voor eigenheid. Maatwerk

Oog voor eigenheid. Maatwerk Oog voor eigenheid webdesign.casalinda.nl linda@casalinda.nl tel 023 529 4163 Ben je een kleine zelfstandige, en heb je grote ambities? Dan wil je een professioneel ogende website. En dan geen standaard

Nadere informatie

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 LEF IN ACTIE Ontdek waarom het zo moeilijk is je hart te volgen en heb het lef dit toch te doen! De achtergrond van het programma Jij weet dat

Nadere informatie

Hoe maak je interessante tweets?

Hoe maak je interessante tweets? Hoe maak je interessante tweets? Januari 2012 Inleiding Leuk dat je echt aan de slag gaat met het maken van goede tweets! In dit document vind je algemene tips voor het opstellen van goede tweets. Bovendien

Nadere informatie

Meer waarde voor technologie! Laat je technologie leven in een groter speelveld, bij meer spelers die je laten winnen!

Meer waarde voor technologie! Laat je technologie leven in een groter speelveld, bij meer spelers die je laten winnen! Meer waarde voor technologie! Laat je technologie leven in een groter speelveld, bij meer spelers die je laten winnen! In 6 stappen naar succesvolle technologiemarketing Carlo van Pelt, eigenaar TechAlive!

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling

De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling Het beste uit jezelf halen en met plezier werken De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman Wat zijn je talenten en hoe zet je ze effectief

Nadere informatie

Hoe stevig is uw fundament?

Hoe stevig is uw fundament? Hoe stevig is uw fundament? Foto van de Vijverhoeve Uitnodiging Masterclass Succesvol Ondernemen Landgoed de Vijverhoeve 18 januari 2011 Bent u een leider, die een nieuwe stap gaat zetten in uw carrière?

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 6. 1 Introductie 7 Ondernemerschap in Nederland 8 Drie manieren om een bedrijf te starten 8 IK als ondernemer 9

Inhoud. Inleiding 6. 1 Introductie 7 Ondernemerschap in Nederland 8 Drie manieren om een bedrijf te starten 8 IK als ondernemer 9 Inhoud Inleiding 6 1 Introductie 7 Ondernemerschap in Nederland 8 Drie manieren om een bedrijf te starten 8 IK als ondernemer 9 2 Instanties in Nederland 13 Belangrijke instanties voor ondernemers 14 Kamer

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Tien tips voor meer inspiratie

Tien tips voor meer inspiratie Tien tips voor meer inspiratie Soms heb je het. Het overvalt je. Je voelt je energiek, onrustig en je wilt, nee, je móet iets doen. Iets moet uit je systeem en je vindt geen rust tot dit idee of gevoel

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Beter voorkomen dan genezen.

Beter voorkomen dan genezen. Hoe raar is dat? Zorgorganisaties zijn er om mensen beter te maken, beter te laten functioneren en zich beter te laten voelen. Natuurlijk zijn allereerst de zorg en begeleiding daar op gericht, maar zou

Nadere informatie

5 senses strategy BTC guide to more focus

5 senses strategy BTC guide to more focus 5 senses strategy BTC guide to more focus Veel professionals maken de fout geen onderscheid te maken in fysieke rust en mentale rust. Ze nemen vooral rust door even te stoppen met hun acties. Maar als

Nadere informatie

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes?

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? December 2007 / Januari 2008 Door: Marco Bouman, Impulse, Strategie & Marketing Februari 2008 2008 Marco Bouman, alle rechten voorbehouden Het is niet

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Creatief Denken. Ideeën Werkplaats Groep 3 Groep 4 Groep 5

Creatief Denken. Ideeën Werkplaats Groep 3 Groep 4 Groep 5 Creatief Denken Ideeën Werkplaats Groep 3 Groep 4 Groep 5 Inleiding Creativiteit is een proces waardoor je laat zien dat alles wat is ook altijd anders kan zijn. Kijken naar de werkelijkheid, dat koppelen

Nadere informatie