Lectorale rede Peter Epe (18 juni 2012): Zeggen hoe het is

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lectorale rede Peter Epe (18 juni 2012): Zeggen hoe het is"

Transcriptie

1 Lectorale rede Peter Epe (18 juni 2012): Zeggen hoe het is 1

2 Lectorale rede Peter Epe (18 juni 2012): Zeggen hoe het is 1. Inleiding Het is maandagmorgen en de accountant rijdt zijn dure auto voor, stapt uit in driedelig pak en loopt welgemanierd het bedrijfspand van de klant binnen, waar hij met een kop koffie in een rustige ruimte aan het werk gaat. Wellicht een herkenbaar beeld, maar als ik nu zeg de communicerende accountant, waar denkt u dan aan? Mogelijk denkt u bij het accountantsberoep aan een gerespecteerde beroepsgroep, maar misschien fronsen uw wenkbrauwen wel bij de gedachte aan door de vingers van accountants geglipte boekhoudfraudes. Vragen die hierbij opkomen, zijn: hoe staat het met de communicatieve vaardigheden van accountants en wordt het belang van communicatie door accountantskantoren op waarde geschat? Bij de vakgebieden accountancy en controlling mag je kernwoorden als betrouwbaarheid en integriteit verwachten. Om dat waar te maken, zul je als accountant of controller efficiënt en effectief moeten communiceren. Dat kan zowel verbaal (taal) als non-verbaal (lichaamstaal). Het effect van non-verbale communicatie is maar liefst 93%, dat van verbale communicatie slechts 7%. Aangezien non-verbaal en verbaal elkaar onderling nodig hebben èn versterken, moet bij de genoemde 7% de betrouwbaarheid en integriteit dus met woorden bereikt worden en dáár gaat het in de praktijk nog weleens mis! Eén van s werelds vooraanstaande communicatiewetenschappers Watzlawick zei ooit: je kunt niet niet communiceren. Alle gedrag is communicatie, dus ook die dure auto en dat driedelige pak. Het geeft het belang van het onderkennen van de impact van communicatie aan. Wat is nu eigenlijk communicatie? Communicatie wordt in de communicatiewetenschap gedefinieerd als zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten. Deze definitie heeft met het gedeelte zo dicht mogelijk een positieve inslag, namelijk de insteek van de zender en de ontvanger om de boodschap op dezelfde golflengte te krijgen. De definitie kent echter ook een negatieve lading, hetgeen zich herbergt in het gedeelte langs elkaar heen praten. Niet altijd is het de bedoeling van de zender om de werkelijke informatie aan de ontvanger over te brengen. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat vaak niet de waarheid wordt gesproken (of vervelender gezegd: dat er gelogen wordt) en dat liegen bij de verbale communicatie begint. In het algemeen liegen mensen gemiddeld 10 keer per dag, waarbij mannen vaker liegen dan vrouwen. Mensen gebruiken leugens met name voor geld en een hogere status. Binnen verbale communicatie lijkt het dan ook vaak te gaan om de kunst van het weglaten, het eigen belang voorop te plaatsen, te praten maar ondertussen niets te zeggen en is misleiding het gevolg waar de ontvanger van de boodschap mee te kampen krijgt. Toegepast op de accountantspraktijk. Hoe gaat de controlerend accountant om met een concept-jaarrekening van een klant, waarin de winstcijfers enigszins zijn geflatteerd om een aanvullende banklening te verkrijgen tegen gunstigere leningsvoorwaarden? Wanneer een accountant zijn betrouwbaarheid en integriteit geloofwaardig wil communiceren, zal hij naast die dure auto en dat driedelige pak verbaal transparant moeten communiceren. Want zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten, lukt alleen door er niet omheen te draaien en recht op de man af te zeggen hoe het is en dat is waar wij binnen het lectoraat Accountancy & Controlling bij de uitvoering van onze vijf programmalijnen dan ook voor staan: Zeggen hoe het is! 2

3 2. Management information systems (bestuurlijke informatieverzorging) Het bestuurlijk informatieverzorgingssysteem moet relevante en betrouwbare informatie opleveren onder meer om beslissingen te nemen, om een organisatie te beheersen en om verantwoording af te leggen. Relevantie is het belangrijkste kwaliteitsaspect in dit opzicht. Immers wat voor zin heeft het voor de directie anno 2012 om betrouwbaar te weten wat de opbrengsten en kosten 10 jaar geleden waren? De directie wil nu graag betrouwbaar weten wat de resultaten over de afgelopen maand zijn geweest en nog liever wat ze de volgende maand zullen zijn. Dat informatie betrouwbaar moet zijn, lijkt een open deur. Het afgelopen decennia heeft ons echter geleerd dat betrouwbaarheid voor veel organisaties bij lange na geen vanzelfsprekend goed is. Betrouwbaarheid heeft meerdere gezichten. Elke organisatie zou een goed werkend betrouwbaarheidssysteem moeten hebben. Volgens Van Leeuwen geeft het betrouwbaarheidssysteem antwoord op drie vragen: 1. Heeft iedereen binnen de organisatie zich gehouden aan de wetten en regels, en gehandeld binnen zijn bevoegdheden? Deze bevoegdheidscontrole wordt in het Engels omschreven met het begrip compliance. 2. Zijn alle waarden van de organisatie (geld, vorderingen, handelsgoederen, vaste activa etc.) aanwezig of terecht verbruikt? Deze bewaringscontrole wordt in het Engels omschreven als safeguarding of assets. 3. Is de verstrekte informatie volledig en juist? Dit wordt ook wel informatiecontrole genoemd. De betrouwbaarheidsproblemen die de afgelopen tijd het nieuws haalden, hadden als gemeenschappelijk kenmerk dat de leiding van de organisatie een actieve rol speelde bij het onbetrouwbaar handelen. Directies van woningbouwverenigingen die zichzelf verrijkten. Filiaalhouders van supermarkten die tien jaar lang goederen retour boekten om de fiscus te benadelen. In de grondslagen van het vakgebied bestuurlijke informatieverzorging wordt uitgebreid aandacht besteed aan de cruciale rol die de leiding vervult op het gebied van betrouwbaarheid. Denk daarbij niet alleen aan de control environment bij COSO, de beliefs en boundaries van Simons, maar ook aan wat Starreveld als één van de belangrijkste beperkingen van interne controle beschouwt: Interne controle kan worden doorbroken door de leiding, de zg management override. Als reactie op schandalen uit het verleden vragen internationale corporate governance codes van de leiding van een organisatie om te verklaren dat de financiële administraties waaruit de jaarrekening voortkomt, betrouwbaar zijn. De Amerikaanse Sarbanes Oxley-wet stelt hoge gevangenisstraffen in het vooruitzicht voor bestuurders die niet aan deze verplichting voldoen. Om dit voor de buitenwereld aannemelijk te maken, wordt het stelsel van interne controlemaatregelen dat voor betrouwbaarheid moet zorgen, dan vaak weer opgepoetst en verbeterd. Interne controle is daarmee terug van weggeweest! Interne controle kan worden omschreven als controle door of namens de leiding van de huishouding op de oordeelsvorming en activiteiten van anderen. Kenmerkend aan het stelsel van interne controlemaatregelen is dat deze uit preventieve en repressieve maatregelen bestaan die per 3

4 type bedrijf verschillen. Voor de Nederlandse praktijk zijn deze ontleend aan de werken van de grondlegger van het vak Starreveld. Op dit moment vindt er vanuit ons lectoraat in samenwerking met de Vrije Universiteit en Nyenrode Business Universiteit een grootschalig onderzoek plaats naar de kwaliteit van het betrouwbaarheidssysteem bij verschillende organisaties. De bedoeling daarvan is om te onderzoeken of de theorie zoals Starreveld die heeft bedacht, nog steeds actueel is of op sommige onderdelen moet worden aangescherpt. 4

5 3. Auditing (accountantscontrole) Nog even terug naar die accountant in zijn driedelig pak: daar zit hij dan bij de klant, de dure auto op een gereserveerde parkeerplaats, klaar voor de controle. Het budget is krap en de tijd ook: de klant heeft de jaarrekening al bijna bij de drukker liggen. Nu de controleverklaring er nog even bij. En juist die controleverklaring vergt werk, zeker in deze toch wel roerige economische tijden. En de accountant weet: in de Verordening Gedragscode staat uitgewerkt: deskundigheid en zorgvuldigheid: de accountant, zowel de RA als de AA, houdt zijn deskundigheid en vaardigheid op het niveau dat is vereist. Fronsend kijkt hij in zijn dossier en start zijn laptop op. Hoe staat het eigenlijk met de deskundigheid en zorgvuldigheid van de accountant? Er is, de kranten en vakbladen lezend, behoorlijk wat mis: boekhoudschandalen, al dan niet gekoppeld aan faillissementen zijn frequent aanwezig. Zo is Weyl-vleesverwerker failliet door een omvangrijke fraude, terwijl de controleverklaringen in de jaarrekening steeds schoon waren, dus zonder opmerkingen. Of woningbouwstichting Vestia we hebben er net uitgebreid over gehoord waar ondanks een goedkeurende verklaring en een positief oordeel over de treasurytak toch bijgesprongen moest worden met alle maatschappelijke onrust van dien. En meer internationaal kennen we ze allemaal: Enron, Worldcom, Ahold, Shell, Parmalat. Waar komen die schandalen vandaan en wat is de rol van de accountant? Ligt dit alleen aan slechte communicatie of aan een verwachtingskloof in wat de accountant waar kan maken versus wat het publiek meent te krijgen aan zekerheid? Of is er meer aan de hand? Als je de AFM, toetsingsorgaan van de openbare accountants, mag geloven dan schort het ook zo nu en dan aan kwaliteit. Zelfs de eigen toetsingen van het NBA laten bijvoorbeeld zien dat van 248 getoetste dossiers bij 88 kantoren de kwaliteit niet toereikend is geweest. Laten we eens proberen te achterhalen wat de oorzaken zijn van dit mogelijke kwaliteitsgebrek: Allereerst: de te controleren jaarrekeningen: deze zijn de afgelopen twintig jaar in omvang enorm toegenomen als gevolg van toenemende wet- en regelgeving. De jaarrekeningen op zich zijn dus al veel complexer geworden. En dan: mede door alle boekhoudschandalen is ook het toezicht op accountants verder aangescherpt. Niet zonder reden natuurlijk, maar dit toezicht maakt dat ook de werkzaamheden tot nog meer evidence moeten leiden ter onderbouwing van de controleverklaring. Volgende oorzaak van de toegenomen werkzaamheden: de toegenomen automatisering, ook hier is een wereld aan werkzaamheden te verrichten waar we ons vijftien jaar geleden nog niet bewust van hoefden te zijn. Een andere mogelijke oorzaak is de professioneel kritische instelling. Naast de invoering van verplichte cursussen op dit gebied, dient deze instelling ook steeds meer aantoonbaar aanwezig te zijn in een controledossier. Tenslotte de automatisering van de controle. Hier ligt een wereld open voor de accountant om de controle efficiënter te laten verlopen. Ook kan uit bijvoorbeeld data-analyse een veel betere evidence worden verkregen. Met het verplichtstellen van SBR, een gestandaardiseerde rapportagevorm naar bijvoorbeeld de belastingdienst, kan de accountant ook zijn controleproces beter vormgeven. Mits de accountant deze geautomatiseerde handschoen oppakt, maar ook dat vereist weer specifieke deskundigheid. Kortom, de vraag rijst: is de accountant hier nog wel deskundig en zorgvuldig genoeg? Een vraag die in de programmalijn Auditing ruimschoots aan bod gaat komen, zodat niet alleen wij maar juist de accountant die bij de klant zit, kan blijven zeggen hoe het is. 5

6 4. Financial Accounting (externe verslaggeving) De voor rechtspersonen geldende jaarverslaggevingsvoorschriften eisen een getrouwe weergave van het (eigen) vermogen ultimo boekjaar en het resultaat over het boekjaar (artikel t/m 362.3, Titel 9 BW2 en IAS 1.15). Het is op grond van artikel 393, Titel 9 BW2 aan de controlerend accountant om een oordeel te vellen in hoeverre de gepubliceerde jaarrekening dit getrouwe beeld geeft. Dat ondernemingen echter de neiging hebben hun winst hoger of lager weer te geven dan zij in werkelijkheid is om daarmee bepaalde doelstellingen te realiseren, is in de accountancywereld een bekend verschijnsel. Winststuring kan worden gedefinieerd als het verschuiven van winsten die in een bepaald boekjaar thuishoren, naar een ander boekjaar. De International Accounting Standard Board (IASB) de mondiale regelgevende instantie op het gebied van jaarverslaggeving geeft expliciet aan dat de jaarrekening niet in overeenstemming met de standards van de IASB is, indien ze materiële of niet-materiële fouten bevat die bewust zijn gemaakt teneinde de financiële positie, financiële prestaties of kasstromen van een entiteit op een bepaalde manier te presenteren. Winststuring wordt veelal geplaatst in het kader van earnings management, door Scott gedefinieerd als de keuze van de ondernemingsleiding voor bepaalde verslaggevingsalternatieven, of acties die de winst beïnvloeden, om specifieke doelstellingen te realiseren. In de literatuur is veel geschreven over earnings management en ook in onderzoek is het tal van malen object van studie geweest en is dat nog steeds. Bissessur en Langendijk wijzen erop dat earnings management vanuit twee gezichtspunten kan worden bekeken, vanuit het werkelijke winstperspectief en vanuit een informatieperspectief. Bekeken vanuit het werkelijk winstperspectief kan worden gesteld dat earnings management negatief moet worden beoordeeld. Het verschuiven van winsten van het ene boekjaar naar het andere boekjaar leidt ertoe dat het resultaat over een bepaald boekjaar en het eigen vermogen op het einde van het boekjaar niet getrouw worden weergegeven. Hiermee zouden managers de gebruikers van de jaarrekening kunnen misleiden met betrekking tot de prestaties van de onderneming. Healy en Wahlen hanteren in dit kader de volgende definitie van earnings management: Earnings management occurs when managers use judgement in financial reporting and in structuring transactions to alter financial reports to either mislead some stakeholders about the underlying economic performance of the company or to influence contractual outcomes that depend on reported accounting numbers. De vraag is echter of dit in zijn algemeenheid kan worden gesteld. Zo heeft onderzoek van Dechow en Skinner uitgewezen dat earnings management gemiddeld gezien geen groot effect heeft op de gerapporteerde nettowinst. Scott wijst erop dat earnings management ook good sides in zich heeft. Hij refereert hierbij aan het blocked communication concept van Demski en Sappington. Als de onderneming bijvoorbeeld het resultaat egaliseert naar de verwachte trendmatige winst, kan dat relevantere informatie opleveren dan een jaarlijks sterk fluctuerend winstcijfer. Deze unblocked information in de vorm van stabielere resultaten kan vanwege de lagere risicoperceptie door vermogenverschaffers leiden tot een lagere vermogenskostenvoet voor de onderneming. Deze laatste zienswijze bekijkt earnings management vanuit een informatieperspectief, zoals dat ook uit de definitie van earnings management naar voren komt zoals die door Schipper wordt gehanteerd: Disclosure management in the sense of a purposeful intervention in the external financial reporting process, with the extent of obtaining some private gain, as opposed to merely facilitating the neutral operation of the process. Vanuit informatieperspectief zijn resultaten één van de vele signalen die kunnen worden gebruikt als basis voor de besluitvorming van gebruikers. Het 6

7 gaat primair om de informatiewaarde van de resultaten. De daadwerkelijke hoogte van het resultaat staat op de tweede plaats. De vraag is wat de ethiek van de accountant in deze is. Hoe staat hij tegenover deze praktijk van winststuring? Op basis van onze filosofie en identiteit van normatieve professionaliteit en burgerschap, zetten wij vanuit ons lectoraat vraagtekens bij het goedkeuren van winststuring. In de eerste plaats vanuit ethisch oogpunt, maar ook vanuit de bewaking van de eer van de stand van het accountantsberoep. In het laatste decennium zijn er diverse boekhoudfraudes aan het licht gekomen die het gevolg zijn van over de grens gegane winststuringen. Deze in de publiciteit terechtgekomen fraudes hebben de reputatie van het accountantsberoep (en die van de betreffende ondernemingen) geen goed gedaan. Ons credo luidt daarom ook in deze: Zeggen hoe het is! 7

8 5. Tax (belastingrecht) Het eerste onderzoek binnen de programmalijn Tax richt zich op het verschoningsrecht van notarissen. Zoals eerder aangegeven, zijn kernwaarden binnen ons lectoraat betrouwbaarheid, integriteit en transparantie. Als iedereen zich aan deze kernwaarden zou houden, zouden accountants niet nodig zijn, een ideale situatie die we nooit zullen bereiken. De kernwaarden kunnen ook in onderlinge samenhang worden bezien en dan met name betrouwbaarheid en integriteit aan de ene kant en transparantie aan de andere kant. Het maatschappelijk verkeer wil kunnen vertrouwen op personen en ondernemingen. Daarvoor moeten de personen betrouwbaar en integer zijn, kernwaarden die zich niet makkelijk laten vaststellen. Hoe stel je vast of iemand betrouwbaar en integer is? Als je van jezelf zegt dat je dat bent, betekent dit nog niet dat het ook waar is. Een ander moet het kunnen vaststellen. Je moet dus de ander in staat stellen om vast te stellen of je betrouwbaar en integer bent. Hiervoor is het nodig dat je transparant bent. Je zou veronderstellen dat al deze kernwaarden ook moeten gelden voor notarissen. Dit is echter niet het geval. Notarissen mogen in beginsel juist niet transparant zijn. Alles wat tussen de notaris en zijn cliënt besproken wordt, dient geheim te blijven (artikel 22 Wet op het notarisambt). Basisgedachte hierachter is dat eenieder zich zonder enige terughoudendheid moet kunnen wenden tot de notaris. In beginsel is de notaris ook verplicht de door zijn cliënt verlangde werkzaamheden te verrichten (art 21.1 Wet op het notarisambt). Aan de andere kant moet het maatschappelijk verkeer erop kunnen vertrouwen dat al hetgeen uiteindelijk wordt vastgelegd in de notariële akte conform de waarheid is en dus betrouwbaar is. Om nu te voorkomen dat de notaris meewerkt aan verboden handelingen, is in de Wet op het notarisambt de weigerplicht opgenomen. Artikel 21 lid 1 luidt: De notaris is verplicht zijn dienst te weigeren wanneer naar zijn redelijke overtuiging of vermoeden de werkzaamheid die van hem verlangd wordt leidt tot strijd met het recht of de openbare orde, wanneer zijn medewerking wordt verlangd bij handelingen die kennelijk een ongeoorloofd doel of gevolg hebben of wanneer hij andere gegronde redenen voor weigering heeft. Voorgaand artikel heeft een lange wetsgeschiedenis. In het wetsontwerp van de Wet Notarisambt 1842 is opgenomen dat buiten wettige redenen notarissen hun diensten niet mogen weigeren (artikel 6 Wet Notarisambt 1842). In de memorie van toelichting wordt hierover gezegd dat je een notaris niet mag dwingen mee te werken aan onwettige handelingen. Dat het voor een notaris moeilijk werd geacht om uitvoering te geven aan de uitzonderingsgrond, blijkt wel uit de in de parlementaire geschiedenis opgenomen zin: Het vraagt of het van den notaris te vergen is, dat hij de massa van wetten, die nog van kracht zijn, zoo grondig zal kennen, dat hij elk oogenblik, wanneer zijn ministerie kan worden ingeroepen, kunne beslissen van wat in regten bestaanbaar is en wat niet. Mede door deze kritiek is buiten wettige redenen gewijzigd in buiten gegronde reden en is de strafbepaling bij ten onrechte weigeren geheel verdwenen. De regering beargumenteert dit door te stellen dat de notaris slechts in zeer uitzonderlijke gevallen zal weigeren en als dit al het geval is, op grond van dezelfde wet de notaris alsnog tot het verlenen van zijn diensten kan worden verplicht indien de notaris zich ten onrechte beroept op zijn recht zijn diensten te weigeren. Het maatschappelijke klimaat is sinds de 19 e eeuw behoorlijk veranderd. De notaris wordt nu immers in voorkomende gevallen expliciet verplicht zijn dienst te weigeren. Dit maakt dat daar waar de notaris in het verleden moest uitleggen waarom hij een dienst niet verleende, in de huidige situatie de notaris moet uitleggen waarom hij een dienst niet heeft geweigerd. Het maatschappelijk verkeer gaat er vanuit dat een notaris niet meewerkt aan criminele handelingen en verwacht van de notaris dat hij onderkent wanneer hij dreigt te worden 8

9 betrokken bij criminele handelingen. Het maatschappelijk verkeer gaat er dan vanuit dat de notaris zijn diensten weigert, waardoor de criminele handeling (zoals bijvoorbeeld afpersing, belastingfraude of oplichting) in ieder geval niet met medewerking van de notaris kunnen plaatsvinden. Een fundamentele vraag die in deze gesteld zou moeten worden, is of de notaris in staat mag worden geacht een gefundeerde afweging te maken om zijn diensten al dan niet te weigeren. Op deze plaats twee praktijkvoorbeelden. In een periode van vijf jaar heeft zich in de betonindustrie een aantal ABC-transacties met aandelen voorgedaan, waarbij B telkens aanzienlijke winsten behaalde. De akten van aandelenoverdracht passeren bij de notaris. Tijdens onderzoek van de Belastingdienst ontstonden redelijke vermoedens van strafbare feiten, namelijk oplichting van met name partij C en belastingfraude door partij B. Duidelijk is dat als de notaris de akten niet had gepasseerd, doordat hij zijn dienst had geweigerd, de vermoedelijke fraude op deze wijze niet plaats had kunnen vinden. In dit geval heeft de rechter, althans in eerste aanleg, de oplichting niet bewezen verklaard en heeft B een schikking getroffen met het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst inzake het fiscale geschil. De vraag die hier gesteld kan worden is of de notaris, weliswaar met de kennis achteraf, had moeten weigeren. Als het antwoord daarop ja luidt, is het de vraag of de notaris, op het moment dat hij de beslissing moet nemen, voldoende kennis en middelen heeft om gefundeerd aan te kunnen geven dat hij zijn diensten moet weigeren. In voorgaand voorbeeld heeft de rechter oplichting niet bewezen geacht. Een ander voorbeeld is de nu actuele veroordeling van dhr. Paarlberg. Ook in hoger beroep is Paarlberg tot vier jaar celstraf veroordeeld voor witwassen, oplichting, valsheid in geschrift en belastingfraude. In deze zaak is op diverse momenten gebruikgemaakt van de diensten van notarissen. Ook hier de vraag: Had de notaris zijn diensten moeten weigeren? En zo ja, had hij de kennis en middelen om dit gefundeerd te doen? Al met al kunnen we er in Nederland vanuit gaan dat notarissen, uitzonderingen daargelaten, betrouwbaar en integer zijn. Transparant kunnen ze op grond van de wet- en regelgeving niet zijn, ook al zouden ze dat willen. Gezien voorgaande voorbeelden zijn notarissen ook niet in staat, hoewel ze in voorkomende gevallen een plicht hebben hun diensten te weigeren, fraudes te voorkomen. Is daarmee de wettelijke verplichting een dode letter? Zijn de verwachtingen te hoog? Of ontbreekt het notarissen aan kennis en onderzoeksmogelijkheden? Vragen die we binnen ons lectoraat hopen te beantwoorden. Oftewel: Zeggen hoe het is! 9

10 6. Financiële instellingen Binnen ons lectoraat is er ook aandacht voor toegepast onderzoek naar financiële instellingen. De financiële sector verkeert sinds 2007 in zwaar weer. De omzet en winstgevendheid staan onder neerwaartse druk en het imago van de sector is mede door de woekerpolisaffaire en de kredietcrisis aangetast. Bankiers en verzekeraars worden verantwoordelijk gehouden voor het in gevaar brengen van de financiële stabiliteit: de kernwaarden betrouwbaarheid en integriteit worden in twijfel getrokken, om over transparantie maar te zwijgen. Het dominante transactiemodel (gericht op korte termijn succes en in essentie vaak bonus of provisiegedreven) heeft tot uitwassen geleid, met grote schade aan de economie. Een goed functionerende financiële sector levert een belangrijke bijdrage aan de welvaartsontwikkeling van een land, het is de smeerolie van de economie. Het blijven fungeren als de smeerolie voor het ontplooien van economische activiteiten, is de maatschappelijke uitdaging voor de financiële sector de komende jaren. Deze uitdaging gaat de financiële sector aan in een turbulent klimaat. De mondiale economische groei hapert en de ruimte die politiek en monetaire autoriteiten de financiële sector bieden, neemt af. Daarnaast zien we dat er nieuwe potentiële concurrenten aan de horizon verschijnen, denk bijvoorbeeld aan retailers. Klantinformatie, opgeslagen in databanken, is daarbij het sleutelwoord. De verzamelaar van informatie die de klant vervolgens privacy en vertrouwelijkheid biedt, kan ook financiële diensten verlenen. Een belangrijke vraag die Arnaud Boor zich voor de toekomst stelt, is: wie krijgt de controle over de klant? Dit geldt zowel op particulier niveau als voor de zakelijke markt. Passend hierbij is de zoektocht naar een ander business- en verdienmodel. Wellicht zijn we ook op weg naar een nieuw type economische orde, waarbij de huidige crisis een aanjaagfunctie kan vervullen. Deze bedreigende situatie biedt daarmee ook kansen. De keuze van het te verrichten onderzoek sluit aan bij strategische vraagstukken waar financiële instellingen voor staan. De financiële instelling van de toekomst zal betrouwbare antwoorden moeten geven over de manier waarop de klant tevreden gesteld wordt en een daarbij passend organisatiemodel moet kiezen. Hierbij gaat het om klantgerelateerde vragen als: Welke klantwaarde willen we genereren? Welke perceptie heeft de financiële instelling van de klant van de toekomst? Op welke markten moet ik me richten? Omgekeerd, wat verwachten klanten van een financiële instelling? In hoeverre zijn klanten trouw aan een financiële instelling en wat betekent dat voor de strategische keuze? In het verlengde hiervan gaat het om vragen als: welk ondernemingstype past het best bij de financiële instelling van de toekomst? Is schaalgrootte een kritische succesfactor? Wat is de passende organisatievorm? Met welke mensen ga ik dit doen en wat is daarbinnen de rol van bijvoorbeeld hbo-ers? Kortom, het gaat om strategische vraagstukken in een turbulente omgeving waar good governance gevraagd wordt. Wij gaan regionale financiële instellingen betrekken bij de opzet en de uitvoering van dit onderzoek. Het is ook uitdrukkelijk de bedoeling om deze thematiek te integreren in het onderwijs en tot onderzoeksobject van afstudeeropdrachten te maken. 10

11 7. Slot Een aantal onderzoeken binnen de programmalijnen van het lectoraat Accountancy & Controlling verder, is het weer maandagmorgen. Weer rijdt de accountant zijn dure auto voor, hij draagt nog steeds een driedelig pak en is zijn welgemanierde houding niet verleerd. Het accountantsberoep is een gerespecteerde beroepsgroep en dat moet zo blijven. Maar of we het nu hebben over de betrouwbaarheid van de informatiesystemen, de deskundigheid en zorgvuldigheid van de accountantscontrole, de ethische aspecten van winststuring, de transparantie van de notaris of de twijfel over de kernwaarden binnen de huidige financiële sector, overal is de roep naar geloofwaardige communicatie groot. Met de schaduwkant van het zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten, doen wij als lectoraat liever geen zaken. Wij gaan er wèl voor om de betrokkenen zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen. En om hen op dezelfde golflengte te krijgen, streven wij - met onze kernwaarden betrouwbaarheid, integriteit en transparantie - met elkaar één doel na: Zeggen hoe het is! 11

12 8. Dankwoord Het doet mij goed te mogen constateren dat ons lectoraat een zeer voortvarende start heeft gekend, hetgeen met name is gerealiseerd door de grote en specifieke kwaliteiten van de kenniskringleden en hun enorme enthousiasme. Peter, Jos, Bert, Jon, Coen, Elina, Alidus, Anne Jan, Rob en Silvia bedankt dat jullie er direct vanaf het begin vol voor zijn gegaan om van Accountancy & Controlling een succesvol lectoraat te maken. In de korte tijd dat we met elkaar samenwerken, zijn we snel gekomen tot een hecht en goed op elkaar afgestemd team. Ook vandaag is dat tot uiting gekomen tijdens de door jullie georganiseerde interactieve kennissessies, voorafgaand aan deze lectorale rede. Ons lectoraat had natuurlijk nooit het levenslicht gezien als het College van Bestuur van Windesheim geen of onvoldoende vertrouwen in mij zou hebben gehad om als lector deze kar te trekken. De gesprekken die ik heb gevoerd met Albert Cornelissen en Jan Willem Meinsma waren warm en ademde wederzijds waardering en respect uit. Ik wil het College van Bestuur dan ook enorm bedanken voor het in mij en in mijn kenniskringleden gestelde vertrouwen en u kunt er zeker van zijn dat wij alles zullen doen wat in ons vermogen ligt om dat vertrouwen volledig waar te maken. Verder wil ik mijn directe en indirecte directeuren Jan, Jolande, Riejet en Janette en mijn collega-lectoren Geoffrey, Ilse, Sjiera en Lineke bedanken voor de fijne en prettige werksfeer binnen het overkoepelende kenniscentrum. Deze sfeer zorgt ervoor dat het kenniscentrum veel meer is dan de som van de individuele lectoraten. Met het noemen van deze personen wil ik er graag zonder de anderen ook maar op enigerlei wijze tekort te willen doen één uitlichten en dat is Jan van Iersel. Jan ken ik al ruim twintig jaar als manager, eerst als leidinggevende van het toenmalige Hogeschool Cursus- en Adviescentrum, later als hoofd van de opleiding Bedrijfseconomie, weer later als directeur van de Business School en nu als domeindirecteur. Ik heb Jan leren kennen als een echte manager, een keiharde werker, iemand die nooit zeurt en ook in moeilijke tijden altijd doorgaat en weer vooruitkijkt en bovendien als geen ander in staat is de juiste mensen op de juiste plekken te zetten. Ik ben vrij selectief in het aanvaarden van functies en neem bij die selecties als één van de belangrijkste keuzecriteria de persoon van mijn direct leidinggevende mee. Het feit dat ik ja heb gezegd tegen de functie van lector kan dan ook niet los worden gezien van de aanwezigheid van Jan, als persoon en manager raakt hij mij altijd in positieve zin. Voor dat soort managers loop ik net een stapje harder. Met het noemen van Jan van Iersel als belangrijk persoon in mijn loopbaan, wil ik ook graag professor Henk Langendijk van Nyenrode Business Universiteit noemen, een manager en tacticus pur sang. Henk heeft dezelfde eigenschappen als net genoemd bij Jan, ook hij is ondanks zijn grote successen als hoogleraar en wetenschapper altijd gewoon en zichzelf gebleven. Dankzij Henk ben ik op Nyenrode de persoon geworden die ik geworden ben en mocht ik onder hem promoveren, hetgeen de basis is geweest voor mijn benoeming tot lector. Henk, bedankt voor alles wat je voor mij hebt willen betekenen. Henk wil ik samen met professor Van Leeuwen van de Vrije Universiteit bedanken voor hun bijdrage vandaag. Voor ons als lectoraat is het een grote eer twee hoogleraren van hun kaliber van twee gezaghebbende universiteiten vandaag als gastsprekers in ons midden te mogen hebben. 12

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Spotlight Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Robert van der Glas - Statutaire compliance, Tax Reporting & Strategy De NBA heeft onlangs de herziene standaard uitgebracht

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)

Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) (VGBA) Geldend per 1 januari 2014 Verordening gedrags- en beroepsregels accountants De ledenvergadering van de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants, Gelet op artikel 19, tweede lid, aanhef en

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Welke uitgangspunten geven richting aan ons gedrag? INLEIDING Deze gedragscode beschrijft de waarden die richting geven aan het werken bij het Bureau Financieel Toezicht

Nadere informatie

indien ten behoeve van het getrouwe beeld een nadere toelichting noodzakelijk is in een jaarrekening die voldoet aan de Regeling Verslaggeving WTZi

indien ten behoeve van het getrouwe beeld een nadere toelichting noodzakelijk is in een jaarrekening die voldoet aan de Regeling Verslaggeving WTZi Audit Alert 25 Verklaringen bij jaarrekeningen van AWBZ- en GGZ-instellingen indien ten behoeve van het getrouwe beeld een nadere toelichting noodzakelijk is in een jaarrekening die voldoet aan de Regeling

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de directie en de raad van toezicht van Stichting Paradiso Amsterdam Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Accountants kunnen prima rapporteren over het jaarverslag van goede doelen organisaties

Accountants kunnen prima rapporteren over het jaarverslag van goede doelen organisaties Accountants kunnen prima rapporteren over het jaarverslag van goede doelen organisaties Gert-Peter den Hollander Samenvatting Voor goededoelenorganisaties (en andere organisaties zonder winststreven) is

Nadere informatie

Beloningsonderzoek 2013 Onderzoek naar salaris, targets en werkomgeving

Beloningsonderzoek 2013 Onderzoek naar salaris, targets en werkomgeving NBA-VRC & ROBERT WALTERS Beloningsonderzoek 2013 Onderzoek naar salaris, targets en werkomgeving Het salaris van de controller: wanneer wil de controller weg? Bob van Ginkel, Associate director Robert

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

Steunstichting SBWU. Boekjaar 2014. Steunstichting SBWU Utrecht. 2 april 2015

Steunstichting SBWU. Boekjaar 2014. Steunstichting SBWU Utrecht. 2 april 2015 Steunstichting SBWU Boekjaar 2014 Steunstichting SBWU Utrecht 2 april 2015 Inhoud Blad Jaarrekeningverslag over boekjaar 2014 3 Jaarrekening 2014 4 Balans per 31 december 2014 5 Winst-en verliesrekening

Nadere informatie

Accountantskantoor Bouman

Accountantskantoor Bouman Mother & Child Foundation Bangladesh heer. drs. H.M. Beurskens Watermunt 70 5931 TM TEGELEN Jaarrekening 2013 Mother & Child Foundation Bangladesh heer. drs. H.M. Beurskens Watermunt 70 5931 TM TEGELEN

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering en de directie van Vlootfonds Hanzevast 3 ms Hanze Göteborg N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in

Nadere informatie

Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM

Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Verklaring betreffende de jaarrekening

Nadere informatie

Accountancy en integriteit

Accountancy en integriteit Accountancy en integriteit Jaap ten Wolde CIROC 5 oktober 2011 Bouwjaar 1947 Over de inleider KPMG 33 jaar. Openbaar accountant, daarna hoofd forensische accountancy 2005: Oprichter en partner IFO (Instituut

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

Voorzieningen, voorwaardelijke verplichtingen en activa. Toezicht Financiële Verslaggeving

Voorzieningen, voorwaardelijke verplichtingen en activa. Toezicht Financiële Verslaggeving Voorzieningen, voorwaardelijke verplichtingen en activa Toezicht Financiële Verslaggeving Oktober 2013 Inhoudsopgave 1 Mangementsamenvatting 4 2 Aanleiding, doelstellingen en populatie 6 3 Belangrijkste

Nadere informatie

Windesheimreeks kennis en onderzoek. Zeggen hoe het is. Peter Epe. Lectoraat Accountancy & Controlling

Windesheimreeks kennis en onderzoek. Zeggen hoe het is. Peter Epe. Lectoraat Accountancy & Controlling Windesheimreeks kennis en onderzoek Zeggen hoe het is Peter Epe Lectoraat Accountancy & Controlling Colofon Dr. P. (Peter) Epe RA (2012) Zeggen hoe het is ISBN/EAD: 978-90-77901-44-1 Dit is een uitgave

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Versie 1.0 Datum: 10 februari 2010 Herzien: Onderwerp: Van toepassing op: Status: Relevante wet en regelgeving:

Nadere informatie

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2013

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2013 1 TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2013 INHOUDSOPGAVE Directieverslag 3 Jaarrekening 2013 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening over 2013 5 Toelichting op de balans en de winst- en verliesrekening

Nadere informatie

Toelichting op minderheidsbelangen. Toezicht Financiële Verslaggeving

Toelichting op minderheidsbelangen. Toezicht Financiële Verslaggeving Toelichting op minderheidsbelangen Toezicht Financiële Verslaggeving Oktober 2012 Inhoudsopgave 1 Executive Summary 4 2 Belangrijkste onderzoeksresultaten 7 3 Aanleiding, doelstellingen en populatie 10

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Robeco

Stichting Bewaarder Robeco Stichting Bewaarder Robeco Jaarrekening over het boekjaar 2013 Stichting Bewaarder Robeco INHOUDSOPGAVE Pagina Algemene informatie 1 Verslag van het Bestuur 2 Algemeen 2 Ontwikkelingen gedurende het verslagjaar

Nadere informatie

MPC PRIVATE EQUITYFONDS

MPC PRIVATE EQUITYFONDS MPC PRIVATE EQUITYFONDS GLOBAL 8 CV GRONINGEN Financieel verslag 2011 MPC Private Equityfond Global 8 CV Groningen JAARVERSLAG Hierbij bieden wij u het jaarverslag 2011 aan van MPC Private Equityfonds

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming?

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Vragen hoofdstuk 8: Externe verslaggeving Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Externe verslaggeving is, zoals de naam al aangeeft, gericht op het verschaffen van informatie aan partijen

Nadere informatie

Integri teits code. Integriteitscode. Woningbouwvereniging Nieuw-Lekkerland. Dorpslaan 50 Postbus 16 2957 ZG Nieuw-Lekkerland Telefoon 0184-688181

Integri teits code. Integriteitscode. Woningbouwvereniging Nieuw-Lekkerland. Dorpslaan 50 Postbus 16 2957 ZG Nieuw-Lekkerland Telefoon 0184-688181 Woningbouwvereniging Nieuw-Lekkerland Dorpslaan 50 Postbus 16 2957 ZG Nieuw-Lekkerland Telefoon 0184-688181 Integri teits code Integriteitscode Versie A3 Pagina 1 van 6 Inleiding Woningbouwvereniging Nieuw-Lekkerland

Nadere informatie

Gedrag om trots op te zijn

Gedrag om trots op te zijn Gedrag om trots op te zijn Oversluizen Thermal Engineering B.V. geeft aandacht aan de belangen van haar klanten, medewerkers, zakenpartners en onze omgeving. Door dit uitgangspunt altijd voor ogen te houden

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering en de directie van Hanzevast capital N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2012

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2012 1 TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2012 INHOUDSOPGAVE Directieverslag 3 Jaarrekening 2012 Balans per 31 december 2012 4 Winst- en verliesrekening over 2012 5 Toelichting op de balans en de winst- en verliesrekening

Nadere informatie

INTEGRITEITSCODE WONINGBOUWVERENIGING BETER WONEN

INTEGRITEITSCODE WONINGBOUWVERENIGING BETER WONEN INTEGRITEITSCODE WONINGBOUWVERENIGING BETER WONEN INLEIDING Woningbouwvereniging Beter Wonen staat midden in de samenleving. We zijn er voor onze klanten (leden, huurders, woningzoekenden etc.) en voelen

Nadere informatie

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012 (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) JAARREKENING 2012 INHOUDSOPGAVE Bestuursverslag Balans Winst- en verliesrekening Toelichting behorende tot de jaarrekening Overige gegevens Controleverklaring

Nadere informatie

ACCOUNTANTSKAMER. BESLISSING ex artikel 38 Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) in de zaak met nummer 15/352 Wtra AK van 20 juli 2015 van

ACCOUNTANTSKAMER. BESLISSING ex artikel 38 Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) in de zaak met nummer 15/352 Wtra AK van 20 juli 2015 van ACCOUNTANTSKAMER BESLISSING ex artikel 38 Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) in de zaak met nummer 15/352 Wtra AK van 20 juli 2015 van mr. X, wonende en kantoorhoudende te [plaats1], K L A G E R,

Nadere informatie

Jaarrekening 2010. ASR Nederland Beleggingsbeheer N.V.

Jaarrekening 2010. ASR Nederland Beleggingsbeheer N.V. Jaarrekening ASR Nederland Beleggingsbeheer N.V. Inhoudsopgave Bestuursverslag... 3 Balans per 31 december....4 Winst- en verliesrekening over... 5 Toelichting tot de beperkte balans per 31 december...

Nadere informatie

Nyenrode Tax Assurance masterclass tax accounting & tax reporting

Nyenrode Tax Assurance masterclass tax accounting & tax reporting Nyenrode Tax Assurance masterclass tax accounting & tax reporting 2 Masterclass Tax Accounting & Tax Reporting inhoudsopgave 4 Masterclass Tax Accounting & Tax Reporting Tax accounting Het programma Wat

Nadere informatie

Workshop Toezicht op vrije. Maurice Verhoeven en Sjoerd Warringa

Workshop Toezicht op vrije. Maurice Verhoeven en Sjoerd Warringa Workshop Toezicht op vrije beroepsoefenaren Maurice Verhoeven en Sjoerd Warringa 23 september 2010 Toezicht: ja Inzicht: nee Agenda Inleiding en afbakening Toezicht op accountants Toezicht op curatoren

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2012

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2012 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2012 Inhoudsopgave Blad Verslag van het Bestuur 2 Jaarrekening Balans per 31 december 2012 4 Staat van baten en lasten over

Nadere informatie

GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN. Gedragscode

GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN. Gedragscode GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN Gedragscode 1 Respect en professioneel gedrag Gelijke behandeling voor iedereen Ieder mens is uniek. Binnen ons bedrijf werken wij op een respectvolle manier met elkaar en

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Bavo Europoort B.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

Nieuwe controleverklaring voor oob s. Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant

Nieuwe controleverklaring voor oob s. Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant Nieuwe controleverklaring voor oob s Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant Versie oktober 2014 2014 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

NYENRODE BUSINESS UNIVERSITEIT. Winstbelasting in de bedrijfseconomische jaarrekening

NYENRODE BUSINESS UNIVERSITEIT. Winstbelasting in de bedrijfseconomische jaarrekening NYENRODE BUSINESS UNIVERSITEIT Winstbelasting in de bedrijfseconomische jaarrekening Proefschrift ter verkrijging van het doctoraat aan de Nyenrode Business Universiteit op gezag van de Rector Magnificus,

Nadere informatie

Stichting Just 100 Heroes gevestigd te Eindhoven. Rapport inzake de Jaarrekening 6 september 2012 tot en met 31 december 2013

Stichting Just 100 Heroes gevestigd te Eindhoven. Rapport inzake de Jaarrekening 6 september 2012 tot en met 31 december 2013 gevestigd te Rapport inzake de Jaarrekening 6 september 2012 tot en met 31 december 2013 Aan het bestuur van Stichting Just 100 Heroes Kalverstraat 11 5642 CD EINDHOVEN Datum: Behandeld door: Ons kenmerk:

Nadere informatie

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen RISK & COMPLIANCE Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen 16 februari 2010 ADVISORY Onderwerp: Onderzoek Soft controls binnen interne accountantsdiensten Geachte

Nadere informatie

Nieuwe rol accountant bij goedkeuring bestuursverslag

Nieuwe rol accountant bij goedkeuring bestuursverslag Nieuwe rol accountant bij goedkeuring bestuursverslag Anton Dieleman RA Deze bijdrage aan AccountantWeek besteedt aandacht aan de rol van de accountant bij het bestuursverslag 1. Aanleiding hiervoor is,

Nadere informatie

Gedragscode. Rabobank Groep

Gedragscode. Rabobank Groep Gedragscode Rabobank Groep Gedragscode Gedragscode Deze gedragscode bevat de uitgangspunten voor het gedrag van ieder die een functie vervult binnen de Rabobank Groep. De gedragscode is een uitwerking

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan:

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan: 0^=> \d ju^va.' lot's OLJ&rje^oeUi naarcs 150014156 Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015 Kopie aan: Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Stichting Standvast Wonen Klokkenluidersregeling Vastgesteld door Raad van Bestuur d.d. 18 september 2014 Goedgekeurd door Raad van Commissarissen d.d. 26 september 2014 Henri van Hees Controller d.d.

Nadere informatie

Rapport. Verzoeker De heer K. G., verder te noemen verzoeker. Het verzoek is ingediend door de gemachtigde, de heer C.G. M..

Rapport. Verzoeker De heer K. G., verder te noemen verzoeker. Het verzoek is ingediend door de gemachtigde, de heer C.G. M.. Dossiernummer 2014 054 Rapport Verzoeker De heer K. G., verder te noemen verzoeker. Het verzoek is ingediend door de gemachtigde, de heer C.G. M.. Datum verzoekschrift Op 28 juli 2014 heeft de Overijsselse

Nadere informatie

Dutch Residential Fund IV BV. Jaarrekening 2010

Dutch Residential Fund IV BV. Jaarrekening 2010 Dutch Residential Fund IV BV Jaarrekening 2010 Inhoudsopgave pagina Directieverslag 3 Jaarrekening 1. Ten geleide 4 2. Grondslagen van waardering van activa en passiva 4 3. Grondslagen van resultaatbepaling

Nadere informatie

Een kwestie van principes

Een kwestie van principes Een kwestie van principes De Verordening Gedragscode voor registeraccountants in het kort Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Hoofdlijnen van de Verordening Gedragscode Op 1 januari

Nadere informatie

BNG Regeling melding (vermeende) misstand

BNG Regeling melding (vermeende) misstand Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 0703750750 www.bngbank.nl BNG Regeling melding (vermeende) misstand BNG Bank is een handelsnaam van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, statutair gevestigd te Den Haag,

Nadere informatie

De controle van de groepsjaarrekening

De controle van de groepsjaarrekening De controle van de groepsjaarrekening Frans de Groot en Victor Valckx, Assurance Organisaties reageren steeds sneller met overnames, herstructureringen, reorganisaties en internationalisering op de dynamische

Nadere informatie

- de NBA haar leden helpt hun bijzondere rol in de maatschappij te vervullen;

- de NBA haar leden helpt hun bijzondere rol in de maatschappij te vervullen; Reglement Commissie Vertrouwenspersonen NBA Het bestuur van de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants, gelet op de artikelen 3, onderdeel a en 11, eerste lid van de Wet op het accountantsberoep;

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

Handreiking ViO: spreek nu of zwijg voorgoed!

Handreiking ViO: spreek nu of zwijg voorgoed! Accountants die posten in de jaarrekening berekenen: zelftoetsing of zelf toetsen? Handreiking ViO: spreek nu of zwijg voorgoed! Jan-Willem Wiersma 1. Inleiding Het verlenen van nevendiensten door accountants

Nadere informatie

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving Alternatieve financiële prestatie-indicatoren Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving April 2014 Inhoudsopgave 1 Conclusie en samenvatting 4 2 Doelstellingen, onderzoeksopzet en definiëring

Nadere informatie

C. Er kunnen toeslagen in rekening worden gebracht, indien deze van toepassing zijn:

C. Er kunnen toeslagen in rekening worden gebracht, indien deze van toepassing zijn: A. Het in rekening te brengen tarief bedraagt: Oprichting stichting 475 BTW 21% 99,75 Tota a l 574,75 B. Gebruikelijke werkzaamheden voor gemeld tarief 1. aanmaken dossier; 2. een en ander op basis van

Nadere informatie

Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders

Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders Gedragscode Branchevereniging VvE Beheerders Inhoud 1. Inleiding... 3 2. BVVB Gedragscode 2.1 Communicatie. 3 2.1.1 Informatie.. 3 2.1.2 Geheimhouding 3 2.1.3 Acquisitie.. 3 2.1.4 BVVB. 4 2.2 Betrouwbaarheid

Nadere informatie

Intercool Gedragscode

Intercool Gedragscode Intercool Gedragscode Onze klanten hebben een keuze, en hoe wij presteren bepaalt of zij voor ons kiezen. We zijn ambitieus, we stellen hoge maar realistische doelen, we leveren resultaten en we luisteren

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

RAPPORT Betreffende de jaarrekening 2012 van Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie te Utrecht

RAPPORT Betreffende de jaarrekening 2012 van Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie te Utrecht RAPPORT Betreffende de jaarrekening 2012 van Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie te Utrecht Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie P/a Papendrechtlaan 6 2171 PZ Sassenheim Datum : 5

Nadere informatie

Accountantsrapport 2013 van. Stichting SWV VO 30-06. Oss

Accountantsrapport 2013 van. Stichting SWV VO 30-06. Oss Accountantsrapport 2013 van Stichting SWV VO 30-06 Oss INHOUDSOPGAVE Pagina ACCOUNTANTSRAPPORT 1 Opdracht 2 2 Samenstellingsverklaring 2 3 Algemeen 3 JAARREKENING 1 Balans per 31 december 2013 5 2 Staat

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INTEGRITEITSCODE SPVOZN

INHOUDSOPGAVE INTEGRITEITSCODE SPVOZN Integriteitscode Stichting Primair en Voortgezet Onderwijs Zuid-Nederland Vastgesteld op 17 februari 2014 1 INHOUDSOPGAVE INTEGRITEITSCODE SPVOZN 1 Inleiding... 3 2 Wie vallen er onder de code?... 3 3

Nadere informatie

Variabel beloningsbeleid Identified Staff Kempen & Co

Variabel beloningsbeleid Identified Staff Kempen & Co Variabel beloningsbeleid Identified Staff u 2014 heeft een zorgvuldig, beheerst en duurzaam beloningsbeleid, dat vanzelfsprekend voldoet aan de geldende wettelijke vereisten. Belangrijke doelen van dit

Nadere informatie

Workshop Integriteit & Financiën Jaarcongres Controlling Alex van Groningen

Workshop Integriteit & Financiën Jaarcongres Controlling Alex van Groningen Workshop Integriteit & Financiën Jaarcongres Controlling Alex van Groningen Theo Quaijtaal (HighQ) 18-04-2013 1 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Pleonasme) De maatschappelijke en daarmee ethische

Nadere informatie

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2011

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2011 Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: inzake tussentijds bericht per 30 juni 2011 25 augustus 2011 Barendrecht INHOUDSOPGAVE Pagina Balans per 30 juni 2011 2 Winst- en verliesrekening over

Nadere informatie

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control Alleen de top biedt het perspectief Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller business in control De registercontroller als business partner voor het management De functie van controller

Nadere informatie

Aan: het Bestuur en de Raad van Toezicht van Stichting STBN Postbus 8124 3503 RC UTRECHT CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in het

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Aansprakelijkheid commissarissen

Aansprakelijkheid commissarissen 1 november 2012 Aansprakelijkheid commissarissen Suzan Winkels-Koerselman Turnaround Advocaten Een klein, modern en gespecialiseerd advocatenkantoor Digitaal dossier Wij bieden de inzet van ervaren onafhankelijke

Nadere informatie

www.afier.com Klachtenregeling Inhoud

www.afier.com Klachtenregeling Inhoud 7 Klachtenregeling Inhoud 1. Doelstellingen en uitgangspunten 2. Contactpersonen 3. Klachtenprocedure 4. Evaluatie klachtenafhandeling 5. Geheimhouding 6. Privacy en rechtbescherming 1. Doelstellingen

Nadere informatie

Delo Itte. Deloitte Accountants B.V. Orfyplein 10 1043 DP Amsterdam Postbus 58110 1040 HC Amsterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9739 www.deloitte.ni Controleverkiaring van de onafhankelijke

Nadere informatie

Gedragscode Schagen Groep

Gedragscode Schagen Groep Gedragscode Schagen Groep Hasselt Voorwoord Eén gedragscode voor de Schagen Groep Schagen is een bouwbedrijf in de ruimste zin des woords. Een zorgvuldige afweging van de belangen van opdrachtgevers, aandeelhouders

Nadere informatie

Concept NBA-handreiking Publicatie kwaliteitsfactoren 17 april 2015

Concept NBA-handreiking Publicatie kwaliteitsfactoren 17 april 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Concept NBA-handreiking 17 april 2015 Consultatieperiode loopt tot 29 mei 2015 Concept NBA-handreiking NBA-handreiking Van toepassing op: xx Onderwerp xx Datum:

Nadere informatie

Het accountantsrapport en uw onderneming

Het accountantsrapport en uw onderneming Het accountantsrapport en uw onderneming 1. Inleiding Elke onderneming heeft belanghebbenden. Denk bijvoorbeeld aan personeelsleden, crediteuren en de overheid (de fiscus, subsidieverlenende instanties).

Nadere informatie

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2012

Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: Vinc Vastgoed Management I B.V. inzake. tussentijds bericht per 30 juni 2012 Uitgebracht aan de directie en aandeelhouder van: inzake tussentijds bericht per 30 juni 2012 28 augustus 2012 Barendrecht INHOUDSOPGAVE Pagina Balans per 30 juni 2012 2 Winst- en verliesrekening over

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

Integriteitscode Kleine Meierij

Integriteitscode Kleine Meierij Integriteitscode Kleine Meierij Inleiding Kleine Meierij is een onderneming die midden in de samenleving staat. Vanuit onze mottos "Zorgeloos woonplezier en Haal de buitenwereld binnen" proberen we invulling

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2013

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2013 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Blad Verslag van het Bestuur 2 Jaarrekening Balans per 31 december 2013 4 Staat van baten en lasten over

Nadere informatie

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit Reglement College van Bestuur Onderwijsstichting Esprit Amsterdam, vastgesteld, na goedkeuring door de Raad van Toezicht op 4 december 2015, door het College van Bestuur in haar vergadering van 7 december

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Klachtencommissie NBA. Informatie voor de indiener van een klacht

Klachtencommissie NBA. Informatie voor de indiener van een klacht Informatie voor de indiener van een klacht 2014 NBA Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze,

Nadere informatie

Sector PO Goedkeurende controleverklaring: jaarrekening PO zelfstandige scholen, REC s en CDen van samenwerkingsverbanden(1a)

Sector PO Goedkeurende controleverklaring: jaarrekening PO zelfstandige scholen, REC s en CDen van samenwerkingsverbanden(1a) Aangepaste standaard verklaringen n.a.v. bericht NBA website http://www.nba.nl/actueel/nieuws/nieuwsarchief/effect-wnt-opcontroleverklaringen-semipublieke-sector-beschikbaar/ Zie de geel gearceerde toevoegingen/wijzigingen.

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum Betreft Raad van Toezicht Autoriteit Financiële Markten

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum Betreft Raad van Toezicht Autoriteit Financiële Markten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V.

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V. Wereldwijd Klokkenluidersbeleid ABN AMRO Bank N.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Achtergrond 3 1.2 Onregelmatigheden van algemene, operationele en financiële aard 4 1.3 Lokale wet prevaleert 5 1.4 Persoonlijke

Nadere informatie

1. Verschillende invalshoeken

1. Verschillende invalshoeken GITP Follow the Money Geertebolwerk 1 3511 XA in Utrecht 15.15 16.30 u Vergroot de OR-invloed op de financiële beleidscyclus? 23 juni 2014 drs. ing. Rob Latten MBA Rob.Latten@GITP.NL GITP Wilhelminapark

Nadere informatie