Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.igoandpractice.nl"

Transcriptie

1 P r o g r a m m a 18 e Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2011 Elf verschillende dagprogramma s Inschrijving per dagprogramma ACCREDITATIE NVOG, VVOG, KNOV, BEN, NVTG EN NVVS

2 VERTROUWEN IN HET ALTERNATIEF VERTROUWEN VOOR STARTERS VERTROUWEN VOOR SWITCHERS 1 De eerste pil die natuurlijk estradiol afgeeft Anovlar 1 e pil in Europa 1974 Microgynon 30 verlaging EE 1981 Trigynon drie fasen pil 1988 Diane 35 behandeling acne 1989 Femodeen nieuw progestageen 1996 Mirena hormoonspiraal 2001 Yasmin nieuwe klasse progestageen 2006 Microgynon 20 verdere verlaging EE 2008 YAZ 24+4 nieuw innameschema 2009 Qlaira natuurlijk estradiol U-2112-NL

3 programma 18 e DOELENcongres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2011

4 accreditatie De NVOG heeft het gehele congres (drie dagen) met 18 punten geaccrediteerd. Elk programma apart: 6 punten. VVOG Voor de Belgische deelnemers werd accreditering aangevraagd bij het RIZIV. Zoals u weet is dat altijd iets van lange adem. Verwacht mag worden dat het congres evenals voorgaande jaren maximaal geaccrediteerd wordt. Zodra bericht is ontvangen, zal daarvan op de website melding worden gemaakt. Vergeet niet tijdens het congres aan de registratiebalie uw aanwezigheid te noteren op de handtekeningenlijst die dagelijks ter beschikking zal liggen. KNOV Accreditatie is toegekend aan: Foetale echoscopie anno 2011, accreditatienummer A , score 7 uur; Obstetrie preconceptioneel en prenataal/antenataal anno 2011, accreditatienummer A , score 6 uur; Obstetrie perinataal anno 2011, accreditatienummer A , 6 uur. BEN Aan het dagprogramma Foetale echoscopie anno april zijn 6 punten toegekend. NVTG Het dagprogramma Verloskunde en gynaecologie in de tropen anno april is geaccrediteerd met 2 studiepunten. NVVS Het dagprogramma Seksuele disfuncties; inzichten anno april is geaccrediteerd met 6 punten. proceedings Evenals in 2007 en 2009 zullen de proceedings door DCHG worden uitgegeven. Alleen door deelname aan het congres zal men over de proceedings kunnen beschikken. hoofdsponsors Bayer Schering Pharma Ferring

5 inhoudsopgave Voorwoord 6 Commissies Wetenschappelijk Programma 8 Sprekers, moderatoren en voorzitters 8 WOENSDAG 6 APRIL 2011 DAGPROGRAMMA 1 REPRODUCTIEVE GENEESKUNDE ANNO DAGPROGRAMMA 2 SCOPIEËN IN DE GYNAECOLOGIE ANNO DAGPROGRAMMA 3 FOETALE ECHOSCOPIE ANNO WOENSDAG 6 APRIL DONDERDAG 7 APRIL 2011 DAGPROGRAMMA 4 OBSTETRIE PRECONCEPTIONEEL EN PRENATAAL / ANTENATAAL ANNO DAGPROGRAMMA 5 BENIGNE GYNAECOLOGIE ANNO DAGPROGRAMMA 6 ONCOLOGISCHE GYNAECOLOGIE ANNO DAGPROGRAMMA 7 SEKSUELE DISFUNCTIES; INZICHTEN ANNO DONDERDAG 7 APRIL VRIJDAG 8 APRIL 2011 DAGPROGRAMMA 8 OBSTETRIE PERINATAAL ANNO DAGPROGRAMMA 9 UROGYNAECOLOGIE ANNO DAGPROGRAMMA 10 VERLOSKUNDE EN GYNAECOLOGIE IN DE TROPEN ANNO VRIJDAG 8 APRIL DAGPROGRAMMA 11 LIFELONG LEARNING EN MANAGEMENT ANNO Inschrijving, kosten en betaling dagprogramma s 40 Onsite inschrijving is niet mogelijk 40 Congresbalie, congreszalen 41 Hotelaccommodatie, reservering en betaling 41 Aanvullende informatie 43 Notities bij de plattegrond; adres de Doelen; trein of auto? 43 Plattegrond Rotterdam Centrum 44

6 voorwoord Kent u ook die momenten van gelukzaligheid, die u voor eeuwig zou willen vasthouden? Kan het deelnemen aan het 18 e IGO-Doelencongres u boven de dagelijkse beslommeringen verheffen? Wellicht. Voor dat gelukzalig moment moet u natuurlijk wel open staan. Niettegenstaande het unieke karakter van dit congres 2011 is het schrijven van een voorwoord toch minder eenvoudig dan bij het eerste congres in deze reeks (1990). Toch is de primaire doelstelling van deze congresreeks door de jaren heen niet gewijzigd: met de driedaagse congressen (t/m 2001 jaarlijks) nascholing verstrekken aan de niet-universitair werkende Nederlandse en Vlaamse gynaecoloog door korte, bondige voordrachten en complete proceedings. Was in de jaren tachtig van de vorige eeuw het brede specialisme universitair uiteengevallen in de subspecialismen reproductieve geneeskunde, gynaecologie en obstetrie; niet-universitair werd deze ontwikkeling niet nagestreefd. Jaarlijks werd de niet-universitair werkende gynaecoloog dankzij de sprekers van het IGO-Doelencongres, altijd afkomstig van onder meer alle 12 Nederlandse en Vlaamse universiteitsklinieken, geïnformeerd omtrent de ontwikkelingen in genoemde subspecialismen, zodat hij/zij het specialisme in de volle omvang kon blijven uitoefenen. T/m 2001 kon daartoe met één dagprogramma per dag worden volstaan. Afgelopen decennium is het specialisme dermate uitgebreid, dat als gevolg daarvan ook het aantal dagprogramma s sterk is toegenomen en het inmiddels voor elke niet-universitair werkende gynaecoloog duidelijk is dat het specialisme ook door hem/haar niet meer in de volle omvang kan worden uitgeoefend. Elk tijdvak heeft zijn vanzelfsprekendheden. In het tijdvak van authority based medicine, eindigend in de jaren van de vorige eeuw - in Nederland gemarkeerd door hoogleraren als G.J. Kloosterman (UVA), J. Janssens (VU), W.P. Plate (Utrecht) en J.L. Mastboom (Nijmegen) - was verplichte extra scholing nog niet aan de orde, behoudens dan het bijwonen van NVOG-vergaderingen op een wisselende universitaire lokatie met tussen koffie- en lunchpauze voordrachten uit de ontvangende kliniek, om dan na de lunchpauze te vervolgen met voordrachten uit portefeuille. Verplichte nascholing, accreditatie van nascholing, herregistratie en visitatie zijn pas in de tweede helft van de jaren negentig tot ontwikkeling gekomen, derhalve langere tijd nadat de Doelencongresreeks van start was gegaan. Niet alleen ontwikkelingen beperkt tot specifieke onderwerpen van ons specialisme hebben de uitoefening van het vak in de dagelijkse praktijk gewijzigd. Met congresoverlappende thema s is aandacht geschonken aan deze ontwikkelingen, welke vooral rond de eeuwwisseling zich presenteerden: : evidence based medicine : informatietechnologie : screening : delegeren in de geneeskunde De thema s werden in genoemde jaren tijdens het congres voor elk van de drie subspecialismen besproken. Bij het thema screening werd dit voorafgegaan door een bespreking van de ethische en wettelijke kaders. Met delegeren in ons vak wordt bedoeld de fertiliteitsartsen, de echoscopisten en 2 e lijns verloskundigen. De niet direct vakinhoudelijke ontwikkelingen van het afgelopen decennium zijn: - de mogelijkheid om zich in een NVOG-register als subspecialist te laten inschrijven, ook als nietuniversitair werkende gynaecoloog. Men moet aan eisen voldoen, die steeds worden bijgesteld en waaraan men elke vijf jaar wordt getoetst. Men kan zich behoudens als perinatoloog, oncoloog en voortplantingsgeneeskundige binnenkort ook als urogynaecoloog laten registreren. En dat zal wel niet het laatste register zijn (algemeen en endoscopisch chirurg?); - het ontstaan van grote tot zeer grote maatschappen door ziekenhuisfusies, uitbreiding van het specialisme en het niet zelden parttime uitoefenen van het vak. Het zal u duidelijk zijn dat de context waarbinnen het IGO-Doelencongres 2011 wordt gerealiseerd niet meer vergelijkbaar is met de situatie in Vanwege de laatst genoemde ontwikkeling is sinds 2007 het dagprogramma lifelong learning en management aan het IGO-Doelencongresprogramma toegevoegd. Bij management wordt onder meer besproken over welke kwaliteiten men moet beschikken om grote maatschappen in het gareel te houden. Vanwege de eis tot lifelong learning moet natuurlijk de vraag worden gesteld: Wat is goed onderwijs?. De Nederlandse Vereniging voor Medisch Onderwijs (NVMO) besteedt daaraan o.m. door een jaarlijks congres (aantal deelnemers ) veel aandacht. Met zoveel aandacht kunnen veranderingen in het onderwijs van de aanstaande medici en 6

7 voorwoord VERVOLG medisch specialisten niet uitblijven. Veranderingen die aantoonbaar beter moeten blijken te zijn. Tenslotte zijn sinds 2009 Seksuologie en Verloskunde en Gynaecologie in de Tropen aan het programma toegevoegd. Hoewel elke gynaecoloog zal erkennen dat een seksuologisch probleem zich als gynaecologische klacht kan uiten en omgekeerd, staan wittejassengêne en onvoldoende kennis van hedendaagse inzichten in de seksuologie, de herkenbaarheid en evaluatie van deze problematiek vaak in de weg. fertiliteitsarts, de klinisch embryoloog, de echoscopist, de verloskundige, de seksuoloog, de tropenopleider, de tropenarts i.o. en de in onderwijs en management geïnteresseerde. Dit congres doet u beseffen, dat niets zo onzeker is als de toekomst. Geniet van het heden. Ook de IGO- Doelencongresreeks heeft niet het eeuwige leven. En wellicht beleeft u een gelukzalig moment, maar garanderen kan ik het niet. Dr. Evert Slager, gynaecoloog (Erasmus MC) Het daadwerkelijk kennis nemen van de gynaecologische en verloskundige zorg in de Sub Sahara landen voedt de motivatie om de a.s. tropenarts extra scholing te geven, zodat hij/zij beter voorbereid is op de gynaecologische en verloskundige pathologie die hij/zij zal aantreffen en daarnaast kennis neemt van de beperkte middelen waarmee hij/zij zijn/ haar diagnostisch en therapeutisch werk zal moeten doen. De Sub Sahara vrouw verdient onze inspanning, waar dit anders achterwege blijft en niet zelden resulteert in te vermijden morbiditeit en mortaliteit. De Sub Sahara vrouw die niettegenstaande haar beperkte middelen zelf zoveel aan haar directe leefomgeving toevoegt. Het IGO-Doelencongres 2011 biedt u de werkelijkheid van vandaag. Werkelijkheid welke morgen alweer geschiedenis is. Dat de werkelijkheid van de beoefening van ons brede specialisme verder reikt dan onze eigen beroepsgroep moge duidelijk zijn. Alleen mede dankzij die andere beroepsgroepen is het anno 2011 mogelijk de patiënt goede zorg op ons vakgebied te geven. Aan het einde van dit voorwoord dank aan al degenen die de realisatie van dit congres mogelijk maken. Reeds in februari 2010 werden de dertien Commissies Wetenschappelijk Programma (CWP) ingesteld. Alle commissieleden hebben daadwerkelijk programmavoorstellen ingediend, hebben vervolgens een top-tien van onderwerpen opgesteld en het conceptprogramma van de voorzitters beoordeeld. Dank aan de voorzitters voor hun inspanning. De voorzitters van elke CWP hebben ter inleiding van het programma een notitie voor u geschreven. Dank aan al die sprekers; zij houden niet alleen een voordracht, maar leveren ook hun bijdrage aan de proceedings, opdat de nascholing van dit congres op elk gewenst moment geraadpleegd kan worden. Dank aan de buitenlandse sprekers. Dank aan alle moderatoren. Ook dankzij de hoofdsponsors en exposanten kan het congres gerealiseerd worden. Een congres voor de niet-universitair werkende gynaecoloog, de universitair werkende gynaecoloog (veelal als spreker), de aios, de 7

8 COMMISSIES WETENSCHAPPELIJK PROGRAMMA Het programma werd door een dertiental commissies opgesteld. Voorzitters: Prof. dr. J.A.M. Kremer, Prof. dr. Th. D Hooghe, Prof. dr. D. Timmerman, Dr. M.H. Emanuel, Dr. A.L. Thurkow, Dr. R. Campo, Prof. dr. H.A.M. Brölmann, Prof. dr. F.W. Jansen, Dr. C.M. Bilardo, Dr. Ph. Loquet, Prof. dr. E.A.P. Steegers, Prof. dr. Y. Jacquemyn, Prof. dr. M.P.M. Burger, Dr. S. Weyers, Prof. dr. G.G. Kenter, Prof. dr. F. Amant, Dr. H.W. van Lunsen, Prof. dr. P. Enzlin, Prof. dr. G.H.A. Visser, Prof. dr. P. Defoort, Dr. J.P.W.R. Roovers, Dr. F. Claerhout, Prof. dr. J.J.M. van Roosmalen, Prof. dr. M. Temmerman, Dr. M.F. Schutte, Prof. dr. F. Scheele. Leden: Prof. dr. J.S.E. Laven, Prof. dr. H. Tournaye, Dr. P.A. van Dop, Dr. J. Gianotten, Dr. J. Bosteels, Dr. G.J.E. Oosterhuis, Dr. W.L.D.M. Nelen, Dr. D. De Neubourg, Dr. P.J.Q. van der Linden, Dr. V. Mijatovic, Prof. dr. S. Repping, Dr. E.J.P. van Santbrink, Dr. A. Wisanto, Prof. dr. F.J.M. Broekmans, Dr. F. Vandekerckhove, Dr. C.J.C.M. Hamilton, Dr. C. Wyns, Dr. P.M.A.J. Geomini, S. Veersema, Dr. B.C. Schoot, Prof. dr. J. Deprest, Prof. dr. J.M.M. van Lith, Dr. E. Sleurs, Dr. W. Gyselaers, Dr. P. Ramaekers, Dr. A.C. Bolte, Dr. T. Brand, Prof. dr. J.A.M. van der Post, Dr. M. Laubach, Prof. dr. M.C. Cornel, Dr. T. Vanderheyden, I. Aalhuizen, Prof. dr. S.G. Oei, Dr. H.I.J. Wildschut, Dr. F.P.H.A. Vandenbussche, Dr. Joh. Van Wiemeersch, Dr. J.W. van der Slikke, Dr. J. Verguts, Prof. dr. J. Gerris, Dr. W.M. Ankum, J.M.A. Pijnenborg, Dr. H.W.P. Quartero, Dr. G.C.M. Graziosi, Prof. dr. R.F.P.M. Kruitwagen, Prof. dr. F. Van den Broecke, Prof. dr M.J.E. Mourits, Prof. dr. R.H.M. Verheijen, Prof. dr. W.A.A. Tjalma, Prof. dr. C.W. Burger, Dr. Ph. De Sutter, Prof. dr. L.F.A.G. Massuger, Dr. E.T.M. Laan, Dr. Ph. Th. M. Weijenborg, P. Leusink, Prof. dr. W.C.M. Weijmar Schultz, Dr. G.G. Zeeman, Dr. J.J. Duvekot, Prof. dr. J.G. Nijhuis, Dr. F.J.M.E. Roumen, Prof. dr. P.P. van den Berg, A.T.P.M. Verbeeten, E. de Miranda, Dr. V. Dietz, R.A. Hakvoort, Dr. E.S.M. Tiersma, Dr. A. L. Milani, Dr. S.L.S. Ghesquière, Dr. E. Werbrouck, K.B. Kluivers, Dr. C.H. van der Vaart, Dr. J. Stekelenburg, E.W.M. Janszen, Dr. J. van Dillen, M.G.P. Lagro, Dr. K. Roelens, T. Meguid, Prof. dr. Y. Jacquemyn, Prof. dr. W. Ombelet, H.J. van Beekhuizen, M.G.K. Dijksterhuis, Dr. M.A.H.M. Wiegerinck. Lid en coördinator: Dr. E. Slager SPREKERS, MODERATOREN EN VOORZITTERS BUITENLANDSE SPREKERS Prof. dr. L. Allen (London, UK) Prof. dr. Y. Ville (Paris, France) Prof. dr. J. Thornton (Nottingham, UK) Prof. dr. T. Högberg (Lund, Sweden) Prof. dr. E. Declercq (Boston, USA) Prof. dr. E. Stanford (Memphis, USA) A. Martin-Hilber (Basel, Switzerland) T. Meguid (Pitttsburgh, USA) D. Geelhoed (Tete, Mocambique) Dr. N. Dhont (Kigali, Rwanda) UNIVERSITAIR NEDERLAND Academisch Medisch Centrum Amsterdam Dr. W.M. Ankum, gynaecoloog Dr. T. Brand, bedrijfsgeneeskundige Dr. M. Brauer, psycholoog-seksuoloog Prof. dr. S. Buitendijk, epidemioloog Prof. dr. M.P.M. Burger, gynaecoloog Dr. G. Casteelen, psychiater Dr. M. Goddijn, gynaecoloog Prof. dr. M.J. Heineman, gynaecoloog E. Kleinrouweler, arts-onderzoeker Dr. E.T.M. Laan, psycholoog-seksuoloog NVVS Dr. H.W. van Lunsen, arts-seksuoloog NVVS Prof. dr. B.W.J. Mol, gynaecoloog Dr. E. Pajkrt, gynaecoloog Prof. dr. J.A.M. van der Post, gynaecoloog Prof. dr. S. Repping, klinisch embryoloog Dr. J.P.W.R. Roovers, gynaecoloog Universiteit van Amsterdam F. van Balen, arts G.J.E. Gerrits, PhD, medical anthropologist Vrije Universiteit medisch centrum, Amsterdam Prof. dr. H.A.M. Brölmann, gynaecoloog Dr. M.C. Haak, gynaecoloog Dr. L. Henneman, klinisch geneticus Dr. J.A.F. Huirne, gynaecoloog A. de Jonge Prof. dr. C.L.J.M. Meijer, patholoog Prof. dr. E. Meuleman, uroloog Dr. V. Mijatovic, gynaecoloog Prof. dr. J.I.P. de Vries, gynaecoloog Prof. dr. J.M.G. van Vugt, gynaecoloog Dr. M.G.A.J. Wouters, gynaecoloog VUmc, Department of Medical Humanities, EMGO Institute for Health and Care Research, Amsterdam Th. van den Akker, tropenarts 8

9 SPREKERS, MODERATOREN EN VOORZITTERS VERVOLG Centrum Gynaecologische Oncologie Amsterdam Dr. M. van Beurden, gynaecoloog Dr. M. Buist, gynaecoloog Dr. W.J. van Driel, gynaecoloog Prof. dr. G.G. Kenter, gynaecoloog Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam H. Bolt, arts-seksuoloog NVVS Prof. dr. G.J. Bonsel, arts-epidemioloog Dr. M.E.L. van den Burg, medisch oncoloog Prof. dr. C.W. Burger, gynaecoloog Dr. T. Cohen-Overbeek, arts prenatale geneeskunde Drs. S. Denktas Dr. G.R. Dohle, uroloog-androloog Dr. H.C. van Doorn, gynaecoloog Dr. N. Exalto, gynaecoloog Dr. A.T.J.I. Go, gynaecoloog Prof. dr. Th.J.M. Helmerhorst, gynaecoloog Dr. C. Janssens, epidemioloog Prof. dr. J.S.E. Laven, gynaecoloog Dr. W.I. van der Meijden, dermatoloog-veneroloog H. Pastoor, psycholoog-seksuoloog NVVS Dr. M.C.P. Slieker-ten Hove, bekkenbodemfysiotherapeut Prof. dr. E.A.P. Steegers, gynaecoloog Dr. A. Steensma, gynaecoloog Dr. H.I.J. Wildschut, gynaecoloog Erasmus Universiteit, Rotterdam Prof. dr. M. Varkevisser, gezondheidseconoom Universitair Medisch Centrum Groningen Prof. dr. P.P. van den Berg, gynaecoloog Dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog Dr. D.H. Bogchelman, gynaecoloog Prof. dr. J.C.C. Borleffs, prodecaan onderwijs en opleiding Dr. M.F. van Driel, uroloog-seksuoloog NVVS Dr. F. van den Heuvel, kindercardioloog Prof. dr. G. Holstege, neuro-anatoom Dr. E.J. Messelink, uroloog, seksuoloog NVVS i.o. Prof. dr. M.J.E. Mourits, gynaecoloog Dr. R.M.J. Snijders, medisch bioloog Dr. H.E.K. de Walle, epidemioloog Prof. dr. W.C.M. Weijmar Schultz, gynaecoloogseksuoloog NVVS Prof. dr. A.G.J. van der Zee, gynaecoloog Leids Universitair Medisch Centrum J.J. Beltman, aios gynaecologie Prof. dr. F.W. Jansen, gynaecoloog Dr. W. Kolkman, aios gynaecologie Prof. dr. J.M.M. van Lith, gynaecoloog Dr. D. Oepkes, gynaecoloog Prof. dr. A.A.W. Peters, gynaecoloog Prof. dr. J.J.M. van Roosmalen, gynaecoloog Dr. Ph.Th.M. Weijenborg, gynaecoloog-seksuoloog NVVS Universitair Medisch Centrum Nijmegen Dr. R.L.M. Bekkers, gynaecoloog Prof. dr. D.D.M. Braat, gynaecoloog I. van Empel, arts-onderzoeker Dr. K.B. Kluivers, gynaecoloog Prof. dr. J.A.M. Kremer, gynaecoloog S.A.L. van Leijssen, arts-onderzoeker S. Lince, aios gynaecologie Dr. W.L.D.M. Nelen, arts W. Rombouts, fysiotherapeut Prof. dr. F.P.H.A. Vandenbussche, gynaecoloog Prof. dr. J. van der Velden G. Woldringh, fertiliteitsarts Universitair Medisch Centrum Utrecht Prof. dr. F. van Bel, kinderarts Dr. F. J.M. Broekmans, gynaecoloog Dr. J.B. Derks, gynaecoloog Prof. dr. A. Franx, gynaecoloog K.E.A. Hack, aois gynaecologie Dr. P. Kastrop, klinisch embryoloog Dr. S.V. Koenen, gynaecoloog Dr. A. Kwee, gynaecoloog J. Labrie, arts-onderzoeker Dr. G.T.R. Manten, gynaecoloog Dr. L. Pistorius, gynaecoloog Dr. C.H. van der Vaart, gynaecoloog Prof. dr. R.H.M. Verheijen, gynaecoloog Prof. dr G.H.A. Visser, gynaecoloog Dr. M.E.M.H. Westerhuis, aios gynaecologie Dr. E. Wortelboer, aios gynaecologie Universiteit Utrecht, Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Prof. dr. M. Noordegraaf Maastricht Universitair Medisch Centrum S.F.P.J. Coppus, aios gynaecologie Dr. T. van Gorp, gynaecoloog Prof. dr. J.G. Nijhuis, gynaecoloog UNIVERSITAIR VLAANDEREN Universitair Ziekenhuis Antwerpen, Edegem Prof. dr. B. Blaumeiser, klinisch geneticus Prof. dr. Y. Jacquemyn, gynaecoloog Dr. E. Sleurs, gynaecoloog Prof. dr. W. Tjalma, gynaecoloog Universitair Ziekenhuis Gent Dr. N. Callens, psycholoog Prof. dr. P. Defoort, gynaecoloog Prof. dr. J. Gerris, gynaecoloog E. Leije Prof. dr. A. Makar, gynaecoloog Dr. J. Pelgrom, HIV-arts Dr. K. Roelens, gynaecoloog Prof. dr. M. Temmerman, gynaecoloog H. Verstraelen Dr. S. Weyers, gynaecoloog 9

10 SPREKERS, MODERATOREN EN VOORZITTERS VERVOLG Academisch Ziekenhuis Vrije Universiteit Brussel Prof. dr. J.J. Amy, em. hoogleraar gynaecologie Dr. H. Cammu, gynaecoloog Dr. S. Cosyns, gynaecoloog Dr. Ph. De Sutter, gynaecoloog Prof. dr. J. Smitz, gynaecoloog Dr. D. Stoop, gynaecoloog Prof. dr. H. Tournaye, gynaecoloog-androloog Universitair Ziekenhuis Leuven Prof. dr. F. Amant, gynaecoloog Dr. K. Van Calsteren, aios gynaecologie Prof. dr. J. Deprest, gynaecoloog Dr. C. Deroose Dr. F. Claerhout, gynaecoloog Dr. D. De Ridder, uroloog Prof. dr. Th. D Hooghe, gynaecoloog Prof. dr. P. Enzlin, ortho-pedagoog, seksuoloog Prof. dr. P. Neven, gynaecoloog Dr. E. Pazmany, seksuoloog Dr. W. Poppe, gynaecoloog Prof. dr. D. Timmerman, gynaecoloog Dr. C. Tomassetti, gynaecoloog Prof. dr. Th. Van den Bosch, gynaecoloog Dr. J. Verguts, gynaecoloog Katholieke Universiteit Leuven, Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht Dr. P. Borry Katholieke Universiteit Leuven, Psychologisch Instituut Prof. dr. K. De Witte, psycholoog UMC St. Pierre, Brussel Prof. dr. M. Degueldre, gynaecoloog Dr. M. Merckx, gynaecoloog UC Louvain Prof. dr. C. Hubinont NIET-UNIVERSITAIR NEDERLAND Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam Dr. E.A. Bakkum, gynaecoloog Dr. P.J.M. van Kesteren, gynaecoloog Dr. M.F. Schutte, gynaecoloog Ziekenhuis Bronovo, Den Haag Dr. J.P.T. Rhemrev, gynaecoloog Máxima Medisch Centrum, Eindhoven Prof. dr. S.G. Oei, gynaecoloog Dr. A. Timmermans, gynaecoloog Dr. M.A.H.M. Wiegerinck, gynaecoloog Reinier de Graaf Groep, Delft A.L. Milani, gynaecoloog Martini Ziekenhuis, Groningen J.M. van der Ploeg, gynaecoloog Groene Hart Ziekenhuis, Gouda E. Hallensleben, gynaecoloog M. Jozwiak, aios gynaecologie M.G.P. Lagro, gynaecoloog P. Leusink, arts-seksuoloog NVVS Amphia Ziekenhuis, Breda Dr. D.N.M. Papatsonis, gynaecoloog Kennemer Gasthuis, Haarlem Dr. J. Gianotten, gynaecoloog Deventer Ziekenhuis, Deventer L. van der Leeuw-Harmsen, gynaecoloog Jeroen Bosch Ziekenhuis, Den Bosch Dr. C.J.C.M. Hamilton, gynaecoloog Ikazia Ziekenhuis, Rotterdam M.G.K. Dijksterhuis, gynaecoloog Spaarne Ziekenhuis, Hoofddorp A.J.M. Bij de Vaate, aios gynaecologie Dr. M.H. Emanuel, gynaecoloog A. Vollebregt, gynaecoloog Atrium Medisch Centrum, Heerlen Dr. F.J.M.E. Roumen, gynaecoloog Sint Antonius Ziekenhuis, Nieuwegein S. Veersema, gynaecoloog J. Kasius, anios gynaecologie Medisch Spectrum Twente, Enschede Dr. E. Everhardt, gynaecoloog Dr. J.J. Kolkman, MDL-arts Dr. H.W.R. Quartero, gynaecoloog Ziekenhuis Medisch Spectrum Leeuwarden Dr. J. Stekelenburg, gynaecoloog Catharina Ziekenhuis, Eindhoven Dr. V. Dietz, gynaecoloog Isala Klinieken, Zwolle Dr. B.C. Cohlen, gynaecoloog Sint Lucas Andreas Ziekenhuis, Amsterdam N. van der Lee, onderwijscoördinator B.R. van Moorst, seksuoloog NVVS-psycholoogpsychotherapeut Prof. dr. F. Scheele, gynaecoloog Dr. S. Scherjon, gynaecoloog A.L. Thurkow, gynaecoloog M. Westerman, onderwijscoördinator 10

11 SPREKERS, MODERATOREN EN VOORZITTERS VERVOLG Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV), Utrecht A.T.P.M. Verbeeten, verloskundige, voorzitter KNOV Forensische polikliniek kindermishandeling, Utrecht W.A. Karst, forensisch arts KNMG CenSeRe, Voorschoten M.J. Ramakers, arts-seksuoloog Cirquest, Amsterdam Drs. J. van der Steen, directeur Freya, Wijchen J. van der Schoor, directeur algemene zaken Overige sprekers H.J. van Beekhuizen, gynaecoloog, tijdelijk werkzaam in het Royal Marsden Hospital (London, UK) Dr. G.A. van Essen, huisarts (Amersfoort) H. Nagel, gynaecoloog-seksuoloog (Bunschoten) R. Scheenstra, aios KNO, vice-voorzitter LVAG (Utrecht) I. Veringa MSc, verloskundige (Voorburg) NIET-UNIVERSITAIR VLAANDEREN Sint Augustinus Ziekenhuis, Antwerpen (Wilrijk) Dr. Ph. Loquet, gynaecoloog Dr. Joh. Van Wiemeersch, gynaecoloog Ziekenhuis Oost-Limburg, Campus St. Jan, Genk Dr. G. Mestdagh, gynaecoloog Prof. dr. W. Ombelet, gynaecoloog Jan Palfijn Ziekenhuis, Merksem Prof. dr. B. van Herendael, gynaecoloog Imelda Ziekenhuis, Bonheiden Dr. J. Bosteels, gynaecoloog Heilig Hart Ziekenhuis, Tienen Prof. dr. G.G. Donders, gynaecoloog Heilig Hart Ziekenhuis, Roeselare Dr. H. Rommens, gynaecoloog AZ Groeninge, Kortrijk S.L.S. Ghesquière, gynaecoloog Leuven Institute for Fertility and Embryology (LIFE) Dr. R. Campo, gynaecoloog 11

12 woensdag 6 april 2011 NOTITIE BIJ DAGPROGRAMMA 1 reproductieve GENEESKUNDE ANNO 2011 Er gebeurt veel binnen de reproductieve geneeskunde. De ene nieuwe techniek uit het laboratorium is nog maar net doorgedrongen tot de klinische praktijk, of de volgende staat alweer in de startblokken. Daarnaast neemt de hoeveelheid kennis op basis van evidence toe en wordt dat alles gebundeld in steeds betere richtlijnen. Tot slot gaan ook de patiënten zich roeren. Zij willen dat de zorg die wij geven beter aansluit bij hun wensen en verwachtingen. Hoogste tijd dus voor een update. Om te beginnen besteden we veel aandacht aan een aantal actuele vragen uit de praktijk, zowel vanuit de andrologie als de gynaecologie. We gaan onder andere dieper in op de plaatsbepaling van endoscopische technieken en op wat de hiaten nog zijn in onze evidence-based kennis. Na de lunch komen patiëntgerichtheid en richtlijnen aan de orde. Wat is patiëntgerichtheid en hoe kun je dat meten? Wat vinden patiënten eigenlijk van ons werk? Leveren wij hun een dienst of maken wij teveel de dienst uit? Ook veel aandacht voor nieuwe richtlijnen, die steeds meer ons beleid in de praktijk gaan bepalen. We eindigen met fertiliteitspreservatie, een hot topic op dit moment. Wat gaat vitrificatie voor ons betekenen en wat moeten we ermee in onze praktijk van alle dag? Prof. dr. J.A.M. Kremer Prof. dr. Th. D Hooghe Kortom, reproductieve geneeskunde maakt stormachtige tijden door en vandaag is de kans voor een update over de betekenis van dit alles voor de klinische praktijk. woensdag 6 april 2011 NOTITIE BIJ DAGPROGRAMMA 2 scopieën IN DE GYNAECOLOGIE ANNO 2011 ECHOSCOPIE IN DE GYNAECOLOGISCHE PRAKTIJK In onze Nederlandstalige contreien, die nochtans sterk georiënteerd zijn op de Angelsaksische landen, berust de medische praktijkvoering nog vaak op mondelinge overlevering en opinies van experts. Binnen de prenatale echoscopie heeft de Fetal Medicine Foundation een paradigma-verschuiving teweeg gebracht, waarbij de foetale geneeskunde zich meer richt op evidentie uit multicentrische studies en mathematische algoritmen zoals gebruikt worden voor eerste trimester screening. De renaissance in de gynaecologische echoscopie werd slechts enkele jaren geleden ingezet met een reeks academische proefschriften. Deze sessie over gynaecologische echoscopie richt zich op klinisch relevante onderwerpen en tracht hierover tot wetenschappelijk gefundeerde conclusies te komen, die de dagelijkse praktijk zeker zullen beïnvloeden. In een eerste presentatie bespreekt Dr J. Bosteels, gynaecoloog in het Imeldaziekenhuis te Bonheiden en verbonden aan het centrum voor Evidence Based Medicine te Leuven, de zin en onzin van echoscopie bij elk gynaecologisch onderzoek. Hierop volgt een debat tussen Dr T. Van Gorp, gynaecologisch oncoloog in Maastricht en Prof D. Timmerman, gynaecoloog met interesse in de gynaecologische echografie te Leuven, over de manier waarop Prof. dr. D. Timmerman Dr. M.H. Emanuel adnexcysten en tumoren echoscopisch onderzocht dienen te worden. Hierbij zal getracht worden om tot een consensus te komen, gebaseerd op recente ontwikkelingen in de gynaecologische oncologie en multicentrische gynaecologische echoscopiestudies. Vervolgens bespreekt Dr A. Steensma uit Rotterdam de echoscopie van de bekkenbodem, die dankzij de introductie van de transvaginale 3-D echoscopie een hoge vlucht heeft genomen. Het recente en nog controversiële probleem van het sectio caesarea litteken wordt behandeld door M. Bij de Vaate. Deze sessie wordt door Dr M.H. Emanuel afgesloten met een state-of-the-art overzicht van contrastechoscopie voor tubadoorgankelijkheid. 12

13 woensdag 6 april 2011 vervolg NOTITIE BIJ DAGPROGRAMMA 2 scopieën IN DE GYNAECOLOGIE ANNO 2011 HYSTEROSCOPIE AMBULANTE AANPAK: DAAR LOOP JE MEE WEG! De belangrijkste vernieuwingen in de ontwikkeling van de hysteroscopie zijn te vinden in die van de ambulante toepassing ervan. Hier vindt, mits op juiste wijze uitgevoerd, de waarlijk minimaal invasieve behandeling plaats. Tegelijkertijd is deze wijze van behandeling nog lang niet in alle klinieken In Nederland en Vlaanderen volledig geïmplementeerd. De commissie heeft daarom gemeend er goed aan te doen de ambulante hysteroscopie als thema te kiezen, die als rode draad door de voordrachten zal lopen. Zo zal aandacht worden besteed aan de implementatie van een one-stop kliniek en de belemmerende factoren die men daarbij ontmoet. De verschillende diagnostische modaliteiten voor intra-uteriene diagnostiek, zowel bij bloedingsproblemen als bij subfertiliteit, zullen met elkaar worden vergeleken. De indicaties voor en methoden van ambulante behandeling van abnormaal uterien bloedverlies zullen worden besproken en tenslotte zal aandacht worden A.L. Thurkow Dr. R. Campo besteed aan het groeiend aantal hysteroscopische sterilisaties en de verschillende methoden hiervoor. Wij hopen dat degenen die nog niet een dergelijke werkwijze hebben geïmplementeerd door dit programma zullen worden gemotiveerd en dat zij die al wel ambulant werken toch nog nieuwe inzichten en handige tips zullen opdoen. U zult zien: de ambulante aanpak: daar loop je mee weg! WOENSDAG 6 APRIL LAPAROSCOPIE De grote laparoscopische chirurgie te onderscheiden van de laparoscopische sterilisatie en de diagnostische laparoscopie wordt het meest beoefend binnen de benigne gynaecologie. De totale laparoscopische hysterectomie (TLH) is een complexe ingreep die niet meer door alle gynaecologen zou moeten worden uitgevoerd, omdat vaardigheden alleen kunnen worden opgedaan en behouden bij voldoende aantallen. Ernstige met name urologische complicaties komen tijdens de leercurve van de TLH vaker voor dan erna. In ervaren handen zijn de complicaties vergelijkbaar met vaginale en abdominale uterusextirpatie. Verwijzing voor complexe (laparoscopische) chirurgie binnen de vakgroep naar diegenen die benigne gynaecologie als aandachtsgebied hebben past steeds meer in chirurgisch kwaliteitsbeleid. Bij de laparoscopische myomectomie en sacropexie is de geneeskunde tot kunst verheven en komen betere expositie van het operatiegebied en vlot herstel volledig tot hun recht. Prof. dr. H.A.M. Brölmann Prof. dr. F.W. Jansen Dat de mogelijkheden van de laparoscopische chirurgie anno 2011 nog niet zijn uitgeput, wordt u met de vijf voordrachten van sessie II duidelijk. Met het dagprogramma scopieën in de gynaecologie krijgt u weer zicht op dit zich snel ontwikkelende chirurgisch deel van ons mooie vak. Wij wensen u een inspirerende dag toe. woensdag 6 april 2011 NOTITIE BIJ DAGPROGRAMMA 3 foetale ECHOSCOPIE ANNO 2011 Dit programma bevat onderwerpen die van groot belang zijn voor al diegenen die betrokken zijn bij echoscopische screening en diagnostiek. Verschillende aspecten van screening naar aangeboren afwijkingen in het eerste en tweede trimester worden kritisch geëvalueerd, nieuwe ontwikkelingen worden besproken en de langetermijn consequenties van aangeboren afwijkingen en veranderingen in prevalentie van afwijkingen komen aan de orde. Dr. C.M. Bilardo Dr. Ph. Loquet 13

14 woensdag 6 april 2011 DAGPROGRAMMA 1 REPRODUCTIEVE GENEESKUNDE ANNO 2011 Voorzitters: SESSIE I MANNELIJKE SUBFERTILITEIT IN FOCUS Moderatoren: SESSIE II VOOR DE PRAKTIJK J.A.M. Kremer Th. D Hooghe W. Ombelet en H. Tournaye Wat heeft de clinicus aan de nieuwe WHO manual? E. Meuleman Behandeling met vitamines en hormonen zinvol bij mannelijke subfertiliteit? G.R. Dohle Hebben PESA en TESE consequenties voor de gezondheid van kinderen? G. Woldringh Is IUI echt zinvol bij mannelijke subfertiliteit? B.J. Cohlen Paneldiscussie KOFFIEPAUZE Moderatoren: Th. D Hooghe en B.J. Cohlen Kosteneffectiviteit van IVF in relatie met leeftijd en ovariële reservetesten F.J.M. Broekmans Miskramen: gevolg van vruchtbaarheidsbehandeling en te voorkomen? C.J.C.M. Hamilton Is verwijdering endometriosecyste voor IVF nuttig of nodig? C. Tomassetti KEYNOTE LECTURE Wat is de waarde van diagnostische en operatieve hysteroscopie/ laparoscopie in de reproductieve geneeskunde? J. Bosteels KEYNOTE LECTURE Discussie LUNCHPAUZE SESSIE III PATIENT CENTERED CARE Moderatoren: De belangrijkste gaps in evidence in de voortplantingsgeneeskunde B.W.J. Mol D.D.M. Braat en J. Bosteels Wat is patient centered care? J.A.M. Kremer Hoe meet je patiëntgerichtheid en wat doe je ermee? I. van Empel Wat vindt de patiënt van de zorg die wij leveren? J. van der Schoor Paneldiscussie SESSIE IV RICHTLIJNEN VOOR DE PRAKTIJK Moderatoren: J.A.M. Kremer en J.S.E. Laven Nieuwe WHO definities reproductieve geneeskunde en chirurgie: voorstelling en belang voor praktijk en registratie in België en Nederland Th. D Hooghe De nieuwe Nederlandse netwerkrichtlijn subfertiliteit W.L.D.M. Nelen Wat betekent de nieuwe Nederlandse richtlijn voor de indicatiestelling ART? J. Gianotten Wat betekent de EU directive en andere regelgeving voor uw IUI lab? P. Kastrop Paneldiscussie THEEPAUZE Paneldiscussie 14

15 woensdag 6 april 2011 VERVOLG DAGPROGRAMMA 1 REPRODUCTIEVE GENEESKUNDE ANNO 2011 SESSIE V FERTILITEITSPRESERVATIE Moderatoren: D.D.M. Braat en D. Stoop Vitrificatie van eicellen: de techniek S. Repping Vitrificatie van eicellen: de indicaties J.S.E. Laven Fertiliteitspreservatie op oncologische indicatie bij vrouwen J. Smitz DAGPROGRAMMA Fertiliteitspreservatie op oncologische indicatie bij prepuberale jongens H. Tournaye Paneldiscussie SLUITING J.A.M. Kremer en Th. D Hooghe 15

16 woensdag 6 APRIL 2011 dagprogramma 2 scopieën IN DE GYNAECOLOGIE ANNO 2011 Voorzitters Echoscopie: D. Timmerman M.H. Emanuel Hysteroscopie: A.L. Thurkow R. Campo Laparoscopie: H.A.M. Brölmann F.W. Jansen ECHOSCOPIE IN DE GYNAECOLOGISCHE PRAKTIJK ANNO Diagnostische hysteroscopie bij subfertiliteit J. Kasius Hysteroscopische sterilisatie: standaard of hobby? S. Veersema Paneldiscussie D. Timmerman KEYNOTE LECTURE Elk gynaecologisch onderzoek dient aangevuld met echoscopie J. Bosteels Methodologie echoscopische beoordeling van de adnexa Visie D. Timmerman Visie T. van Gorp Echoscopie van de bekkenbodem A. Steensma Echoscopie van het Sectio Caesarea litteken A.J.M. Bij de Vaate Contrastechoscopie voor tubadoorgankelijkheid M.H. Emanuel Paneldiscussie KOFFIEPAUZE HYSTEROSCOPIE ANNO 2011 Thema: Ambulante aanpak: daar loop je mee weg! R. Campo Hoe implementeren we een one stop polikliniek voor intra-uteriene diagnostiek en therapie in de dagelijkse praktijk? G. Mestdagh Intra-uteriene diagnostiek: wat is de gouden standaard? Echoscopie, hysteroscopie, (water- of gel-)contrastechoscopie? Th. Van den Bosch Ambulante hysteroscopische therapie bij abnormaal uterien bloedverlies: wanneer en hoe? A. Timmermans LUNCHPAUZE Hysteroscopische myomectomie; overzicht van de verschillende technieken B. van Herendael LAPAROSCOPISCHE CHIRURGIE ANNO 2011 SESSIE I LAPAROSCOPISCHE CHIRURGIE: ONBEGRENSD OF GRENZELOOS? H.A.M. Brölmann Het aandachtsgebied benigne gynaecologie een veilige laparoscopische haven voor dokter en patiënt H.A.M. Brölmann Complicaties, nog steeds de achilleshiel van de laparoscopische chirurgie? E.A. Bakkum Welke gynaecoloog mag anno 2011 de TLH verrichten; waar zijn de grenzen en hoe houden we de kwaliteitsparameters hoog? F.W. Jansen Zijn er wel indicaties om een laparoscopische myomectomie te verrichten en moet ik die casus dan verwijzen? M. Degueldre Mag ik nog wel een gewone achterwandplastiek verrichten, of moet het meteen een laparoscopische rectopexie zijn in een gespecialiseerd centrum? J. Deprest Paneldiscussie 16

17 woensdag 6 APRIL 2011 vervolg DAGPROGRAMMA 2 scopieën IN DE GYNAECOLOGIE ANNO THEEPAUZE SESSIE II INNOVATIES VANUIT DE TECHNIEK EN TECHNOLOGIE F. W. Jansen Simulatie: wat is nieuw en wat kan worden afgeschreven? W. Kolkman Moeten we het nog minimaal invasiever gaan doen? Wie wordt er eigenlijk beter van? J.A.F. Huirne DAGPROGRAMMA Hoe maak ik mijn TLH er nog eenvoudiger op: ruimte voor innovatie? J.P.T. Rhemrev Diep infiltrerende endometriose: hoe multidisciplinair is deze ziekte en hoe innovatief moet ik het aanpakken? P.J.M. van Kesteren TLH en endometriumcarcinoom: een goede laparoscopische indicatie in het oncologisch chirurgisch palet? Mag het nu echt? Waar wel en wanneer niet? M.J.E. Mourits Paneldiscussie SLUITING H.A.M. Brölmann en F.W. Jansen 17

18 woensdag 6 april 2011 dagprogramma 3 FOETALE ECHOSCOPIE ANNO INTRODUCTION C.M. Bilardo Ph. Loquet SESSIE I 12 WEEKS ULTRASOUND ASSESSMENT (deel 1) Vroege voorspelling van pre-eclampsie Discussie Echoscopisch onderzoek (arteria uterina) E. Kleinrouweler Biochemisch onderzoek E. Wortelboer Early diagnosis of anomalous placental insertion Y. Ville Discussion Early cardiac assessment and diagnosis of congenital anomalies L. Allan Discussion KOFFIEPAUZE SESSIE I 12 WEEKS ULTRASOUND ASSESSMENT (deel 2) Nieuwe echomarkers bij onderzoek in het eerste trimester C.M. Bilardo Discussie Evaluatie van de combinatietest in Nederland en van de risico assessment software R.M.J. Snijders Discussie Tweelingdiagnostiek: controversen en klinisch protocol F.P.H.A. Vandenbussche Discussie LUNCHPAUZE SESSIE II 20 WEEKS ULTRASOUND ASSESSMENT Trends in indicaties en gevonden afwijkingen bij verwijzingen na SEO T. Cohen-Overbeek Trends in de prevalentie van congenitale afwijkingen bij foetus en pasgeborenen in Noord Nederland H.E.K. de Walle Discussie SESSIE III BEYOND THE SEO/GUO (deel 1) Cervixmeting en voorspelling van premature partus: Triple P study M.C. Haak Discussie Neurosonografie: de vierde dimensie L. Pistorius Discussie Orofaciale sluitingsdefecten: een kleine anomalie? Belgisch perspectief: Ph. Loquet Nederlands perspectief: E. Pajkrt Discussie THEEPAUZE SESSIE III BEYOND THE SEO/GUO (deel 2) Langdurige follow-up van chirurgisch behandelde congenitale hartafwijkingen F. van den Heuvel Discussie Gastroschizis: kunnen we de uitkomst verbeteren? G.T.R. Manten Discussie Is intra-uteriene behandeling van congenitale hartafwijkingen een realiteit? D. Oepkes 18

19 woensdag 6 april 2011 VERVOLG DAGPROGRAMMA 3 FOETALE ECHOSCOPIE ANNO Discussie CLOSING REMARKS C.M. Bilardo en Ph. Loquet DAGPROGRAMMA 3 19

20 donderdag 7 april 2011 NOTITIE BIJ DAGPROGRAMMA 4 OBSTETRIE PRECONCEPTIONEEL EN PRENATAAL / ANTENATAAL ANNO 2011 Verloskunde is geëvolueerd van een mechanisch vak rondom de geboorte, via antenatale zorg naar een breed vakgebied wat centraal staat in het onderzoek en de zorg betreffende de levenslange gezondheid van de vrouw en het kind. Juist de eerste weken van de zwangerschap blijken daarin essentieel. In het eerste deel van dit programma wordt dan ook de nadruk gelegd op de preconceptiezorg zowel naar inhoud als naar het bereiken van de doelgroepen. De snelle evolutie in de medische genetica heeft ertoe geleid dat zelfs artsen die recent hun opleiding voltooid hebben niet bekend zijn met de recent in de klinische praktijk ter beschikking gekomen technieken. In het tweede deel van deze sessie hopen we dit op een heldere wijze op te lossen. Zowel in Vlaanderen als in Nederland is recent discussie ontstaan over het verlagen van de grens voor levensvatbaarheid en de mate waarin tot reanimatie wordt overgegaan bij extreme vroeggeboorte. In dit beleid mengen zich niet enkel medici en paramedici maar ook de gehele samenleving, inclusief ouders en ex-prematuren. De media en de medische wereld zijn gefascineerd door alles wat met genen te maken heeft. Er lijkt een paradigma shift plaats te vinden van evidence based medicine naar personalised medicine. Het onderzoek naar dragerschap van ziekten, nog voor deze zich kenbaar gemaakt hebben, is hiervan een eerste teken (sessie III). Prof. dr. E.A.P. Steegers Prof. dr. Y. Jacquemyn In de bewaking van de foetus tijdens de bevalling worden steeds meer nieuwe technieken ingebracht waaronder de spectraalanalyse, waar in de vierde sessie op wordt ingegaan. De vijfde en zesde sessie zullen zich concentreren op twee van de meest frequente complicaties in de zwangerschap, namelijk vroeggeboorte en preeclampsie. Preventie en predictie staan daarbij centraal. Er is veel discussie over de verschillen in perinatale sterfte in Europa. Zowel in Vlaanderen als in Nederland werden dienaangaande analyses verricht en richtlijnen rond zwangerschap en bevalling gepubliceerd. Deze worden naast elkaar gelegd in de zevende en laatste sessie. donderdag 7 april 2011 notitie BIJ DAGPROGRAMMA 5 BENIGNE GYNAECOLOGIE ANNO 2011 Ons programma spitst zich dit jaar toe op een aantal tot nog toe onderbelichte, alsook op een aantal nieuwe topics binnen de benigne gynaecologie. Het is opvallend hoe gevarieerd de problematiek op de vulvapoli is. Een gynaecoloog die zich toelegt op vulvovaginale afwijkingen moet van vele markten thuis zijn: pijnbestrijding, huidziekten, infectieziekten, immunologie, seksuologie, reconstructieve, ja zelfs plastische chirurgie, etc. In de eerste sessie wordt u omtrent een aantal belangwekkende ontwikkelingen bijgepraat. De tweede sessie gaat over chronische buikpijn. Ook weer zo n multidisciplinair gebied waarin o.a. gynaecologen, MDL-artsen, seksuologen, urologen, chirurgen en psychologen/psychiaters actief zijn. Het zou voor patiënten ondoenlijk zijn om al deze specialisten te consulteren. Van de gynaecoloog wordt dan ook een integrale benadering verwacht. Als u deze sessie hebt gevolgd, zult u de eerstvolgende patiënten met enthousiasme ontvangen. Het onderwerp van de derde sessie is adolescentengynaecologie. Uw kennis omtrent dit ongelooflijk boeiende item wordt opgefrist. Belangrijke thema s als de rijping van de genitalia interna (waarvan de menarche een markering is) en het herkennen van seksueel misbruik ontbreken hierbij niet. Verder wordt Prof. dr. M. Burger Dr. S. Weyers de nadruk gelegd op de meer zeldzame congenitale afwijkingen. De afsluitende sessie handelt over operaties, over grote en kleine ingrepen, over nieuwe indicaties en nieuwe technieken. Bovendien wordt hier de link gelegd met een aantal onderwerpen uit de vorige drie sessies. De gynaecologische chirurgie behoort tot de kernactiviteiten van de meesten onder ons. Uw interesse zal ook vanmiddag niet ten onrechte worden gewekt. 20

www.igoandpractice.nl

www.igoandpractice.nl P r o g r a m m a 18 e Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2011 Elf verschillende dagprogramma s Inschrijving per dagprogramma ACCREDITATIE NVOG,

Nadere informatie

een systematische cursus ultrageluid in de verloskunde & gynaecologie

een systematische cursus ultrageluid in de verloskunde & gynaecologie een systematische cursus ultrageluid in de verloskunde & gynaecologie voor de intramuraal werkende (arts) echoscopist (de tweede dag ook facultatief vervolg AIOS-cursus) 20 en 21 november 2006 Auditorium

Nadere informatie

19 e Nederlands/Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie

19 e Nederlands/Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie P r o g r a m m a 19 e Nederlands/Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 17, 18 en 19 april 2013 Twaalf verschillende dagprogramma s (vier per dag) INSCHRIJVING

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 1 0

Inhoud. Voorwoord 1 0 Inhoud Voorwoord 1 0 1 Algemeen 1 1 1.1 Speciële anamnese 1 1 1.1.1 Speciële anamnese gynaecologie 1 1 1.1.2 Speciële anamnese obstetrie 1 3 1.1.3 Speciële anamnese voortplantingsgeneeskunde 1 4 1.1.4

Nadere informatie

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 18 september 2009 10.00 16.30 uur NBC Nieuwegein INLEIDING Er wordt op veel plaatsen hard gewerkt aan de implementatie van preconceptiezorg: sinds het vorige congres

Nadere informatie

www.igoandpractice.nl

www.igoandpractice.nl P r o g r a m m a 17 e congres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie Rotterdam, de Doelen 4, 5 en 6 maart 2009 elf verschillende dagprogramma s inschrijving per dagprogramma ACCREDITATIE NVOG, VVOG,

Nadere informatie

20 e Nederlands-Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie

20 e Nederlands-Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie P R O G R A M M A 20 e Nederlands-Vlaams Doelencongres Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie Rotterdam, de Doelen 22, 23 en 24 april 2015 vijftien verschillende dagprogramma s (vijf per dag) INSCHRIJVING

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG

BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG Mei 2003 ONDERZOEKSBELEID OP HOOFDLIJNEN; OBSTETRIE EN GYNAECOLOGIE IN NEDERLAND Inleiding Ons vakgebied kent veel onderzoeksthema s die alle op verschillende wijze benaderd

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

Dr. P.X.J.M. Bouckaert en prof. dr. G.G.M. Essed. Prof. dr. G.G.M. Essed en prof. dr. J. Van Damme. Dr. S. Bartholomeeusen en prof. dr. J.

Dr. P.X.J.M. Bouckaert en prof. dr. G.G.M. Essed. Prof. dr. G.G.M. Essed en prof. dr. J. Van Damme. Dr. S. Bartholomeeusen en prof. dr. J. XI I Algemene beschouwingen 1 Anatomie en fysiologie van de voortplantingsorganen....................... 3 Dr. P.X.J.M. Bouckaert en prof. dr. G.G.M. Essed 1.1 Inleiding.............................................................................

Nadere informatie

Masterclass, 18-22 weken Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO) 2016

Masterclass, 18-22 weken Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO) 2016 a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

NASCHOLING VOOR HUISARTSEN

NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD Man of vrouw: het verschil doet ertoe in de huisartspraktijk Vrijdag 14 maart 2014 9.00-17.00 uur Geaccrediteerd voor 6 punten INLEIDING De PAOH

Nadere informatie

Dermatologie. Gynaecologie en urologie

Dermatologie. Gynaecologie en urologie Dermatologie Vrijdag 20 november, 9.00 17.00 uur, Zeist Gynaecologie en urologie Donderdag 10 december, 9.00 17.00 uur, Zeist PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN Dermatologie vrijdag 20 november Op de cursus

Nadere informatie

Postmaster opleiding seksuologie

Postmaster opleiding seksuologie mensenkennis De docenten komen uit het werkveld. Dit vind ik een plus, op deze manier worden theorie en praktijk goed met elkaar verbonden. Postmaster opleiding seksuologie Postmaster opleiding seksuologie

Nadere informatie

Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners. Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC

Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners. Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC Counselen over Prenatale Screening Cursus voor verloskundig hulpverleners Vrijdag 12 februari 2016 Costerzaal AMC Inleiding Cursus Counselen over Prenatale Screening Prenatale screening valt per 1 januari

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie

Maatschap Gynaecologie Gynaecologie / Verloskunde Maatschap Gynaecologie Algemene informatie Gynaecologie Dr. J.J. van Beek D. Boskamp P. Bourdrez A.H.D.M. Dam A.M. van Wijck Dr. I. van Gestel Dr. J.E. Sollie E.J. Wijnen - Duvekot

Nadere informatie

Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie

Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie Samen met uw behandelend arts heeft u gesproken over een bezoek aan de seksuoloog van de polikliniek Verloskunde & Gynaecologie. Misschien overweegt

Nadere informatie

08.00 09.00 Registratie & ontvangst Forum Lounge

08.00 09.00 Registratie & ontvangst Forum Lounge DONDERDAG 5 NOVEMBER NVT & NVOT & LVO 08.00 09.00 Registratie & ontvangst Forum Lounge 09.00 09.10 Welkom door voorzitters NVT & NVOT Welkom Landelijke Vereniging Operatieassistenten SESSIE 1 Voorzitters:

Nadere informatie

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Percentage van de ondervraagden dat specialisme goed vindt Anaesthesie/pijnbestrijding Oss, Ziekenhuis Bernhoven 56 Rotterdam, Ikazia ziekenhuis 47 Nieuwegein/Utrecht,

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het eerste gedeelte van dit proefschrift worden verschillende coagulatie instrumenten tijdens laparoscopische ingrepen geëvalueerd ter voorkoming van bloedingen en gerelateerde

Nadere informatie

Oo:.ffi*:*;:r"F. oj Betreft: informatie over uw kind gedurende de eerste 2 levensjaren

Oo:.ffi*:*;:rF. oj Betreft: informatie over uw kind gedurende de eerste 2 levensjaren academisch ziekenhuis Maastricht P. Debyelaan 25 postbus 5800 6202 AZ Maastricht.to Oo:.ffi*:*;:r"F Aan de heer en mevrouw uw kenmerk ons kenmerk doorkiesnumme, 3874760 oj Betreft: informatie over uw kind

Nadere informatie

www.igoandpractice.nl

www.igoandpractice.nl P A AR N O K G O NR D A I GM I M N A G 15 e congres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie Rotterdam, de Doelen 6, 7 en 8 april 2005 N I E U W N I E U W Negen dagprogramma s Negen dagprogramma s in drie

Nadere informatie

Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie

Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie Aan vrouwelijke patiënten 40 jaar met een oncologische aandoening Regio zuidwest Nederland Datum 22 mei 2015 Auteur Prof. dr. J.S.E. Laven, Erasmus MC Dr.

Nadere informatie

NIPT: Een nieuwe mogelijkheid voor prenatale screening. Prof.dr. Martina Cornel www.vumc.com/researchcommunitygenetics

NIPT: Een nieuwe mogelijkheid voor prenatale screening. Prof.dr. Martina Cornel www.vumc.com/researchcommunitygenetics NIPT: Een nieuwe mogelijkheid voor prenatale screening Prof.dr. Martina Cornel www.vumc.com/researchcommunitygenetics Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor

Nadere informatie

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Onderdeel van 4 sessies om Iedere patiënt altijd veilig op uw afdeling waar te maken 17 april 2012 19 juni 2012 25 september

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Het boek Reproductieve geneeskunde, gynaecologie en obstetrie anno 2007 is te bestellen voor slechts 89,00. Dit is inclusief verzendkosten.

Het boek Reproductieve geneeskunde, gynaecologie en obstetrie anno 2007 is te bestellen voor slechts 89,00. Dit is inclusief verzendkosten. Mei 2007 Voor degenen die het 16e Doelencongres infertiliteit, gynaecologie en obstetrie niet hebben kunnen bijwonen, bestaat de mogelijkheid alsnog in het bezit te komen van de uitgebreide proceedings.

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN

HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN HAND EN POLS: LETSELS, AANDOENINGEN EN REVALIDATIEGENEESKUNDE ARMAMPUTATIES EN REDUCTIEDEFECTEN Locatie: Sint Maartenskliniek, Nijmegen Donderdag 12 en vrijdag 13 februari 2015 Toelichting De Nederlandse

Nadere informatie

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN Woensdag 2 t/m vrijdag 4 september 2015 bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde Toelichting PAO Heyendael organiseert, samen met de SGBO op woensdag 2 tot

Nadere informatie

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V)

STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) STAR-MDC ZOEKT EEN KLINISCH CHEMICUS (M/V) Star-MDC is een organisatie waar diagnostiek en begeleiding van patiënten van met name de huisarts centraal staan. Hiervoor wordt laboratorium-, functie- en beeldvormend

Nadere informatie

Position Paper. Embryoselectie

Position Paper. Embryoselectie Position Paper Embryoselectie Vastgesteld door de Werkgroep Genetisch Onderzoek (2011/2012) Geaccordeerd door het VSOP bestuur, februari 2012 Achtergrond Allereerst willen we benadrukken dat de VSOP positief

Nadere informatie

REGELGEVING EN ETHIEK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK

REGELGEVING EN ETHIEK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK REGELGEVING EN ETHIEK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK Medische fouten, incidenten en meldingsplicht voor specialisten en AIOS Vrijdag 8 juni 2012 Toelichting PAO Heyendael organiseert op 8 juni 2012 de cursus

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED

NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1 BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1. In het kort 2. Wat zijn benzodiazepinen? 3. Als u zwanger wilt

Nadere informatie

Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt. Adja Waelput. 8 juni 2015, UMCG

Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt. Adja Waelput. 8 juni 2015, UMCG Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt Adja Waelput 8 juni 2015, UMCG Gezond ouder worden gebeurt in de baarmoeder en die verschillen zijn er al vanaf de geboorte Perinatale sterfte 2000-2008

Nadere informatie

NOTA SUBSPECIALISATIE GYNAECOLOGISCHE ONCOLOGIE

NOTA SUBSPECIALISATIE GYNAECOLOGISCHE ONCOLOGIE Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie NOTA'S NOTA SUBSPECIALISATIE GYNAECOLOGISCHE ONCOLOGIE Versie 1.0 Deze nota is niet meer geldig; op dit moment wordt gewerkt aan een herziening Datum

Nadere informatie

http://medischcontact.artsennet.nl/tijdschrift/archief/tijdschriftartikel/nuttige-diensten-van-regionaal-...

http://medischcontact.artsennet.nl/tijdschrift/archief/tijdschriftartikel/nuttige-diensten-van-regionaal-... Page 1 of 6 Nuttige diensten van regionaal EPD Publicatie Nr. 21-19 mei 2009 Jaargang 2009 Rubriek Auteur Artikelen D. Boll c.s. Pagina's 942-945 Bundeling regionale expertise gynaecologische oncologie

Nadere informatie

3 e Up-to-date in erfelijke kanker. 14 maart 2013. Is het erfelijk? Oncologische themadag

3 e Up-to-date in erfelijke kanker. 14 maart 2013. Is het erfelijk? Oncologische themadag Oncologische themadag Is het erfelijk? Ewout Boesaard student 3 e Up-to-date in erfelijke kanker 14 maart 2013 Aanvang: 13.30 uur Locatie: Auditorium (route 296) UMC St Radboud Nijmegen De tijd staat niet

Nadere informatie

11 e TBV Congres Vrouw en werk

11 e TBV Congres Vrouw en werk 11 e TBV Congres Vrouw en werk Donderdag 21 november 2013 Media Plaza, Jaarbeurs Utrecht Thema vrouwen, gezondheid en arbeid uit verschillende invalshoeken: Arbeidsparticipatie en mobiliteit Verschillen

Nadere informatie

Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18

Regiobijeenkomst. Trisomie 13/18 Regiobijeenkomst Trisomie 13/18 Programma 14.00-14.20u Achtergrond / biochemie / testeigenschappen Mw. Drs. M. Engels, screeningscoördinator VUmc 14.20 14.50u Echoscopische bevindingen in eerste / tweede

Nadere informatie

RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN. als je door de pillen de patiënt niet meer ziet

RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN. als je door de pillen de patiënt niet meer ziet RATIONELE FARMACOTHERAPIE VOOR OUDEREN als je door de pillen de patiënt niet meer ziet 14 maart 2013 Toelichting PAO Heyendael organiseert in samenwerking met specialisten ouderengeneeskunde, huisartsen,

Nadere informatie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie centrum seksuologie Centrum Seksuologie Seksualiteit is een belangrijk thema in het leven van ieder mens. 2 Inhoud Algemene informatie 4 Problemen 4 Aanmelding 4 Behandeling 5 Behandelteam 7 Ontwikkeling

Nadere informatie

Activiteitenverslag 2015

Activiteitenverslag 2015 Activiteitenverslag 2015 Steven Weyers Secretaris VVOG LENTEVERGADERING Zaterdag 5 maart 2016 Husa President Park Hotel, Brussel Ledenbestand 2015 Effectieve leden 502 (57%) (500) (61%) (513) (64%) Senioren

Nadere informatie

Oncologiedagen 2014 voor Nederland en Vlaanderen

Oncologiedagen 2014 voor Nederland en Vlaanderen Oncologiedagen 2014 voor Nederland en Vlaanderen 1 e Aankondiging (19) 20 en 21 november Hotel Papendal, Arnhem Georganiseerd door: De Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie in samenwerking met

Nadere informatie

Oncologiedagen 2014 voor Nederland en Vlaanderen

Oncologiedagen 2014 voor Nederland en Vlaanderen Oncologiedagen 2014 voor Nederland en Vlaanderen 1 e Aankondiging (19) 20 en 21 november Hotel Papendal, Arnhem Georganiseerd door: De Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie in samenwerking met

Nadere informatie

TEGEN DE DRAAD IN. Ontwikkelingen op het gebied van verloskundige zorg op maat. 24e Nijmeegse nascholingsdag voor verloskundigen en huisartsen

TEGEN DE DRAAD IN. Ontwikkelingen op het gebied van verloskundige zorg op maat. 24e Nijmeegse nascholingsdag voor verloskundigen en huisartsen TEGEN DE DRAAD IN Ontwikkelingen op het gebied van verloskundige zorg op maat 24e Nijmeegse nascholingsdag voor verloskundigen en huisartsen Donderdag 8 oktober 2015 Toelichting PAO Heyendael organiseert,

Nadere informatie

TWEEDEJAARS COMPLEXE COMMUNICATIE OP SPREEKKAMERNIVEAU. Locatie: Sophia Revalidatie, Den Haag

TWEEDEJAARS COMPLEXE COMMUNICATIE OP SPREEKKAMERNIVEAU. Locatie: Sophia Revalidatie, Den Haag TWEEDEJAARS COMPLEXE COMMUNICATIE OP SPREEKKAMERNIVEAU Locatie: Woensdag 12 t/m vrijdag 14 november 2014 Toelichting De Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA) organiseert in samenwerking met

Nadere informatie

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Ongekende noden Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 25 november 2011 Dixit Woet Gianotten

Nadere informatie

College voor zorgverzekeringen t.a.v. mevrouw mr. J.M. van Diggelen Postbus 320 1110 AH DIEMEN. Wormerveer, 3 juni 2013

College voor zorgverzekeringen t.a.v. mevrouw mr. J.M. van Diggelen Postbus 320 1110 AH DIEMEN. Wormerveer, 3 juni 2013 NVVS Secretariaat - Status Plus Postbus 94 1520 AB Wormerveer Tel.: 075-6476374 Fax: 075-6476371 Mail: info@nvvs.info Web: www.nvvs.info College voor zorgverzekeringen t.a.v. mevrouw mr. J.M. van Diggelen

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008

Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008 Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008 1 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wettelijk kader en werkzaamheden van de Stichting 4 3 Overzicht van bij de Stichting geregistreerde instellingen,

Nadere informatie

Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg

Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg Simplificatie ontwerp KB oncologisch zorgprogramma: Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg Afdeling 1. Doelgroep aard en inhoud Artikel 2 1 Elk ziekenhuis dient te beschikken over programma

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

13-17 maart Programma

13-17 maart Programma 13-17 maart 2016 Programma ZONDAG 13 MAART 2016 18:45 19:15 Pubquiz Chemo gerelateerde onderwerpen Targeted therapies Immunotherapie Chirurgie Pathologie MAANDAG 14 MAART 2016 Tijd Lezingen Spreker(s)

Nadere informatie

Geachte collega. Er naar uitziend u opnieuw talrijk te mogen verwelkomen, namens de Wetenschappelijke Commissie, dr. Joris Arts voorzitter

Geachte collega. Er naar uitziend u opnieuw talrijk te mogen verwelkomen, namens de Wetenschappelijke Commissie, dr. Joris Arts voorzitter SYMPOSIA 2013-2014 Geachte collega Het voorbije academiejaar was een groot succes. De opkomst op de verschillende symposia was beduidend hoger dan de vorige jaren. De nauwere samenwerking met HABO was

Nadere informatie

Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover

Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover Doelgroep: huisartsen en overige belangstellenden Methode: interactieve workshops Ontwikkeling workshops: Radboud

Nadere informatie

Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011

Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011 Kwaliteitsprofiel Verloskundige Echoscopist maart 2011 Inleiding Door het toenemende belang van echoscopisch onderzoek in de zwangerschap en de invoering van prenatale screening in Nederland, wordt het

Nadere informatie

Wilhelmina Kinderziekenhuis. Uitnodiging. Symposium Kinderallergologie. Kennis in de praktijk! vrijdag 29 mei 2015 Locatie UMC Utrecht

Wilhelmina Kinderziekenhuis. Uitnodiging. Symposium Kinderallergologie. Kennis in de praktijk! vrijdag 29 mei 2015 Locatie UMC Utrecht Wilhelmina Kinderziekenhuis Uitnodiging Symposium Kinderallergologie Kennis in de praktijk! vrijdag 29 mei 2015 Locatie UMC Utrecht Geachte collega, Kinderartsen, dermatologen, KNO-artsen en diëtisten

Nadere informatie

Competentieprofiel van de genetisch consulent

Competentieprofiel van de genetisch consulent Competentieprofiel van de genetisch consulent De genetisch consulent is werkzaam binnen het specialisme klinische genetica. Het specialisme klinische genetica is gericht op zorgvragen van patiënten/ adviesvragers

Nadere informatie

Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen

Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen Klinische opname Ziekenhuis Plaats Dagopname Dagmortaliteit Klinische mortaliteit % dag % kliniek Stg. Medisch Centrum Alkmaar Alkmaar 30.641 33.947 0 765 0,00 2,25 Ziekenhuisgroep

Nadere informatie

vrijdag 18 maart 2016

vrijdag 18 maart 2016 9 e Nascholing Hematologie voor verpleegkundigen en andere disciplines PROGRAMMA vrijdag 18 maart 2016 Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC Dr. Molewaterplein 50 3015 GE Rotterdam Inlichtingen: Mevrouw

Nadere informatie

Mola-zwangerschap. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302

Mola-zwangerschap. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302 Mola-zwangerschap Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302 Inleiding De behandelend gynaecoloog heeft u verteld dat u een molazwangerschap heeft. In deze folder wordt

Nadere informatie

Acute Hartdood in de Klinische Pathologie

Acute Hartdood in de Klinische Pathologie Acute Hartdood in de Klinische Pathologie 7 en 8 november 2013 Academisch Medisch Centrum Amsterdam Afdeling Pathologie www.cardiovasculaire-pathologie.nl Inleiding Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste

Nadere informatie

THEMADAG ETNISCHE DERMATOLOGIE EN IMPORTDERMATOSEN. 22 maart 2014. Evoluon, Eindhoven

THEMADAG ETNISCHE DERMATOLOGIE EN IMPORTDERMATOSEN. 22 maart 2014. Evoluon, Eindhoven THEMADAG ETNISCHE DERMATOLOGIE EN IMPORTDERMATOSEN 22 maart 2014 Evoluon, Eindhoven THEMADAG ETNISCHE DERMATOLOGIE EN IMPORTDERMATOSEN De themadagcommissie van de Stichting stalige Nascholing voor Dermatologie

Nadere informatie

Cursus Verloskundige Vaardigheden

Cursus Verloskundige Vaardigheden Cursus Verloskundige Vaardigheden Donderdag 13 en vrijdag 14 november 2014 MSD, Lynx Binnenhof 5, 1200 Brussel Beste aspirant- lid, Beste VVOG- lid, Ernstige, acute situaties in de verloskunde zijn niet

Nadere informatie

Fertiliteitskliniek Twente, verwijsinformatie

Fertiliteitskliniek Twente, verwijsinformatie Gynaecologie Maak uw keuze voor een onderwerp in de rechter kolom. Fertiliteitskliniek Twente, verwijsinformatie Patiënten met fertiliteitsproblematiek kunnen direct worden verwezen naar de Fertiliteitskliniek

Nadere informatie

Raamplan Artsopleiding 2009

Raamplan Artsopleiding 2009 Raamplan Artsopleiding 2009 Prof. dr. Roland Laan UMC St Radboud Nijmegen Onderwerpen - Historie en Doel - Student wordt Arts; wordt Specialist - Rollen en competenties - Kennis, vaardigheden en attitudes

Nadere informatie

AIOS en opleiders actief in opleiding HANNEKE FEITSMA: GYNAECOLOOG, OPLEIDER SUZANNE PEETERS: AIOS GYNAECOLOGIE TANJA VAN KEMPEN: ONDERWIJSKUNDIGE

AIOS en opleiders actief in opleiding HANNEKE FEITSMA: GYNAECOLOOG, OPLEIDER SUZANNE PEETERS: AIOS GYNAECOLOGIE TANJA VAN KEMPEN: ONDERWIJSKUNDIGE AIOS en opleiders actief in opleiding HANNEKE FEITSMA: GYNAECOLOOG, OPLEIDER SUZANNE PEETERS: AIOS GYNAECOLOGIE TANJA VAN KEMPEN: ONDERWIJSKUNDIGE Opleiden is veranderd Veilig klimaat, leren zwemmen, vlieguren

Nadere informatie

ELANN. Voorste kruisbandreconstructie: state of the art. Vrijdag 9 december 2011. Euroborg, ABN Amro businesscorner te Groningen

ELANN. Voorste kruisbandreconstructie: state of the art. Vrijdag 9 december 2011. Euroborg, ABN Amro businesscorner te Groningen ELANN Voorste kruisbandreconstructie: state of the art Vrijdag 9 december 2011 Euroborg, ABN Amro businesscorner te Groningen Inleiding Voorste kruisbandreconstructie: state of the art Dit congres heeft

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

Derde Jaarcongres Zorgprogramma-ontwikkeling en e-health door klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen UITNODIGING vrijdag 25 november 2011

Derde Jaarcongres Zorgprogramma-ontwikkeling en e-health door klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen UITNODIGING vrijdag 25 november 2011 Derde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen Zorgprogramma-ontwikkeling en e-health door klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen UITNODIGING vrijdag 25 november 2011

Nadere informatie

Diagnostiek en behandeling van vrouwen met chronisch buikpijn

Diagnostiek en behandeling van vrouwen met chronisch buikpijn Diagnostiek en behandeling van vrouwen met chronisch buikpijn NIETS AAN TE DOEN Aart Beekman, klinisch psycholoogpsychotherapeut Charlotte Tuijnman, GZ-psycholoog i.o. Philomeen Weijenborg, gynaecoloog

Nadere informatie

Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling

Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling Behandelteam voor kinderen en jongeren met een stoornis/variatie in de geslachtelijke ontwikkeling Radboudumc expertisecentrum voor stoornissen/variaties in de geslachtelijke en geslachtschromosomale

Nadere informatie

LKPZ lustrumsymposium

LKPZ lustrumsymposium AANKONDIGING LKPZ lustrumsymposium Een boek open over psychiatrie en zwangerschap: perspectief voor moeder en kind 23 januari 2015 Spoorwegmuseum, Utrecht LKPZ lustrumsymposium Een boek open over psychiatrie

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 5 juli 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 5 juli 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

6 a 8 controles afhankelijk van professionele noodzaak en/of behoefte vrouw. -Er is aandacht gegeven aan medische en psychosociale.

6 a 8 controles afhankelijk van professionele noodzaak en/of behoefte vrouw. -Er is aandacht gegeven aan medische en psychosociale. Time task matrix zorgproces SSRI gebruik in de zwangerschap Versie 10 maart 2015 Alles in rood is specifiek voor gebruik SSRI, alles in zwart is gebruikelijke zorg voor iedere zwangere (voor de meest recente

Nadere informatie

E-HEALTH @ DE VERLOSKUNDIGE PRAKTIJK. 21e Nijmeegse nascholingsdag voor verloskundigen en huisartsen

E-HEALTH @ DE VERLOSKUNDIGE PRAKTIJK. 21e Nijmeegse nascholingsdag voor verloskundigen en huisartsen E-HEALTH @ DE VERLOSKUNDIGE PRAKTIJK 21e Nijmeegse nascholingsdag voor verloskundigen en huisartsen Donderdag 11 oktober 2012 Toelichting PAO Heyendael organiseert op donderdag 11 oktober 2012 de cursus:

Nadere informatie

Oncologiedagen 2015 voor Nederland en Vlaanderen

Oncologiedagen 2015 voor Nederland en Vlaanderen Oncologiedagen 2015 voor Nederland en Vlaanderen 1 e Aankondiging 19-20 november 2015 Hotel Papendal, Arnhem Georganiseerd door: De Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie in samenwerking met De

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie NVOG - MODELPROTOCOL richtlijnen Nekplooimeting (nuchal translucency, NT-meting) Naar dit modelprotocol wordt verwezen in NVOG-kwaliteitsnorm 6, Prenatale screening op foetale afwijkingen. nr. 4 1 ACHTERGROND

Nadere informatie

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten UMC St Radboud bouwt gespecialiseerde MS-zorg af De afdeling Neurologie van het UMC St Radboud heeft besloten om de gespecialiseerde MS-zorg die we de afgelopen jaren boden af te gaan bouwen. MS zal geen

Nadere informatie

NENI (Nota Eisen Normen voor Instellingen) Versie 1.0. Inleiding

NENI (Nota Eisen Normen voor Instellingen) Versie 1.0. Inleiding NENI (Nota Eisen Normen voor Instellingen) Versie 1.0 Inleiding De NVOG is de Nederlandse wetenschappelijk vereniging voor obstetrie en gynaecologie. De NVOG kent vier inhoudelijke pijlers, t.w. de pijler

Nadere informatie

NASCHOLING BULLEUZE DERMATOSEN. 19-20 november 2015. Rotterdam

NASCHOLING BULLEUZE DERMATOSEN. 19-20 november 2015. Rotterdam NASCHOLING BULLEUZE DERMATOSEN 19-20 november 2015 Rotterdam NASCHOLING BULLEUZE DERMATOSEN Het Bestuur van de Stichting Nederlandstalige Nascholing voor en Venereologie heet u graag van harte welkom op

Nadere informatie

1 RAPPORT. Geen vrouwenbesnijdenis in klinieken aangetroffen

1 RAPPORT. Geen vrouwenbesnijdenis in klinieken aangetroffen 1 RAPPORT Geen vrouwenbesnijdenis in klinieken aangetroffen s-hertogenbosch, november 2007 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Definities 3 2.1 Vrouwenbesnijdenis 3 2.2

Nadere informatie

Prof. dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog/perinatoloog (UMCG, Groningen) 050-3613028 M. Bakker arts-onderzoeker UMCG Groningen 050-3613028

Prof. dr. C.M. Bilardo, gynaecoloog/perinatoloog (UMCG, Groningen) 050-3613028 M. Bakker arts-onderzoeker UMCG Groningen 050-3613028 Geachte mevrouw, U heeft gekozen voor de nekplooimeting, of u heeft een medische reden om een vroege uitgebreide echo te ondergaan. Dit betekent dat er voor de 14 e week van de zwangerschap een echo bij

Nadere informatie

UITNODIGING. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen. vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht IV 5.

UITNODIGING. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen. vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht IV 5. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen : UITNODIGING vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht Accreditatie FGzP: 6 punten Voorwoord Geachte collega, In het voorjaar van

Nadere informatie

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 26 november 2012 Ongekende noden Reactie van de

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek

Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek Scholingen & Trainingen Datum: Dinsdag 12 mei 2015 Locatie: Jaarbeurs Utrecht Ik zie, jij ziet, wij zien... beeldvormend medisch onderzoek Datum:

Nadere informatie

KLINISCH-GENETISCHE DIAGNOSTIEK ROND DE TOEPASSING VAN ICSI. Versie 1.0

KLINISCH-GENETISCHE DIAGNOSTIEK ROND DE TOEPASSING VAN ICSI. Versie 1.0 KLINISCH-GENETISCHE DIAGNOSTIEK ROND DE TOEPASSING VAN ICSI Versie 1.0 Datum Goedkeuring 30-03-1996 Methodiek Consensus based Discipline Verantwoording nvog Introductie Op het gebied van de kunstmatige

Nadere informatie

Gezondheidsraad. Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Gezondheidsraad. Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uw kenmerk : - Bijlagen : - Geachte minister, Gezamenlijk volgen Gezondheidsraad en RIVM/CIb de internationale en nationale ontwikkelingen met betrekking

Nadere informatie

PRENATALE SCREENING OP FOETALE AFWIJKINGEN

PRENATALE SCREENING OP FOETALE AFWIJKINGEN PRENATALE SCREENING OP FOETALE AFWIJKINGEN Versie 1.0 Datum Goedkeuring 01-11-2005 Methodiek Evidence based Discipline Verantwoording NVOG 1. Inleiding Prenatale screening heeft als doel de zwangere vrouw

Nadere informatie

Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling

Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling Registratieformulier voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling Beste collega, Hierbij treft u het registratieformulier aan voor de gegevens rondom de zwangerschap en bevalling van uw patiënte.

Nadere informatie

Dragerschap en erfelijke belasting

Dragerschap en erfelijke belasting Dragerschap en erfelijke belasting VSOP 17 mei 2010 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Nieuwe technologische

Nadere informatie

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG VOORLOPIG PROGRAMMA 2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 18 september 2009 10.00 16.30 uur NBC Nieuwegein INLEIDING Na het succes van het 1 e Nationale Congres Preconceptiezorg in 2008 zal op 18 september

Nadere informatie

Uitnodiging en programma

Uitnodiging en programma Uitnodiging en programma XIV e Almelose Symposium Diabetische Voet 28 en 29 januari 2014 Thema: effectieve behandeling van de diabetische voet ZGT, uw vertrouwde ziekenhuis in Almelo en Hengelo Pagina

Nadere informatie