4 & 5 mei. Dodenherdenking & Bevrijdingsdag. Lessuggesties voor midden- en bovenbouw van het primair onderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "4 & 5 mei. Dodenherdenking & Bevrijdingsdag. Lessuggesties voor midden- en bovenbouw van het primair onderwijs"

Transcriptie

1 4 & 5 mei Dodenherdenking & Bevrijdingsdag Lessuggesties voor midden- en bovenbouw van het primair onderwijs uit: Flitskist, map 6 Herdenken & Gedenken lesdoelen lessuggesties 4 mei lessuggesties 5 mei bijlage: achtergrondinformatie bijlage: liedtekst vrijheid Stichting ABL Advies en Begeleidingsdienst voor Levensbeschouwing en identiteit in Limburg 1

2 Lesdoelen Het is optimaal om verschillende vakgebieden (en lesdoelen) met elkaar te combineren. De kinderen leren in het geval van de lessen over '4 & 5 mei': over godsdienst en geestelijke stromingen: de betekenis van 'vieren' en 'herdenken' en waar mogelijk het verschil ertussen (cognitief); zelf vorm te geven aan rituelen ter gedachtenis (affectief - attitudinaal); over levensbeschouwing: de zingevende betekenis van symboliek bij het gedenken van trieste en vieren van vreugdevolle gebeurtenissen (cognitief); vergelijken met gebeurtenissen in hun eigen leven (cognitief -communicatief); over burgerschap/seo: dat alle mensen in verdriet en vreugde gelijkwaardig zijn (cognitief); zowel zelfstandig te leren als samen te werken (affectief - attitudinaal); over cultuureducatie: de achtergronden van 4 & 5 mei en delen van de betekenissen van symboliek daarbij; ze leren hun (culturele) omgeving kennen (cognitief); in contact te komen met hun gevoel d.m.v. kunstvormen als muziek en dans en zo waarden als vrede en vrijheid te verinnerlijken (affectief - attitudinaal); over geschiedenis: de historische samenhang van gedenkwijzen. 2

3 Dodenherdenking (4 mei) In Nederland herdenkt men jaarlijks op 4 & 5 mei het einde van de Tweede Wereldoorlog. 4 Mei staat in het teken van het herdenken van de slachtoffers van deze oorlog. Voor groep 7 komt er jaarlijks een boekje uit met verhalen rond oorlog en vrede, uitgegeven door het Nationaal Comité voor 4 en 5 Mei. Het boekje is gratis aan te vragen. Maar er zijn meer manieren om los van 4 & 5 mei het thema 'dodenherdenking' aan de orde te stellen. Wanneer er in de stad/het dorp of op TV sprake is van' zinloos geweld', van grove vernielingen, van oorlogsverhalen uit andere delen van de wereld en u dit graag bespreekbaar wilt maken met de groep. Kinderen maken tegenwoordig immers veel meer dan vroeger kennis met problemen op grotere schaal dan de eigen school of de eigen wijk. Werkvorm - 'GEDENKTEKEN' (MB + BB) 1. Praat met de kinderen over datgene wat mensen 'vieren' of 'herdenken' op 4 mei. Hebben de kinderen 4 mei wel eens meegevierd, bijv. via de scouting? Vinden zij het belangrijk dat dit elk jaar weer gebeurt? Waarom wel/niet? Waarvoor staat de krans symbool die bij zo'n monument gelegd wordt? 2. Is er in de eigen wijk/buurt een monument waar men wel eens een krans bij legt? Heeft dit met de oorlog te maken of met een andere gelegenheid? Kunt u daarheen op excursie gaan met de kinderen? 3. Bedenk met de kinderen een eigen uitdrukkingsvorm die zij zinvol vinden. Kan dit door de kinderen zelf gemaakt worden? Als u daadwerkelijk naar een gedenkteken toe kunt gaan, kunnen de kinderen dit daar plaatsen of naar voren brengen. Werkvorm - 'KRANS MAKEN' (MB + BB) 1. Praat met de kinderen over datgene wat mensen 'vieren' of 'herdenken' Vinden de kinderen herdenken belangrijk? Waarom wel/niet? 2. Welke gebeurtenis(sen) vinden de kinderen zelf de moeite waard om te blijven herdenken? Verken met de kinderen samen welke dat kunnen zijn (verzamel dat op het bord) en maak daarna groepjes om de herinnering aan deze gebeurtenissen vorm te geven. 3. Elk groepje kiest een eigen 'gebeurtenis' en maakt daarvoor een krans: die als cirkel de eeuwigheid symboliseert. De krans duidt aan dat deze mens of deze gebeurtenis voor eeuwig belangrijk zal blijven. 4. Extra: aan kransen worden vaak linten vastgemaakt met daarop een tekst. Als u wilt kunt u de kinderen uitnodigen een tekst te bedenken. 3

4 Bevrijdingsdag (5 mei) In Nederland herdenkt men jaarlijks op 4 & 5 mei het einde van de Tweede Wereldoorlog. 4 Mei staat in het teken van het herdenken van de slachtoffers van deze oorlog. Op veel plaatsen worden er vieringen gehouden en kransen gelegd bij oorlogsmonumenten.. Werkvorm - 'VLAG VAN DE VRIJHEID' (MB + BB) 1. Het lied 'Wat zou je doen' (van Marco Borsato en Ali B) vormt een mooie manier om het thema in te leiden. (Kijk op Youtube). Luister naar het lied; inventariseer op het bord een aantal kernwoorden, dat bij de kinderen opkomen als ze dit lied horen. Wat hebben deze woorden te doen met het thema vrijheid? 2. Verdeel de klas in groepjes. Ieder groepje gaat van een schildersvel/groot vel papier een vlag maken. Daarbij mogen ze woorden gebruiken die op het bord staan. Daarom heen schilderen ze kleuren en tekeningen die daarbij passen. Als iedereen klaar is, worden de vlaggen 'toegelicht'. 3. De vlaggen worden opgehangen. Werkvorm - 'LIED VAN DE VRIJHEID' (MB + BB) 1. Luister naar het lied 'Vrijheid' (gecomponeerd en gezongen door Thé Lau). 2. Deel de tekst van het lied uit en lees het samen. 3. Ieder kind bedenkt een betekenis voor het woord 'vrijheid', eventueel ontleend aan de tekst van het lied. Schrijf dat woord of die associatie kort voor jezelf op. 4. Rondedans: één kind staat op en noemt haar associatie of betekenis. Dan staat een tweede kind op, neemt kind 1 bij de hand en noemt haar betekenis. Zij nodigt een volgende leerling uit en zo verder tot iedereen in de kring staat. Dan laat u nogmaals het lied horen en maak daarbij een rondedans. 5. Tot slot kunt u het filmpje 'Dans van de vrijheid' laten zien (Youtube). Het 'Vrijheidsfestival' is een muziekfeest met veel populaire muziekgroepen dat op 5 mei in elke provincie van Nederland wordt gehouden. Elk jaar krijgt het feest een ander thema. Voor 2012 is het thema 'Vrijheid geef je door'. Elk jaar wordt het 'Lied van de vrijheid' ten gehore gebracht. De bladmuziek van het lied van de vrijheid is te downloaden via: 4

5 Bijlage: informatiekaart '4 & 5 Mei' Dodenherdenking en Bevrijdingsdag Direct na het einde van de Tweede Wereldoorlog werden op initiatief van burgers op veel plekken in het land herdenkingen georganiseerd. Deze herdenkingen vonden plaats op 4 mei, de dag voor de capitulatie van Duitsland. Op 5 mei 1945 was immers de overgave getekend. Hoewel delen van het koninkrijk eerder of later werden bevrijd, wordt op 5 mei jaarlijks de bevrijding van het Koninkrijk der Nederlanden in 1945 van de Duitse en Japanse bezetter gevierd. Nederland is uniek in de wereld, omdat we niet een, maar twee dagen van herdenken en vieren hebben. 4 & 5 mei zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, maar ze hebben ieder afzonderlijk hun eigen specifieke karakter, betekenis en plaats in de Nederlandse samenleving. Accentverschuiving In de loop van de jaren is de herdenking verbreed. Niet alleen de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog worden herdacht, maar ook de Nederlanders die zijn omgekomen bij oorlogen, gewapende conflicten en vredesoperaties na de Tweede Wereldoorlog. Het accent van 5 mei is na 1995 verschoven van bevrijding (terugkijken) naar vrijheid (vooruitkijken). De Tweede Wereldoorlog stamt uit de vorige eeuw, en toch blijft 5 mei de dag waarop we de herwonnen vrijheid vieren. Ook is het de dag waarop we stilstaan bij de betekenis en het belang van vrijheid, grondrechten en democratie. Beleving van oud en jong Natuurlijk bestaat er een verschil tussen ouderen en jongeren in de beleving van 4 & 5 mei. Ze zijn ook op een andere manier betrokken bij deze dagen. Voor de oudere generatie staan vaak de eigen ervaringen en herinneringen centraal. Jongeren hebben de Tweede Wereldoorlog niet meegemaakt. Voor hen krijgen 4 & 5 mei betekenis uit de verhalen van anderen. Bij de Tweede Wereldoorlog waren meer dan 50 landen en hun voormalige kolonies betrokken. Een deel van de overlevenden die nu in Nederland wonen, hebben de oorlog elders in de wereld meegemaakt. Hun ervaringen en herinneringen verrijken het collectief historisch bewustzijn. Actualiteit De actualiteit geeft betekenis aan herdenken en vieren. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is er wereldwijd nog geen dag zonder oorlog geweest. Vanaf 1945 zijn er meer dan 200 oorlogen en gewapende conflicten uitgevochten. In Nederland leven ook velen die deze actuele situaties van oorlog, onderdrukking en onvrijheid aan den lijve hebben meegemaakt. Vooral voor jongeren zonder historisch referentiekader met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog kan herdenken betrekking hebben op het heden of recente verleden. Blijvende waarde Het is voor een samenleving belangrijk om zich telkens opnieuw te bezinnen op het onderhoud van vrijheid en vrede, ook als er geen directe bedreiging ervaren wordt. Op 4 & 5 mei realiseren we ons dat zowel oorlog als vrede en vrijheid mensenwerk zijn. 4 & 5 Mei kunnen daarom zeker betekenis hebben of krijgen voor hen die niet bekend zijn met de tradities van herdenken en vieren. De vraag of herdenken en vieren doorgang moeten vinden, staat ook niet ter discussie. De vraag voor de toekomst is hoe herdenken en vieren een eigentijdse plaats kunnen behouden in de Nederlandse samenleving. Uit ABL's 'FLITS-KIST': Map 6. 'HERDENKEN & GEDENKEN' -Indigo (www.flits-kist.nl)

6 Bijlage: Liedtekst 'Vrijheid' Vrijheid Kom broeder, geef je hand vergeet je razernij moed is de moeder van de rede Kom zuster, schuif eens aan en zet je angst op zij sluit je aan en lucht je hart in vrijheid Kom broeder, drink eens uit vandaag is het vijf mei feest van een zwaar bevochten vrede Kom zuster, dans met ons draai je rokken rond dans op de klanken van de rede Vrede wordt zo voor onze neuzen weggekaapt en vrijheid is niet iets dat zo van straat wordt opgeraapt maar vrijheid wordt bevochten vrijheid wordt bevochten Kom broeder, drink eens uit we zijn hier niet alleen wij zijn hier van lieverlede samen Kom zuster, dans met ons voel je gelijk en vrij kom, draai je rokken rond in vrijheid Vrede wordt zo voor onze neuzen weggekaapt en vrijheid is niet iets dat zo van straat wordt opgeraapt maar vrijheid wordt bevochten vrijheid wordt bevochten vrijheid wordt bevochten op een dreiging die nooit slaapt Thé Lau, 2005 Uit ABL's 'FLITS-KIST': Map 6. 'HERDENKEN & GEDENKEN' - Indigo (www.flits-kist.nl)

NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING

NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING 4 en 5 mei NATIONALE HERDENKING OP 4 MEI EN OP 5 MEI Elk jaar herdenken we op 4 mei de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog en vieren we op 5 mei de bevrijding. Er zijn steeds minder mensen in Nederland

Nadere informatie

Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw.

Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw. EEN MONUMENT Bij het verhaal van Jan Terlouw Lees het verhaal Een monument geschreven door Jan Terlouw. Opdracht 2 Zet de volgende gebeurtenissen uit het verhaal in de goede volgorde. 1 De soldaat geeft

Nadere informatie

Interview over de geschiedenis van Joodse Hagenaars

Interview over de geschiedenis van Joodse Hagenaars Interview over de geschiedenis van Joodse Hagenaars In deze opdracht maak je een interview met een of meer personen over de Joodse bevolkingsgroep in Den Haag tijdens de Tweede Wereldoorlog. Je moet in

Nadere informatie

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100%

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100% Verantwoording onderzoek "4 en 5 mei" Veldwerkperiode: woensdag 11 april tot woensdag 18 april. Aantal uitgenodigd: 15628 Aantal onbezorgbaar: 197 Netto verstuurd: 15431 Respons: 7597 49% Onvolledig ingevulde

Nadere informatie

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering.

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Toespraak burgemeester K. Tigelaar ter gelegenheid van de dodenherdenking op vrijdag 4 mei 2012 Dames en heren, jongens en meisjes, In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Herinneringen aan

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Impressie of verwerking van een gebeurtenis

Impressie of verwerking van een gebeurtenis Impressie of verwerking van een gebeurtenis In deze opdracht maken de leerlingen een impressie van een gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog. Zij besteden in ieder geval aandacht besteden aan: de periode

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek

Nationaal Vrijheidsonderzoek Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Nationaal Vrijheidsonderzoek 2008 Draagvlakdeel Dieter

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen. van Duitsland? nog steeds een Nationale Dodenherdenking? gehouden?

Tekst lezen en vragen stellen. van Duitsland? nog steeds een Nationale Dodenherdenking? gehouden? 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en Als je een tekst leest, is het belangrijk om actief te lezen. Door jezelf vragen te stellen, controleer je of je de tekst nog begrijpt. Als je het antwoord op je vragen

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Voorbeelden van draaiboeken

Voorbeelden van draaiboeken Praktische tips 2 Voorbeelden van draaiboeken 3 Voorbeeld uitnodiging herdenking 4 Voorbeeld uitnodiging overdracht 5 Voorbeeld welkomstwoord 5 Voorbeeld slotwoord 6 Gedichten Voorbeelden van draaiboeken

Nadere informatie

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Dames en heren, allen hier aanwezig. Het is voor mij een grote eer hier als pas benoemde burgemeester

Nadere informatie

4 mei 2014. Dodenherdenking. Wij zijn hier bijeen gekomen om doden te herdenken. Geschaard rondom het oorlogsmonument. Een monument ter herinnering.

4 mei 2014. Dodenherdenking. Wij zijn hier bijeen gekomen om doden te herdenken. Geschaard rondom het oorlogsmonument. Een monument ter herinnering. Hardinxveld-Giessendam, 4 mei 2014 Dodenherdenking Theo Boerman, loco-burgemeester 1: 4 mei 2014. Dodenherdenking. Wij zijn hier bijeen gekomen om doden te herdenken. Geschaard rondom het oorlogsmonument.

Nadere informatie

65 jaar Bevrijdingsweek Zelhem 2010

65 jaar Bevrijdingsweek Zelhem 2010 65 jaar Bevrijdingsweek Zelhem 2010 van vrijdag 30 april tot en met zaterdag 8 mei 2010 Georganiseerd door de Buurt- en Toneelvereniging de Meene en Stichting Zelhem & Oranje mmv oa Museumboerderij Smedekinck

Nadere informatie

Daarachter bevindt zich het monument met het opschrift: Ter nagedachtenis van de in 1940-1945 voor het vaderland gevallenen.

Daarachter bevindt zich het monument met het opschrift: Ter nagedachtenis van de in 1940-1945 voor het vaderland gevallenen. ENKELE BESPIEGELINGEN BIJ HET OORLOGSMONUMENT TE WASSENAAR Op 4 mei vindt in ons land de nationale dodenherdenking plaats: Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we allen burgers en militairen

Nadere informatie

docentenhandleiding Sprekende beelden in de klas

docentenhandleiding Sprekende beelden in de klas 1 docentenhandleiding Sprekende beelden in de klas Deze digitale les is gemaakt in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. De les is geschikt voor de bovenbouw van havo en vwo en kan gegeven worden

Nadere informatie

VOL LEVEN. Lespakket Eren en Leren Stilstaan bij herdenken

VOL LEVEN. Lespakket Eren en Leren Stilstaan bij herdenken VOL LEVEN Lespakket Eren en Leren Stilstaan bij herdenken 1 chter elke steen schuilt een persoonlijk verhaal... Van iemand zoals jij Met idealen en toekomstdromen Vol energie om iets te betekenen Geliefd

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking 4 mei 2015 Onderzoek: Nationale dodenherdenking Over het EenVandaag Het EenVandaag bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Beeldverslag van een Haagse wijk

Beeldverslag van een Haagse wijk Beeldverslag van een Haagse wijk In deze opdracht maken de leerlingen een beeldverslag van een Haagse wijk of een deel daaruit over de situatie in de periode van rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2014. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2014. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Nationaal Vrijheidsonderzoek 204 Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Inhoudsopgave pagina Nationaal Vrijheidsonderzoek 204. Achtergrond en doelstelling 3 2. Algemene samenvatting

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel

Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel Grote Bickersstraat 7 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 22 15 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Nationaal Vrijheidsonderzoek - draagvlakdeel 200 Een onderzoek

Nadere informatie

1. Inleiding dodenherdenking 4 mei 2013, geschreven door Walter Hoogendoorn

1. Inleiding dodenherdenking 4 mei 2013, geschreven door Walter Hoogendoorn 1. Inleiding dodenherdenking 4 mei 2013, geschreven door Walter Hoogendoorn Geachte aanwezigen, Ook dit jaar heeft het 4 mei comité geprobeerd een betekenis te geven aan de Dodenherdenking. Deze belangrijke

Nadere informatie

Toespraak van Anouchka van Miltenburg, Voorzitter van de Tweede Kamer, bij de bijeenkomst van de Stichting Herdenking 15 augustus 1945, op 14 augustus 2015 in de Tweede Kamer We dachten dat we na de capitulatie

Nadere informatie

SPEECH 5 MEI 2009 HERDENKINGSBIJEENKOMST. Clemens Cornielje. Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen

SPEECH 5 MEI 2009 HERDENKINGSBIJEENKOMST. Clemens Cornielje. Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen SPEECH 5 MEI 2009 HERDENKINGSBIJEENKOMST Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen Dames en heren, 5 mei is de dag van de bevrijding en de dag van onze democratie.

Nadere informatie

JONGEREN OVER OORLOG HERDENKEN ONDERZOEKSVERSLAG NJR PANEL

JONGEREN OVER OORLOG HERDENKEN ONDERZOEKSVERSLAG NJR PANEL JONGEREN OVER OORLOG HERDENKEN ONDERZOEKSVERSLAG NJR PANEL Inhoudsopgave Inleiding 3 Kenmerken van de onderzochte groep jongeren 4 Oorlogen die jij kent 5 Herdenken Tweede Wereldoorlog (1940-1945) 6 Informatie

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012. Draagvlakdeel

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012. Draagvlakdeel Nationaal Vrijheidsonderzoek 2012 Draagvlakdeel Inhoudsopgave 1. Achtergrond en doelstelling p.3 2. Samenvatting p. 5 3. Staat oorlog op de agenda van burgers? p. 7 Oog voor onderwerpen buiten Nederland

Nadere informatie

Dames en heren, jongens en meisjes,

Dames en heren, jongens en meisjes, SPEECH TER GELEGENHEID VAN DE DODENHERDENKING 4 mei 2008 EN DE HERDENKING VAN DE BEVRIJDING OP 5 MEI 2008 Dames en heren, jongens en meisjes, 4 mei, 8 uur, een moment om stil te zijn. twee minuten stilte.

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Vrienden van onze Heer Jezus Christus,

Vrienden van onze Heer Jezus Christus, Overdenking 24 maart 2016, Witte Donderdag, in de Sixtuskerk 1 e lezing Ex. 12: 1-14 We zingen als antwoordpsalm 81: 1, 4, 7, 8, 9 2 e lezing Lucas 22: 7-20 We zingen Lied 558: 1, 2, 4 Door Ds A.J. Wouda

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Je mening geven over een andere manier van herdenken op school instructieles oefenlesles Lesdoel: Leerlingen kennen

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

T W E E D E W E R E L D O O R L O G i n p e r s p e c t i e f

T W E E D E W E R E L D O O R L O G i n p e r s p e c t i e f 1 Tijdens de lessen over de Tweede Wereldoorlog heb je geleerd over Anne Frank. Een joods meisje dat met haar familie ondergedoken zat in het Achterhuis op de Prinsengracht in Amsterdam. Anne hield een

Nadere informatie

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei

Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015. Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015 Beleving, houding en draagvlak ten aanzien van 4 en 5 mei Inhoudsopgave pagina 1. Achtergrond en doelstelling 3 Nationaal Vrijheidsonderzoek 2015 2. Algemene samenvatting

Nadere informatie

Vrede en vrijheid maken we samen.

Vrede en vrijheid maken we samen. Vrede en vrijheid maken we samen. Draagt u ook bij? Wageningen 5 mei. 5 mei 1945 Bevrijding! 4 mei, 23.00 uur Bevrijdingsvuurceremonie Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd van de Duitse overheersing tijdens

Nadere informatie

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis)

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Intredelied: nr. 530: Zo vriendelijk en veilig als het licht, strofen 1, 2 en 3. Begroeting en openingswoord P. Broeders en

Nadere informatie

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles

CODE R. Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles CODE R Reflecteren over keuzes & dilemma s in persoonlijke oorlogsverhalen basisles LESBRIEF CODE-R BASISLES In deze lesbrief staan tips en suggesties voor het gebruik van Code-R. Aan de hand van de voorbeeldles

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

Anne Frank Cantate Opdrachten vmbo. Maak je eigen. muziekbiografie. 1 1 slu

Anne Frank Cantate Opdrachten vmbo. Maak je eigen. muziekbiografie. 1 1 slu muziekbiografie 1 1 slu Op de website ben je allerlei muziekfragmenten tegengekomen. Sommige spreken je waarschijnlijk aan, andere helemaal niet. Verzamel vier fragmenten in een persoonlijke muziekbiografie:

Nadere informatie

Lesbrief maatschappijleer: De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

Lesbrief maatschappijleer: De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Lesbrief maatschappijleer: De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Dit is een les geschikt voor maatschappijleer in de bovenbouw HAVO/VWO. Leerlingen maken kennis

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Toespraak van commissaris van de koningin Max van den Berg, Veendam, 5 mei 2011

Toespraak van commissaris van de koningin Max van den Berg, Veendam, 5 mei 2011 Toespraak van commissaris van de koningin Max van den Berg, Veendam, 5 mei 2011 Ik zag de mensen in de straten, Hun armoe en hun grauw gezicht Dames en heren, Dat zijn de eerste twee regels van een aangrijpend

Nadere informatie

Handleiding niveau AA

Handleiding niveau AA Handleiding niveau AA Volgende week is er geen aflevering van Nieuwsbegrip, omdat veel scholen dan al meivakantie hebben. Mocht uw school nog niet vrij zijn, dan kunt u de les over 4 en 5 mei eventueel

Nadere informatie

Module - Zo maak ik een programma (hand-out)

Module - Zo maak ik een programma (hand-out) Module - Zo maak ik een programma (hand-out) Zo maak ik een programma In 7 stappen op weg naar deskundig programmeren. Stap 1 - Verzamelen ideeën Idee: Kant en klaar Programma die je zelf ooit al eens

Nadere informatie

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren.

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren. Manuscript toespraak 29-04-2013 Mevr. Dr. Eva Högl - lid van de Bondsdag, toespraak t.g.v. de Nederlandse herdenkingsplechtigheid op 4 mei 2013 Geachte heer Snep, Geachte ambassadeur, Geachte gasten van

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

Springlevend. Les 28. Achtergrondinformatie bijbelverhaal

Springlevend. Les 28. Achtergrondinformatie bijbelverhaal Les 28 Springlevend Onderwerp Het dochtertje van Jaïrus Bijbelgedeelte Marcus 5:21-24 en 35-43 Lesdoel De leerling kan navertellen dat Jezus in de evangeliën het laatste woord heeft bij ziekte en dood.

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief januari 2016

VCA Nieuwsbrief januari 2016 N a a m b e d r i j f VCA Nieuwsbrief januari 2016 Contact : almeloveteranen@gmail.com, vca@veteranen.nl Redactie : vca@veteranen.nl Veteranen Cafe 12/01/16 jan as 1 Vrijwilligers voor 2 Expositie Kind

Nadere informatie

kort voor zijn heengaan heeft Jezus tijdens een maaltijd met zijn leerlingen

kort voor zijn heengaan heeft Jezus tijdens een maaltijd met zijn leerlingen Noordeloos liturgie Orgelspel Mededelingen en welkom We zingen lied 283 Votum en groet Psalm 87 Gebed voor de nood van de wereld Na elke gebedsintentie zingen we na zo bidden wij U : gezang 367 d Glorialied:

Nadere informatie

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit Reizen in de Tijd is een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. De activiteiten gaan over de leerlingen en de plek

Nadere informatie

Welkom op deze interactieve pagina.

Welkom op deze interactieve pagina. Welkom op deze interactieve pagina. Tegenover Medisch Centrum Alkmaar staat een monument. Verscholen tussen de bomen. Één keer per jaar staan daar honderden mensen, want het is het eindpunt van de stille

Nadere informatie

Inschrijven Handboek Informatie: Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen

Inschrijven Handboek Informatie: Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen Inschrijven Als u mee wilt doen met de Bevrijdingsvuurestafette, kunt u zich inschrijven door het bijgevoegde inschrijfformulier in te vullen of door deze digitaal in te vullen op de website: www.bevrijdingsvuurestafette.nl.

Nadere informatie

Dit thema gaat over de verschillende feestdagen en vieringen in Nederland. Onderwerpen. Wat kun je meenemen?

Dit thema gaat over de verschillende feestdagen en vieringen in Nederland. Onderwerpen. Wat kun je meenemen? De feestdagen Dit thema gaat over de verschillende feestdagen en vieringen in Nederland. Onderwerpen Nationale en erkende feestdagen Overige feesten en vieringen Stap 1 Introductie Wat kun je meenemen?

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Profielschets voor een ondernemer met een biculturele achtergrond Nationaal Comité 4 en 5 mei

Profielschets voor een ondernemer met een biculturele achtergrond Nationaal Comité 4 en 5 mei Profielschets voor een ondernemer met een biculturele achtergrond Nationaal Comité 4 en 5 mei 1. Algemeen Het Nationaal Comité 4 en 5 mei is in 1987 bij Koninklijk Besluit ingesteld op voordracht van de

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de herdenking van de bevrijding van Dachau, Dachaumonument Amsterdamse Bos, april 2013

Toespraak Gerdi Verbeet bij de herdenking van de bevrijding van Dachau, Dachaumonument Amsterdamse Bos, april 2013 Toespraak Gerdi Verbeet bij de herdenking van de bevrijding van Dachau, Dachaumonument Amsterdamse Bos, april 2013 Zondag 29 april 1945, twintig over 5. In het kamp is het doodstil. En dan ineens staat

Nadere informatie

ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet

ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet les 1 - Jezus is een Jood Catechisanten beseffen dat Jezus een Jood is, denken erover

Nadere informatie

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Leerdoelen: De leerlingen kunnen onder begeleiding de verwevenheid tussen economische, sociale en ecologische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen.

Nadere informatie

Ontwikkelingsgebied: Muziek, taal. Lesdoelen voor de kinderen (Waarom ga je de activiteit doen, wat is je doel?)

Ontwikkelingsgebied: Muziek, taal. Lesdoelen voor de kinderen (Waarom ga je de activiteit doen, wat is je doel?) Waarom? Lesvoorbereidingsformulier. Vooraf: Waarom? Wat? Hoe? Naam student: Datum: Stagegroep: Ontwikkelingsgebied: Muziek, taal Activiteit: Rappen Beginsituatie (Wat weten en kunnen de kinderen al wel

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde.

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Dames en heren, Het is een mooie gewoonte om een boom te planten om een ingrijpende

Nadere informatie

Die welle of de golf

Die welle of de golf Die welle of de golf naam: klas: schooljaar: - vak: GODSDIENST leerkracht: 1 Vooraleer we naar de film kijken, zijn er eerst een aantal dingen waar we het over moeten hebben. In dit eerste deeltje: Wat

Nadere informatie

Lees samen de opdrachten door. Verdeel de opdrachten. Leg jullie afspraken vast in het Plan van Aanpak (zie bijlage 1). Nu kunnen jullie starten.

Lees samen de opdrachten door. Verdeel de opdrachten. Leg jullie afspraken vast in het Plan van Aanpak (zie bijlage 1). Nu kunnen jullie starten. Perspectief 3e editie 1 (t)hv Project Feest 1 Start Feestvieren hoort bij het leven. Als het niet af en toe feest is, wordt het allemaal wel erg saai! Een feestdag is een dag die als het ware apart is

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2007 tijdvak 1 vrijdag 25 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

DOCENT. Thema: verhalen HIER STOND EEN KASTEEL! groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: verhalen HIER STOND EEN KASTEEL! groep 3 en 4. Stadshagen Het thema verhalen staat voor groep 3 en 4 in het teken van de Middeleeuwen. De leerlingen ontdekken dat er vroeger een echt kasteel op de plek stond, waar nu hun woonwijk ligt. De eerste stappen tot historisch

Nadere informatie

Geachte docent, Met vriendelijke groeten, Medewerkers van Stichting Vredesburo Eindhoven

Geachte docent, Met vriendelijke groeten, Medewerkers van Stichting Vredesburo Eindhoven Geachte docent, Door moderne communicatiemiddelen zijn we tegenwoordig verbonden met alle plekken op aarde. We zien de opstanden in de Arabische wereld net zo makkelijk aan ons voorbijtrekken, als het

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

PROGRAMMA 2015. KONINGSDAG Maandag 27 april. DODENHERDENKING Maandag 4 mei. BEVRIJDINGSDAG Dinsdag 5 mei

PROGRAMMA 2015. KONINGSDAG Maandag 27 april. DODENHERDENKING Maandag 4 mei. BEVRIJDINGSDAG Dinsdag 5 mei PROGRAMMA 2015 KONINGSDAG Maandag 27 april DODENHERDENKING Maandag 4 mei BEVRIJDINGSDAG Dinsdag 5 mei U bent van harte welkom!! Iedereen is welkom op wederom een gezellige sfeervolle en spetterende Koningsdag

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Voor de docent. 2 Instructies bij de lessen. 14 Opdrachtkaartjes bij les 4. 17 Verwijzingen naar websites. 18 Achtergrondinformatie bij het project

Voor de docent. 2 Instructies bij de lessen. 14 Opdrachtkaartjes bij les 4. 17 Verwijzingen naar websites. 18 Achtergrondinformatie bij het project Voor de docent 2 Instructies bij de lessen 14 Opdrachtkaartjes bij les 4 17 Verwijzingen naar websites 18 Achtergrondinformatie bij het project Les 1 Monumenten Lesdoelen de leerlingen weten dat de Tweede

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

Liefde is sterker dan haat!

Liefde is sterker dan haat! Naast ons nieuwe magazine Licht informeren wij u/jou via de digitale nieuwsbrief View this email in your browser Maanlicht. Op het scherm voor u/jou staat nu een extra editie. Wij stellen het zeer op prijs,

Nadere informatie

Alda Koning. Nieuw begin. Achtergelaten: land in oorlog. Achtergelaten: beschoten stad. Achtergelaten: station in brand

Alda Koning. Nieuw begin. Achtergelaten: land in oorlog. Achtergelaten: beschoten stad. Achtergelaten: station in brand Voor Yaroslav Nieuw begin Achtergelaten: land in oorlog Achtergelaten: beschoten stad Achtergelaten: station in brand Achtergelaten: mijn vader en moeder Achtergelaten: mijn jongere broer. Gevonden: land

Nadere informatie

Perspectief 3 e editie 3 / 4 VMBO Project Doorgeven

Perspectief 3 e editie 3 / 4 VMBO Project Doorgeven Perspectief 3 e editie 3 / 4 VMBO Project Doorgeven 0. Start In dit project ga je aan de slag met verschillende manieren en vormen van doorgeven. Wat heb je zelf van huis uit meegekregen? En wat mogen

Nadere informatie

Burgerschapsvorming op CCZ

Burgerschapsvorming op CCZ Burgerschapsvorming op CCZ Visie Een groot deel van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op het VMBO. Jonge mensen met verschillende achtergronden, capaciteiten, culturen en leerstijlen. Zij

Nadere informatie

Werkvorm: Bekend, Benieuwd en Bewaard.

Werkvorm: Bekend, Benieuwd en Bewaard. Werkvorm: Bekend, Benieuwd en Bewaard. Doel: Eén van jullie groep gaat opschrijven wat jullie al weten over De Tweede Wereldoorlog (bekend). Daarna schrijven jullie op wat jullie graag willen weten over

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2007 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2007 - I De koloniale relatie Indonesië-Nederland + Het Indonesisch-Nederlands conflict 1945-1949 Gebruik bron 15. 1p 22 Wat was een gebruikelijke route van VOC-schepen naar Indonesië? A route 1 B route 2 C route

Nadere informatie

VAN HANZEHUIS TOT L EVEL Z

VAN HANZEHUIS TOT L EVEL Z DOCENT Het thema architectuur was voor groep 5 en 6 vooral gericht op huizen van vroeger, die in en rondom het huidige stonden. De leerlingen keken naar verschillen en overeenkomsten tussen de huizen van

Nadere informatie

Nederland is twee minuten stil op 4 mei. Uw organisatie toch ook?

Nederland is twee minuten stil op 4 mei. Uw organisatie toch ook? Nederland is twee minuten stil op 4 mei. Uw organisatie toch ook? 20.00-20.02 uur 4 mei 20.00 uur Twee minuten stilte Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats. Dan herdenkt Nederland zijn oorlogsslachtoffers

Nadere informatie

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer WIE ERGENS NAAR TOE WIL, MOET WETEN (ONTDEKKEN) WAAR HIJ VANDAAN KOMT Erfgoededucatie is omgevingsonderwijs: het leren in, van omgeving tot

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Herdenken vieren herinneren. Handreiking voor gemeenten

Herdenken vieren herinneren. Handreiking voor gemeenten Herdenken vieren herinneren Handreiking voor gemeenten Herdenken vieren herinneren Inhoud 5 Voorwoord 7 Herdenken, vieren en herinneren in Nederland 11 4 en 5 mei 15 Herdenken in Nederland 19 Nationale

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - mens en samenleving. Kerndoel 36. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - mens en samenleving. Kerndoel 36. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 36 54 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - mens en samenleving Kerndoel 36 De leerlingen leren hoofdzaken van de Nederlandse

Nadere informatie

Eerste overleg, 22 oktober 2014. Welkom

Eerste overleg, 22 oktober 2014. Welkom Eerste overleg, 22 oktober 2014 Welkom Introductie Uit welke personen bestaat het feestweek comité? Hans Wind, Alex Mollema, Esther Ottens, Luit Oomkes, Paul Witkamp Doel van deze avond? Toelichting geven

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 50. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 50. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 50 208 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte Kerndoel 50 De leerlingen leren omgaan met kaart en atlas, beheersen de

Nadere informatie

Kaaiendonkse. Tradities. (studieles ) Vooraf. Voorbereiding leerkracht

Kaaiendonkse. Tradities. (studieles ) Vooraf. Voorbereiding leerkracht Kaaiendonkse Tradities Doorvmiddel van de tekst en de verwerkingsopdracht krijgen de leerlingen inzicht in de viering van het carnaval in de regio Oosterhout Het belangrijkste doel is de leerlingen een

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Oorlog anno 2015 Nienke Altena Op dit moment zijn er 41 gewapende conflicten wereldwijd aan de gang. Misschien is het conflict met IS in Syrië en omstreken hetgeen waar de meesten van ons nu direct aan

Nadere informatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Barend van Heusden SLO-Conferentie Wetenschap en technologie bij de zaakvakken Utrecht, 16 april 2015 2 Inleiding Wat hebben wetenschap, techniek en wereldoriëntatie

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie

Content in Motion. Digitale Levenslijnen & Gemedieerde Herinneringen

Content in Motion. Digitale Levenslijnen & Gemedieerde Herinneringen Content in Motion Digitale Levenslijnen & Gemedieerde Herinneringen Herinneren Herinneren: Het opslaan en oproepen van zintuiglijke ervaringen in het bewustzijn over momenten die hebben plaatsgevonden

Nadere informatie