Evaluatie Microkrediet Gelderland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Evaluatie Microkrediet Gelderland"

Transcriptie

1 Evaluatie Microkrediet Gelderland Gaat de kost voor de baat uit? Ro Braaksma Maarten Overweel Lia Smit Zoetermeer, 15 maart 2012

2 Panteia/EIM Bredewater 26 Postbus AA Zoetermeer Lia Smit (Sr. accountmanager ondernemerschap en financiering) T E De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van EIM. EIM aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden. The responsibility for the contents of this report lies with EIM. Quoting numbers or text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned. No part of this publication may be copied and/or published in any form or by any means, or stored in a retrieval system, without the prior written permission of EIM. EIM does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

3 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1 Inleiding 7 2 Cliënten van Microkrediet Gelderland Aanvragen en honorering Kenmerken van de cliënten Aanvraag van het Microkrediet en afhandeling Inkomen en bronnen van inkomen Ondernemerschap 19 3 Stakeholders 23 4 Kosten en opbrengsten Kosten en opbrengsten voor ondernemers Besparing van uitkeringskosten voor overheden Effect voor de regionale economie Uitvoeringskosten Microkrediet Gelderland Confrontatie van kosten en opbrengsten 27 5 Conclusies en verbeterpunten Positief saldo van kosten en opbrengsten Verbeterpunten van de regeling Microkrediet Gelderland 31 Bijlagen I Onderzoekverantwoording 33 II Maatschappelijke bijdrage 35 3

4

5 Samenvatting In deze samenvatting vindt u bulletsgewijs de belangrijkste bevindingen van de evaluatie van de regeling Microkrediet Gelderland (hierna ook aangeduid als MKG). Economische effecten De regeling Microkrediet Gelderland houdt werkgelegenheid in stand en creëert nieuwe werkgelegenheid. De multiplier is 1.0: gemiddeld een werknemer op elke ondernemer. De huidige regeling kent op dit moment 1% default: een marktconform percentage. Eigen zelfstandigheid en continuïteit van het bedrijf zijn de meest genoemde doelen die microkredietondernemers nastreven. Eén op de vier zegt te streven naar winst en groei. Ontvangers van Microkrediet Gelderland zijn merendeels te vinden in de zakelijke en persoonlijke dienstverlening die daarmee sterk oververtegenwoordigd is ten opzichte van het regionale beeld en dat van de gebruikers van Qredits. Gebruikers zoeken uit zichzelf al uitgebreid naar advies en ondersteuning voor hun ondernemerschap en IkStartSmart is voor de meesten de belangrijkste bron. Microkredietondernemers in Gelderland zijn starters die met een goede voorbereiding de markt op gaan wat de duurzaamheid van de regionale economie ten goede komt. Maatschappelijke effecten en additionaliteit De maatschappelijke bijdrage die MKG-ontvangers leveren is groter dan hij zonder de MKG zou zijn geweest. Loondienst, werkloosheid, een uitkering en/of meer problemen met het ondernemen zijn de alternatieven bij het ontbreken van de MKG-regeling. MKG-ontvangers danken aan de lening en coaching een eigen inkomen, kunnen plannen verwezenlijken en er eigenwaarde aan ontlenen. Hun waardering voor de regeling is zeer groot. Financiële lasten en opbrengsten Tegenover opbrengsten in de vorm van besparing op uitkeringen, behoud en creatie van werkgelegenheid en 'sociaalpsychologische winst' voor betrokken ondernemers staan uitvoeringskosten van Het saldo is positief. Bij de huidige portefeuille van Microkrediet Gelderland wordt een besparing op uitkeringen gerealiseerd van Verbeterpunten voor een vervolg-mkg regeling De communicatie binnen de uitvoering en met cliënten (motiveren van de beslissing op hun aanvraag) optimaliseren. De over drie instanties verdeelde uitvoering meer centraliseren. Een onderzoek te doen of uitbesteding van (een deel van) de uitvoering door Qredits efficiencyvoordelen kan opleveren. IkStartSmart-coaches meer betrekken bij de beoordeling van aanvragen. Een MKG te realiseren die openstaat voor iedere (door)starter in Gelderland, zonder beperkingen zoals gevestigd zijn in een gemeente die ISS-plaatsen heeft ingekocht. 5

6

7 1 Inleiding Aanleiding tot evaluatie Microkrediet Gelderland De Stadsbanken van de gemeenten Arnhem en Apeldoorn en het ondernemersloket van de Gemeente Nijmegen hebben in 2009 met de Provincie Gelderland en de Kamer van Koophandel het initiatief genomen voor de regeling Microkrediet Gelderland (MKG). De kredietcrisis en de grotere terughoudendheid van banken bij het verstrekken van bedrijfskredieten aan het MKB waren de aanleiding voor deze stap. Doel van de regeling is om starters-met-perspectief betere kansen te geven om een succes te maken van hun bedrijf, en daarnaast ook reeds gestarte ondernemers wier voortbestaan wordt bedreigd door tekortschietende kredietmogelijkheden een kans te geven op een doorstart. Met betrekkelijk bescheiden middelen kan hiermee een impuls worden gegeven aan de regionale economie. En wordt voorkomen dat er onnodig beroep wordt gedaan op uitkeringen. Door de kredietcrisis is er op Europees niveau recent nieuwe regelgeving ontwikkeld die resulteert in verhoogde eisen aan de kredietwaardigheid van banken. De monetaire crisis in Europa zorgt daarnaast voor sterke aandacht voor solvabiliteit van banken. Daarnaast speelt dat Nederland in 2012 weer in een recessie is beland met te verwachten verdere vraaguitval. In een dergelijke economische dynamiek is het niet te verwachten dat het financieringsklimaat voor het mkb de komende periode zonniger wordt. De Provincie Gelderland en zijn projectpartners overwegen daarom een doorstart van de regeling Microkrediet Gelderland. Die regeling is immers o.a. in het leven geroepen vanuit het lastiger verkrijgen van bedrijfskredieten voor het MKB. Daarvoor moet wel het rendement ervan aangetoond kunnen worden: wat zijn de opbrengsten voor ondernemers en regionale economie, welke kosten staan daar tegenover, en wat is de balans van beide? Dit rapport doet verslag van de bevindingen en trekt er conclusies uit. EIM heeft op verzoek van de Stadsbank Arnhem en de eerder genoemde projectpartners de microkredietregeling geëvalueerd. Daartoe zijn MKG-gebruikers en stakeholders bevraagd, en zijn aanvullende gegevens verzameld over kosten en opbrengsten. Op sommige plaatsen in het rapport wordt een vergelijking gemaakt met de landelijke aanbieder van Microkrediet: Qredits. De regeling Microkrediet Gelderland De regeling Microkrediet Gelderland is in het leven geroepen in het kader van het Actieplan Recessie Gelderland. Doel is kansrijke startende en doorstartende bedrijven middels verstrekking van microkrediet (kredietomvang tot ) in staat te stellen hun plannen te realiseren en bedrijven aan de regionale economie toe te voegen en te behouden. De verstrekking van het microkrediet is altijd gekoppeld aan begeleiding middels het Gelderse IkStartSmart-programma. Naast het feit dat kredietverstrekking en coaching binnen Nederland altijd gekoppeld zijn aan elkaar heeft dit aspect in Gelderland duidelijk nadruk gekregen. De achtergrond hiervan is dat de projectpartners de impuls voor de regionale en lokale economie een duurzaam karakter willen geven. In totaal is voor de regeling beschikbaar gesteld: door de Provincie Gelderland en door de Stadsbanken Arnhem en Apeldoorn en de Gemeente Nijmegen. 7

8 Van de bijdrage van de Provincie Gelderland was een deel van het geld beschikbaar ter dekking van het risico op oninbaarheid. Gerekend is met een percentage van 40% oninbaar (garantiebudget voor uitstaande kredietsom van 1 mln. Op dit moment kent de regeling 1% default en heeft 7% van de gebruikers een aflossingsachterstand. Voor een deel hiervan zijn betalingsregelingen getroffen, wat wil zeggen dat deze groep in ieder geval deels op een wat langere termijn aan aflossingsverplichtingen kan voldoen. Deze cijfers zijn gerealiseerd nu de regeling en kleine twee jaar draait. Aangezien de looptijd van de leningen 5 jaar is kunnen op termijn andere realisaties ontstaan. Microkrediet Gelderland is geen regeling om het starten vanuit een uitkering te bevorderen: daar zijn andere regelingen voor zoals Wwb en Besluit Bijstandsverlening aan Zelfstandigen, de WW en de Wajong. De regeling Microkrediet richt zich op ondernemers met een inkomen van % van het bijstandsniveau en is aanvullend op de BBZ-regeling of regeling van het UWV. De regeling richt zich met name op de doelgroep kansrijke bedrijven. De looptijd van de leningen is 5 jaar en het renteniveau ligt op 7% (Qredits ligt rond de 9,75%). Bij leningen boven de wordt een extra toets uitgevoerd op de levensvatbaarheid van het plan. 8

9 2 Cliënten van Microkrediet Gelderland Volgens opgave van de Stadsbank Arnhem zijn in totaal 94 aanvragen van een Microkrediet toegekend. Daarvan hebben er 72 meegewerkt aan de enquête waarvan hierna verslag wordt gedaan (77%). 2.1 Aanvragen en honorering Bijna drie op de tien (29%) aanvragen voor Microkrediet Gelderland is toegekend 1. Bij Qredits was dat 24% 2, bij een groter aandeel kleine kredieten van minder dan Tabel 1 Kenmerken van deelnemers aan het onderzoek voor MKG Aanvragen en afhandeling Aantal % Toegewezen aanvragen met toets a 34 14% Toegewezen aanvragen zonder toets b 36 15% Afgewezen aanvragen met externe toets c 21 9% Afgewezen aanvragen met interne toets d 38 16% Afgewezen aanvragen zonder toets e % Totaal toegewezen 70 (=100%) w.v. Arnhem 60 86% w.v. Apeldoorn 8 11% w.v. Nijmegen 2 3% Totaal behandeld (af- en toegewezen) 244 (=100%) w.v. Arnhem % w.v. Apeldoorn 29 12% w.v. Nijmegen 10 4% a. De toets betreft een beoordeling van markt, plan en de persoon van de aanvrager. Het tarief is gebaseerd op 15 uur werk. b. Tarief gebaseerd op 9 uur werk. c. Het criterium voor een externe toets is: een aangevraagd bedrag van of hoger. De externe toetsen worden uitgevoerd door IMK en BBG, en apart in rekening gebracht. Naarmate de interne competentie op het gebied van beoordeling van aanvragen toeneemt, neemt het aantal externe toetsingen af. In de beginfase is vaak intern en extern getoetst (check op interne toetsingen en 'leertraject'). d. Tarief gebaseerd op 13,25 uur werk. e. Tarief gebaseerd op 3 uur werk. Bron: EIM, Gegevens van 2009 en In totaal zijn 94 aanvragen toegekend. Van 70 zijn gegevens beschikbaar. NB: deze 70 betreft toegekende aanvragen uit 2009 en De 72 respondenten in het vervolg van deze rapportage komen deels uit deze groep, maar zijn deels ook van Periode

10 2.2 Kenmerken van de cliënten Veel bedrijven in de dienstensector Tabel 2 laat zien dat de deelnemers aan de regeling Microkrediet Gelderland vooral zijn te vinden in de zakelijke en persoonlijke dienstverlening. Daar zijn de benodigde investeringen voor het starten van een onderneming doorgaans ook het geringst. Vergeleken met de toegekende aanvragen bij Qredits is bij MKG het aandeel dienstverlening veel groter, en het aandeel detailhandel en bouw kleiner. Tabel 2 Bedrijfstak van deelnemers aan het onderzoek Aantal MKG % Qredits % Gelder- % Neder- Bedrijfstak N = 72 % MKG N = land* land industrie 1 1% 1% 6% 6% bouw 4 6% 13% 18% 17% groothandel 2 3% 4% 8% 7% detailhandel** 10 14% 27% 18% 17% horeca 8 11% 8% 7% 7% transport en communicatie 1 1% 6% 4% 5% zakelijke diensten 25 35% 12% 23% 25% overige diensten*** 21 29% 7% 17% 17% overige 22% totaal % 100% 100% 100% * In het onderzoek is deelnemers aan de regeling gevraagd in welke bedrijfstak hun bedrijf zich bevindt. De percentages van Gelderland en Nederland in de beide laatste kolommen (waarmee wordt vergeleken) zijn afkomstig van de EIM-dataset Regionale Kerncijfers MKB, en geven de verdeling over de bedrijfstakken van het arbeidsvolume van zelfstandigen. Dit is een goede indicator van de verdeling van ondernemers over de bedrijfstakken. ** Qredits: detailhandel, ambulante handel, webwinkels. *** Qredits: persoonlijke verzorging. Bron: EIM, Qredits, Aanvraag van het Microkrediet en afhandeling Eerste contact met Microkrediet Gelderland De eerste informatie van aanvragers over (de mogelijkheid om een beroep te doen op) Microkrediet Gelderland is afkomstig van een groot aantal bronnen, waarvan niet een er duidelijk uitspringt. De gemeente c.q. de Stadsbank, Ik- StartSmart en de Kamer van Koophandel worden het vaakst genoemd. 10

11 Tabel 3 Eerste informatie over Microkrediet Gelderland Bron van eerste informatie over MKG Aantal % Gemeente / Stadsbank 11 15% Aanvraag ISS 10 14% Kamer van Koophandel 10 14% Doorverwezen door accountant of boekhouder 8 11% Media (TV, artikelen en advertenties in kranten) 7 10% Familie, kennissen, netwerk 6 8% Doorverwezen door bank 5 7% Internet 4 5% UWV 3 4% Anders 4 6% Weet niet 4 6% Bron: EIM, Om welke bedragen gaat het? De verdeling van de toegekende bedragen is zoals weergegeven in Tabel 4. Ter vergelijking dezelfde verdeling bij Qredits. Het valt op dat de hoogste bedragen sterker zijn vertegenwoordigd bij Microkrediet Gelderland, en de laagste (minder dan ) sterker bij Qredits. Voor MKG als 'lender of last resort' zijn de voorwaarden niettemin soepeler dan die van Qredits: wie bij Qredits is afgewezen (zie hierna, onder Tabel 5) komt in een aantal gevallen nog wèl voor MKG in aanmerking. Bij Microkrediet Gelderland worden de aangevraagde bedragen doorgaans ook toegekend en niet slechts een deel van het gevraagde bedrag. Tabel 4 Ontvangen bedragen MKG en Qredits Bedrag % MKG (N = 72) % Qredits* (N = 2.071) Minder dan % 29% % 51% % 20% Gemiddeld ontvangen bedrag * Periode Bron: EIM, Verreweg de meeste gehonoreerde aanvragen voor Microkrediet Gelderland zijn ingediend bij de Stadsbank Arnhem. Meestal ging het om een startende onderneming, in een kwart van de gevallen om een doorstart. De verhouding starters doorstarters komt redelijk overeen met die bij Qredits. Zie Tabel 5. Veel aanvragers zijn met Microkrediet Gelderland in aanraking gekomen nadat ze eerst financiering hebben proberen te krijgen bij hun bank. Een flink aantal is bovendien gaan shoppen: zij noemen bij 'andere instantie' nogmaals de bank, 11

12 maar dan een andere bank of banken 1. Kennelijk hebben ze in eerste instantie hun huisbankier om krediet gevraagd en daarbij nul op het rekest gekregen, en zijn ze het vervolgens elders gaan zoeken. Tabel 5 Gehonoreerde aanvragen van Microkrediet Categorie Aantal % Qredits* Microkrediet aangevraagd bij: Stadsbank Arnhem 64 89% Stadsbank Apeldoorn 5 7% Gemeente Nijmegen 2 3% Onbekend 1 1% Aanvraag gedaan voor: Startende onderneming 52 72% 71% Doorstartende onderneming 18 25% 29% Onbekend 2 3% Heeft eerst bij een andere instantie financiering proberen te krijgen 55 76% w.v. bij een bank 49 89%** w.v. bij PPM Oost 1 2% w.v. bij Qredits 14 25% w.v. bij familie of vrienden 16 29% w.v. bij een andere instantie 5 (27*) 9% * Toegekende aanvragen Aantal = ** Dit is het percentage van de 55 die voorafgaande aan hun aanvraag van een Microkrediet Gelderland eerst elders financiering hebben proberen te krijgen. Bron: EIM, Honorering of niet van elders aangevraagd krediet De kredietaanvragen bij andere instanties (dan MKG) hebben voor de ondernemers die uiteindelijk een beroep hebben gedaan op MKG weinig resultaat opgeleverd: van de 49 aanvragen bij de bank werd er slechts één toegekend, en die dan slechts gedeeltelijk. Van de 14 aanvragen bij Qredits is er één toegekend. Alleen bij een beroep op familie of vrienden is er een redelijke kans op succes: van de 16 uit Tabel 5 zijn er 7 toegekend, en nog eens 5 gedeeltelijk. Van de kredietaanvragen bij 'andere instanties' (lees: andere banken) is er niet één toegekend. Uitkering bij aanvraag: vaker eerst elders krediet gezocht Er is een verschil tussen MKG-gebruikers met en zonder uitkering: zij die op het moment van hun MKG-aanvraag een uitkering hadden hebben vaker eerst elders 1 In totaal 22 deelnemers (30%) noemen de bank zowel in eerste instantie als nog eens bij een andere instantie, met de toevoeging dat het om een andere bank, of zelfs om méér andere banken ging. 12

13 krediet proberen te krijgen 1. MKG-gebruikers die nú een uitkering hebben, hebben het juist minder vaak eerst elders geprobeerd. Redenen afwijzing elders aangevraagd krediet Gebrek aan aantoonbare ondernemerservaring wordt in het geheel niet genoemd als reden van afwijzing van de kredietaanvraag. Twee kredietzoekers zijn (bij Qredits) afgewezen op grond van een onvoldoende onderbouwd ondernemingsplan. Door de bank afgewezen kredietaanvragen worden in één op de drie gevallen gemotiveerd met het risico dat de beoogde verstrekker inschat als te hoog. Enkele malen is een kredietregistratie de reden. Maar verreweg het meest noemt men andere redenen. Zie Tabel 6. Tabel 6 Reden afwijzing eerdere kredietaanvragen elders Reden Aantal % Te laag inkomen / te lage omzet 21 34% Gebrek aan zekerheden / onderpand 13 21% Branche te risicovol 12 20% Lenen niet aan starters 3 5% Te weinig geld 4 7% Overig/onduidelijk 8 13% Bron: EIM, Deze tabel heeft betrekking op mensen die eerst elders geld hebben proberen te verkrijgen. Een aantal mensen heeft bij meerdere geldverstrekkers zijn of haar neus gestoten. De categorie 'te weinig geld' valt volledig in de groep die bij familie of vrienden heeft geprobeerd te lenen. In de groep 'overig' zitten ook mensen die van de bank een simpel 'nee' zonder opgaaf van redenen hebben gehad. Waarom niet eerst elders financiering gezocht? Bijna een kwart van de MKG-gebruikers is rechtstreeks bij deze regeling uitgekomen, zonder eerst elders financiering gezocht te hebben. Reden om niet eerst elders financiering te zoeken is meestal dat men via advies, ISS of anderszins direct in contact is gekomen met de regeling en de voorwaarden als gunstig beoordeelde. Vier hebben het niet elders geprobeerd omdat zij hun kansen te laag inschatten, en één vanwege een registratie bij de BKR. Waardering van de MKG-regeling MKG-gebruikers geven de regeling een hoge waardering, getuige het opvallend hoge rapportcijfer van 8,4 dat zij er voor geven. Slechts 5% van de cliënten in het onderzoek beoordeelt de regeling als (enigszins) ondermaats. Zie Tabel 7. 1 Het gaat om 15 van de 17 met uitkering (88%), tegen 40 van de 55 (73%) van degenen zonder uitkering. 13

14 Tabel 7 Oordeel over Microkrediet Gelderland Rapportcijfer voor MKG Aantal % % % % % 6 1 1% 5 3 4% Gemiddeld rapportcijfer: 8,4 Bron: EIM,

15 Best Practise : Food for Thought Anita Croes Uitgangspositie Food for Thought was in 2005 een startend cateringbedrijf en is doorgestart in Anita Croes kwam in een uitkeringssituatie door ontslag. Het IMK was enthousiast over haar bedrijfsplan en de financiële onderbouwing. Food for Thought kreeg microkrediet. Anita maakte geen gebruik van coaching. Financiële effecten Het krediet is nog niet volledig gebruikt en wordt op dit moment al afgelost tegen een rentepercentage van 7%. Dit kan omdat het bedrijf voldoende omzet genereert. Anita heeft geen uitkering meer nodig. Economische en maatschappelijke effecten Werkt alleen in het bedrijf maar huurt koks in naar behoefte via haar netwerk. Genereert hiermee dus ook omzet voor anderen. Persoonlijke effecten Anita Croes heeft een enorme persoonlijke groei doorgemaakt door haar ondernemerschap. Zij is trots dat zij in crisistijd haar bedrijf heeft weten op te zetten en uit te bouwen. Zij werkt met passie, ook al is het soms op de vreemdste uren. De songregel van Frank Sinatra: 'If I can make it there, I'll make it everywhere' is haar op het lijf geschreven. Toegevoegde waarde microkrediet Gelderland Zonder microkrediet zou Anita nog steeds een uitkering hebben. Daarnaast kreeg zij door het microkrediet het gevoel dat de overheid startende ondernemers steunt en dat stimuleert! Sterk punt is ook de dat de doorlooptijd voor het verkrijgen van het krediet erg kort is. Je loopt dus geen vertraging op door je financieringsaanvraag. Ambities! Over vijf jaar zit Food for Thought op een grotere locatie, heeft een intensieve en blijvende samenwerking met ZZP'ers en heeft Maatschappelijk Verantwoord Koken op de kaart gezet. Streekproducten worden veel ingezet in het catering- en workshop aanbod. Meer info: 15

16 Hoe zou het leven er uitzien zonder Microkrediet? Het meest gegeven antwoord op de vraag hoe het werkzame bestaan van de MKG-gebruikers er uit zou hebben gezien zonder het Microkrediet is, dat zij dan (waarschijnlijk) in loondienst zouden werken. Daarnaast is er enerzijds een groep die in dat geval meer problemen met het ondernemen denkt te hebben. Dit laatste is goed voorstelbaar omdat de regeling Microkrediet Gelderland begeleiding koppelt aan het verstrekken van krediet. Anderzijds geven gebruikers van de regeling aan dat zij weinig verandering hebben bemerkt en bij het niet bestaan van de regeling alternatieve financiering zouden hebben gezocht. Eén op de vijf à zes MKG-gebruikers zou failliet gaan, werkloos worden en/of gedwongen een beroep doen op een uitkering. Zie onderstaande tabel. Tabel 8 Additionaliteit Microfinanciering Gelderland, meerdere antwoorden mogelijk Antwoordcategorie Aantal % Baan in loondienst gehouden/verkregen 29 33% In uitkeringssituatie gebleven/gekomen 12 13% Er was geen bedrijf geweest 11 12% Er was minder snel een bedrijf geweest 10 11% Ander financieringsalternatief gezocht (niet familie of vrienden zijnde) 6 7% (Dreigend) faillissement 6 7% Meer geld geleend bij familie 2 2% Geen werkgelegenheid kunnen realiseren 1 1% Problematisch 1 1% Geen verschil/weet niet 11 12% Punten voor verbetering van de MKG-regeling Bijna de helft van de gebruikers ziet geen punten die voor verbetering in aanmerking komen. De andere helft noemt betere communicatie het vaakst als verbeterpunt. Dit betreft niet alleen beter bekendmaken van de regeling, maar ook meer en beter contact met cliënten, en meer duidelijkheid over procedures en keuzemogelijkheden. Verder noemt een aantal de betalingsvoorwaarden: de hoogte van de rente, de terugbetalingstermijn en de incassoprocedure. Enkelen zetten meer begeleiding op hun verlanglijstje. Zie verder Tabel 9. Tabel 9 Verbeterpunten Microkrediet Gelderland volgens cliënten Verbeterpunt Aantal % Geen verbeterpunten 30 46% Communicatie 14 22% Betalingsvoorwaarden 6 9% Meer begeleiding van ISS of Ondernemersklankbord 4 6% Anders 11 17% Bron: EIM,

17 Maatschappelijke effecten Het overgrote merendeel van de MKG-gebruikers zegt door het krediet in staat gesteld te zijn om een grotere bijdrage te leveren aan de samenleving: kunnen voldoen aan de behoeftes van klanten, eigen geld verdienen, en zorgen dat ook anderen werk hebben. Maar de grootste categorie is ook in Tabel 10 'anders'. Zie voor alle antwoorden in deze categorie Bijlage II. Tabel 10 Maatschappelijk effect van Microkrediet Gelderland volgens cliënten Effect (meer antwoorden mogelijk) Aantal % Kan nu meer bijdragen aan de maatschappij dan zonder MKG het geval zou zijn geweest 61 85% Kan aan de behoefte van klanten voldoen 22 36% Verdien mijn eigen geld 15 25% Geef anderen werk 15 25% Anders 31 51% Bron: EIM, Inkomen en bronnen van inkomen Tabel 11 maakt duidelijk dat het merendeel van de MKG-gebruikers een bescheiden inkomen heeft: de helft heeft minder dan per maand, slechts 30% heeft of meer. Tabel 11 Totaal maandelijks inkomen Gezinsinkomen Aantal % Netto-gezinsinkomen* per maand (gemiddeld: 1.700) Minder dan % % % % % en meer 7 10% Onbekend 2 3% * Van het merendeel van de respondenten zijn gegevens van hun MKG-aanvraag gebruikt. Daarnaast zijn in het kader van het onderzoek vragen gesteld over (bronnen van) inkomen. Op zes na zijn de gegevens van Uitzonderingen zijn twee opgaven van 2009 en vier van De inkomens zijn een optelling van inkomen uit bedrijf, neveninkomen (bijvoorbeeld uit werk in loondienst), uitkeringen en inkomen van eventuele partners. Alle inkomens zijn herleid tot netto-maandinkomens. Waar een bruto inkomen is opgegeven is dat omgezet in een nettoinkomen door brutomaandinkomens tot te delen door 1,25; tot door 1,35; tot door 1,4; vanaf door 1,5. In enkele gevallen is bij onwaarschijnlijk hoge maandinkomens aangenomen dat het om jaarinkomens gaat, en zijn ze dus door 12 gedeeld. Bron: EIM,

18 Uitkering Een kwart van de MKG-gebruikers heeft op het moment van aanvraag een uitkering. Bij Qredits ( ) komt 28% van alle aanvragen van uitkeringontvangers; dit is inclusief afgewezen aanvragen. Aanvragers met een uitkering worden vaker afgewezen. Bij MKG maakt men met een uitkering derhalve een betere kans dan bij Qredits. Opmerkelijk is overigens wèl dat het gemiddelde gezinsinkomen (Tabel 11) voor ontvangers van een uitkering nauwelijks verschilt van dat van MKG-gebruikers zònder uitkering. De 11 MKG-gebruikers die op het moment van onderzoek een uitkering ontvingen zijn vrij evenwichtig verdeeld over de verschillende categorieën inkomen-uitbedrijf: 2 met een negatief inkomen uit bedrijf 2 zonder inkomen uit bedrijf 3 met een inkomen uit bedrijf van minder dan met een inkomen uit bedrijf tussen en met een inkomen uit bedrijf van meer dan met een onbekend inkomen uit bedrijf. Tabel 12 Uitkeringen Uitkering Aantal % Had bij aanvraag MKG een uitkering 17 24% w.v. WW 15 88% w.v. Arbeidsongeschiktheidsuitkering* 1 6% w.v. Bijstand 1 6% Heeft een partner met eigen inkomen** 9 13% Heeft op dit moment een uitkering 11 15% w.v. WW 5 45% w.v. Bijstand 4 36% w.v. Arbeidsongeschiktheidsuitkering*** 1 9% w.v. IVA (volledige arbeidsongeschiktheid) 1 9% * Geen indicatie of het hier gaat om gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (resp. IVA of WGA). ** Dit inkomen is meegenomen als deel van het gezinsinkomen. *** Geen indicatie of het hier gaat om gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (resp. IVA of WGA). Bron: EIM, Neveninkomsten Ruim de helft van de MKG-ontvangers heeft nog andere bronnen van inkomsten dan bedrijf of uitkering. Vaak gaat het om werk in loondienst. Gezien het grote aantal starters dat van de regeling gebruik maakt is dit geen vreemd beeld. In een aantal gevallen brengt een partner een eigen inkomen in. Zie verder Tabel

19 Tabel 13 Andere bronnen van inkomsten naast bedrijf Bron Aantal % Heeft naast inkomen uit bedrijf ook andere bronnen van inkomsten (met name werk in loondienst) 39 56% Heeft een partner met eigen inkomen* 9 13% * Dit inkomen is meegenomen als deel van het gezinsinkomen. Bron: EIM, Inkomen uit bedrijf Minder dan de helft van de gebruikers van MKG haalt (al) inkomsten uit zijn bedrijf. Hierbij speelt een rol dat het merendeels gaat om starters, en dat het gaat om inkomsten zoals opgegeven voor de belasting, met veel aftrekposten voor ondernemers die starten of doorstarten. Van de doorstarters heeft 60% een positief inkomen uit bedrijf. Tabel 14 Inkomen uit bedrijf Inkomen Aantal % Positief inkomen uit bedrijf 30 42% w.v. minder dan % w.v % w.v % w.v of meer 10 33% Geen inkomen uit bedrijf 13 18% Negatief inkomen uit bedrijf 20 28% w.v. minder dan % w.v % w.v of meer 8 40% Inkomen uit bedrijf onbekend 9 12% Bron: EIM, De 39 MKG-gebruikers uit Tabel 14 met een negatief, geen of een laag inkomen uit bedrijf (minder dan 5.000) 1 hebben neveninkomsten uit loondienst, een uitkering of inkomen van partner. 2.5 Ondernemerschap MKG-gebruikers willen goed beslagen ten ijs komen Een ruime meerderheid van de MKG-cliënten heeft gebruik gemaakt van advisering en coaching bij de start of doorstart van zijn bedrijf. Tabel 15 laat zien dat zij die hulp hebben gehad bij het opstellen van een ondernemingsplan te rade zijn gegaan bij gemiddeld twee adviseurs en/of coaches. Als het gaat om advie- 1 Deze 39 zijn de optelsom van de vetgedrukte aantallen in de tabel. 19

20 zen over ondernemerschap hebben MKG-ontvangers zelfs bij gemiddeld 3 à 4 verschillende bronnen advies ingewonnen. Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat MKG-ontvangers hun best doen om goed beslagen ten ijs te komen door zich uitgebreid te oriënteren op het ondernemerschap en wat daar voor nodig is. De coach van IkStartSmart en boekhouder of accountant zijn de belangrijkste adviseurs geweest bij de start van het bedrijf. Daarnaast worden ook familie en vrienden, en (voormalige) ondernemers nog vaak genoemd. Verder hebben de meeste gebruikers van MKG een beroep gedaan op uiteenlopende adviseurs op het gebied van ondernemerschap, van Kamer van Koophandel tot familie en vrienden, en van boekhouder of accountant tot andere ondernemers. Tabel 15 Advisering bij start bedrijf Bron Aantal % Heeft bij opstellen van een ondernemingsplan hulp van derden gehad 44 61% w.v. coach IkStartSmart 21 48% w.v. boekhouder of accountant 20 45% w.v. familie of vrienden 17 39% w.v. (ex)ondernemer 14 32% w.v. bedrijfsadviseur 6 14% w.v. ondernemersplatform 4 9% w.v. anders* 13 30% Gebruik gemaakt van advies over ondernemerschap van de volgende instanties: Kamer van Koophandel 50 69% Boekhouder of accountant 49 68% (ex) ondernemer 42 58% Familie of vrienden 35 49% IkStartSmart 34 47% Bank 12 17% Bedrijfsadviseur 8 11% Ondernemersklankbord 6 8% Andere organisaties** 12 17% * KvK, IMK, Ondernemersklankbord, Eigen Zaak, Eigen Baas, re-integratiebureau. ** Eindelijk eigen baas, Externe coach, IMK, Internet, Mijn eigen onderneming.nl, Ondernemersvereniging, Re-integratiebureau, School/docenten, Syntens, UWV-coach. Bron: EIM, Waar de meeste MKG-gebruikers zich naar eigen zeggen vooral wijden aan hun bedrijf is dat toch voor een minderheid de (belangrijkste) bron van inkomen. Zij noemen vaker een baan in loondienst of een uitkering als bron. Het aantal met een uitkering als bron van inkomen overtreft dat van Tabel 11 ruim. Waarschijnlijk speelt een rol dat de belastingopgave doorgaans die van 2010 is, en de situatie 20

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Peter Brouwer Zoetermeer, april 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

De stand van Mediation in Nederland

De stand van Mediation in Nederland De stand van Mediation in Nederland drs. R.J.M. Vogels Zoetermeer, 17 november 2011 In opdracht van het Nederlands Mediation Instituut (NMI). De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus.

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, oktober 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Financiering bij familiebedrijven

Financiering bij familiebedrijven Financiering bij familiebedrijven Ro Braaksma Zoetermeer, 23 september 2011 Dit onderzoek is gefinancierd door het Centrum van het Familiebedrijf. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM.

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Cliëntenaudit Bureau ABC

Cliëntenaudit Bureau ABC Cliëntenaudit Bureau ABC 2014 Zoetermeer 17 april 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Universiteit van Amsterdam, INTT De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) prognose 2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Zoetermeer, vrijdag 13 november 2015 In opdracht van Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, 19 januari 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische Zaken Programmaonderzoek

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Uitgevoerd in opdracht van Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Zoetermeer, 17 september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Benchmark klanten Qredits

Benchmark klanten Qredits Benchmark klanten Qredits Lia Smit Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201308 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl). Voor alle

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf Tevredenheidsonderzoek 2015 ROC De Leijgraaf Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van ROC De Leijgraaf De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven Lia Smit, Ro Braaksma, Pieter Fris Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1108-8 Rapportnummer : A201374

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV Tevredenheidsonderzoek 2015 AM Werk Reïntegratie BV Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van AM Werk Reïntegratie BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering Tevredenheidsonderzoek 2011 BHP Groep Loopbaanadvisering Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van BHP Groep Loopbaanadvisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia/Stratus.

Nadere informatie

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten Evaluatie campagne Doe meer met Afval mening betrokken gemeenten Zoetermeer, 10 maart 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling Tevredenheidsonderzoek 2015 Stap.nu Reïntegratie & Counseling Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Stap.nu Reïntegratie & Counseling De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Stichting ActiefTalent Zoetermeer, donderdag 21 mei 2015 In opdracht van Stichting ActiefTalent De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Microkrediet Gelderland

Microkrediet Gelderland Microkrediet Gelderland helpt starters en jonge ondernemingen Door de kredietcrisis zijn banken terughoudender met het verstrekken van bedrijfskredieten. Niet iedere ondernemer met een goed bedrijfsplan

Nadere informatie

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015 Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar René Vogels Zoetermeer, 10 april De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen,

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages Tevredenheidsonderzoek 2014 STE Languages Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van STE Languages De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Staatvandienst B.V. Zoetermeer, donderdag 13 augustus 2015 In opdracht van Staatvandienst B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie Tevredenheidsonderzoek 2015 Rijn IJssel, Educatie & Integratie Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Rijn IJssel, Educatie & Integratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Minirapportage ir. C.C. van de Graaff drs. W.H.J. Verhoeven drs. P. Vroonhof K. Bakker Zoetermeer, 18 september 2002 Dit onderzoek is uitgevoerd

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M200901 Financieringsmonitor MKB Eerste resultaten, december 2008 dr. J. Meijaard drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, januari 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Onderchap,

Nadere informatie

Stemming onder ondernemers in het MKB

Stemming onder ondernemers in het MKB Stemming onder ondernemers in het MKB ISBN : 978-90-371-1130-9 Rapportnummer : A201424 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Panteia

Nadere informatie

Uitkomsten knelpuntenstudie

Uitkomsten knelpuntenstudie Uitkomsten knelpuntenstudie Heleen Stigter Maureen Lankhuizen Zoetermeer, september 2003 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of

Nadere informatie

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Effecten BTW-verandering op het gedrag van consumenten in de Schilders- en stukadoorsbranche drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, 23 maart 2012 Dit onderzoek is gefinancierd door CNV Vakmensen, FNV

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Coaching en Advisering Zoetermeer, zondag 3 augustus 2014 In opdracht van Coaching en Advisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. P&M arbeidsreintegratie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. P&M arbeidsreintegratie Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 P&M arbeidsreintegratie Zoetermeer, dinsdag 4 augustus 2015 In opdracht van P&M arbeidsreintegratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1096-8 Rapportnummer : A201363 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland Innovatie in het MKB in C10978 Petra Gibcus en Yvonne Prince Zoetermeer, 16 juli 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Arbo Coaching B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Arbo Coaching B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Arbo Coaching B.V. Zoetermeer, maandag 20 juli 2015 In opdracht van Arbo Coaching B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Brancheonderzoek BNA Conjunctuurmeting oktober 2012 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Jollemanhof 14 Postbus 19606 1000 GP Amsterdam T 020 555 36 66

Nadere informatie

Financieringsmonitor 2010

Financieringsmonitor 2010 Financieringsmonitor 2010 Grote bedrijven Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 12 april 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische Zaken. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. SWA HR Diensten

Tevredenheidsonderzoek 2014. SWA HR Diensten Tevredenheidsonderzoek 2014 SWA HR Diensten Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van SWA HR Diensten De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032

BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft Hulp aan ondernemers bij economische crisis uw kenmerk ons kenmerk BAWI/U200900381 Lbr. 09/032 bijlage(n)

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB Financieringsmonitor MKB Het financieringsklimaat van juli 2010. Resultaten van de halfjaarlijkse meting. Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 16 augustus 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB Financieringsmonitor MKB Het financieringsklimaat van juli 2010. Resultaten van de kwartaalmeting. Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, 16 augustus 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2009. Plooi Coaching

Tevredenheidsonderzoek 2009. Plooi Coaching Tevredenheidsonderzoek 2009 Zoetermeer, 19 mei 2010 In opdracht van De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in

Nadere informatie

Wethouder Werk en Inkomen, Stads en Wijkbeheer en Sport 2. Op weg met talent

Wethouder Werk en Inkomen, Stads en Wijkbeheer en Sport 2. Op weg met talent Voorstel aan de raad Nummer: 141024839 Portefeuille: Programma: Programma onderdeel: Wethouder Werk en Inkomen, Stads en Wijkbeheer en Sport 2. Op weg met talent 2.3 Verhogen arbeidsparticipatie Steller:

Nadere informatie

Beleidsregels Het verrichten van zelfstandige werkzaamheden op bescheiden schaal gemeente Olst-Wijhe

Beleidsregels Het verrichten van zelfstandige werkzaamheden op bescheiden schaal gemeente Olst-Wijhe Vastgesteld door het college op 25 maart 2014 Publicatie in Huis aan Huis op 9 april 2014 Inwerkingtreding op 10 april 2014 Olst-Wijhe, 17 maart 2014 doc. nr.: 14.013240 Het verrichten van zelfstandige

Nadere informatie

Wat heeft de gemeente zelfstandig ondernemers te bieden?

Wat heeft de gemeente zelfstandig ondernemers te bieden? Wat heeft de gemeente zelfstandig ondernemers te bieden? Informatie, advies en financieringsmogelijkheden voor ondernemers Heeft u een eigen bedrijf of zelfstandig beroep en lukt het u (tijdelijk) niet

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters M201007 Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, januari 2010 Financieringsmonitor MKB Starters 1 Samenvatting Starters zoeken minder

Nadere informatie

EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen)

EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen) BIJLAGE A1: VRAGENLIJST BANKEN EZ Microkrediet Onderzoek (aanbodzijde - Financiële instellingen) 1 Hoeveel aanvragen voor bedrijfskrediet (dus niet consumentenkrediet of persoonlijke leningen) tot 25.000

Nadere informatie

VBO Woonindex. Vierde kwartaal 2008. drs. J.J.J. Donkers

VBO Woonindex. Vierde kwartaal 2008. drs. J.J.J. Donkers VBO Woonindex Vierde kwartaal 2008 drs. J.J.J. Donkers Zoetermeer, 7 januari 2009 In opdracht van VBO Makelaars. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Zoetermeer, 6 juni 2013 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg

Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg Programma Uitleg over het ZLF Bbz 2004/ondersteuning ZZP-ers Prestart WWB/Marginaal ondernemen Wat levert het op? Resultaten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013. Baanfit verzuim en re-integratie

Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013. Baanfit verzuim en re-integratie Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013 Baanfit verzuim en re-integratie Zoetermeer, zaterdag 20 juli 2013 In opdracht van Baanfit verzuim en re-integratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Veroniek Hoogendoorn-Coolen en Gé Sletterink Nijmegen, 19 januari 2010

Veroniek Hoogendoorn-Coolen en Gé Sletterink Nijmegen, 19 januari 2010 Kamer van Koophandel Ondernemen in zwaar weer Veroniek Hoogendoorn-Coolen en Gé Sletterink Nijmegen, 19 januari 2010 Wat gaan we doen? > Voorstellen > Kamer van Koophandel > Ondernemen in zwaar weer >Tips

Nadere informatie

Prospectus Doorlopend Krediet

Prospectus Doorlopend Krediet Prospectus Doorlopend Krediet Inhoudsopgave Op verantwoorde wijze lenen 1 Wat is een doorlopend krediet? 1 Aanvraagprocedure 1 Bepaling kredietwaardigheid en wijze van risicobeoordeling 2 Twee voorbeelden

Nadere informatie

Global Entrepreneurship Monitor 2002

Global Entrepreneurship Monitor 2002 Global Entrepreneurship Monitor 2002 Niels Bosma Zoetermeer, 14 november 2002 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

AFSPRAKEN MET ACCOUNTANT

AFSPRAKEN MET ACCOUNTANT 4.1.1. WELKE AFSPRAKEN MAKEN MET UW ACCOUNTANT? U gaat in zee met een accountant, boekhouder of andere adviseur. Welke afspraken kunt u maken zodat u niets vergeet? Welke vragen komen op u af? AFSPRAKEN

Nadere informatie

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Eigen bedrijf. Informatie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid. www.utrecht.nl/sozawe

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Eigen bedrijf. Informatie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid. www.utrecht.nl/sozawe Eigen bedrijf www.utrecht.nl/sozawe Informatie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid Inhoud Bureau Zelfstandigen 4 Starters 5 Gevestigde ondernemers 7 Oudere ondernemers 9 Ondernemers die hun bedrijf moeten

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2009. Renga BV

Tevredenheidsonderzoek 2009. Renga BV Tevredenheidsonderzoek 2009 Zoetermeer, 1 juni 2010 In opdracht van De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in

Nadere informatie

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins

M200916. Parttime van start. drs. A. Bruins M200916 Parttime van start drs. A. Bruins Zoetermeer, 24 september 2009 Parttime van start Van de startende ondernemers werkt een kleine meerderheid na de start fulltime in het bedrijf. Een op de vier

Nadere informatie

Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers. www.niimegen.nl

Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers. www.niimegen.nl Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers www.niimegen.nl Financiële steun voor (ex-) ondernemers Bent u zelfstandig ondernemer en gaat het (even) niet zo goed met uw bedrijf? Of bent u al wat ouder,

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Verstrekking werkkapitaal aan Kredietbank Nederland

RAADSVOORSTEL. TITEL Verstrekking werkkapitaal aan Kredietbank Nederland RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4355488 Aan : Gemeenteraad Datum : 11 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder C.J.M. van Eijk Agendapunt : B&W-vergadering : De Ronde : Agenda

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Bram van der Linden Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1107-1 Rapportnummer : A201373 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010)

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Toerisme en recreatie in zicht Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Colofon Uitgever: Kronenburgsingel 525 Postbus 9292 6800 KZ Arnhem internet: www.arnhem.kvk.nl Auteurs: Drs.

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

De Gemeente Apeldoorn is er voor starters Van plan een eigen bedrijf te starten?

De Gemeente Apeldoorn is er voor starters Van plan een eigen bedrijf te starten? De Gemeente Apeldoorn is er voor starters Van plan een eigen bedrijf te starten? Startende ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de dynamiek en groei van de Apeldoornse economie. Nieuw ondernemerschap

Nadere informatie

Prospectus Internet Voordeel Krediet

Prospectus Internet Voordeel Krediet Prospectus Internet Voordeel Krediet De ABN AMRO Bank N.V. (ABN AMRO) is een financiële dienstverlener die onder andere actief is als aanbieder van kredieten. Op basis van de wetgeving voor financiële

Nadere informatie

Prospectus Persoonlijke Lening

Prospectus Persoonlijke Lening Prospectus Persoonlijke Lening Inhoudsopgave Pagina Op verantwoorde wijze lenen 1 Wat is een persoonlijke lening? 1 Aanvraagprocedure 1 Bepaling kredietwaardigheid en wijze van risicobeoordeling 2 Twee

Nadere informatie

Programma (10.30 12.30 uur)

Programma (10.30 12.30 uur) WELKOM! Programma (10.30 12.30 uur) Sociaal Akkoord en Participatiewet: de gevolgen voor MKBondernemers en ZZP ers Jetta Klijnsma Hans Spigt Actualiteiten rondom pensioen- en arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen

Nadere informatie

Prospectus Doorlopend Krediet

Prospectus Doorlopend Krediet Prospectus Doorlopend Krediet Inhoudsopgave Pagina Op verantwoorde wijze lenen 1 Wat is een doorlopend krediet? 1 Aanvraagprocedure 1, 2 Bepaling kredietwaardigheid en wijze van risicobeoordeling 2 Drie

Nadere informatie

Burgemeester en B&W-aanbiedingsformulier

Burgemeester en B&W-aanbiedingsformulier B&W.nr. 09.1006, d.d. 22 september 2009 Burgemeester en B&W-aanbiedingsformulier Onderwerp Convenant Starterspakket: KvK-Starterstraject Leiden en KvK- Coachpool Leiden Burgemeester en wethouders besluiten

Nadere informatie

Beleidsregels Deeltijd ondernemen in de bijstand Orionis Walcheren 2015

Beleidsregels Deeltijd ondernemen in de bijstand Orionis Walcheren 2015 Beleidsregels Deeltijd ondernemen in de bijstand Orionis Walcheren 2015 Algemeen Het uitgangspunt van deze beleidsregels is mensen in de bijstand de mogelijkheid bieden om gedeeltelijk in hun levensonderhoud

Nadere informatie

Financieringsmonitor Groei

Financieringsmonitor Groei M200908 Financieringsmonitor Groei Gevestigde bedrijven en snelle groeiers vergeleken Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 Financieringsmonitor groei Terugval financieringsbehoefte snelle groeiers

Nadere informatie

Bijstand voor gevestigde ondernemers

Bijstand voor gevestigde ondernemers 28 Bijstand voor gevestigde ondernemers Algemene informatie Naast de startende ondernemer (zie IZ folder nr 27 Bijstand voor startende ondernemers kan ook de gevestigde ondernemer voor financiële hulp

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Loopbaankamer

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Loopbaankamer Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Loopbaankamer Zoetermeer, dinsdag 4 augustus 2015 In opdracht van Loopbaankamer De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Eigen bedrijf starten?

Eigen bedrijf starten? Eigen bedrijf starten? Deze brochure gaat in op de bijstandsmogelijkheden voor mensen die een eigen bedrijf of zelfstandig beroep beginnen. We vermelden alleen het begrip eigen bedrijf. Hiermee bedoelen

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. Oog voor werk

Tevredenheidsonderzoek 2014. Oog voor werk Tevredenheidsonderzoek 2014 Oog voor werk Zoetermeer, vrijdag 30 januari 2015 In opdracht van Oog voor werk De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

ECONOMISCHE STIMULANS

ECONOMISCHE STIMULANS DE ZZP ER CENTRAAL Arnhem is een ondernemende stad. Met name het aantal ZZP ers is de afgelopen jaren spectaculair toegenomen. Bij elkaar opgeteld zijn het meer mensen dan het grootste bedrijf in Arnhem

Nadere informatie

Prospectus Privélimiet Plus

Prospectus Privélimiet Plus Prospectus Privélimiet Plus De ABN AMRO Bank N.V. (ABN AMRO) is een financiële dienstverlener die onder andere actief is als aanbieder van kredieten. Op basis van de wetgeving voor financiële dienstverleners

Nadere informatie

Financiële steun voor ondernemers

Financiële steun voor ondernemers Financiële steun voor ondernemers Inkomenssteun en bedrijfskapitaal ondersteuning 55-plussers ondersteuning bij bedrijfsbeëindiging Financiële steun voor ondernemers Als ondernemer kunt u te maken krijgen

Nadere informatie

Besluit bijstandverlening zelfstandigen; De Bbz-regeling

Besluit bijstandverlening zelfstandigen; De Bbz-regeling Aan onderstaande informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Besluit bijstandverlening zelfstandigen; De Bbz-regeling Betreft informatie voor: de gevestigde ondernemer de startende ondernemer de oudere

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

De Stadsbank Oost Nederland verstrekt sociale leningen zonder gebruik te maken van bemiddelaars of gevolmachtigde agenten.

De Stadsbank Oost Nederland verstrekt sociale leningen zonder gebruik te maken van bemiddelaars of gevolmachtigde agenten. Prospectus sociale lening Algemeen In deze prospectus geven wij u inzicht in de werkwijze van de Stadsbank Oost Nederland bij het verstrekken van sociale leningen. De Stadsbank Oost Nederland is aangesloten

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Drs. Joyce Langenacker. Aan de leden van de raad van de gemeente Haarlem

Gemeente Haarlem. Drs. Joyce Langenacker. Aan de leden van de raad van de gemeente Haarlem Gemeente Haarlem Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

Inhoud. Kredietprospectus Effectenkrediet 4

Inhoud. Kredietprospectus Effectenkrediet 4 Inhoud Kredietprospectus Effectenkrediet 4 Kredietprospectus Effectenkrediet Algemeen Een Staalbankiers Effectenkrediet is een effectenrekening met een automatische, doorlopende en variabele kredietfaciliteit

Nadere informatie

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Gevolgen voor de werkgeversbijdrage voor het MKB en het grootbedrijf M. Folkeringa P.J.M. Vroonhof Zoetermeer, 30 december 2003 Bestelnummer: M200311

Nadere informatie

Financiële steun voor ondernemers

Financiële steun voor ondernemers Financiële steun voor ondernemers Inkomenssteun en bedrijfskapitaal ondersteuning 55-plussers ondersteuning bij bedrijfsbeëindiging Financiële steun voor ondernemers Als ondernemer kunt u te maken krijgen

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad 1055110 Behorend bij het B&W-advies met registratienummer 1055109 Behandeling in de raadsvergadering van de gemeente Purmerend d.d. 20 december 2012

Nadere informatie

Behoefteonderzoek MKB Financiering. 22 maart 2016 BCDN Werner Käller

Behoefteonderzoek MKB Financiering. 22 maart 2016 BCDN Werner Käller Behoefteonderzoek MKB Financiering 22 maart 2016 BCDN Werner Käller Inhoud Pitch 1. Het behoefteonderzoek 2. Financieringsbehoefte Zzpér / Klein MKB 3. Bekendheid en gebruik financieringstypen 4. Opmerkelijke

Nadere informatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 43. Financiële situatie Samenvatting Circa tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, ruim een kwart komt net rond en kan moeilijk

Nadere informatie

Hierna zal de berekening van de compensatie overkreditering worden toegelicht.

Hierna zal de berekening van de compensatie overkreditering worden toegelicht. 1. Inleiding Bij kredietverlening aan particulieren worden normen gehanteerd om te bepalen hoeveel krediet u op basis van uw persoonlijke omstandigheden maximaal verleend mag worden. Indien er meer krediet

Nadere informatie