idee gezond Van eten word je beter Goed nieuws over voeding Een nacht en dag op de kinder Intensive Care Lekker vies Over de zin en onzin van hygiëne

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "idee gezond Van eten word je beter Goed nieuws over voeding Een nacht en dag op de kinder Intensive Care Lekker vies Over de zin en onzin van hygiëne"

Transcriptie

1 gezond Magazine van Maastricht UMC+ idee Nr Van eten word je beter Goed nieuws over voeding Een nacht en dag op de kinder Intensive Care Lekker vies Over de zin en onzin van hygiëne Recept voor een lang leven (met slechts 4 ingrediënten!) azm en UM werken samen onder de naam Maastricht UMC+ gezond idee 1

2 Dit doe ik Daniëlle Weerts (45) gipsverbandmeester 2 gezond idee Sjiek vond ik het, toen ik klein was. Als je arm of been in het gips zit, krijg je aandacht. Ik dacht: ik wil ook wel iets breken. Maar toen ik later als volwassene echt iets brak, bleek het minder leuk. Af en toe behandel ik kinderen met een aangeboren botafwijking die heel vlug iets breken. Als ze zich aan een tafel stoten, bijvoorbeeld. Die moeten leven als een porseleinen kopje. Het klinkt raar, maar mensen zijn vaak blij als ze gips krijgen. Gips fixeert, geeft rust, verlicht de pijn. Ja, soms krijg ik een kick van mijn werk. Als ik een patiënt help die een zwaar ongeval heeft gehad. Als ik zie dat zo iemand door mijn gipsjes steeds mobieler wordt, als ik zo iemand weer aan het lopen krijg dat is mooi.

3 Inhoud Colofon Gezond Idee is een speciale uitgave van het Maastricht UMC+ in het kader van 25 jaar academische zorg voor Limburg. Uitgever Maastricht UMC+ Hoofdredacteur Liz Tans Editorial consultant Hanneke Savenije Eindredacteur Ellen Kennes Art director Yke Bartels Oplage Teksten Ingrid Beckers / Karin Burhenne / Jos van Cann / Jules Coenegracht / Willy Janssen / Dido Michielsen / Lieke Muyris / Maria Rovers Fotografie Alf Mertens / Appie Derks / istockphoto / Getty Images / Tom Schilder Illustraties van der Schaaf & Hoogendoorn Drukwerk Schrijen-Lippertz / Roto Smeets Groep Redactie Gezond Idee Postbus 5800, 6202 AZ Maastricht T , F E W / Advertenties Els Oostveen, T / E Bezorging Gezond Idee wordt bezorgd in Zuid- Limburg op alle adressen zonder een sticker op de brievenbus. Geen sticker en toch geen magazine ontvangen? Bel dan met De informatie in deze uitgave is compact en daardoor vaak niet volledig. Indien u meer informatie over een onderwerp wenst, kunt u deze vinden op de diverse websites die worden vermeld. De aangeboden informatie is uitdrukkelijk niet bedoeld om zelf diagnoses te stellen of tot zelfmedicatie over te gaan. Indien u aan de hand van informatie uit deze publicatie meent dat u iets mankeert, adviseren wij u altijd contact op te nemen met uw huisarts of behandelend specialist. Gezond leven 4 Eten waar je beter van wordt Over de rol van voeding bij gezondheid, beter worden en zelfs het voorkomen van ziekten. Hoogleraar Annemie Schols ziet een toekomst waarin het bij ziekten niet zal gaan om fantastische nieuwe medicijnen, maar om dieet en beweging. 32 Recept voor een lang leven Met deze 4 ingrediënten kun je jaren winnen. 36 Niet zo fris! Over vieze beestjes, winterse griepbacillen en andere onhygiënische zaken die onze gezondheid bedreigen. Of is een beetje smerigheid juist goed voor ons? P 06 Met de juiste voeding kan bij zieken veel winst worden behaald Wetenschap 22 Primeur: kunstevenwichtsorgaan Hoogleraar Herman Kingma brengt evenwicht. Megafantastisch! 43 Mijn ontdekking: het einde van hartfalen? Met zijn team vond professor Leon de Windt een gen dat verantwoordelijk lijkt voor bijna al het hartfalen. Kunnen we dat dan ook uitschakelen? De beste zorg 18 Dubbel zo goed Achter het Prikkelbaar Darmsyndroom zit vaak een verhaal. De gecombineerde aanpak met lichamelijke en psychische hulp van het MedPsych Center van het Maastricht UMC+ verricht dan wonderen. 26 Een nacht en een dag op de Intensive Care voor kinderen Ze zijn klein en vaak ernstig ziek. Maar alles in deze IC is ingericht op wat kinderen nodig hebben. Zoals de nabijheid van hun vader en moeder. + Meer 02 Dit doe ik 14 Wat is dat nou? 16, 25, 34 Kort 44 Beter gezond idee 3

4 Van eten word je beter Voedsel en gezondheid horen bij elkaar. In goede en in slechte zin. Wie te weinig eet, heeft geen energie; wie teveel eet wordt te dik. Het verkeerde eten is ongezond, en gezond eten geeft juist een mooie kans op een lang leven. Ondertussen weten we ook: van eten kun je beter worden. Sommige voedingsmiddelen blijken ziektes te voorkómen en zelfs te genezen. O4 gezond idee ndanks alle overheidscampagnes en waarschuwingen in kranten en bladen lukt het nog steeds niet om de levensstijl van de gemiddelde Nederlander gezonder te maken. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) liet een 3 jaar durende studie uitvoeren en kwam zo tot de ontdekking dat van de kinderen vanaf 7 jaar slechts 1 tot 2 procent voldoende groente eet; bij volwassen is dat maximaal 14 procent! En we krijgen dagelijks veel te weinig fruit, vis en vezels binnen. Hoewel we allemaal weten dat steeds maar hamburgers, pizza s en friet eten slecht voor ons is, denken we duidelijk te weinig aan onze gezondheid als we onze fastfoodbestelling plaatsen. We weten heus wel dat slechte voeding de deur openzet voor narigheid als ouderdomsdiabetes, hart- en vaatziekten, bepaalde soorten kanker of chronische aandoeningen. Maar ernaar leven? Maar dan nu het goede nieuws: uit vele onderzoeken blijkt dat je van eten ook juist beter kunt worden. Dat er eten bestaat dat niet alleen goed is voor onze gezondheid, maar dat zelfs helpt om onze ziekten te genezen. En de meeste van die levensmiddelen zijn gewoon in de supermarkt te koop, zoals broccoli, blauwe bessen en knoflook, en ze zijn niet vreselijk duur of moeilijk verkrijgbaar. Er zitten zelfs wat producten bij, bijvoorbeeld koffie, die tot voor kort op de zwarte lijst van ongezond voedsel stonden. Een eerste stap op weg naar gezond leven en toch lekker eten?

5 Goed eten Een paar alledaagse voedingsmiddelen die echt bijdragen aan je gezondheid (en waarover wetenschappers het helemaal eens zijn). Knoflook Is een plant die een natuurlijk antibioticum bevat, allicine. Deze allicine maakt bepaalde bacteriën in ons lichaam onschadelijk. Ook remt knoflook de groei van tumoren, dankzij een enzym met de mooie naam diallyl disulphide. De knoflookpers kan echter wel de vuilnisbak in, want dit enzym werkt op z n best als je de tenen hakt of kneust en vervolgens 10 tot 15 minuten laat liggen (dus daarna pas in de pan fruiten). gezond idee 5

6 Dit is nog maar het begin Prof.dr. Annemie Schols is hoogleraar Voeding en Metabolisme bij Chronische Ziekten aan het Maastricht UMC+. Ze is ook directeur van het Maastrichtse onderzoeksinstituut NUTRIM, dat de relatie tussen voeding en ziekten onderzoekt. Dagelijks is ze bezig met de vraag: hoe belangrijk is voeding voor onze gezondheid? Hoeveel energie gebruik ik? Weten hoeveel energie je gebruikt en waar je die energie vandaan haalt, kan de sleutel zijn tot een gezond gewicht en het voorkomen van ouderdomsdiabetes. In de nieuwe, high tech Metabolic Research Unit Maastricht van NUTRIM wordt onze energiebalans gemeten. Alles wat je eet of drinkt, wordt óf gebruikt óf opgeslagen, legt dr. Guy Plasqui van NUTRIM uit. We meten hier hoeveel energie iemand gebruikt, maar vooral ook waar die energie vandaan komt: is iemand vet, koolhydraten of eiwit aan het verbranden? De metingen vinden plaats in zogeheten respiratiekamers: luchtdicht afgesloten ruimtes waarin proefpersonen een bepaalde tijd kunnen verblijven. Ze zijn ontwikkeld door ingenieur Paul Schoffelen van de Maastrichtse vakgroep Humane Biologie en uniek in Nederland. Ook elders in de wereld bestaan er maar een paar. Afgesloten met een stalen deur en voorzien van een luikje waar voedsel door naar binnen kan worden geschoven, lijkt zo n respiratiekamer wat op een cel uit een Amerikaanse misdaadfilm. Plasqui: Hier zitten proefpersonen wel 24 tot 72 uur in. 6 gezond idee Volgens Annemie Schols is er nog veel te weinig bekend over de rol die voeding speelt bij het ontstaan, de behandeling en het voorkomen van ziekten. Dat is onderbelicht in de gezondheidszorg. Dertig jaar geleden wezen chirurgen uit Maastricht al op het belang van een goede voedingstoestand voor patiënten voorafgaand aan een operatie. Dat was toen uniek. We weten inmiddels dat voeding een belangrijke rol kan spelen in de behandeling van patiënten. Zo kan via de juiste voeding het verloop van een ziekte van een chronisch zieke patiënt gunstig worden beïnvloed. Ook in de behandeling en na het herstel van een acute ziekte kan via voeding veel winst worden behaald. Doorbraken Zeker is dat er nog veel moet worden onderzocht. En met alleen mooie ontdekkingen over eten dat ons beter maakt, zoals bepaalde soorten fruit en groente, ben je er nog niet zoveel, waarschuwt Annemie Schols. Dat is nog maar het begin. We moeten nu nader uitzoeken voor wie iets goed werkt, hoeveel er van nodig is en hoe het werkt als je het combineert met lichamelijke inspanning en hoe het samenspel is met de medicijnen van patiënten. Dat is waar het onderzoeksinstituut NUTRIM (School for Nutrition, Toxicology & Metabolism) zich op richt. Uitkomsten van dat onderzoek hebben al geleid tot een andere aanpak van de voeding voor de patiënten in het Maastrichtse ziekenhuis. Zoals de snackkar die werd ingevoerd in het ziekenhuis (zie kader). Schols: Ik ben ervan overtuigd dat het in de toekomst bij bijvoorbeeld chronische longziekten, chronische darmziekten, kinderobesitas, ouderdomsdiabetes, Alzheimer en zelfs kanker niet alleen zal gaan om fantastische nieuwe medicijnen, maar om het inpassen van de juiste voeding en beweging. Er moet echter nog veel onderzoek worden verricht voordat we ons dieet precies op onze kwalen kunnen afstemmen. Maar uiteindelijk gaan we toe naar een op maat gesneden aanpak voor elke patiënt, waarin voeding een onmisbare rol speelt. Gezondheidsclaims En hoe kijkt de hoogleraar aan tegen alle gezonde en verrijkte levensmiddelen die we in natuurwinkels en supermarkten kunnen kopen? Zijn deze misschien een stap in de goede richting? Schols beantwoordt deze vraag voorzichtig: Fabrikanten moeten tegenwoordig enorm op hun tellen passen. Als zij claimen dat hun product goed is voor het lichaam of gezond maakt, dan moeten ze dat met een behoorlijke stapel wetenschappelijke rapporten kunnen bewijzen. Anders krijgen ze problemen met de European Food Safety Authority. NUTRIM werkt samen met vooruitstrevende bedrijven in de regio zoals het Limburgse life-sciences bedrijf Newtricious, om zo aan een breed publiek sneller duidelijkheid te kunnen bieden over voedingsmiddelen met een gezondheidsclaim, ook wel nutraceuticals genoemd. En om gezamenlijk onderzoek te doen naar de werkzaamheid van gezondheidsbevorderende voedingsstoffen voor specifieke patiëntengroepen. Het is belangrijk dat alle consumenten toegang krijgen tot die kennis, vindt Annemie Schols. Zodat je goed begrijpt wat zo n gezondheidclaim zegt. Er zijn bijvoorbeeld margarines waarover wordt beweerd dat ze sterolen bevatten die het cholesterol verlagen. Dat klopt, dat is wetenschappelijk bevestigd. Maar er wordt vaak onvoldoende bij gezegd hoeveel je ervan moet eten, noch op welk moment. En dat is echt onmisbare informatie. Meer over NUTRIM:

7 Blauwe bessen Zij bevatten veel ontstekingsremmende polyphenolen, dat was al bekend. En ook werken ze gunstig op een hoge bloeddruk. Maar nu blijken blauwe bessen ook stoffen te bevatten die bepaalde soorten kanker tegengaan. Zo bleek uit Amerikaans onderzoek (gepubliceerd in oktober 2011 in The Journal Of Nutrition) dat bij muizen met agressieve borstkankercellen, het fruit de ontstane tumoren drastisch verminderde. Met een hoeveelheid bessen die voor ons mensen gelijk staat aan maximaal twee kommetjes per dag. Eetlust dankzij de snackkar 25 tot 40 procent van alle patiënten die in het ziekenhuis belanden, krijgt last van ondervoeding. Zieke mensen hebben geen trek of eten kost hen moeite. De gevolgen zijn niet mis. Patiënten die niet goed eten, lopen na een operatie meer risico op complicaties, ze herstellen langzamer en hun wonden genezen trager. Het onderzoeksinstituut NUTRIM van Maastricht UMC+ heeft aangetoond dat aandacht voor voeding tot een betere kwaliteit van leven leidt én tot een kortere opnameduur in het ziekenhuis. Daarom heeft Maastricht UMC+ speciale voedingsassistenten aangesteld. Eten is voor iedereen, en dus zeker voor patiënten, ongelooflijk belangrijk, aldus Phil Geerlings, afdelingshoofd Diëtetiek. Een voedingsassistent kan beter in de gaten houden of de patiënt goed eet en het juiste dieet volgt, omdat hij of zij uitsluitend daar mee bezig is. Omdat de voedingsassistenten altijd in de buurt zijn en met patiënten over het eten praten, kan ondervoeding beter worden voorkomen. En dankzij de nieuwe voedingsassistenten krijgen patiënten meer persoonlijke aandacht. Ook daarvan kikkert een mens op! Wie extra calorieën nodig heeft, kan lekkere tussendoortjes bestellen bij de snackkar van de voedingsassistentes en die bestaan echt niet alleen uit verantwoorde volkorenboterhammen of een dieetreep. In de aanbieding zijn ook lekkere eetlustopwekkers als pinda s, roomijs, M&M s of een worstenbroodje die patiënten er tijdelijk bovenop helpen. gezond idee 7

8 Broccoli Met stip de groente waar de meeste gezondheidclaims aan worden verbonden. Studies hebben aangetoond dat broccoli vooral door de stof glucoraphanin - beschermt tegen sommige vormen van kanker. Vooral darm- en prostaatkanker. Ook blijkt dat broccoli de kans op hartaanvallen en beroertes kan verminderen. En het houdt ons lichaam vrij van ontstekingen waardoor het bloed beter door de slagaderen kan stromen. Er zijn ook studies die erop wijzen dat broccoli de ziekte van Alzheimer kan tegengaan. De gezondheidclaims zijn zo sterk dat er in Engeland onlangs een door wetenschappers ontwikkelde superbroccoli op de markt is gekomen, die extra waardes bevat van glucoraphanin. Puur door kruising overigens: er is geen genetische manipulatie aan te pas gekomen. 8 gezond idee

9 Eieren goed voor oude ogen Geelwortel Ook bekend als kurkuma (in de Indiase keuken) of koenjit (in de Indonesisiche keuken). Het is onderdeel van elk kerriemengsel en wordt al duizenden jaren gebruikt vanwege de mooie kleur én heilzame werking. Ondertussen tonen meer en meer wetenschappelijke onderzoeken aan dat kurkuma een enorm krachtige ontstekingsremmer is. Ook lijkt kurkuma te beschermen tegen prostaatkanker en andere vormen van kanker, tegen Alzheimer en diabetes. Omdat er in India zoveel kurkuma wordt gegeten, levert dat land wetenschappers een schat aan informatie. Vet goed! Nuchter de operatiekamer in is er in de toekomst wellicht niet meer bij. Geopereerd worden met een flinke portie vet in de maag helaas niet in de vorm een patatje met, maar via een sonde toegediend zal dan heel normaal zijn. Na elke operatie lopen we namelijk kans op een ontsteking en niemand kan voorspellen hoe ernstig deze zal zijn. Het blijkt nu dat vette voeding die ontstekingsreactie vermindert en darmschade voorkomt. Mogelijk werkt deze ontdekking net zo goed bij chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitus ulcerosa, want hierbij spelen ontstekingsfactoren ook een belangrijke rol. Meer dan mensen boven de 65 zijn slechtziend of blind door maculadegeneratie. Door de vergrijzing stijgt dit aantal snel. De ziekte was tot voor kort ongeneeslijk. Een ei-drank brengt hier wellicht verandering in. De macula (letterlijk: gele vlek) is het centrale deel van het netvlies waarmee men scherp ziet. Bij macula-degeneratie ontstaat een zwarte vlek centraal in het gezichtsveld, waardoor bijvoorbeeld gezichten niet meer herkend kunnen worden en deelnemen aan het verkeer onmogelijk is. Degeneratie van de macula kan worden tegengegaan door bepaalde pigmenten in het oog aan te vullen. Voeding die rijk is aan kleurstoffen, zoals maïs of spinazie, vult die pigmenten aan, zeggen fysicus en universitair hoofdonderzoeker bij de vakgroep Oogheelkunde dr. Tos Berendschot en wetenschapper dr. Jogchum Plat van het Maastricht UMC+. Helaas lukt het niet om via voeding voldoende kleurstoffen op te nemen. Speciale verrijkte eieren eten blijkt wel te werken: door kippen voer te geven met extra, natuurlijke kleurstoffen nemen de pigmenten in de dooiers toe en komen zo door het eten ervan ook in de macula terecht. Samen met het Limburgse life sciences bedrijf Newtricious hebben de onderzoekers van het Maastricht UMC+ een ei-drank tegen macula-degeneratie ontwikkeld en onderzoeken ze op dit moment in hoeverre deze macula-degeneratie helpt voorkomen en kan stabiliseren. Lees meer op > Mijn aandoening en behandeling > maculadegeneratie. gezond idee 9

10 Vitamines slikken of vitamines eten? Feit is dat vitamines onmisbaar voor ons zijn. Maar nog nooit is gebleken dat we deze vooral in pilvorm moeten innemen. Sterker nog, steeds vaker blijkt dat vitaminesupplementen voor gezonde mensen helemaal niet nodig zijn. Wie bovendien met vitamine verrijkt voedsel eet, loopt zelfs kans op een overdosis. Geloof dus niet alle beloftes en fabeltjes die fabrikanten ons vertellen. Spaar uw geld uit en koop er liever vers fruit en verse groente voor, want daar zit veel meer goeds in dan in een pil! Er zijn natuurlijk uitzonderingen. Mensen die van een ziekte herstellen, krijgen soms preparaten voorgeschreven door hun arts. Veganisten moeten ook op hun vitamine-inname letten. Maar zelfs voor vegetariërs zijn extra vitamines niet nodig, zolang ze zich maar aan een gevarieerd menu houden. Weten hoe onze spijsvertering precies werkt? Kijk voor een geanimeerde versie van het spijsverteringstraject op: Op Kennislink is heel veel wetenswaardigs te vinden over ons voedsel in het thema (w)eten : thema/w-eten Blauwe druiven In deze druiven en de rode wijn die ervan wordt gemaakt, zit het wonderstofje resveratol. Onderzoekers van het Maastricht UMC+ hebben dit stofje onlangs getest en kwamen met een bijzondere uitslag: als we hier voldoende van binnen krijgen, gaat onze totale gezondheid erop vooruit. Resveratol activeert namelijk eiwitten die de bloedsuiker- en insulinespiegel verlagen, leververvetting verminderen en zorgen voor een daling van de ontstekingsstoffen in het bloed. Het maakt het lichaam zelf ook nog eens efficiënter doordat het ons energieverbruik tijdens de slaap vermindert. En dan is deze opsomming nog niet eens compleet! Waarom een eskimo geen darmziekte heeft Vergeleken met westerlingen hebben Eskimo s amper last van chronische darmziekten. Waarschijnlijk komt dit doordat ze veel vis eten en daarmee een flinke portie meervoudig onverzadigde vetzuren binnen krijgen. Die vetzuren zorgen voor een verminderde reactie van ons immuunsysteem en dat is vooral voor patiënten met de ziekte van Crohn een belangrijke ontdekking. Zij hebben, vergeleken met gezonde personen, een afwijkende samenstelling van de vetzuren in hun darm. Meer visolie in de voeding verbetert die ongunstige vetzuursamenstelling. Het onderzoek is nog experimenteel, dus het heeft weinig zin om potten met visoliecapsules in te slaan maar meer vis eten is sowieso een gezond idee! 10 gezond idee

11 Koffie Ons vertrouwde bakje koffie verdient herwaardering. Altijd is ons verteld dat koffie slecht is voor onze hart- en bloedvaten, maar dat schijnt vooral te komen door de combinatie roken en koffie. Omdat in Brazilië, waar men de hele dag door koffie drinkt, bijna geen ouderdomsdiabetes voorkomt, besloot een wetenschapper eens nader te onderzoeken of dit door de koffie wordt veroorzaakt. En ja, het is zeer waarschijnlijk dat de koffie een positieve bijdrage levert aan onze gezondheid alleen wel een beetje sneu voor mensen die door cafeïne de slaap niet kunnen vatten. gezond idee 11

12 Dé thuiszorg waarbij u zich thuis voelt PRIVAZORG KLANTGERICHTE ZORG VOOR: - PERSOONLIJKE VERZORGING - VERPLEGING - BEGELEIDING - ZORG IN DE LAATSTE LEVENSFASE Wij feliciteren azm met hun 25 jarige jubileum PrivaZorg Limburg/Z.O.N. Omnizorg Mgr. Mannensstraat 51a 6447 AB Merkelbeek T: F: PrivaZorg Maastricht Populierweg CP Maastricht T: F:

13 Say Chease s Winters zijn veel mensen al bezig met hun zomervakantie. Op zich geen vreemd idee, want zon, zee en strand zijn dan erg aantrekkelijk! Echter om straks uw vakantie zo probleemloos mogelijk te laten verlopen is een gedegen voorbereiding met betrekking tot uw gezondheid raadzaam. Dus als u de hele reis wilt blijven lachen, zeg dan meteen Ease. als je aan vakantie toe bent... De specialisten van Ease hebben een antwoord op veel van uw vragen. Bezoek eerst onze website of neem direct contact met ons op om een afspraak te maken. Ease is powered by: go-ease.nl azm P. Debyelaan 25, Maastricht GGD Geleenbeeklaan 2, Geleen GGD Het Overloon 2, Heerlen

14 Wat is dat nou? 14 gezond idee

15 Boosdoener Ieder jaar weer goed voor wereldwijd minstens 3 miljoen ernstig zieke mensen en een kwart tot een half miljoen doden. Dit griepvirus, type influenza A, voelt zich thuis in vogels, varken en mens en dat maakt het tot een massamoordenaar van oude en zwakke mensen die je niet moet onderschatten. Hij heeft namelijk de onverbeterlijke eigenschap zich steeds weer te veranderen in nieuwe varianten waar wij nog geen weerstand tegen hebben opgebouwd. Een griepje neemt dan plotseling epidemische vormen aan, bijna elke winter is het raak, en een influenzapandemie ligt op de loer. Een pandemie? Ja, een wereldwijde epidemie van ongekende omvang, veroorzaakt door een nieuw en onbekend subtype van het virus waar geen vaccin tegen opgewassen is. Meestal gaat het om gemuteerde virusstammen van vogels of varkens die overspringen naar mensen en zich dan door kruising ontwikkelen tot echte killer virussen. Denk aan de Spaanse griep in 1918: een pandemie die 20 miljoen doden eiste. Of, recenter, aan de Mexicaanse griep, die niet alleen duizenden doden maar ook een enorme paniek veroorzaakte. Nee, denk nooit te lichtvaardig over een griepje. gezond idee 15

16 ko rt Open je ogen eens voor een ander Wilt u zich eens echt kunnen inleven in hoe het is om blind te zijn of slechtziend? Download dan de gratis app VisionSim op uw iphone, ipad of Android toestel, die met gebruik van de camera gezonde mensen wat meer begrip hoopt te geven voor de problemen van slechtzienden. Minder pijn met Mozart Patiënten die vóór, tijdens of na een operatie naar muziek luisteren, blijken minder kalmeringsmiddelen nodig te hebben en minder pijn te ervaren. Hun hartslag en ademhaling worden rustiger en hun bloeddruk daalt. Trouwens: ook de chirurg presteert beter als hij tijdens de operatie zijn favoriete melodieën hoort. Of die nou van Mozart, Jan Smit of Metallica komen. Prijs voor hersenzaken Hersenen vormen met hun 100 miljard neuronen voor ons één kluwen onbegrijpelijke ingewikkeldheid. Of toch niet? Het team Brein in Beeld maakt de materie voor iedereen toegankelijk. En won daar een prijs mee. Het brein is ons meest complexe orgaan. De onderzoekers van het team Brein in Beeld van het Maastricht UMC+zien het als een uitdaging om de werking van dat brein met speelse digitale tools inzichtelijk te maken voor zoveel mogelijk mensen. En dat doen ze zo aansprekend dat ze er dit najaar de Labyrint Publieksprijs 2011 mee binnensleepten. Zo kun je nu dankzij een door het team ontwikkelde app zien welk deel van jouw of andermans hersenen betrokken is bij een bepaalde activiteit. Je richt de camera van je smartphone, tablet-pc, of webcam op iemands hoofd en de app legt er een 3D-reconstructie van het brein overheen. Tilt de proefpersoon dan een arm op of knippert hij met zijn ogen, dan zie je direct waar in de hersenen activiteit is. Ook ontwikkelde het team games waarbij je spelenderwijs je kennis vergroot. Wat dacht je er bijvoorbeeld van om je eigen, ideale hersenen samen te stellen? Of wil je liever een partijtje virtueel tennissen, waarbij je hersengolven als joystick het racket sturen? Voeg de site van Brein in Beeld dus gauw toe aan je favorieten: Roze lintje Alle Limburgse ziekenhuizen leveren goede zorg aan patiënten met borstkanker, vindt de Borstkankervereniging Nederland (BVN). En daarmee verdienen de ziekenhuizen het roze lintje, het keurmerk van de BVN. Met de Monitor Borstkankerzorg heeft de BVN een meetinstrument dat feitelijke informatie en patiëntenervaringen combineert. De uitkomst van die meting staat online op Zo kan elke patiënt zien welke zorg waar geboden wordt en hoe anderen die zorg hebben ervaren. 16 gezond idee

17 Reuma te lijf Kom naar het Hart en Vaat Café Een plek om ongedwongen te praten met andere hartpatiënten en ervaringen en gevoelens te delen. Hartpatiënt Dyon biedt zo n plek in zijn eigen café. Dyon, slaap je al?, vroeg zijn echtgenote hem, de nacht na de dag waarop hij zijn derde hartoperatie had ondergaan. Nee, geeuwde Dyon. Hou je klep dan eens! grapte zijn vrouw, verwijzend naar het getik van zijn nieuwe, mechanische hartkleppen. Dyon De Vreede prijst zichzelf gelukkig met zijn partner, die goed om kan gaan met het feit dat ze haar leven deelt met een hartpatiënt. Ze kunnen als koppel goed praten. Toch is praten met je partner iets heel anders dan ervaringen uitwisselen met mensen die in hetzelfde schuitje zitten, zegt Dyon, en daarom organiseerde hij afgelopen oktober het eerste Hart en Vaat Café. In zijn eigen Café De Vreede op de Markt in Maastricht gaf hij lotgenoten de kans elkaar te ontmoeten in een ongedwongen sfeer. Met 90 aanwezigen patiënten, familieleden, belangstellenden, maar ook cardiologen en verpleegkundigen van het Maastricht UMC+ die het initiatief van harte steunen was de opkomst boven alle verwachting. Aanwezigen namen de microfoon van elkaar over om hun verhaal te delen en om anderen een hart onder de riem te steken. Waar moet je op letten als je een pacemaker of ICD (een ingebouwde defribillator) draagt? Hoe geef je je aandoening een plek in je leven? Dyon zelf, die met een hartafwijking ter wereld kwam en wiens leven aan een zijden draadje hing, heeft geleerd om enorm van het leven te genieten en voelt een sterke drive om iets voor anderen te betekenen. Zoals met dit Hart en Vaat Café. Het volgende Hart en Vaat Café is op 24 januari 2012, Markt 62 in het centrum van Maastricht. Meer informatie? Bel Dyon de Vreede (T ) of mede-initiatiefnemers en coördinatoren verpleegkundigen Marlies Steehouwer (marlies. en Bianca Vorstermans van het Maastricht UMC+. Heeft u reumatische klachten of lijdt iemand in uw omgeving er aan? Grote kans, want voor meer dan 2 miljoen Nederlanders is deze aandoening dagelijkse realiteit. Een realiteit die bovendien het functioneren op het werk of privé moeilijk kan maken. In de praktijk blijkt ook nog eens de behandeling versnipperd te zijn en veel tijd te vergen, omdat patiënten op verschillende locaties bij verschillende (para)medici moeten aankloppen. Maar gelukkig is er nu in Valkenburg een programma van de stichting 3R (Reumacentrum, Revalidatie, Reïntegratie) en het Maastricht UMC+ dat hulp biedt. Op één locatie, het kuuroord Thermae 2000, kunt u terecht voor 4 weken van intensieve behandeling, adviezen en fysieke training. Een benadering waarbij u als patiënt echt centraal staat. En dat heeft effect: heel wat reumapatiënten voelen zich na die 4 weken een stuk beter en kunnen zelfs weer aan het werk. Reumatoloog prof.dr. Sjef van der Linden van het Maastricht UMC+ is mede-initiatiefnemer van 3R: Ik ben ervan overtuigd dat het 3R-behandelprogramma voor veel mensen met reumatische klachten op korte termijn bijdraagt aan een veel beter functioneren en dus meer kwaliteit van leven. Dat maakt voor hen een wereld van verschil. Geïnteresseerd? Zie voor meer informatie en zoek op onder Nieuws naar 3R. Over leven met reuma vindt u alles op Mooie foto s Was u in december in het Maastrichtse ziekenhuis en heeft u de foto s van de Maastrichtse fotograaf Bert Janssen gezien gemaakt in een Limburgs hospice? Prachtige foto s van mensen in hun laatste levensdagen. Ze zijn nu gebundeld in het boek Momentopnamen, met tekst van Paul Peijnenburg. Te bestellen bij gezond idee 17

18 Prikkelbare Darm Syndroom Geen wonderpilletje maar wel beter, dankzij de samenwerking van artsen en psychiaters De diëtiste De huisarts De maagdarmlever-arts De problemen lagen voor het oprapen voor Ankie Crapels, die ernstige darmproblemen had. Gelukkig keek haar huisarts niet alleen naar haar lichamelijke klachten, maar ook naar het verhaal daarachter. Door de gecombineerde aanpak van het MedPsych Center van het Maastricht UMC+ plus een goed dieet kreeg ze haar prikkelbare darm tot rust. Nu kan ze eindelijk weer werken, paardrijden, met de motor op stap. Ik ben zelfs opnieuw verliefd geworden! 18 gezond idee

19 De psychiater De patiënt Regelmatig geef ik mezelf een schouderklopje Anky Crapels (53): De laatste tijd zeggen de mensen dat ik weer straal; ik voel me ook weer energiek, maar dat was lange tijd anders. Mijn jeugd en ook mijn huwelijk waren niet gemakkelijk. Pas na mijn scheiding kwam ik aan mezelf toe. Maar toen kreeg ik allerlei rare lichamelijke klachten en raakte aan huis gekluisterd. Mijn huid was extreem gevoelig, ik zag slecht, kon niet eens mijn tanden poetsen, had overal pijn, vooral in mijn buik, en was zó moe! Ik zag nauwelijks nog mensen. Ik kon zelfs niet meer met mijn dochter naar mijn paard Cheyenne. Terwijl dat dier me juist zo goed door de vervelende scheidingsperiode heen geholpen had. Mijn huisarts kende mijn situatie en zorgde eerst dat ik bij verschillende specialisten terecht kon om te kijken of er lichamelijke oorzaken waren. Behalve een lactose-intolerantie had ik vooral last van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS). Dat heeft vaak niet alleen een lichamelijke oorzaak; klachten worden erger door psychische problemen. Maagdarmleverziekten-arts dr. Kruimel van het Maastricht UMC+ stelde voor om samen ook eens met een psychiater te gaan praten. Die stap vond ik na al mijn ellende ook niet zo raar. Ik was ten einde raad en had geen hoop meer op herstel; ik had niets te verliezen. Via het MedPsych Center voerde ik toen individuele gesprekken en groepsgesprekken met lotgenoten. Het luchtte op om voor mezelf de zaken op een rijtje te zetten. En psychiater dr. Leue bleef maar volhouden dat ik uiteindelijk weer zou kunnen paardrijden. Aan die gedachte hield ik me vast. Samen bekeken we wat voor mij de beste dosering medicijnen was. Na een tijd merkte ik dat ik minder moe was. Ik kreeg weer interesse in normale dingen als wandelen, contact met andere mensen en werken. En nu? Ik werk alweer 36 uur per week, in de thuiszorg! Het gaat dus heel goed. Regelmatig geef ik mezelf een schouderklopje voor wat ik al heb bereikt. Ik ben wat ouder en stijver, maar weer goed genoeg om op de motor of mijn paard de toekomst tegemoet te gaan. Sinds de zomer sta ik zelfs weer open voor de liefde; heerlijk! Mijn droom? Straks in de nieuwe zorgwinkel in de wijk Pottenberg te kunnen werken! gezond idee 19

20 Prikkelbare Darm Syndroom De huisarts Ook aandacht voor de achtergrond van klachten Huisarts dr. Heijnen: Na alle moeilijkheden in haar leven heeft Ankie Crapels sinds haar scheiding eindelijk voor zichzelf gekozen. Daardoor is ze enorm gegroeid. Maar tegelijk kwamen de spanningen van al die jaren er ook uit, in de vorm van allerlei lichamelijke klachten. Ankie verwachtte geen simpel wonderpilletje van mij, maar was zoekende naar wat er aan de hand was. Ik luister altijd goed naar het verhaal van mijn patiënten, neem ook de psychische achtergrond mee als een patiënt met lichamelijke klachten bij mij komt. Ik onderzoek zelf een aantal zaken. En als het nodig is, zorg ik dat mijn patiënten bij specialisten terecht kunnen. Dan geef ik zo n specialist ook relevante achtergrondinformatie over de patiënt. Ankie heb ik onder meer verwezen naar een fysiotherapeut, een diëtiste en de MDL-arts van het Maastricht UMC+. Zo kwam ze ook terecht bij de specialisten van het MedPsych Center. Al deze mensen hebben een steentje bijgedragen aan de oplossing van haar problemen. Ik heb Ankie nu al lange tijd niet meer gezien. Daar ben ik blij om, want dat betekent dat het gelukkig weer goed met haar gaat. Met voedingsadvies kan de patiënt zelf aan de slag Diëtiste Liesbeth Willems van Groene Kruis Domicura: Als een huisarts of specialist vermoedt dat de klachten van een patiënt te maken hebben met de voeding, kun je als diëtiste veel doen. Ankie Crapels wist al langer dat ze een lactose-intolerantie had. Dat betekent dat ze geen melkproducten kan verdragen. Ik heb haar geholpen met informatie over het te volgen dieet en ze heeft nu medicijnen voor als ze bijvoorbeeld uit eten gaat. Even dachten we dat Ankie bovendien overgevoelig was voor gluten. Dat wordt behandeld met een heel ingrijpend dieet. Uiteindelijk bleek dat gluten gelukkig toch geen probleem voor Ankie zijn. Ik gaf haar adviezen voor de lactose-intolerantie en over wat je beter wel of niet kunt eten bij een prikkelbare darm. Vooral voldoende drinken en voldoende vezelrijke voeding zijn hierbij belangrijk. Met mijn adviezen kon ze zelf aan de slag. Wilt u bijdragen aan verder onderzoek naar psychische aandoeningen? Kijk op en wordt donateur. De diëtiste Wat is PDS? Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) wordt ook wel spastische dikke darm of Irritable Bowel Syndrome genoemd. Het is de meest voorkomende chronische darmstoornis; 5 tot 20 procent van de Nederlandse bevolking heeft er last van. Vrouwen hebben tweemaal zo vaak PDS als mannen. Kenmerken: zeurende, krampende of stekende pijn op vaak verschillende plekken in de buik. De pijn kan zeer hevig zijn. Soms vermindert die pijn na de stoelgang of neemt juist toe na een maaltijd. Maanden van klachten kunnen worden afgewisseld met klachtenvrije perioden. PDS kan onder meer veroorzaakt worden door darminfecties, voedingsfactoren, bewegingsstoornissen van de darm en/of psychische factoren zoals stress. Op de site van de Maag Lever Darm Stichting (www.mlds.nl) vindt u onder Ziekten veel informatie over PDS. 20 gezond idee

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P PDS in relatie tot anderen 2 PDS in relatie tot anderen Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is één van de symptomen

Nadere informatie

Kanker. Inhoud. Inleiding. Wat is kanker? Inleiding

Kanker. Inhoud. Inleiding. Wat is kanker? Inleiding Kanker Inhoud Inleiding Inleiding Wat is kanker? Soorten kanker In het kinderziekenhuis Wat kan je doen tegen kanker? Afsluiting Bronvermelding Ik houd mijn werkstuk over kanker, omdat het mij een moeilijk

Nadere informatie

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het Hartfalen Wat is het en hoe herken je het Hartfalen, onbekend en onderschat Hartfalen is de grote onbekende onder de hartziekten. Hartfalen klinkt misschien bekend in de oren. Het woord doet denken aan

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Deze folder is bedoeld voor patiënten met een natrium en/of vochtbeperkt dieet waarbij ondervoeding

Nadere informatie

van beugel tot burn-out

van beugel tot burn-out vier kant reeks van beugel tot burn-out 20 verhalen over gezondheid Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Oren Je ziet op straat vaak mensen met een koptelefoontje in hun oren. Ze luisteren bijvoorbeeld naar

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Diabetes type 2 en erfelijkheid

Diabetes type 2 en erfelijkheid Diabetes type 2 en erfelijkheid Diabetes type 2 in uw familie? Wie in uw familie Iedereen kan diabetes type 2 krijgen. Diabetes type 2 wordt ook wel ouderdomsdiabetes (of ouderdomssuiker) genoemd. Dat

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie ggz voor doven & slechthorenden Schizofrenie Leven in een andere wereld Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie Herkent u dit? Denkt u wel eens dingen te zien

Nadere informatie

PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING

PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING 563 Inleiding In deze folder wordt uitgelegd hoe u zich door goede voeding en beweging optimaal kunt voorbereiden op uw operatie en uw ziekte. Wanneer u, voorafgaand

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

Sportief bewegen na kanker. Kanker

Sportief bewegen na kanker. Kanker Sportief bewegen na kanker Kanker Sportief bewegen na kanker...................................... Bewegen: goed en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de gezondheid en is nog

Nadere informatie

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen GRIEPVACCINATIE 2012 De griepprik zal dit jaar op woensdag 14 november worden gegeven, tussen 15 en 18 uur. Mensen die ervoor in aanmerking komen krijgen ongeveer 2 weken van tevoren een uitnodiging toegestuurd.

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Wat kunt u zelf doen? mca.nl Inhoudsopgave Patiëntveiligheidskaart 3 Gebruiksaanwijzing 3 Bereid uw ziekenhuisopname voor 4 Laat u ook uw naasten de brochure

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Een goede behandeling. begint bij de juiste diagnose. Gewichtstoename is te vergelijken met koorts

Een goede behandeling. begint bij de juiste diagnose. Gewichtstoename is te vergelijken met koorts Een goede behandeling begint bij de juiste diagnose U zou heel raar staan te kijken als u bij uw huisarts binnenkwam en uw arts zei, nog voor u ging zitten: U krijgt van mij een ontstekingsremmer, zonder

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

CT scan (Computer Tomografi e) van de buik bij kinderen en jong volwassenen

CT scan (Computer Tomografi e) van de buik bij kinderen en jong volwassenen CT scan (Computer Tomografi e) van de buik bij kinderen en jong volwassenen Voor het maken van een CT-scan van de buik verwachten wij uw kind op dag om uur. CT-scan van de buik bij kinderen en jong volwassenen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Ct-scan van het hart. Kijken naar het hart. Ct-scan van het hart

Ct-scan van het hart. Kijken naar het hart. Ct-scan van het hart Ct-scan van het hart Kijken naar het hart Ct-scan van het hart Inleiding 3 Ct-scan 3 Ct-hart 4 Voorbereiding 4 Het Ct-scan onderzoek 5 Na de scan 5 Patiënten met diabetes 5 Medicijnen 6 Risico s 6 Na het

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Waarom deze informatie? 2 Gebruiksaanwijzing 3 Cartoon 1 bereid uw ziekenhuisopname

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Inleiding U heeft een hartkatheterisatie van de kransslagader ondergaan (coronair angiografie) dit is een onderzoek van de kransslagaders of de grote lichaamsslagader.

Nadere informatie

SLIM een revolutionaire visie

SLIM een revolutionaire visie SLIM een revolutionaire visie Heeft u er wel eens aan gedacht dat uw gewichtstoename niets met te veel eten of te weinig beweging te maken hoeft te hebben? Dat klinkt misschien vreemd, maar recent wetenschappelijk

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is.

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Roken Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Inleiding In restaurants,wijkcentra,kantines van sporthallen en op het werk roken

Nadere informatie

Op bezoek. bij Sam op de Intensive Care

Op bezoek. bij Sam op de Intensive Care Op bezoek S bij Sam op de Intensive Care Hoi, ik ben Sam en ik lig op de Intensive Care S Ik heb een fotoboekje gemaakt. Zo kun je alvast zien waar ik ben en wat iedereen op de afdeling doet. Natuurlijk

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep)

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Eigendom van Naam Adres Plaats Telefoonnummer Bij verlies wordt de vinder vriendelijk verzocht contact op te

Nadere informatie

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen H.40001.0915 Zorg voor kwetsbare ouderen 2 Inleiding Uw naaste is opgenomen in het ziekenhuis. Een oudere patiënt is kwetsbaar als er sprake is van een wankel evenwicht in de gezondheid en het dagelijks

Nadere informatie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie Onco-Move Bewegen tijdens chemotherapie Introductie De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Behandeling maculadegeneratie

Behandeling maculadegeneratie Een echte behandeling die de oorzaak van maculadegeneratie (MD) aanpakt, is er helaas niet. De behandeling is erop gericht om het ziekteproces stabiel te krijgen. Door uw leefgewoonten aan te passen, kunnen

Nadere informatie

Cardiologie Na een dotterbehandeling

Cardiologie Na een dotterbehandeling Cardiologie Na een dotterbehandeling Inleiding U heeft een dotterbehandeling (P.T.C.A. = Percutane Transluminale Coronaire Angioplastiek) ondergaan. Er kunnen thuis nog vragen ontstaan en mogelijk kunnen

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

Dikke darm kanker is een veelvoorkomende vorm van kanker. Enkele feiten op een rij:

Dikke darm kanker is een veelvoorkomende vorm van kanker. Enkele feiten op een rij: COLOgen-Test Dikke darmkanker Prof Dr. B. Weber Laboratoires Réunis Risico s in kaart De COLOgen test biedt u de mogelijkheid uw persoonlijk risico en predispositie op dikke darmkanker te bepalen. In deze

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Prima vertering graanproducten Vezelrijk, bevordert de stoelgang Vermindert opgeblazen gevoel na de maaltijd Iemand met coeliakie kan absoluut

Nadere informatie

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

Zorg bij maagklachten en misselijkheid Zorg bij maagklachten en misselijkheid Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 5 Voorkomen van maagklachten 6 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

7 EASY TIPS TO BLOW OFF FAT FREE REPORT

7 EASY TIPS TO BLOW OFF FAT FREE REPORT 7 EASY TIPS TO BLOW OFF FAT FREE REPORT In dit gratis rapport praten we over zeven makkelijke voeding tips voor maximale vet vetbranding. De meeste vragen gaan altijd over wat ze niet mogen eten. Maar

Nadere informatie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie 00 Navelbreuk operatie bij kinderen poli Chirurgie 1 Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een navelbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen:

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen: Methotrexaat Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met Methotrexaat in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darmen (ziekte

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding. Informatie voor de ondervoede patiënt

Ziek zijn en voeding. Informatie voor de ondervoede patiënt Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt Deze folder is bedoeld voor patiënten en familieleden van patiënten waarbij ondervoeding is geconstateerd. Het doel is u schriftelijk te informeren

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

Rughernia (behandeling door de huisarts)

Rughernia (behandeling door de huisarts) Rughernia (behandeling door de huisarts) Wat is hernia? Hernia betekent letterlijk breuk. Een hernia nuclei pulposi (kortweg HNP) komt voor in de wervelkolom en bestaat uit een scheur in de achterkant

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

prednison bij darmziekten

prednison bij darmziekten patiënteninformatie prednison bij darmziekten Uw maag-darm-leverarts heeft u prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of auto-immuun hepatitis. Om dit medicijn

Nadere informatie

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Gezond gewicht Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Overgewicht 3 Oorzaken 4 Gezond gewicht 4 Tailleomvang 5 Voorkomen van overgewicht 6 Wat kun je

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek.

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek. 6Thioguanine of 6TG 6THIOGUANINE OF 6TG Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het middel 6 Thioguanine of 6TG. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten 1 Van uw MDL-arts heeft u te horen gekregen dat u een (functionele) dyspepsie heeft. Om te begrijpen wat deze term precies inhoud en hoe hiermee om te

Nadere informatie

Logboek Polikliniek hartfalen

Logboek Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Algemene informatie. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis - Kom uit het bed -

Algemene informatie. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis - Kom uit het bed - Algemene informatie Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis - Kom uit het bed - 1 U zult misschien wel schrikken als u leest dat drie maanden na ontslag ongeveer 30% van de ouderen die behandeld

Nadere informatie

Trombose. Een klein bloedpropje met (soms) grote gevolgen

Trombose. Een klein bloedpropje met (soms) grote gevolgen Trombose Een klein bloedpropje met (soms) grote gevolgen Bijna een op de twee Nederlanders sterft direct of indirect aan de gevolgen van trombose. Sommigen krijgen trombose als gevolg van hun leefstijl,

Nadere informatie

Spreekbeurt menselijk lichaam. Door Lara Sieperda.

Spreekbeurt menselijk lichaam. Door Lara Sieperda. Spreekbeurt menselijk lichaam. Door Lara Sieperda. Inleiding. Ik hou mijn spreekbeurt over het menselijk lichaam. Omdat ik later kinderarts wil worden en ik het heel interessant vind. Ons lichaam. Het

Nadere informatie

Leefregels na operatie aan verwijde slagader via de buik (AAA)

Leefregels na operatie aan verwijde slagader via de buik (AAA) Leefregels na operatie aan verwijde slagader via de buik (AAA) Inleiding U heeft een operatie ondergaan aan een verwijding van de buikslagader. Hierdoor heeft u een buikwond die tijd nodig heeft om te

Nadere informatie

Duizeligheid. Havenziekenhuis

Duizeligheid. Havenziekenhuis Duizeligheid In deze folder leest u wat duizeligheid precies inhoudt. De oorzaken van duizeligheid worden beschreven. En u kunt lezen hoe duizeligheid in het ziekenhuis wordt onderzocht. Tenslotte wordt

Nadere informatie

Diabetes: zo zit dat. Iedere dag krijgen 200 Nederlanders diabetes. Wat is het? Hoe herkent u het? Is het te genezen?

Diabetes: zo zit dat. Iedere dag krijgen 200 Nederlanders diabetes. Wat is het? Hoe herkent u het? Is het te genezen? Diabetes: zo zit dat Veelgestelde vragen en antwoorden Iedere dag krijgen 200 Nederlanders diabetes Wat is het? Hoe herkent u het? Is het te genezen? Wat is diabetes? Diabetes type 1, diabetes type 2 de

Nadere informatie

Infoblad. Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt

Infoblad. Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt Soms krijgen ouders tijdens de zwangerschap te horen dat hun kind een aandoening heeft. Dan volgt een moeilijke keuze: laat je het kind komen of breek

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ KANKER 17041

BEWEGEN BIJ KANKER 17041 BEWEGEN BIJ KANKER 17041 Inleiding De ziekte kanker, maar ook de behandeling, zoals chemotherapie, operatie, bestraling en hormonale therapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Adviezen na een hartoperatie

Adviezen na een hartoperatie Adviezen na een hartoperatie Informatie voor patiënten F0852-1150 januari 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

CT-scan van de kransslagaders. CT- coronairen

CT-scan van de kransslagaders. CT- coronairen CT-scan van de kransslagaders CT- coronairen U bent door uw behandelend cardioloog verwezen voor een CT-scan (computer tomografiescan) van het hart. In deze folder informeren wij u zoveel mogelijk over

Nadere informatie

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen Diabetes en uw apotheek Als bij u diabetes is vastgesteld, dan kunt u natuurlijk terecht bij uw apotheek. Het apotheekteam zorgt ervoor dat u: Op tijd het juiste medicijn krijgt. Medicijnen krijgt die

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Maagklachten en misselijkheid Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer arts raadplegen 5 Voorkomen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Logboek. Polikliniek hartfalen

Logboek. Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na Fiche 1: chirurgie Soms is het nodig om een tumor weg te halen. Dat gebeurt tijdens een operatie. De dokter die deze operatie uitvoert, heet een chirurg. De dokter haalt de hele tumor, of het grootste

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

'Je kunt veel zelf doen om ziektes te vermijden'

'Je kunt veel zelf doen om ziektes te vermijden' Kees Schotsman en Luuk Simons over het Health Coach Programma: 'Je kunt veel zelf doen om ziektes te vermijden' Fitte medewerlzers die lekker in hun vel zitten, zowel op het werk als privé. Dat is het

Nadere informatie

Anorexia. Inleiding. Wat betekent Anorexia Nervosa nu eigenlijk?

Anorexia. Inleiding. Wat betekent Anorexia Nervosa nu eigenlijk? Anorexia Inleiding Ik hou mijn spreekbeurt over Anorexia nervosa. Anorexia is een ernstige ziekte waarbij degene die het heeft zichzelf min of meer uithongert. Deze patiënten zijn dan ook extreem mager.

Nadere informatie

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s

Babylichaamstaal. Van te vroeg geboren baby s Babylichaamstaal Van te vroeg geboren baby s Inleiding Voor een pasgeboren baby is lichaamstaal de eerste en enige manier om te vertellen wat hij wel of niet prettig vindt. Omdat hij nog niet kan praten,

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie