MAG TREND: PUUR ETEN EINDELIJK EEN ECHTE EIERBALLENTEST TIPS TEGEN TENTAMENSTRESS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MAG TREND: PUUR ETEN EINDELIJK EEN ECHTE EIERBALLENTEST TIPS TEGEN TENTAMENSTRESS"

Transcriptie

1 HANZE MAG TREND: PUUR ETEN TIPS TEGEN TENTAMENSTRESS EINDELIJK EEN ECHTE EIERBALLENTEST 7 3 juni e jaargang redactioneel onafhankelijk magazine van de hanzehogeschool groningen

2 WIN! Ben je student in Groningen en gek op fotograferen? Win een professionele CANON SPIEGELREFLEX CAMERA met jouw beste foto van Groningen! Join de HanzeMag Photo Battle groep op facebook, lees de instructies en post je beste foto van Groningen! Iedere week is er een nieuwe categorie: nachtleven, typisch Gronings, etc aan het einde van de week worden de tien foto s met de meeste likes voorgelegd aan twee fotografen. Zij kiezen uiteindelijk een top-3, de nummer 1 wordt weekwinnaar en krijgt een workshop fotografie cadeau! Eind juni zal de jury uit de twintig meest gelikete foto s van alle categorieën de allerbeste kiezen. De maker van die foto krijgt de Canon EOS 100D!

3 INHOUD DE GROTE GRONINGER EIERBALLENTEST 6 BEWUST EN PUUR ETEN IN GRONINGEN SLAAPTEKORT: SNURKEN TIJDENS DE LES 28 ENGLISH IS ADVANCING IN DUTCH UNIVERSITIES 12 2int

4 BIJ DE LES 4 STUDENTENSTATUUT Als ik één ding heb geleerd gedurende mijn opleiding HBO-Rechten, is dat je moet weten wat de regels zijn. Als je weet wat je rechten en plichten zijn, kom je niet voor vervelende verrassingen te staan. Het is ook zo dat de regels bekend moeten zijn bij degenen op wie ze van toepassing zijn. Als de Hanzehogeschool verwacht dat studenten afweten van het bestaan van het studentenstatuut, moet zij dit kenbaar maken aan de studenten. Ik vraag me echter af hoeveel studenten buiten het handjevol dat te maken heeft gehad met examencommissies, weten dat het statuut überhaupt bestaat. Ik heb het idee dat dat die groep heel klein is. Ik maakte kennis met het document gedurende mijn tijd bij de Hanzerechtswinkel. Daarvoor wist ik niet van het bestaan af, terwijl ik HBO-Rechten studeer. Als je docenten ernaar vraagt, krijg je vast en zeker het antwoord: Dit is allemaal verteld tijdens de introductie. Maar gedurende die eerste week van de opleiding, waarin je informatie krijgt over bijna alles wat je zou kunnen moeten weten, blijft er waarschijnlijk heel weinig hangen. Ik acht de kans zelfs groot dat veel studenten zullen zeggen dat dat hele studentenstatuut nooit ter sprake is gekomen. En dat terwijl het zo belangrijk is. Als studenten in de problemen komen, om wat voor reden ook, en vervolgens terechtkomen bij de examencommissie van hun school, volgt de commissie het protocol van het studentenstatuut. Als een student daarvan niet op de hoogte is, kan dit heel vervelend uitpakken. Denk aan de meldplicht van een onvoorziene omstandigheid: als je te laat meldt dat er zich een onvoorziene omstandigheid voordeed (bijvoorbeeld het overlijden van een familielid waardoor je een tentamen mist), dan kan de examencommissie besluiten er geen rekening mee te houden. Het studentenstatuut wordt pas écht kenbaar gemaakt aan de student in een brief met een vervelende boodschap: bijvoorbeeld als hij een BSA aan zijn broek heeft hangen. Dat is bijna te laat. Ik verzoek de deans dan ook om het studentenstatuut kenbaar te maken. Immers, wie kennis heeft, is voorbereid. HABON ABDULAHI GEEN REDEN VOOR PANIEK Voorlichting is een kwestie van de waarheid vertellen. De overheid is er wettelijk toe verplicht en in de praktijk is het verreweg de beste aanpak. MH17- voorlichter Jean Fransman spreekt zonder omwegen over crisiscommunicatie. Teamleider Rose Kempen schiet vol. Laatst sprak ik de moeder van Eline weer. Rose wendt haar gezicht even van de zaal af, herpakt zich: ook deze keer benadrukte ze hoe blij ze was met de manier waarop de overheid met de nabestaanden omging. En dat is niet in de laatste plaats te danken aan Jean. Daarom nogmaals een groot applaus. Jean Fransman is lid van het Nationaal Crisiscentrum (NCC) dat verantwoordelijk was (en is) voor de voorlichting over wat bekend staat als de ramp met de MH17. Eline Vrancks, tweedejaars Communicatie & Media aan de Hanzehogeschool, was één van de 298 inzittenden van het passagiersvliegtuig dat op 17 juli 2014 boven Oekraïne uit de lucht werd geschoten. Fransman, plaatsvervangend hoofd Persvoorlichting op het ministerie van Justitie, was thuis toen hij het te horen kreeg. Vakantietijd, een vliegtuig opgestegen van Schiphol, bestemming Kuala Lumpur. Zo n reis had ik zelf ook eens gemaakt. Ik wist meteen dat er veel Nederlandse slachtoffers zouden kunnen zijn. Binnen een uur was het voorlichtingsteam van het NCC paraat. Het is één van de lessen voor de bijna honderd studenten van het Instituut voor Communicatie, Media & IT die op 20 mei aan Fransmans lippen hangen: zorg voor een kernteam dat direct in actie komt als er zich een crisis voordoet. De meeste andere tips die Fransman uitserveert schitteren van eenvoud: voorlichting is gewoon de waarheid vertellen. Het eerste doel van voorlichting is, zo staat het in de wet, het informeren van de bevolking. Dat is bij een crisis altijd urgent, de burgers en media willen weten wat er aan de hand is. Het is belangrijk om in de gaten te houden welke vragen er leven. Als er op sociale media een onzintheorie rondgaat, Boudewijn Otten dan kan de minister laten weten dat dat verhaal nonsens is. Of ze de minister geloven is een tweede, maar iedereen weet dat hij op de hoogte is. De buitenwereld naar binnen halen, noemt Fransman dat. Crisisteams vergeten dat vaak: ze trekken zich terug in een geblindeerde vergaderzaal om te bepalen wat ze de buitenwereld willen vertellen. Maar het is juist essentieel om erachter te komen welke vragen er in de buitenwereld leven. Sluit ramen en deuren en zet uw radio of tv aan. Deze oproep klinkt standaard bij calamiteiten in Nederland. Het is de simpelste wijze waarop de overheid schade probeert te beperken, en ook dat is een wettelijke plicht. Daarna is het voor een crisisteam zaak om zoveel mogelijk informatie in te winnen, en bij een ramp als die met de MH17 is dat niet heel moeilijk. Iedereen wil helpen. Ook de pers. Als je een journalist vraagt om even te wachten met een publicatie totdat we de familie hebben ingelicht, doet-ie dat. Ik heb nooit anders meegemaakt. Je moet hem dan wel goed op de hoogte houden. Dat doet het Nationale Crisiscentrum sowieso met beleid. Als we nieuws te melden hadden over de MH17, belden we alle media precies tegelijk op. Als je de één eerder opbelt dan de ander, krijg je gedoe. Dan creëer je onrust en tast je je betrouwbaarheid aan. Foutieve informatie doet dat ook. Bij de MH17-ramp ging Frans Timmermans in de fout. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken stelde in een praatprogramma op de late avond dat een passagier de tijd had gehad om een zuurstofkapje voor z n mond te doen. Die uitspraak koppelde het crisisteam meteen aan wat vanaf het begin de kern van de voorlichting was: weten de nabestaanden dit? Het antwoord was nee. En bovendien was Timmermans bewering onjuist. Dat hebben we de nabestaanden nog diezelfde nacht laten weten. Heel slim ging dat: de nabestaanden kregen een sms je met de boodschap dat er nieuws stond op een alleen voor nabestaanden toegankelijke website. De ochtend erop verontschuldigde de minister zich publiekelijk. Geen reden voor paniek. Jean Fransman is de juiste man op de juiste plaats. En het Nationale Crisiscentrum is overal op voorbereid. Nee, toch niet. Marten Duit, van KIC (de studievereniging die Fransman naar Groningen haalde), vraagt: Wat doen jullie als er twee crises tegelijk plaatsvinden? Fransman schrikt. Nee, toch... maar dit is wel een hele goede vraag, hoor.

5 Foto: Luuk Steemers 5

6 6

7 DE GROTE GRONINGER EIERBALLENTEST Het geheim van de Groningse eierbal. Waar komt deze snackspecialiteit vandaan? Wat maakt het zo typisch Gronings? Redacteur Teo Lazarov, fotograaf Jasper Bolderdijk en eierbaldeskundige Richard Postma gingen op zoek naar de lekkerste eierbal van Groningen. Teodor Lazarov Foto s: Jasper Bolderdijk 7

8 Teo, ik heb mijn voet zwaar gekneusd. Sorry, ik kan niet mee op eierballenjacht. Richard Postma, eierbaldeskundige en student aan de Popacademie, klinkt teleurgesteld. Uitstellen? Nee, ik kan de komende vier weken m n huis niet uit. Zonder Richard valt onze zoektocht in duigen en dat mag niet gebeuren. Het besluit is daarom snel genomen. We halen eierballen bij vijf verschillende cafetaria s in de Stad en nemen ze mee naar Richards huis om ze daar vakkundig te proeven. Vooronderzoek brengt ons bij de volgende vijf cafetaria s: De Kroon in Paddepoel, De Koning aan de Bedumerweg, De Kapteyn in de Korrewegwijk, De Hoek in het centrum en Friet van Piet in de Oosterpoortwijk. Het is zaterdagavond en het regent om het kwartier. Na lange wachtrijen komen we uiteindelijk doorweekt bij onze eindbestemming aan. Gastheer Richard laat ons hinkelend binnen. We besluiten om alle ballen in volgorde van ophalen te testen. Zo zijn alle snacks even koud en dus gelijk. Voordat we beginnen, benoemen we zes categorieën waarop we het oordeel over de eierbal zullen vellen: substantie, dichtheid, het ei, crunch, smaak en prijs. Kijk, de substantie is de ragout die om het ei zit. De dichtheid is hoe de ragout zich verhoudt tot de rest van de eierbal, legt Richard uit. Hij heeft zijn sporen als eierbaldeskundige verdiend. Tot voor kort woonde deze expert in Casa del Eierbal, waar menig buitenlander is onderworpen aan de genietingen van deze streeksnack. Bovendien was Richard tijdens Eurosonic 2014 in de 3voor12 Talkshow te bezichtigen als kenner op dit gebied. De eierbal heeft zijn roots in Indonesië, vertelt hij. Dat staat onomstotelijk vast. Maar hoe het product precies in Groningen terecht is gekomen, is een mysterie. In 1951 introduceerde een man met de naam Sloots de eierbal in Groningen. Sloots recept is door de producent van Aaierbaln overgenomen. Ze hebben de originele receptuur ietwat gewijzigd om de lekkernij, want dat is het, langer houdbaar te maken. Echt Gronings is de eierbal niet (zo treft men de koning der snacks in menig automatiek in Venlo aan, maar daar staat de bal bekend onder de naam frietei). Tijd om te beginnen. Recept voor vier doe-het-zelf-eierballen 50 gram boter; 60 gram bloem; halve liter koude (kippen)bouillon; peper; kerrie; 1 eetlepel peterselie; 4 hardgekookte eieren, gepeld; 1 ei, losgeklopt; paneermeel. Smelt de boter, voeg de tarwebloem toe en roer door tot het een bal wordt. Laat de bal al roerende een paar minuten garen op laag vuur. Roer beetje bij beetje de koude bouillon er door, maar laat het geheel niet te dun worden. Voeg naar smaak peper, ietsje nootmuskaat en kerrie toe. Voeg de peterselie toe en laat de ragout afkoelen op een natgemaakt bord. Verdeel de dikke ragoutvulling in vieren en duw met vochtige handen de hardgekookte eieren erin. Zorg dat de naadjes goed sluiten. Wentel de ballen eerst door paneermeel, vervolgens door losgeklopt ei en tot slot nog een keer door paneermeel. Bak ze in hete frituurolie. Bron: Hermus en Zandstra, culinaire gidsen van Dagblad van het Noorden DE KROON Paddepoel Vakkundig snijdt Richard de eerste eierbal in tweeën. Een perfect gouden ei komt tevoorschijn. De ragout vertoont echter gaten. Hieraan zie je dat het zelfgemaakt is. Richard wijst naar de gaatjes. Ik ga nu de dichtheidstest doen. Voordat we doorgronden wat hij bedoelt, pakt onze expert een helft en begint te schudden. Heel goed. Het ei blijft er mooi in zitten. Over de smaak zijn we het allemaal eens: heerlijk en verfijnd. Gemiddeld: 7,53 DE KONING Bedumerweg 8 Cafetaria De Koning staat hoog aangeschreven in Groningen. Het familiebedrijf maakt alles zelf en is bovendien (of moeten we zeggen: nochtans) de goedkoopste van de vijf. Dit keer heeft fotograaf Jasper de eer z n bal als eerste door te snijden. Richard: Zie je dat? Het ei is te klein en er zit te veel ragout omheen. Weet je wat er dan gebeurd? Dit! Hij neemt een flinke hap uit zijn nog hele eierbal. Het ei verschuift in de ragout en vliegt bijna door de korst. Jammer, zuchten we gedrieën. De smaak is wel heel goed en blijft lang hangen. Biertje erbij? Ja, graag. Gemiddelde: 7,36

9 DE KAPTEYN Korrewegwijk Zo, wat een kanonskogel, Jasper heeft de volgende bal in zijn hand. Man, wat een vet!, sombert Richard. Mijn handen glinsteren helemaal. De binnenkant van de bal is een gladde vettige massa. Bovendien is geen van de drie eieren in onze ballen consistent gekookt. Jasper: Die van mij lijkt prima, maar als ik naar die van jullie kijk Hij schudt zijn hoofd. Van crunch is trouwens geen sprake. Gemiddeld: 5,97 DE HOEK Centrum Hiervan heb ik hoge verwachtingen, roept Richard wanneer we bal nummer vier tevoorschijn halen. De Hoek heeft een strakke, kleine bal. Jasper: Volgens mij kun je hier prima in happen zonder dat het ei verschuift. Richard probeert het uit, inderdaad geen schuifei. Perfect! Alle eieren zijn even goed gekookt, de ragout is wat vlak, maar nog steeds goed in de ondersteuning van het ei. Deze bal is niet zelfgemaakt, maar komt uit de fabriek, zo hebben we ons laten vertellen. Richard: Het klinkt wat zuur tegenover de handgemaakte ballen, maar dit is wel erg goed. Goede crunch, goed ei, beetje weinig ragout. Gemiddeld: 7,66 FRIET VAN PIET Oosterpoortwijk Na drie kwartier rust te hebben genomen, beginnen we met lichte tegenzin aan eierbal nummer vijf. Voor de laatste keer snijden we de snack doormidden. Perfect gekookt gouden eigeel blinkt ons in de ogen. Volgens mij het beste ei tot nu toe, zegt Jasper. Ziet er goed uit, beaamt Richard. Weet je zeker dat dit een fabrieksbal is? Hij wijst naar de vrij dikke laag ragout. Wij knikken, het meisje bij de cafetaria had gezegd dat het er één van Aaierbaln is. Na de eerste hap kijken we elkaar aan. Zo! Deze is echt goed in balans. Niet vlak en niet te overheersend. Het blijft echter bij één hap, want we zitten misselijkmakend vol. Maar het oordeel is unaniem: we hebben een winnaar. Gemiddeld: 8,44 9

10 FOODBLOGGERS: JE BENT WAT JE #EET Jolien de Vries 10 Een vette hap of een healthy quinoasalade? Dankzij foodbloggers weten we precies wat onze omgeving dagelijks naar binnen werkt. Eke: Je hoeft niet naar een massagesalon om lekker verwend te worden. Er zijn veel mensen die kritiek uiten op het constant plaatsen van foodfoto s, maar ik vind het mooie rijkdom, zegt de Groningse foodblogger Wilbert van de Kamp. Waar zo n vijftig jaar geleden in veel Nederlandse huishoudens de maaltijd pas kon beginnen na een gezamenlijk uitgesproken amen, moet men tegenwoordig wachten met aanvallen totdat de volgers op sociale media op de hoogte zijn gesteld van het zorgvuldig in beeld gebrachte gerecht. Social media zijn anno 2015 dé manier om eten met zoveel mogelijk mensen te delen (niet letterlijk, natuurlijk). Al eet je in je uppie, door het plaatsen en reageren op foodfoto s is eten een sociale gebeurtenis. Voor Wilbert is een belangrijke functie van eten dat het mensen verbindt. Door social media wordt de kring groter: je hebt niet alleen contact met tafelgenoten, maar je kunt ook de boer en de visser die voor het eten zorgden leren kennen. Genieten is voor Wilbert het hoofddoel, pas daarna volgt gezondheid. Het is belangrijk om bewust met voeding bezig te zijn, als je dat doet komt gezondheid er vanzelf bij. #HEALTHY Gezondheid heeft voor veel bloggers een hoge prioriteit. De Groningse Marleen Bosmann van Foodilove bijvoorbeeld is een enorme foodfan, health- en sportfreak. Als ze niet in de keuken staat, is ze wel te vinden in de sportschool. Marleen wil haar

11 Wie? Marleen Bosmann Hashtag: #foodilove (Mijn motto is: keep it simple and make your life more fun!) Volgen / Dit Blueberry Bananenbrood is suiker-, gluten- en lactosevrij. Volgens Marleen Bosmann een absolute aanrader als ontbijt of bij een kop thee. Gezonde lekkernijen als dit doen het altijd goed op haar blog. Mijn lezers houden vooral van bakken. Wie? Eke Bosman Hashtag: #powerfood (Powerfood moet een andere betekenis krijgen: vet is power!) Volgen De burger van Vrouw met de Baard: mijn god, wat simpel en tegelijkertijd o, zo lekker. Wie had ooit gedacht dat een vleugje citroengras in de ketchup een unieke combinatie is? Soms hoef je gewoon niet naar een massagesalon om lekker verwend te worden. Wie? Wilbert van de Kamp Hashtag: #hashtag (Ik vind hashtags redelijk debiel onder foodbloggers) Volgen / Mijn favoriet: Melanzane alla parmigiana. Supervet, veel kaas, supervolle samensmelting van aubergine, tomaat, ei, basilicum en parmezaanse kaas. Aubergine bakken in veel olie, ei koken, saus maken van tomaten. En dan maar laagjes maken, en daarna nog 20 minuten in de oven op 220 graden. Lekkerder wordt het niet. (Foto: Amanda Drost) volgers dagelijks inspireren voor een fitte, gezonde en trendy lifestyle. I love no nonsense en maak vaak gezonde, lekkere en makkelijke recepten. Ze snoept wel eens een chocoladereep of patatje, zolang het maar binnen haar caloriebehoefte past. Ik heb zelf een doel voor ogen en dat wil ik bereiken. Ongeacht wat de mensen in mijn omgeving ervan vinden. Op haar blog zijn vooral gerechten te vinden onder de hashtag healthy: veel groenten, fruit en natuurlijke producten vol nuttige voedingsstoffen. Geen vette hap te bekennen. Dat is wel anders op de instagram-account van Snackspert Eke Bosman. Een jaar geleden begon hij als grap het account waarop hij beoordelingen zet van snacks. Op de middelbare school stond ik al bekend als snacker. Toen vorig jaar een paar vrienden me aanmoedigden een instagram-account te beginnen, dacht ik: waarom niet? In korte tijd kreeg Eke veel positieve reacties en werd zijn account opgemerkt door onder andere Het Parool en Man Bijt Hond. #GUILTYPLEASURE In het begin recenseerde Eke vooral, maar in de loop der tijd formuleerde hij ook een boodschap voor zijn volgers. Ik wil laten zien dat je eten niet te serieus moet nemen. Luister naar je lichaam en niet te veel naar andere mensen. Het valt niet af te lezen aan de overvloed aan snacks op Snackspert, maar Eke eet over het algemeen gezond: eens in de drie tot vier dagen een snack en de rest van de week veel groenten en fruit. Ik heb zelfs weleens quinoa gegeten. Maar zonder grappen, snacks zijn een guilty pleasure. Ik wil vooral laten zien dat het niet erg is om af en toe te zondigen. Eén van de lekkerste snacks van de laatste tijd vindt hij de pizzaquiche (formaat quiche, vulling pizza), gewoon uit de diepvries bij de supermarkt. Dat was een verrassing, maar hij smaakt ontzettend goed, echt een aanrader! Eke vindt het zonde dat de focus in de media vaak ligt op (extreem) gezond eten. Door Snackspert ben ik er bozer op geworden. Ik kreeg zoveel reacties van mensen die zeiden: Eindelijk iemand die ervoor uitkomt dat hij snackt. Sommige bloggers gaan wat hem betreft te ver met gezond eten. Waar haal je dan je plezier uit? Ik denk dat sommigen van hen ongelukkig zijn en dat compenseren door bizar goed te eten. Maar als je blij wordt van McDonald s is dat toch ook mooi? Foodie Marleen zul je in ieder geval niet dagelijks bij de McDrive aantreffen. Sommige mensen kunnen vast gelukkig zijn bij de McDonald s maar de vraag is wat je allemaal binnenkrijgt. Als je daar structureel eet moet je niet zeuren dat je een dikke kont hebt, zegt ze met een knipoog. Volgens blogger Wilbert van de Kamp bestaat er nog wel eens een verkeerd beeld van wat gezond is. Als je een Rens Kroes in haar ondergoed dansend een kom geitenyoghurt naar binnen ziet lepelen, krijg je geen realistisch beeld van gezond eten. #TEDOMOMTEPOEPEN Foodbloggers moeten zich volgens Wilbert bewust zijn van de invloed die ze hebben. Veel bloggers laten zich voor het karretje spannen van de voedselindustrie. Dat is dom en gevaarlijk, zeker als ze veel volgers hebben. Als dieptepunt van deze commerciële invloed noemt hij de VultipChallenge. Dit is een campagne waarbij bloggers originele vullingen voor Bugles (chips in de vorm van kleine hoorntjes) moeten bedenken en deze op hun blog moeten posten. Je bent toch te dom om te poepen als je je daarvoor leent, zeker als je weet hoe weinig geld je ervoor krijgt. Ik snap echt wel dat het lastig is om je geld te verdienen met een blog, maar dat is niet de manier om tot succes te komen. Marleen denkt dat bloggers juist door deze gesponsorde berichten van hun hobby hun werk kunnen maken. Zelf staat ze open voor gesponsorde producten als deze binnen haar visie passen. Ook Snackspert staat niet negatief tegenover gesponsorde snacks. Het is nog niet voorgekomen, maar zo lang ik er eerlijk over kan zijn en het mag afkraken, doe ik t. Ik ga alleen niet alles aannemen. Als het een vegaburger is, zeg ik: Fuck you. 11

12 BEWUST ETEN: HAVER- OF AMANDELMELK? Teodor Lazarov Foto s: Pepijn van den Broeke 12 Ze schieten als champignons uit de paardenpoep: eettentjes die gezond en puur voedsel hoog in het vaandel dragen. Teodor bezocht een aantal van deze lunchrooms en sprak met voedseltrendwatcher Saskia Jonker. Het aantal restaurantjes, lunchrooms en eetcafés die zich met bewust eten bezighouden, is zeker toegenomen, zegt Saskia Jonker. Als recensent voor De Smaak van Stad is ze goed op de hoogte van wat zich zoal afspeelt in Groningen. Puur en gezond zijn nogal lege termen, vind ik. Want wat is gezond? Daarover veranderen we elke paar jaar van mening. Ik heb het liever over bewust eten, dat je weet waar het vandaan komt en wat er allemaal in zit. Door de vele schandalen in de voedselindustrie zijn mensen daar gespitst op. Bewust eten is volgens Saskia in opkomst, maar of het een hype genoemd kan worden weet ze niet. We zitten nu midden in die overgang. Daardoor kun je er nog niet te veel over zeggen. Maar de voedseltrendwatcher, want dat is Saskia, aarzelt niet de aankleding van die eettentjes wel als hype te bestempelen. Je drinkt nu vaak uit lege jampotjes en zit op afgedankte schoolstoeltjes. Dat is iets wat vanzelf wel overwaait. Het eten en de bereiding zijn een ander verhaal. Dat bestaat veelal uit zelfgemaakte gerechten van lokale biologische producten. Kijk, dat

13 is een manier van koken die volgens mij toekomst heeft. Bovendien is het beter en duurzaam. STR ATEGIE Gewapend met de tips van Saskia en wat vooronderzoek gaan we op pad. Ons oog is gevallen op twee lunchrooms: Anat en No 25. We willen uiteraard geen verkooppraatjes horen en besluiten daarom eerst undercover de menukaart te inspecteren, het één en ander te proberen en pas dan met het personeel in gesprek gaan. ANAT Lunchroom Anat is gelegen aan het Noorderplantsoen tegenover café De Bres. Het schattig ogende eettentje is net twee weken open. Het terras bestaat uit kleine tafeltjes gemaakt van pallets. In elke tafel is een plantenbakje verwerkt met daarin verschillende soorten tuinkruiden. Heel toepasselijk, aangezien Anat de eerste lunchroom in Groningen is die alles op plantaardige basis maakt. Op de kaart, die binnen sierlijk op de muur is uitgeschreven, staan gerechten als bloemkoolcouscous, haverbroodjes met humus en verschillende slowjuices. We gaan voor een haverbroodje humus en een slowjuice bestaande uit spinazie, paksoi, bleekselderij en limoen. Op het eerste gezicht lijken de twee sneden brood niet heel bijzonder. Schijn bedriegt. De smaakcombinatie van vijgen en humus overdondert onze smaakpupillen. Een slok slowjuice uit een jampotje verfrist en is indrukwekkend van smaak. Alles lijkt perfect in balans te zijn. Door het sap heen proeven we duidelijk alle ingrediënten, afzonderlijk van elkaar en tegelijkertijd als geheel. Dan valt ons oog op de drie verschillende soorten gebak: appelkruimeltaart, lavendelcake en chocoladecake. Betrapt! Chocoladecake zonder eieren en boter? Onmogelijk. We nemen een kop koffie en kijken besluiteloos naar de zoetigheid. Proeverijtje?, lacht de serveerster. Ja! Met wat voor melk wilt u de cappuccino? Havermelk of amandelmelk? Deze ervaring wordt met de minuut interessanter. Enkele tellen later likken we onze vingers af bij de smeuïge gebakjes en de pittig smakende koffie. Tijd om onze identiteit uit de doeken te doen. Het is nu erg druk, kom anders morgenochtend even langs terwijl ik de soepen maak, zegt eigenares Anat. Zo gezegd, zo gedaan. Deze lunchroom is de droom waarvan ik niet wist dat ik die had, vertelt Anat de volgende ochtend, terwijl ze met een groot mes de uien voor haar soep snijdt. Ik was altijd al geïnteresseerd in voeding. Vooral hoe je op gewicht kunt blijven zonder te crashen. Ze gebaart naar de keuken. Ik heb nooit de ambitie gehad om de horeca in te gaan. Na een opleiding tot natuurvoedingsdeskundige besloot Anat uiteindelijk om iets met haar passie te doen. Alles in haar lunchroom is veganistisch. Ik noem het liever plantaardig, veganistisch is zo geitenwollensokken. En de chocoladecake? Gewoon met lijnzaadolie bereid, hoezo? daadwerkelijk 180 graden om te slaan, bestellen we het broodje van de dag: varkensvlees. We krijgen een nogal klein ogend bolletje. Pas wanneer we het kapje eraf halen, presenteert zich het beleg. Daar waar we plakken beenham verwachtten, staat een portie goed gemarineerde varkenstukken op ons te wachten. Vers van het bot, grappen we. In ons vooronderzoek was deze lunchroom opgevallen door haar bijzondere missie. Number 25 wil de klant laten ervaren dat een lunch ook een culinair hoogstandje kan zijn. Dit willen ze bereiken door een spannende presentatie, maar vooral door de verassende smaken. Van de presentatie zijn we nog niet zo ondersteboven. Gewoon een broodje vlees, wel op een mooi groot bord. Wat de smaak betreft, is de verrassing des te groter. Het lijkt alsof een vage herinnering ons doet beseffen dat we echt varkensvlees proeven en niet een stuk plastic waarvan we zelf moeten invullen hoe het zou moeten smaken. De monchoubrownie met blauwe bessen bij de koffie is eveneens een wake-up-call. De combinatie van chocolade en de aardse bessensmaak doet ons hunkeren naar meer. Onmogelijk. We zitten tot de nok toe vol. Onze filosofie? Koen van de bediening neemt graag even de tijd om ons te woord te staan. We halen alles zo lokaal mogelijk. De markt is hier niet ver vandaan, dus daar doen we regelmatig inkopen. We willen het zo vers mogelijk houden. Hij wijst naar de open keuken waar een vrolijke chef behendig de gerechtjes klaarmaakt. Koen lacht: Niet alles is biologisch, maar we doen ons best. No 25 De Oude Kijk in t Jatstraat lijkt het mekka van eerlijk en bewuste lunchrooms. We krijgen No 25 in het vizier, op de hoek bij de UB, naast kapsalon Jottem. Dit eettentje is precies het tegenovergestelde van Anat. Lekker veel vlees en vis op het menu, geen sapjes uit jampotjes en normale zitbanken. Om 13

14 14

15 NIET THE QUEEN S ENGLISH, MAAR WEL EFFECTIEF Het hbo telt steeds meer Engelstalige opleidingen en sommige hogescholen verheffen het Engels zelfs tot voertaal. Dat is goed voor het onderwijs, zeggen ze, en het zorgt bovendien voor meer studenten. Bas Belleman / HOP 15

16 3,9 3,8 3,7 3,6 3,5 3,4 3,3 3,2 Oordeel HBO-studenten over opleiding Nederlandstalig Engelstalig 3,1 3,0 inhoud docenten algemene vaardigheden toetsing & beoordeling niveau aansluiting vooropleiding stimulerend samenhang didactiek begeleiding feedback HOP. Bron: Centrum voor Hoger Onderwijs Informatie Respondenten geven in de Nationale Studenten Enquête oordelen van 1 tot 5 We willen een tweetalige hogeschool worden, zegt stafdirecteur Rob Verhofstad van de Hanzehogeschool Groningen onomwonden. Tot nu toe werd Engels hoofdzakelijk gebruikt als het echt nodig was. Nu gaan we uit van verregaande tweetaligheid. Het kan nog radicaler. De NHTV Breda, die onder meer opleidingen toerisme en game development aanbiedt, streeft naar volledige Engelstaligheid. Zoetjesaan zullen de Nederlandstalige opleidingen verdwijnen. Alleen de medezeggenschap op de NHTV blijft voorlopig in het Nederlands, vertelt Wicher Meijer, hoofd van de afdeling Strategie, Educatie & Research. Dat is wettelijk zo bepaald. In Nederland zijn er bijna tweehonderd Engelstalige hbo-bacheloropleidingen en een kleine honderd Engelstalige hbo-masters. Het aantal buitenlandse studenten groeit misschien niet zo hard als aan de universiteiten, maar intussen komt zeven procent van de hbo-studenten uit het buitenland (tegen ruim twaalf procent van de universitaire studenten). CRITICI HUIVEREN Het vervult critici met huiver. Afgelopen najaar verscheen een manifest van vier docenten van de Universiteit van Amsterdam die zich zorgen maken om het niveau van onderwijs in het Engels. Zo goed zijn docenten niet in hun tweede taal, vrezen ze. In plaats van bevlogen en inspirerende sprekers worden ze, in het beste geval, adequate docenten. Dat is een onschatbaar verlies. Enne is het Nederlands soms geen volwaardige taal? Is het geen misplaatst kosmopolitisme om al je onderwijs in het Engels te geven? Laten we wel wezen, wordt er nog niet genoeg geklaagd over het Nederlands van studenten? Met allerlei taaltoetsen en bijspijkerprogramma s proberen hogescholen en universiteiten daar wanhopig iets aan te verbeteren. Dan kun je toch niet verwachten dat studenten ook nog eens in een tweede taal leren schrijven? Waar ik vandaan kom is het zeer onbeleefd om mensen te corrigeren op hun taalgebruik Misschien is zulke kritiek wel typisch Nederlands. Waar ik vandaan kom is het zeer onbeleefd om mensen te corrigeren op hun taalgebruik, zegt docent Dave van Ginhoven van de Haagse Hogeschool. In Nederland corrigeren ze je heel gauw. Je kunt letten op kleine taalfoutjes, maar je kunt soms ook denken: zo erg is het niet. Engels is de moedertaal van de uit Canada afkomstige Van Ginhoven (zijn Nederlandse achternaam dankt hij aan z n voorouders). Hij geeft les aan de Engelstalige opleiding European Studies. Voor onze studenten is het essentieel dat ze kunnen communiceren met de rest van de wereld en dat ze interculturele vaardigheden opdoen. Willen ze het ver schoppen in de wereld, dan moeten ze Engels spreken en cultuurverschillen begrijpen. Dat is niet meer terug te draaien. Hij geeft een voorbeeld van een student die stage liep in het Westland. Je zou denken: Nederlandser dan de kassen kan haast niet. Maar de student moest helpen irrigatiesystemen aan Dubai te verkopen en dat ging in het Engels. Alles is tegenwoordig internationaal. In de geschiedenis bleek Nederland ook op zijn best als het naar buiten keek. In het begin was het behoorlijk problematisch Toegegeven, de overgang van Nederlands op Engels heeft wat voeten in de aarde gehad, vertelt Wicher Meijer van de NHTV Breda. In het begin was het behoorlijk problematisch voor studenten en docenten, maar als we op studentenenquêtes mogen afgaan is het intussen vele malen beter. Afgelopen najaar noemde de Keuzegids de NHTV de beste grote hogeschool van Nederland. Engelstaligheid lijkt dus geen struikelblok voor de hogeschool. Meijer: Het helpt dat studenten nu veel vaardiger zijn als ze aan de opleiding beginnen, misschien omdat de hele maatschappij wat Engelstaliger geworden. Ik wil niet beweren dat het allemaal goed zit, maar de afgelopen vijf jaar is de kritiek wel wat verstomd. HEUS NIET VLEKKELOOS Hoe goed is het Engels van de NHTV-studenten bij hun afstuderen? Meijer: Het is heus niet vlekkeloos. Bij de werkstukken kijken we ook altijd naar spelling en grammatica en soms laat het niveau te wensen over maar daarom krijgen ze ook les. En hoe zou het anders moeten, als je internationaal 16

17 handel drijft, computerspellen ontwerpt of in het toerisme werkt? Wij leiden op voor een beroep waarin de wereld je werkterrein is, stelt Meijer. Van meet af aan proberen we studenten via uitwisselingsprogramma s en projecten met de hele wereld in aanraking te laten komen. Het is beslist geen hype om Engelstalig onderwijs te geven. Interessant genoeg is nooit aangetoond dat het taalniveau van studenten door het Engels naar beneden gaat, vult Rob Verhofstad aan, directeur Onderwijs & Onderzoek aan de Hanzehogeschool. Misschien is het wel andersom en krijgen ze meer aandacht voor taal, juist doordat alles in het Engels gaat. De Hanze kiest niet alleen om inhoudelijke redenen voor een overgang op Engels. Naar verwachting daalt het aantal Nederlandse studenten de komende jaren. In het noorden en oosten misschien nog wel sneller dan in de rest van Nederland. Verhofstad: Het is dus de vraag: hoe gaan we daarmee om? Waar halen we studenten vandaan? Krimpt ons opleidingenaanbod mee, of kunnen we er iets tegenover zetten? FRONSENDE WENKBRAUWEN Dankzij Engelstalige opleidingen kan de hogeschool buitenlandse studenten werven en de krimp tegengaan. Een paar jaar geleden zou dat argument in sommige kringen met hoon zijn onthaald. Waarom, vroegen enkele leden van de Tweede Kamer destijds, zouden we Nederlands belastinggeld besteden aan het opleiden van Duitse studenten? Toenmalig staatssecretaris Halbe Zijlstra (VVD) vond het ook vreemd en wilde met zijn Duitse collega over compensatie praten. Maar Zijlstra wijzigde zijn standpunt toen het Centraal Planbureau had berekend dat buitenlandse studenten Nederland miljoenen opleveren, zelfs als maar een klein deel van hen na de studie in Nederland blijft. Ik stel me in Europa tegenwoordig iets neutraler op, verklaarde Zijlstra in de Tweede Kamer. We kunnen andere EU-landen niet vragen: wilt u betalen voor studenten die ons economisch voordeel opleveren? Dat is een moeilijk verhaal. Dus fronsen nog maar weinigen de wenkbrauwen als hogescholen studenten buiten de landsgrenzen werven. Zolang het onderwijs er maar bij gebaat is en er een gerede kans bestaat dat de buitenlandse studenten een band met Nederland krijgen. Bovendien zijn buitenlandse studenten goed voor de internationalisation at home, zoals dat wel wordt genoemd. Studenten leren hier in Nederland omgaan met studenten uit andere culturen en daar hebben ze de rest van hun leven profijt van, is de gedachte. Een international classroom is voor velen het ideaal. Een international classroom is voor velen het ideaal Engelstalig onderwijs moet wel een functie hebben, benadrukt Verhofstad. Onze International Business School is helemaal Engelstalig, want het gaat om internationale handel. Maar je kunt niet zomaar een Nederlandse opleiding vertalen en zeggen dat hij nu internationaal is. Je moet bijvoorbeeld ook al je casussen internationaal maken. THAT S IT En, by the way, docenten moeten klaar zijn voor de overstap op Engelstalig onderwijs. Bij een nieuwe opleiding is het nog redelijk eenvoudig om docenten te vinden die in het Engels kunnen lesgeven, zegt Falco de Klerk Wolters van Stenden Hogeschool. Dan zeggen we: het is in het Engels en that s it. Wie solliciteert, weet dat ook. Dat geldt trouwens ook voor studenten: ze weten waar ze aan toe zijn als ze aan de opleiding beginnen. Zijn studenten tevreden? Er zijn nauwelijks verschillen in tevredenheid tussen studenten van Engelstalige en Nederlandstalige opleidingen, constateert Frank Steenkamp, hoofdredacteur van de diverse Keuzegidsen voor het hoger onderwijs. Hij heeft enkele scores uit de laatste Nationale Studenten Enquête op een rij gezet. Op vrijwel alle onderdelen moet je twee cijfers achter de komma kijken om een verschil te bespeuren. Als studenten van Engelstalige opleidingen al iets vaker tevreden zijn, komt dat waarschijnlijk door intensiever onderwijs, vermoedt Steenkamp. Het zou kunnen dat ambitieuze opleidingen eerder overstappen op het Engels. Maar de verschillen zijn erg klein. Wat zegt de wet? Volgens de Wet op het hoger onderwijs mogen instellingen niet zomaar in het Engels gaan lesgeven. Het onderwijs wordt gegeven en de examens worden afgenomen in het Nederlands, staat er ronduit. Maar een talenopleiding als Spaans of Engels mag van de wet Spaans- of Engelstalig zijn. En docenten uit het buitenland mogen hun gastcolleges in een andere taal geven. Het interessantste voorbehoud in de wet luidt als volgt: opleidingen kunnen een andere taal dan het Nederlands als voertaal kiezen indien de specifieke aard, de inrichting of de kwaliteit van het onderwijs dan wel de herkomst van de studenten daartoe noodzaakt, overeenkomstig een door het instellingsbestuur vastgestelde gedragscode. Het moet dus zin hebben. Zijn er veel buitenlandse studenten of is het voor de kwaliteit van het onderwijs goed om de opleiding Engelstalig te maken, dan mag het. Maar er zijn natuurlijk ook docenten die al jaren in het Nederlands lesgeven en moeten omschakelen. Het leidde aan de TU Delft ooit tot de uitreiking van de Worst Teacher Award voor het slechtste college in het Engels, wegens uitspraken als The results are in battle with the theory en You have to screw up the numbers, oh no, you have to increase the numbers. Docent Van Ginhoven schrikt als hij het hoort. Wat akelig, zo n prijs. Mijn collega s aan de Haagse Hogeschool zijn misschien niet allemaal even vaardig in het Engels, maar ik ken er niet één die zijn verhaal niet weet over te brengen. Wellicht spreken ze niet the Queen s English, maar ze hebben wel de vaardigheid om een verhaal te vertellen. Maakt het dan uit of ze een verkeerd voorzetsel gebruiken? Engels omstreden aan universiteit Aan de Nederlandse universiteiten zijn meer dan duizend Engelstalige masteropleidingen en één op de acht universitaire studenten komt uit het buitenland. Dat lang niet iedereen vloeiend Engels spreekt, hindert daarbij niet. Een internationale gemeenschap spreekt geen perfect Engels, maar effectief Engels, zei rector Ed Brinksma van de Universiteit Twente onlangs. Maar de overgang wekt ook weerstand, en niet alleen in de geesteswetenschappen. Aan de TU Delft blijven de meeste bacheloropleidingen van de faculteit Technische Natuurwetenschappen Nederlandstalig en het faculteitsbestuur vergadert ook in het Nederlands. Je moedertaal heeft zo n rijkdom aan nuances, meent decaan Tim van der Hagen. Als er problemen zijn, als emoties en gevoelens een rol spelen, dan kun je je daarin veel beter uitdrukken. We zijn een Nederlandse universiteit. Ik zou het jammer vinden als we over twintig jaar compleet Engelstalig zijn. Maar dat zal de voorstanders sausage zijn: Engels is de voertaal van de wetenschap, academici moeten erin worden geschoold, anders telt Nederland internationaal niet meer mee. RECTIFICATIE In het artikel Leger langstudeerders krimpt maar niet in de vorige editie van HanzeMag zijn in de grafiek van de vijf hogescholen met de meeste langstudeerders (pag. 24) de teksten bij de kleuren omgewisseld. Blauw had moeten zijn studeert nog en geel had moeten zijn heeft een bachelordiploma. 17

18 TEO VERSUS STUDIESTRESS BINAURAL BEATS Teodor Lazarov Als alchemie de zoektocht is naar het recept waarmee je uit lood goud maakt, dan is Teo een cognitieve alchemist. Hij speurt naar legale onschadelijke middelen en methodes die van loodzware tentamenperiodes gouden tijden maken. In de jungle van alternatieven beproeft hij deze keer Binaural Beats. Als echte ADHD er vliegen mijn gedachten van hot naar her. Met harde deadlines voor de deur is dit een doorn in mijn oog. Het is een ware uitdaging om legale niet-chemische middelen te vinden die mijn focus op één taak verscherpen en de waterval aan ideeën, gedachten en andere mindfarts tot stilte manen. Ik besluit om de uitwerking van Ritalin als uitgangspunt te nemen. Wat gebeurt er in het brein en kan dit effect worden nagebootst zonder chemicaliën? Mijn onderzoek stuit op de theorie waarmee de Duitser Heinrich Wilhelm Dove in 1839 op de proppen kwam. Wanneer in elk oor een verschillende toon wordt afgespeeld, dan zet het brein, zo stelt Dove, het verschil tussen beide tonen om in een derde toon. Deze theorie werd in de jaren zeventig door Smith, Marsh en Brown verfijnd. Zij menen dat wanneer de frequentie van de derde toon overeenkomt met de communicatiesignalen van de hersenen, de communicatiesignalen zich automatisch aanpassen aan de waargenomen golflengte. Met andere woorden: je kunt je brein door binaural beats in een bepaalde staat brengen. Deze beats blijken een bekend fenomeen te zijn. Zelfs Spotify heeft een uitgebreide lijst met diverse frequenties die je in alle mogelijke sferen zouden kunnen brengen. Ik vind op Youtube zelfs een Foto: Pepijn van den Broeke beat die claimt het effect van wiet en alcohol na te bootsen. Waar ben ik in hemelsnaam op gestuit? Ik besluit om deze gekke benadering een kans te geven en download de meest wetenschappelijke variant die ik kan vinden: Neuro-Programmer. Dit bijna honderd euro kostende programma heeft een diversiteit aan beats en de proefversie is gedurende twee weken gratis. Met een stapel werk voor mijn neus neemt de stress in mijn hoofd toe. Ik hoop dat de beats een beetje in de buurt komen van wat ik verwacht. Met mijn koptelefoon op blader ik door de opties van Neuro-Programmer. Bètagolven voor tijdens de studie verhogen het denkvermogen en helpen bij het presteren, lees ik in het venster. Presteren, dat is wat ik moet doen. Met enige twijfel zet ik de beat aan. Een opgefokt, monotoon geluid raast door mijn oren. Zeer vreemd, maar ik besluit het een kans te geven. Na een kwartier heb ik zin om mijn laptop door de kamer heen te slingeren. Het geluid maakt me knettergek. Ik blader door de gebruiksaanwijzing. Bètagolven schijnen niet goed te werken voor mensen met ADHD, staat er duidelijk vermeld. Dat verklaart een hoop. Ik blader verder en stuit op een speciaal voor mijn conditie ontwikkelde beat gebaseerd op gamma en alfagolven. Eerst maar eens even goed op adem komen van die gekke andere beat, want die galmt nog door mijn hoofd alsof een ventilator net naast mijn oor suist. Na een half uur ben ik er klaar voor. Kom maar op met die focussounds. Dit keer is de beat rustiger, misschien zelfs warmer te noemen. Ik begin met mijn werk en merk dat het geluid na vijf minuten bijna niet meer opvalt. Na een tijdje kijk ik op mijn telefoon. Al een uur aan de gang! Dat had ik niet verwacht. De rest van de dag zet ik de beat op repeat. CONCLUSIE Binaural beats hebben een merkbaar effect op je staat van denken. Deze technologie kan echter op geen manier vergeleken worden met middelen als Ritalin. Bij het gebruik treedt er geen euforisch gevoel op, ook is er geen sprake van totale overgave aan de taak. Opvallend is de rust die de beat creëerde. De gedachten die normaal gesproken door mijn hoofd heen razen, werden uitgezet. Hierdoor kon ik me optimaal focussen. Dit is zeker een aanrader, maar ik druk iedereen op het hart om meerdere beats te proberen.

19 Grootheden als ruimte en tijd gedragen zich anders wanneer je verliefd bent. Of we nu in een restaurant aan het eten zijn of door de supermarkt lopen: de wereld verschuilt zich achter een laag vacuüm getrokken cellofaan. Onbereikbaar en onbelangrijk. De rest van de mensen zijn figuranten. In de verte zien we ze sjouwen met volle boodschappentassen. Niemand is in staat door te dringen tot onze bubbel. Hierbinnen is alles omgeven met een rode gloed, alsof er een filter over de dingen ligt, zonder dat we ooit een foto hebben genomen. De ochtend is overgegaan in de middag en weer is de avond gekomen. We dansen, zoals we zo vaak hebben gedanst. Toch is het dit keer anders. De zuigende beats komen niet langer uit mijn koptelefoon, maar dreunen door in mijn botten. Wanneer we verzeild raken in een moshpit voel ik de ellenbogen die me dit keer echt raken. Het doet pijn, maar het is goede pijn. Pijn die me herinnert aan het feit dat ik hier ben. Echt ben. Moniek trekt me mee naar de bar en we bestellen tequila. Dit keer proef ik het zout, voel ik het brandende vocht mijn keel binnen glijden, dan het zuur van de citroen. Met haar warme tong duwt ze plagerig tegen mijn lippen. Als ik mijn mond open voel ik hoe ze als een ratelslang mijn mond binnen kronkelt. Dan is ze weg. Even naar de wc, roept ze nog. Voor ik het doorheb is ze verdwenen in de mensenmassa. Ik voel hoe mijn shirt tegen mijn bezwete rug plakt. Hoe iemand achteloos op mijn teen trapt. Ze is lang weg, of lijkt dat maar zo? Na een half uur begin ik haar te zoeken. De dames-wc's, de rookruimte, de garderobe. Onderuitgezakt ligt ze op een loungebank met twee andere meisjes naast zich. Als ik dichterbij kom herken ik de stemmen van Xandra en Kat. Dat typische rauwe, onvrouwelijke geluid waar ik zo van ben gaan houden. Het is Kat die de vraag stelt: Dus je ben serieus met hem naar bed gegaan, alleen om hem straks harder te kunnen dumpen? Moniek stikt haast van de lach wanneer ze antwoord: Ja, sommige mensen moeten het op de harde manier leren. Om me heen spat de bubbel uiteen. 3Hoog is dé studentenfotosoap van Nederland. De strip volgt de avonturen van Jurre, een ruige kraker met een klein hartje, René, de anders-geaarde huis-adhd er, Merel, een bipolaire blondine en Harrie, het frisse verenigingsmeisje. 3Hoog wordt gemaakt door Ype Driessen, de bekendste fotostripmaker van Nederland en omstreken. 19

20 20 Foto: Floor Meijs

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL Hotel Hallo - Thema 6 Hallo opdrachten STEENSOEP 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en leg

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren. Woordenlijst bij hoofdstuk 6 de aardappel Wat eten we vanavond, rijst of a? alcoholvrij zonder alcohol Graag een a bier. Ik moet nog auto rijden. de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

Nadere informatie

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap.

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. EET PALEO 3 Inhoudsopgave Inleiding 6 Mijn Paleo verhaal 8 De 7 stappen in het kort 12 Stap 1 Richt je op de praktijk 14

Nadere informatie

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag.

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag. Zo blijf je fit! Vooraf Gezond blijven. Je prettig voelen. Je leven lang. Wie wil dat niet? Maar gezond blijven gaat niet vanzelf. Daar moet je wel wat voor doen. Door aandacht te hebben voor je gezondheid.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Proeven doe je met je tong. Op je tong zitten allemaal smaakpapillen. Je herkent daardoor dat banaan zoet smaakt en citroen zuur.

Proeven doe je met je tong. Op je tong zitten allemaal smaakpapillen. Je herkent daardoor dat banaan zoet smaakt en citroen zuur. Over de Tong Op heel veel scholen ga ik smaakproeven doen. Ook op jullie school! En jullie kunnen me daarbij helpen door aan mijn experimenten mee te doen. Als goede proefpersonen willen jullie je natuurlijk

Nadere informatie

Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen

Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen www.edusom.nl Opstartlessen Les 4. Eten en drinken, boodschappen doen Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets lekker vindt of ergens van houdt. Praten over eten en drinken. Praten over boodschappen

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Voedingsschema. Believe in. 12 sep t/m 18 sep FUNCTIONEEL FIT

Voedingsschema. Believe in. 12 sep t/m 18 sep FUNCTIONEEL FIT Voedingsschema FUNCTIONEEL FIT 12 sep t/m 18 sep Believe in GEZONDE LEVENSSTIJL Je bent nu in je bezit van een gezond voedingsschema. Dit voedingsschema helpt jou om de dagelijkse structuur en planning

Nadere informatie

RECEPTEN. > Tajer pag 2 > Cassave pag 3 > Gort pag 4 > Bakbanaan pag 4 > Over het boek pag 5

RECEPTEN. > Tajer pag 2 > Cassave pag 3 > Gort pag 4 > Bakbanaan pag 4 > Over het boek pag 5 RECEPTEN In het boek Als slavin geboren lees je wat de hoofdpersonen koken en eten. Ze maken bijvoorbeeld tajer en cassavesoep. Auteur Marian Hoefnagel schreef een paar recepten bij het boek. > Tajer pag

Nadere informatie

Ontbijt Frittata. Bereidingswijze. Ingrediënten

Ontbijt Frittata. Bereidingswijze. Ingrediënten Recepten 2.1 Ontbijt Soms is het niet een kwestie van nieuwe recepten bij de hand hebben voor het ontbijt, maar gewoon net even anders tegen het ontbijt aan kijken. Wij zijn als Nederlanders gewend om

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Gezonde recepten avondeten. Gezonde recepten avondeten

Gezonde recepten avondeten. Gezonde recepten avondeten Gezonde recepten Gezonde recepten Vraag jij je ook wel eens af wat gezonde recepten zijn en wat nu gezond is en wat niet? Er zijn zoveel geluiden in voedingsland, dat je soms de weg kwijt kunt raken. Wat

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Wat eten we vanavond?

Wat eten we vanavond? 35 35 HOOFDSTUK 3 Wat eten we vanavond? WOORDEN 1 Kies uit: jam school slager boodschappen vegetariër 1 Dorien eet geen vlees. Ze is. 2 Moniek houdt van zoet. Ze eet graag op brood. 3 Johan, ik ga naar

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Gezond/onbewerkt eten (clean eating) VS. If It Fits Your Macro s (IIFYM)

Gezond/onbewerkt eten (clean eating) VS. If It Fits Your Macro s (IIFYM) Gezond/onbewerkt eten (clean eating) VS. If It Fits Your Macro s (IIFYM) Op je voeding letten, gezond eten of diëten hoe je het ook noemt, het moet wel leuk blijven! If It Fits Your Macro s is daar bij

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Spreekbeurt over ZOUT

Spreekbeurt over ZOUT Wat is zout? Zout zit in bijna alle voedingsmiddelen die we eten. Zelfs in die producten waarin je het helemaal niet verwacht, zoals zoete koeken en zoete drop. Zout geeft smaak aan het eten. En het zorgt

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

GEZONDE ONTBIJT RECEPTEN WWW.OPTIMALEGEZONDHEID.COM

GEZONDE ONTBIJT RECEPTEN WWW.OPTIMALEGEZONDHEID.COM GEZONDE RECEPTEN ITALIAANSE KRUIDEN OMELET Voeg de uienringen en een eetlepel water toe aan een voorverwarmde pan. Bak de uien net zolang totdat het kleine beetje water in verdampt. Voeg daarna een kleine

Nadere informatie

Voedingsschema. Believe in. 5 sep t/m 11 sep FUNCTIONEEL FIT

Voedingsschema. Believe in. 5 sep t/m 11 sep FUNCTIONEEL FIT Voedingsschema FUNCTIONEEL FIT 5 sep t/m 11 sep Believe in GEZONDE LEVENSSTIJL Je bent nu in je bezit van een gezond voedingsschema. Dit voedingsschema helpt jou om de dagelijkse structuur en planning

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

5 Daags Afvalprogramma

5 Daags Afvalprogramma 5 Daags Afvalprogramma Dag 1 Dieetsnel.nl De eerste dag van mijn dieet is aangebroken, het zal je vast meevallen wat er vandaag op het menu staat! s Morgens 2 crackers met melk, s middags 2 boterhammen

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

= een witte groente in de vorm van een bol. = een rode, gele of groene vrucht die je kunt eten. Aan de binnenkant zie je rijen met witte zaadjes.

= een witte groente in de vorm van een bol. = een rode, gele of groene vrucht die je kunt eten. Aan de binnenkant zie je rijen met witte zaadjes. Woordenschat blok 7 Les 1 i = een witte steel die je kunt eten. Het smaakt een beetje als ui. De banaan = een lange, beetje kromme gele vrucht. Om een banaan zit een schil. De bloemkool De paprika De prei

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Zo heerlijk makkelijk en gezond!

Zo heerlijk makkelijk en gezond! Zo heerlijk makkelijk en gezond! 4616_P_NL_Broch 1 13/02/12 09:46 Geniet van je favoriete groenten het hele jaar door! De maximale tijd tussen het oogsten van een groente en het verwerken ervan is vijf

Nadere informatie

Kerst zonder Herrie: recepten New York

Kerst zonder Herrie: recepten New York Kerst zonder Herrie: recepten New York Recepten Oesters Oesters Rockefeller Ingrediënten Oesters Platte peterselie Groene uien Selderijblaadjes Dragon Kervel Broodkruim Zachte, ongezouten boter Tabasco

Nadere informatie

Ontdek jouw aanpak Gezond eten met de Schijf van Vijf

Ontdek jouw aanpak Gezond eten met de Schijf van Vijf Ontdek jouw aanpak Gezond eten met de Schijf van Vijf Iedereen vult zijn eigen Schijf van Vijf Je lijf gaat je hele leven mee, daar wil je dus zo goed mogelijk voor zorgen. Maar hoe doe je dat? Als je

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Het ontstaan van koken... 3 De eerste ontdekking... 3 Het eerste beetje koken... 3 De ontwikkelingen... 3 Kok worden...

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen kunnen spelenderwijs de verschillende groepen voedingsmiddelen van elkaar onderscheiden. De leerlingen kunnen iets over elk onderdeel van de actieve voedingsdriehoek

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Lekker zonder koemelk. Koemelk- en lactosevrije gerechten

Lekker zonder koemelk. Koemelk- en lactosevrije gerechten Lekker zonder koemelk Koemelk- en lactosevrije gerechten Lekker zonder koemelk E. Schot van den Assem Realisatie, recepten en foodstyling: E. Schot van den Assem Coverontwerp en fotografie: E. Schot van

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

Het stappenplan om snel en goed iets nieuws in te studeren

Het stappenplan om snel en goed iets nieuws in te studeren Studieschema voor goed en zelfverzekerd spelen Page 1 of 5 Het stappenplan om snel en goed iets nieuws in te studeren Taak Een nieuw stuk leren zonder instrument Noten instuderen Opname beluisteren Notenbeeld

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

7 Gezondheids Hacks Handige Tips Die Je Meteen Kan Toepassen

7 Gezondheids Hacks Handige Tips Die Je Meteen Kan Toepassen 7 Gezondheids Hacks Handige Tips Die Je Meteen Kan Toepassen 7 Gezondheids Hacks Ik zal eerlijk met je zijn. Afvallen is één van de moeilijkste dingen die je kan doen als mens. Waarom? Omdat ons lichaam

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Bobbie is net vier geworden, o, wat is hij alweer groot. Hij mag nu naar de basisschool. met schooltas, fruit en brood.

Bobbie is net vier geworden, o, wat is hij alweer groot. Hij mag nu naar de basisschool. met schooltas, fruit en brood. Bobbie is net vier geworden, o, wat is hij alweer groot. Hij mag nu naar de basisschool met schooltas, fruit en brood. Zijn ontbijtje staat al klaar: een boterham of bordje pap, met daarbij een glaasje

Nadere informatie

Gerechten. Ontbijt Lunch Diner - Tussendoortjes. Keep it simple and make it tasty!

Gerechten. Ontbijt Lunch Diner - Tussendoortjes. Keep it simple and make it tasty! Gerechten Ontbijt Lunch Diner - Tussendoortjes Keep it simple and make it tasty! Intro Voeding... Het blijft allemaal lastig en ingewikkeld. Door de grote variatie en vele keuzes die je in het voedingsadvies

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Beginnerslessen Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Wat leert u in deze les? Gesprekken over het inburgeringsexamen begrijpen. Welke examens bij het inburgeringsexamen horen. Waar u kunt oefenen met de

Nadere informatie

Beach Body Programma

Beach Body Programma Beach Body Programma Je bent je vast alweer aan het verheugen op mooi weer, nu de zon wat meer gaat schijnen en de dagen weer langer worden, de temperatuur stijgt en je hebt meer zin om dingen te ondernemen

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Gezond gewicht: BOFT Gezonde eet- en beweegadviezen voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Van gezond eten blijf je fit en van bewegen word je vrolijk Kinderen moeten goed eten om te groeien, leren,

Nadere informatie

Sugar Addiction Test

Sugar Addiction Test Sugar Addiction Test Hoe is het gesteld met jouw suikerverslaving? Ontdek het met deze test. SUGARCHALLENGE Is een initiatief van Food & Lifestylecoach Carola van Bemmelen Doe de Sugar Addiction test Ben

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

5 senses strategy BTC guide to more focus

5 senses strategy BTC guide to more focus 5 senses strategy BTC guide to more focus Veel professionals maken de fout geen onderscheid te maken in fysieke rust en mentale rust. Ze nemen vooral rust door even te stoppen met hun acties. Maar als

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Hoe overleef jij de feestdagen?

Hoe overleef jij de feestdagen? Hoe overleef jij de feestdagen? Afvallen of op gewicht blijven in de koude dagen Contents Afvallen of op gewicht blijven in de koude dagen... 1 Voorwoord... 3 Doelen stellen: hoeveel wil je afvallen?...

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

4 Snelle ontbijtrecepten waar je de hele ochtend zoet mee bent

4 Snelle ontbijtrecepten waar je de hele ochtend zoet mee bent Deel 1 4 Snelle ontbijtrecepten waar je de hele ochtend zoet mee bent Auteur: Natasha Rose Sinds 2010 begeleidt Natasha meer dan 150 vrouwen naar een gezonder, slanker lichaam met de succesvolle Ayurvedisch

Nadere informatie

Voeg de room en de kruiden toe en warm nog 1 minuut door. Breng de soep op smaak met zout en versgemalen peper.

Voeg de room en de kruiden toe en warm nog 1 minuut door. Breng de soep op smaak met zout en versgemalen peper. Receptuur t Streekfornuus voor ZorgAccent Het kerstmenu: *Lichtgebonden crèmesoep met tuinkruiden *Varkenshaasmedaillons met champignonsroomsaus *Gebakken aardappelen/aardappelpuree *Gemengde sla *Miniquiche

Nadere informatie

D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout

D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout Personen Verteller Huisvrouw Cake ingrediënten; o Bloem o Zout o Suiker o Eieren o Kersen o Sukade o Krenten o Boter (Bij dit toneelstuk

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END

IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END 4 TIPS voor een TOP jaarafsluiting 2014 Anja Lefeber Vit4Life 2 Dank je voor je interesse in dit e-book! Hartelijk bedankt voor het downloaden van mijn e-book In topvorm tijdens

Nadere informatie

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma!

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD 101 JUNKFOOD Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! Week 1, Junkfood Snel, pijnloos en effectief! klantenservice@optimalegezondheid.com

Nadere informatie

Inleiding. We vinden het fijn dat je aan een periode van gebed, vasten en persoonlijke toewijding wilt beginnen.

Inleiding. We vinden het fijn dat je aan een periode van gebed, vasten en persoonlijke toewijding wilt beginnen. Inleiding We vinden het fijn dat je aan een periode van gebed, vasten en persoonlijke toewijding wilt beginnen. Graag geven we je wat praktische tips en richtlijnen om je te helpen bij jouw persoonlijke

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Lesbrief. Voetstappen Kader Abdolah

Lesbrief. Voetstappen Kader Abdolah Lesbrief Voetstappen Kader Abdolah Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen,

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

TARTE TATIN HET KLASSIEKE FRANSE DESSERT, GEVARIEERD MET PEER. Jurrijan.com, recepten download

TARTE TATIN HET KLASSIEKE FRANSE DESSERT, GEVARIEERD MET PEER. Jurrijan.com, recepten download 1 Dit dessert kan mislukken, want je bakt de taart ondersteboven, maar het is zo heerlijk en geeft veel voldoening wanneer het lukt. De vulling is origineel met appel, maar peren, pruimen of zelfs ananas

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen

Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen september 2003 Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen 630101 Hoe vul je de vragenlijst in? Beste leerling, Deze vragenlijst gaat over voeding. We willen graag weten hoe je daarover denkt.

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig?

Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig? Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie