Voeding en gedrag. uw leef- en eetwij(s)zer. Psychische klachten aanpakken bij de basis. Holistische behandeling van jicht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voeding en gedrag. uw leef- en eetwij(s)zer. Psychische klachten aanpakken bij de basis. Holistische behandeling van jicht"

Transcriptie

1 uw leef- en eetwij(s)zer Voeding en gedrag Psychische klachten aanpakken bij de basis Holistische behandeling van jicht hemochromatose, te veel ijzer gezonde nagels Belgisch voedingsmagazine Faché instituut Afgiftekantoor Lochristi V.U.: Walter, O. M. Faché Kerkstraat Laarne België e 8,80 Nederland e 9,50 jaargang 8 MEI/JUNI 2011 tweemaandelijks P

2 Phosphatidylserine forte Voorbeelden zijn: PCB s, Pesticiden, Schimmels Ftalaten (Terug te vinden in plastic flessen) Fijn stof, Dioxines, Asbest Zware metalen, Chloroform Chlorine Gevolgen: Vermoeidheid Allergieën / Astma Immuniteitsproblemen Hoofdpijn / Migraine Depressie Hormonale problemen Etc. Resium is een alcoholvrij mengsel van 10 belangrijke ontgiftende kruiden. Eén kuur Resium heeft een onmiddellijk effect. Andere positieve effecten van Resium: Lever-en bloedreinigend Elimineert urinezuren Ondersteunt lever en nieren Ondersteunt de prostaat Helpt gewicht te verliezen Helpt bij opgeblazen gevoel Verbetert de huid Helpt de spijsvertering Geeft meer energie en verhoogt de concentratie. Succesvol gebruikt door miljoenen mensen sinds 1929! kwaliteitslabel KORTINGSBON 2,5 KORTING bij aankoop van 1 fles Resium ( 23,56/fl) Phosphatidylserine forte gaat de hersenfuncties ondersteunen, het concentratievermogen verhogen, gaat het geheugen verbeteren en gaat zorgen voor betere cognitieve prestaties zoals studeren en memoriseren. Het kan depressies tegengaan en de gemoedstoestand verbeteren. Het houdt de cortisolstijging ten gevolge van stress en werk in bedwang. Phosphatidylserine forte is van het grootste belang om geheugenverlies en Alzheimer tegen te gaan en terug te dringen. Ook de student heeft baat bij het nemen van Phosphatidylserine forte. kwaliteitslabel Naam: Straat: Postcode: Gemeente: Stuur deze bon terug naar: Postkantoor St-Niklaas 1 Postbus St-Niklaas Tel Gratis Fax U Voor meer informatie: CVBA Urmale De pierpontstraat Herk-de-Stad Tel: Fax:

3 Inhoud LeefNu geeft belangrijke adviezen en info om onnodige medische kosten uit te sparen. Nog meer info geven wij op onze open en gesloten website en in al onze cursussen. erkend Medisch Journalist Walter faché LeefNu, een neutraal vakblad LeefNu blijft - naast Orthofyto - het enige orthomoleculaire vakblad op de Beneluxmarkt dat zich niet bindt aan een productlijn om voldoende inkomsten te genereren. Wij hebben geopteerd voor een orthoceutische firmaraad die los van de redactie en de artikels in het blad functioneert. Erkenning LeefNu LeefNu is sinds juni 2007, het enige neutrale Orthomoleculaire Wetenschappelijke Tijdschrift erkend door de European Union of Science Journalists Associations en de European Research Advisory Board (EURAB). Wenst u nog meer info? Bezoek onze nieuwe gesloten website en vraag uw paswoord aan. n redactioneel Essentiële vetzuren Vergeet de omega-6 vetzuren niet... 4 n voedingsdossier Voeding en gedrag... 8 Advies: zieke hersenen Jicht en voeding...12 Advies: jicht...13 n Orthotarische recepten Krachtvoer voor de laatste sprint naar de zomer n Medisch dossier Hemochromatose of ijzerstapelingsziekte. 18 Advieshoekje...20 n orthoceutical nieuws Fit in uw hoofd Hoe blijft u alert op oudere leeftijd?...24 n Diagnostiek Mooie nagels Barometer van je gezondheid...26 n Lezersvraag Zijn appelpitten giftig?...31 Nieuws Faché Instituut Nieuws Faché Instituut Faché Instituut online... 5 Ledenseminarie 21 : demonamiddag...21 Orthotrends jaarboek Monografieën van het Faché Instituut...36 Opleidingen op dvd...37 In volgend nummer...38 Colofon...38 Agenda Faché Instituut...39 Publiciteit Energetica Natura: Resium... 2 Urmale: Phosphatidylserine forte... 2 Pharma Nord: BioActive Q Nordic Naturals: Ultimate Omega...23 Minami Nutrition Mor EPA:...30 Ojibwa De Roeck Krill oil superior:...37 Nutrisan: Fit in uw hoofd...40 n ACTUEEL Medische wereld verliest de strijd tegen de superbacteriën - Het FIOW antibioticabeleid.6 Soja-isoflavonen gunstig voor vrouwen met borstkanker... 7 n Eetwij(s)zer, een epigenetisch logboek Hennepzaad, perfect voedsel...16 Een dag vasten is goed voor je hart...16 De walnoot is een supernoot n Orthomoleculaire waarschuwingen Zelfs matige alcoholconsumptie oorzaak van kanker?...22 Parkinsonmedicijnen veroorzaken verslavingen...23 n Toxiciteit Amfetamines verhogen het risico op de ziekte van Parkinson...28 Adviezen ADHD...28 Osteoporosemedicijnen veroorzaken breuken die ze moeten voorkomen...29 Vermageringspil Alli heeft gevaarlijke bijwerkingen...29 n orthotrends Hogere vitamine D-waarden, minder kans op maculadegeneratie...32 Hoge omega-3 index beschermt tegen de gevolgen van overgewicht...33 Hoge zink inname beschermt mannen tegen prostaatkanker...34 Probiotica bieden hulp voor kinderen met functionele constipatie...35 Gebrek aan slaap verhoogt het risico op darmkanker...35 Monografieën FIOW MN 79 Orthobiotica vervangen antibiotica...7 MN 47 Parkinson...23 MN 32. Oogaandoeningen orthomoleculair behandelen...32 MN 39 ADHD...28 MN 83. Breedspectrum eigenschappen van vitamine D MN 08. Overgewicht orthomoleculair behandelen...33 MN 24. Prostaataandoeningen orthomoleculair behandelen...34 Bistro 7 D1,D2,D Abonneer u nu op LeefNu en Orthofyto en ontvang een gratis ontbijtboekje! Het FIOW behoudt zich het recht om op elk moment haar prijzen te wijzigen. De prijzen vermeld op onze website op het moment van de aankoop zijn bindend.

4 Redactioneel Essentiële vetzuren Vergeet de omega-6 vetzuren niet Walter OM Faché Het belang van de essentiële vetzuren, en vooral van de omega-3 vetzuren, kan niet genoeg onderstreept worden. Het FIOW geeft al jaren het advies om meer omega-3 en minder omega-6 via de voeding en suppletie in te nemen om de balans in evenwicht te brengen. In onze westerse voeding is namelijk een overmaat aan omega-6 (linolzuur uit plantaardige olie en arachidonzuur uit dierlijke producten) aanwezig en een tekort aan omega-3 (ALA, EPA en DHA uit lijnzaad en zeevoeding). Dat leidt tot allerlei inflammatoire en degeneratieve aandoeningen, zoals kanker, allergie, reumatoïde artritis, hart- en vaatziekten, enz. Wij zijn dan ook blij dat onze lezers en cursisten ons advies opvolgen en bijna allemaal omega-3 supplementen nemen. Toch zien we de laatste tijd steeds vaker dat mensen een tekort hebben aan bepaalde omega-6 vetzuren. We willen er daarom op wijzen dat de omega-6 vetzuren ook essentiële vetzuren zijn en dat deze niet mogen verwaarloosd worden. Prof. Dr. Linus Pauling tweevoudig Nobelprijswinnaar introduceerde in 1968 voor het eerst de term Orthomoleculair in Science: alle stoffen, moleculen of handelingen die niet toxisch en niet vreemd aan het lichaam zijn, die het lichaam biochemisch en fysiologisch normaal kan verwerken zonder enige schade en die op de juiste tijd met de juiste dosis biochemisch individueel dient gegeven of geëlimineerd te worden. (verruimde betekenis uit Science 160: , 1968) Gamma-linoleenzuur, een krachtige ziektebestrijder De meeste gezondheidsbewuste mensen hebben op aanraden van het FIOW en orthomoleculaire voedingsdeskundigen hun inname van omega-6 drastisch verminderd door het schrappen of beperken van plantaardige oliën, vlees, gevogelte en andere dierlijke voedingsmiddelen. Hoewel we dat alleen maar kunnen toejuichen, moeten we hier toch enkele nuances aanbrengen. Wanneer je jarenlang te veel omega-6 en te weinig omega-3 hebt binnengekregen en daardoor een lage omega-3 index hebt (het percentage omega-3 in je bloed), is het inderdaad noodzakelijk om de boel om te gooien en omega-6 drastisch te beperken en extra omega-3 in te nemen. Het kan enkele jaren duren voor deze balans weer in orde is. Toch moet je opletten dat er na een paar jaar omega-3 suppletie geen tekort ontstaat aan omega-6. Uit recente bloedonderzoeken van cursisten blijkt namelijk dat omega-6 tekort meer voorkomt dan we verwachten. Vooral het gamma-linoleenzuur (GLA) is bij haast iedereen te laag. GLA is een vetzuur met een indrukwekkende ziektebestrijdende rol. Een tekort aan GLA leidt namelijk tot het ontstaan van inflammatie, eczeem en andere huidaandoeningen, astma, reumatoïde artritis, atherosclerose, diabetes, overgewicht, premenstrueel syndroom, alcoholisme, depressie en zelfs kanker. Geen essentieel vetzuur? GLA is strikt gezien geen essentieel vetzuur, het kan aangemaakt worden uit linolzuur, maar deze omzetting loopt bij de meeste mensen mank. Als men bovendien jarenlang linolzuur in de voeding angstvallig vermeden heeft, komt de concentratie GLA nog meer in 4

5 het gedrang. GLA heeft voor een deel dezelfde werking als omega-3 vetzuren, maar ze heeft ook nog een aantal unieke eigenschappen die niet mogen verwaarloosd worden. Verder dan hart- en vaatziekten GLA wordt in het lichaam omgezet in prostaglandine E1 (PGE1), een belangrijke stof, die ondermeer ontsteking remt, de immuniteit verhoogt, bloedklontering voorkomt en de cholesterolsynthese regelt. PGE1 is de signaalmolecule die de lichaamseigen aanmaak van cholesterol afremt. Bovendien verlaagt GLA het LDL en de triglyceriden en verhoogt het de HDL-concentraties. Het remt de vorming van atherosclerotische plaque en LDL-oxidatie. Met andere woorden: GLA is net als de omega-3 vetzuren essentieel in de preventie van hart- en vaatziekten. Recente onderzoeken brengen echter steeds meer gunstige effecten van GLA aan het licht. Zo blijkt GLA efficiënt in het voorkomen van diabetes en diabetische neuropathie allergische aandoeningen, zoals astma en eczeem auto-immuunziekten, zoals reumatoïde artritis premenstrueel syndroom depressie immuniteitsdaling overgewicht en het befaamde jojo-effect kanker Bijzondere rol bij alcoholverslaving Alcohol is één van de factoren die de omzetting van linolzuur naar gammalinoleenzuur afremmen. Aan de andere kant versnelt alcohol de omzetting van GLA naar PGE1 in de hersenen, wat voor een tijdelijk goed gevoel zorgt. Door regelmatige alcoholconsumptie geraakt zowel GLA als PGE1 uitgeput, wat verantwoordelijk is voor een depressie-kater, die telkens even verlicht wordt door opnieuw te drinken. Suppletie met GLA kan een depressie-kater voorkomen en de vicieuze cirkel helpen doorbreken. Verlies de balans niet uit het oog Wie al jarenlang omega-3 supplementen neemt, laat best eens een vetzuurprofiel maken om de concentraties van alle vetzuren te bepalen. Een omega-3 index van meer dan 8% is een belangrijke streefwaarde, maar let ook op de omega-6 vetzuren. Zorg er vooral voor dat je langzaam geen tekort aan GLA opbouwt. GLA zit ondermeer in teunisbloemolie, boragieolie, spirulina en zwarte bessenzaad. Tot slot moeten we nog vermelden dat GLA suppletie altijd vergezeld moet gaan van voldoende omega-3 vetzuren (ALA en EPA). Deze verhinderen namelijk dat GLA omgezet wordt in arachidonzuur, waarvan een overmaat een onwenselijke inflammatoire cascade op gang brengt. Vitamine B3, B6, vitamine C en beweging zorgen er samen met ALA en EPA voor dat GLA wordt omgezet in de gunstige prostaglandine PGE1. We kunnen het niet voldoende benadrukken: één bepaalde stof kan op zichzelf geen optimaal effect creëren, de balans moet ten alle tijden in orde zijn. Orthomoleculair surfen op de eerste digitale orthomoleculaire databank in België! De nieuwe website: een geavanceerde zoekmachine die je in staat stelt snel alle publicaties over jouw gezochte onderwerp te vinden in het archief de nieuwslijn met nooit gepubliceerde artikels, permanent aangevuld met de laatste ontwikkelingen in de orthomoleculaire voeding en supplementen de unieke mogelijkheid om via op de hoogte gehouden te worden van nieuws over een bepaald onderwerp waar je voor inschrijft de rubriek Weet wat je neemt, waarin je te weten komt welke de bijwerkingen zijn van de medicijnen en orthocijnen (supplementen) die je neemt en hoe deze te vervangen door orthoceuticals. Voor toegang tot de gesloten website zijn er twee mogelijkheden: DIGIPAKKET: 98 NIEUW - Volledig digitaal abonnement op de tijdschriften en de website (incl. volledig digitaal archief Orthofyto & LeefNu) ORTHOSPAKKET: 160 Digitaal én gedrukt abonnement op de tijdschriften en de website (incl. volledig digitaal archief Orthofyto & LeefNu) Uw hoofdredacteur, achtste jaargang n

6 Actueel In deze rubriek worden thema s heet van de naald uit de verschillende media overgenomen en door de redactieraad kritisch geëvalueerd. Medische wereld verliest de strijd tegen de superbacteriën Het FIOW antibioticacabeleid Elk jaar sterven in Europa mensen aan bacteriële infecties waar antibiotica niet langer tegen opgewassen zijn. In Azië is de dreiging van deze superbacteriën het grootst. De Wereldgezondheidsorganisatie wil het probleem dringend aanpakken. China wacht niet op actie van de WHO en volgt nu al het voorbeeld van België, dat in 2000 als eerste land in Europa begon met een bewustwordingscampagne om het gebruik van antibiotica drastisch terug te schroeven. Dankzij dit antibioticabeleid is het antibioticagebruik in België met een derde gedaald. Volgens directeur-generaal van de WHO, Margaret Chan, hebben we een kritiek punt bereikt en zal in de toekomst geen remedie meer bestaan tegen banale infecties. Ze waarschuwt voor een nachtmerriescenario van een wereldwijde uitbraak van onbehandelbare bacteriële infecties. Het is niet langer alleen de zogenaamde ziekenhuisbacterie, MRSA, die een probleem vormt. Er duiken steeds meer resistente bacteriën op, zoals NDM-1 en de ESBL-producerende bacterie, die zelfs nog moeilijker te behandelen zijn. De medische wereld zit met de handen in het haar. Men is volop bezig met het ontwikkelen van nieuwe antibiotica, die pas over vier à vijf jaar beschikbaar zullen zijn. Maar tegen dan zal het volgens deskundigen te laat zijn. Tenzij we er nu iets aan doen. FIOW antibioticabeleid De medische wereld ziet in dat het overmatige gebruik van antibiotica dramatische gevolgen heeft, maar haar enige antwoord is het ontwikkelen van nieuwe antibiotica. Dit zal alleen maar leiden tot nog meer resistente superbacteriën. Bacteriën hoeven niet met giftige wapens bestreden te worden. Er moet in de eerste plaats voor gezorgd worden dat ze ons niet kunnen schaden. Dat kan alleen maar als ons lichaam vrij is van toxines, zuren en afvalstoffen en ons immuunsysteem optimaal werkt. In een zuiver, goed gevoed lichaam worden bacteriën, virussen, schimmels en parasieten netjes onder controle gehouden. Deze zogenaamde ziekteverwekkende micro-organismen voeden zich met rottende eiwitten, gistende koolhydraten, melkzuur en andere afvalstoffen die zich opstapelen in ons lichaam. Daarbij produceren ze zelf giftige stoffen, die dan door ons immuunsysteem moeten worden verwijderd. Het doden van deze micro-organismen met chemische wapens, lost het onderliggende probleem niet op. Ze komen gewoon terug en ze zorgen ervoor dat ze die chemische aanval bij een volgende gelegenheid kunnen weerstaan. De enige manier om deze wereldwijde catastrofe af te wenden, is een drastische ommekeer van het gezondheidsbeleid. Een echte antibiotica bewustwordingscampagne moet mensen ook uitleggen wat ze kunnen doen om ziekte te voorkomen. We moeten dringend naar een natuurlijke aanpak van de oorzaken van ziekte in plaats van een farmaceutische aanpak van de symptomen. Wacht niet tot de WHO in actie komt. Leer jezelf en anderen hoe je ziekte aanpakt bij de basis: met de juiste leef- en eetwijze. (WF) Referentie: World Health Organization Europe. World Health Day Fact sheet, 7 April

7 Actueel FIOW Advies voor een Preventie tegen superbacteriën Voedingsdriehoek Faché, met de nadruk op biologische, plantaardige voeding, met respect voor het zuur-base evenwicht Permanente detoxificatie: veel water drinken, veel vezels eten (groenten, fruit, noten, zaden, pitten, peulvruchten), zuiverende kruiden, niet te veel eten, regelmatig vasten, veel bewegen Vermijd dierlijke eiwitten en vetten en geraffineerde koolhydraten en suikers Geen medicijnen nemen, maar je lichaam de kans geven zichzelf te Vitamine D suppletie en/of regelmatig in de zon vertoeven (zonder zonnecrème) Probiotica Enzymen bij de maaltijd om de spijsvertering te verbeteren/ Enzymen tussen de maaltijd (nuchter) om afvalstoffen te verwijderen Tea Tree Oil, oregano olie Knoflook, kurkuma, groene thee extract Colloïdaal zilver Antioxidanten Essentiële oliën in verstuivers voor het ontsmetten van kamers Info MN 79. Orthobiotica vervangen antibiotica - 30 ORTHOBIOTICA VERVANGEN ANTIBIOTICA Het monster de antibiotica krakende superbacterie is geschapen en is een gevaar voor alle ziekenhuizen! MONOGRAFIEËN NUTRICEUTICA genezen Soja-isoflavonen gunstig voor vrouwen met borstkanker Op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Association for Cancer Research hebben onderzoekers van de Vanderbilt Universiteit (Nashville, Tennessee) gemeld dat soja het risico op terugval van of overlijden aan borstkanker niet verhoogt. Er wordt vaak beweerd dat soja en soja-isoflavonen het risico op hormonale kankers verhogen, maar dat is niet het geval volgens Dr. Shu. Uit een analyse van meer dan vrouwen met borstkanker van 20 tot 83 jaar, blijkt dat een hoge inname van sojaisoflavonen (>23 mg per dag) het risico op terugval van borstkanker met 15% verlaagt. Ook de kans om te sterven aan borstkanker of andere oorzaken daalt met 15% bij een hoge soja consumptie. Amerikaanse en Europese vrouwen eten gemiddeld 3,2 mg soja-isoflavonen per dag en Chinese vrouwen 45,9 mg. Visie van het FIOW De zwakke oestrogene werking van isoflavonen heeft er ook toe geleid dat wetenschappers zich gingen afvragen of dit geen verhoogd risico gaf op hormoongerelateerde kankers, zoals borstkanker. Deze redenering is al lang achterhaald, maar toch blijft men er in de medische literatuur aan vasthouden. Ondertussen weet men dat er verschillende soorten oestrogeenreceptoren zijn en dat deze niet dezelfde werking uitoefenen. Lange tijd kende men alleen de ER-alfa (oestrogeen receptor-alfa), waarvan een verhoogde expressie gezien wordt bij een heel aantal kankers, zoals borstkanker, ovariumkanker, endometriumkanker en darmkanker. Hormoonsubstitutie activeert deze receptoren en verhoogt daarom het risico op hormoongerelateerde kankers. Eind jaren 90 werd er echter een tweede oestrogeenreceptor ontdekt, de ER-bèta. Expressie van deze receptor gaat juist de kankerverwekkende activiteiten van ERalfa tegen. Het is op deze ER-bèta dat de soja-isoflavonen zich binden, waardoor ze dus een antikanker werking hebben. Soja-isoflavonen laten niet alleen de ER-alfa ongemoeid, maar activeren bovendien de ER-bèta receptoren die de proliferatieve werking van ER-alfa onderdrukken. (HM) Faché Instituut Orthomoleculaire Wetenschappen Waarschuwing: eet geen genetisch gemanipuleerde soja! Een recente studie met genetisch gemanipuleerde soja bij muizen toont aan dat de eerste generatie geen gezondheidsproblemen vertoont, maar de volgende generaties wel. Zo ziet men bij de nakomelingen van muizen die GG soja kregen een vijf keer zo hoog aantal doodgeboren muizen en de derde generatie muizen blijkt bijna volledig onvruchtbaar. Info MN. 54. Orthomoleculaire chemopreventie van borstkanker - 30 ORTHOMOLECULAIRE CHEMOPREVENTIE VAN BORSTKANKER Orthomoleculaire chemotherapie is een revolutionaire troef om borstkanker op een niet-toxische manier preventief en curatief te helpen ondersteunen MONOGRAFIEËN NUTRICEUTICA Faché Instituut Orthomoleculaire Wetenschappen Referentie: Dr. Shu. 102nd AACR Annual Meeting 2011, April 2-6. Orange County Convention Center in Orlando, Florida. 7

8 Voedingsdossier Actueel In deze rubriek worden thema s heet van de naald uit de verschillende media overgenomen en door de redactieraad kritisch geëvalueerd. Voeding en gedrag Psychische klachten aanpakken bij de basis en Hilde Maris Voeding bepaalt in hoge mate ons gedrag. Het toenemende aantal psychiatrische patiënten is niet louter een modern verschijnsel dat eigen is aan de tijdsgeest. Het is niet toevallig dat deze stijging samenvalt met de drastische wijzigingen die ons voedingspatroon de afgelopen honderd jaar ondergaan heeft. Maar hoe zit dat nu juist? Hoe kan voeding psychische klachten veroorzaken? Psychische klachten één en hetzelfde ziektebeeld? Onder psychiatrische ziekten verstaan we aandoeningen die te maken hebben met onze hersenen en ons gedrag. De meest voorkomende en meest bekende zijn depressie, angststoornissen, geheugenverlies of dementie, Alzheimer, aandachts- en gedragsstoornissen, ADHD, ADD, dyslexie, autisme, bipolaire stoornis en schizofrenie. Deze hersenaandoeningen nemen epidemische vormen aan in de westerse wereld. In de bijbel van de psychiater, het handboek Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders worden al deze psychische aandoeningen gecategoriseerd volgens hun karakteristieke symptomen. Dat wekt de indruk dat het om verschillende aandoeningen gaat die allemaal een verschillende aanpak en behandeling vereisen. Wie echter dieper graaft en op zoek gaat naar de oorzaken van psychische ziektebeelden, zal ontdekken dat deze steeds dezelfde zijn. Alleen manifesteren de gevolgen van die onderliggende stoornissen zich bij iedereen anders, zodat het lijkt dat het om verschillende ziektebeelden gaat. Toch is dat niet het geval. Het gaat om één en hetzelfde ziektebeeld: een verstoorde hersenwerking of zieke hersenen als gevolg van een verstoord metabolisme. We gaan zelfs nog een stapje verder door te stellen dat deze psychische ziekten slechts verschillen van alle andere degeneratieziekten door de plaats waar de symptomen opduiken. We hebben er al eerder op gewezen dat ziekten niet bestaan, maar gewoon verschillende manifestaties zijn van een ziek lichaam, veroorzaakt door dezelfde metabole stoornissen, die op hun beurt het gevolg zijn van verkeerde voeding, leefwijze en instelling. Eén behandeling Aangezien alle psychiatrische ziektebeelden hun oorsprong vinden in een paar algemene metabole stoornissen, ligt het voor de hand dat het opheffen van deze stoornissen de basisbehandeling is voor alle psychische klachten. Of je nu depressief bent of psychotisch, aan geheugenverlies lijdt of onhandelbaar en agressief 8

9 Voedingsdossier bent, met ADHD of autisme gediagnosticeerd bent, er is maar één behandeling die werkt: een totaalaanpak van het zieke lichaam. De orthomoleculaire behandeling van psychiatrische aandoeningen begint bij de basis: voeding en leefstijl. Suppletie vormt een vaak noodzakelijke ondersteuning en psychotherapie of gedragstherapie kunnen een nuttige aanvulling zijn. Conventionele aanpak is totaal verkeerd De meeste neurologen en psychiaters richten hun aandacht slechts op het orgaan dat hun specialiteit is: de hersenen. Ze negeren de rest van het lichaam, alsof het er niets mee te maken heeft, alsof onze hersenen los staan van ons lichaam. Ze behandelen een verstoorde hersenfunctie met medicijnen en psychotherapie en laten de lichamelijke oorzaken ongemoeid. Je kan jarenlang psychotherapie ondergaan, maar dat zal niets uithalen als je depressief bent door een gebrek aan omega-3 vetzuren of vitamine B12, een slechte schildklierwerking of een chronische kwikvergiftiging. Psychotherapie zal alleen tot gunstige resultaten leiden als je nutriëntentekorten, hormonale en metabole disbalansen en een overmaat toxines elimineert, om er maar een paar te noemen. Prozac toedienen zal al helemaal niets doen aan de oorzaak van je depressie. Of dacht je misschien dat depressie het gevolg was van een gebrek aan prozac? Of dat je kind ADHD krijgt omdat het een tekort heeft aan rilatine? Het wordt tijd dat men zieke hersenen op de juiste manier aanpakt: door aanpassing van de voeding en leefstijl. De orthomoleculaire aanpak vraagt veel meer inspanning van de arts én van de patiënt. In onze moderne, snelle maatschappij willen we onmiddellijk resultaten, dus een pilletje is zowel voor de arts als voor de patiënt veel gemakkelijker. Wie echter de moeite doet om zijn voeding- en leefpatroon stap voor stap om te buigen naar een gezonde orthotarische leefstijl, zal voor de rest van zijn leven verlost zijn van psychische kwalen en niet gebukt hoeven te gaan onder de vreselijke, verwoestende bijwerkingen van medicijnen. Want ironisch genoeg hebben antidepressiva (SSRI s) als bijwerkingen ondermeer rusteloosheid, angst, paniekaanvallen, hallucinaties, zelfmoordneigingen en extreem gewelddadig gedrag. Ook ADHD-medicatie staat in de top tien van medicijnen die gewelddadig gedrag uitlokken. Dat is behoorlijk beangstigend als je weet dat in 2009 in België elke dag verpakkingen van antidepressiva, antipsychotica en kalmeermiddelen over de toonbanken gingen (1) en dat meer dan hyperactieve kinderen in België een behandeling met amfetamines krijgen. Op zes jaar tijd is het aantal jongeren dat Rilatine of Concerta voorgeschreven krijgt, meer dan verviervoudigd. (2) De boosdoeners identificeren De onderliggende oorzaken die bij elke hersenziekte steeds weer opduiken zijn de volgende: Hypoglycemie (te lage of schommelende bloedsuikerspiegel) Allergie (koemelk, gluten, voedseladditieven) Schimmelinfecties, virale en bacteriële infecties Zware metalen vergiftiging Toxines (neurotoxines), verstoorde detoxificatie Oxidatieve stress, vrije radicalen Nutriëntentekorten Verstoorde methylatie, verhoogde homocysteïnewaarden Inflammatie (ontsteking) Te weining energieaanmaak (mitochondriale disfunctie) Hormonale stoornissen Medicijngebruik Bij de behandeling van hersenaandoeningen moeten in de eerste plaats deze pathologieën opgespoord en geëlimineerd worden. De meeste van deze stoornissen zijn met elkaar verweven en zijn het gevolg van een verkeerd voedingspatroon, dus aanpassing van de voeding is dé sleutelfactor in de behandeling van psychiatrische patiënten. Hypoglycemie, allergie en schimmelinfecties, een verwoestend trio Hypoglycemie, allergie en schimmelinfecties gaan steeds hand in hand en worden het Universal Reactor Syndroom genoemd. Ze zijn alledrie het gevolg van een verkeerd voedingspatroon, stress en medicijngebruik. Bij hypoglycemie zijn vooral geraffineerde suikers en koolhydraten de boosdoeners. Zij laten de bloedsuikerspiegel snel stijgen en weer dalen en doen een vicieuze cirkel ontstaan doordat de patiënt opnieuw naar suikers gaat grijpen. De hersenen hebben 9

10 Voedingsdossier een constante glucosetoevoer nodig om optimaal te functioneren. Bij een lage bloedsuikerspiegel of sterke schommelingen kunnen de hersenen niet naar behoren werken. Hypoglycemie leidt tot angst, agressiviteit, slapeloosheid, onevenwichtigheid, ongehoorzaamheid, verslaving, dyslexie, libidoverlies, nachtmerries, depressie, geïrriteerdheid, huilbuien, fobieën, concentratiemoeilijkheden, mentale verwarring, asociaal gedrag, vergeetachtigheid, woedeaanvallen, hyperactief gedrag, zelfmoordneigingen,... En dat zijn slechts de psychische manifestaties. Bij allergie zorgen bepaalde voedingsmiddelen of additieven voor een overdreven reactie van het immuunsysteem. Tarwe (gluten) en koemelk zijn de grootste verdachten, maar in principe kan je voor alle voedingsstoffen allergisch zijn, wanneer je spijsvertering niet optimaal werkt, je darmflora verstoord is en je belangrijke nutriënten mist. Ook additieven in de voeding zijn aanleiding tot allergie en intolerantie of overgevoeligheid. Allergie geeft niet alleen inflammatie in je darmen, maar ook in je hersenen, die nauw verbonden zijn met de darmen. Herseninflammatie door allergie leidt tot alle mogelijke hersenziekten, van concentratiestoornissen en geheugenverlies tot klinische depressie, bipolaire stoornis, ADHD, autisme en schizofrenie. Schimmelinfecties ontstaan ondermeer door een hoge suikerconsumptie en door het gebruik van antibiotica, de pil of corticosteroïden. Beide tasten de darmflora en de immuniteit aan, waardoor schimmels of gisten zoals Candida albicans kunnen gaan woekeren. Een overmatige groei van Candida schimmels tast de darmfunctie aan en verhoogt de permeabiliteit of doorlaatbaarheid van de darm. Daardoor kunnen toxische stoffen en allergenen in de bloedbaan én in de hersenen terechtkomen. Ook bij schimmelinfecties is inflammatie een hoofdrolspeler. Candida albicans veroorzaakt allerlei psychische verschijnselen: depressie, slecht geheugen, onwerkelijk gevoel, besluiteloosheid, stemmingsstoornissen, verminderd libido, huilbuien, angstaanvallen. Hypoglycemie, allergie en schimmelinfecties geven een heel scala aan psychische klachten, maar ze worden zelden erkend als de schuldigen. Je zou staan kijken als je wist hoeveel mensen geplaagd worden door deze verwoestende triade zonder het zelf te beseffen. Het klachtenprofiel is zodanig uitgebreid en niet-specifiek, dat men de link niet legt met deze universele metabole stoornissen. Bij psychische ziektebeelden moet altijd eerst nagegaan worden of er hypoglycemie, allergie en/of schimmelinfecties in het spel zijn. Nutriëntentekort De orthomoleculaire psychiatrie is ontstaan door de ontdekking van Abram Hoffer dat een gebrek aan vitamine B3 tot psychische stoornissen als schizofrenie kon leiden. Een gebrek aan magnesium en vitamine B1 bij alcoholici is de oorzaak van delirium tremens en alcoholische hersenziekte. Hoewel Hoffer en andere pioniers dat al in de jaren 50 wisten, wordt deze kennis nog steeds niet toegepast in de conventionele psychiatrie. De hersenen zijn voor hun werking afhankelijk van voldoende voedingstoffen. De belangrijkste hersennutriënten zijn zuurstof, glucose (uit ongeraffineerde koolhydraten voor een gelijkmatige aanvoer), essentiële aminozuren (bij voorkeur uit plantaardige eiwitbronnen), essentiële vetzuren (omega-3, fosfolipiden), cholesterol, vitamine B6, B12, foliumzuur, vitamine D, magnesium, zink en selenium. Aan de andere kant wordt de hersenfunctie belemmerd door transvetzuren, toxines, zware metalen, medicijnen, voedingsadditieven, geraffineerde suikers, allergenen,... Het belang van een hormonale balans Hormonen zijn boodschappers die betrokken zijn bij elke functie van ons lichaam. Hormonen werken samen met neurotransmitters en andere boodschappers in de hersenen. De drie meest voorkomende hormonale problemen bij de huidige westerse bevolking zijn: te veel insuline (door overmaat suikers en dierlijke eiwitten en vetten), te veel cortisol en adrenaline (door stress) en niet genoeg schildklierhormoon. Alledrie hebben ze een enorme impact op de grootste categorie hormonen in ons lichaam: de geslachtshormonen. Hormonale disbalansen, afzonderlijk of samen, beïnvloeden heel sterk onze hersenfunctie en leiden tot alle mogelijke hersenziekten, van depressie tot dementie en van ADHD tot angststoornissen. 10

11 Voedingsdossier Hoe ontstaan hormonale stoornissen? Door nutriëntentekorten, hypoglycemie, allergie, schimmelinfecties, zware metalen, toxines, stress,... Kortom, steeds weer diezelfde oorzaken. Herseninflammatie of verhitte hersenen Een andere steeds terugkerende factor in het ontstaan van allerlei ziektebeelden is inflammatie. Inflammatie is een natuurlijk onderdeel van het immuunsysteem, maar het kan uit de hand lopen. Wanneer inflammatie zich verspreid in het lichaam, ontstaan ondermeer hart- en vaatziekten, diabetes en kanker. Wanneer inflammatie naar de hersenen trekt, krijg je weer het hele scala aan psychische ziekten. Hoe ontstaat inflammatie? Door een verkeerd voedingspatroon, allergenen, een slechte spijsvertering, een verstoorde darmflora, toxines, virale infecties, stress, te weinig beweging, onvoldoende slaap en nutriëntentekorten. Totaalaanpak Het zal stilaan wel duidelijk zijn dat in de zoektocht naar de oorzaak van zieke hersenen steeds dezelfde patronen opduiken. Het is van het allergrootste belang dat bij alle ziektebeelden, inclusief de hersenziekten, het lijstje met onderliggende oorzaken wordt nagegaan. Wanneer deze metabole stoornissen opgespoord en geëlimineerd zijn, zullen de hersenen weer hun normale functies kunnen uitoefenen. Het vraagt misschien veel inspanning van de arts/ therapeut en de patiënt, maar het resultaat zal de moeite zijn. Naast de besproken stoornissen zijn ook nog een optimale methylatie en energieproductie (mitochondria) noodzakelijk voor een goede hersenwerking. Deze werden in Orthofyto 85 en 86 besproken in het kader van kanker en anti-aging. Advieshoekje van Walter Faché Zieke Hersenen Onderliggende pathologieën elimineren Allergie (koemelk en gluten!) Hypoglycemie (te lage of schommelende bloedsuikerspiegel) Candida albicans infecties, schimmelinfecties, virale en bacteriële infecties Nutriëntentekorten Inflammatie Zware metalen vergiftiging Toxines, neurotoxines Oxidatieve stress /Lipidperoxidatie Verstoorde methylatie / Hoge homocysteïnewaarden Verlaagde energieproductie (mitochondriale disfunctie) Hormonale stoornissen Voeding & Leefstijl Voedingsdriehoek Faché toepassen Glutenvrij dieet, geen koemelk, geen additieven Alles ongeraffineerd, vers, biologisch, zo weinig mogelijk bewerkt Geen geraffineerde koolhydraten en suikers Drastische beperking van dierlijke eiwitten en vetten Veel zuiver water drinken Elke dag minstens 30 minuten matig tot intensief bewegen Stress vermijden, ontspanningstechnieken (meditatie, relaxatie) Suppletie (afhankelijk van de tekorten): Multi hooggedoseerd Probiotica: volgens het preparaat Spijsverteringsenzymen bij elke maaltijd Omega-3 vetzuren: 1800 mg EPA en 1400 mg DHA (Krillolie voor de fosfolipiden! + visolie) GLA (gamma-linoleenzuur): 250 à 500mg Vitamine D: 1000 à 5000 IE of meer (bloedanalyse laten maken om dosis te bepalen) Foliumzuur: 1 à 5 mg/dag Vitamine B12: 1000 tot 5000 µg per dag Vitamine B6 (pyridoxal-5-fosfaat!): 50 à 150 tot 250 Vitamine B3: 500 à 2000 mg/d Vitamine C: 1 à 3 gram calciummagnesiumascorbaat/d SAM: 800 à 1600 mg/d CoQ10: 50 tot 200 mg ubiquinol/d R-alfa-liponzuur: 150 à 600 mg/d Acetyl-L-carnitine: 1 à 4 g/d L-carnosine: 500 tot mg/d PQQ (Pyrroloquinoline Quinone):20mg/d Magnesium: 250 à 1000 mg/d Fosfatidylserine: 100 à 300 mg/d N-acetylcysteïne: 600 à 1800 mg/d MSM: 1 à 4 g/d Info: De volgende monografieën kunnen besteld worden als ondersteuning van psychische klachten: MN 13. Depressies - 30 MN 39. ADHD bij kinderen beter begrijpen - 35 MN 64. Ontspoord hersenmetabolisme in balans brengen - 30 MN 67. Alzheimer orthomoleculair behandelen 30 Referenties: 1. Belgische Senaat, Zitting Schriftelijke vraag nr van Franco Seminara (PS) aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Maatschappelijke Integratie: Kalmerende middelen, antidepressiva, slaapmiddelen en antipsychotica - Verkoop in België - Cijfers - Maatregelen om de stijgende verkoop te doen dalen Belgische kinderen krijgen Rilatine. De Morgen, 09/03/ Module 4 Deel 4. Orthomoleculaire pathologie. Orthomoleculaire pathologie opsporen en het ontspoord hersenmetabolisme in balans brengen. Publi Media FIOW. Laarne, 1989,

12 Voedingsdossier Foto: Richard Rayment Hilde Maris Jicht en voeding Een holistische aanpak Jicht is een pijnlijke aandoening die gekenmerkt wordt door afzetting van urinezuurkristallen in de gewrichten, wat gewrichtsontsteking veroorzaakt. Urinezuur wordt gevormd als bijproduct van de afbraak van purines, natuurlijke stoffen die voorkomen in de voeding, maar ook deel uitmaken van onze genen (DNA en RNA) en vrijkomen wanneer cellen afgebroken worden. Urinezuur wordt normaal door de nieren via de urine verwijderd. Wanneer te veel urinezuur gevormd wordt door een verhoogde celafbraak of wanneer het lichaam urinezuur niet meer efficiënt kan elimineren, ontstaat jicht. Een jichtpatiënt wordt geplaagd door acute aanvallen van ontstoken, pijnlijke gewrichten die geleidelijk weer wegebben. Indien deze aandoening niet behandeld wordt, kan jicht zich ontwikkelen tot een chronische ziekte. De conventionele behandeling bestaat voornamelijk uit het toedienen van ontstekingsremmers (NSAID s, COX-2 remmers en corticosteroïden). De orthomoleculaire arts of therapeut kiest echter voor een holistische benadering via voeding, leefstijl en supplementen. Primaire en secundaire jicht Jicht manifesteert zich meestal eerst in de grote teen, maar kan ook in de enkels en knieën voorkomen. De eerste keer komt jicht vaak s nachts op. De gewrichten beginnen dan op te zwellen en doen pijn. Ze kunnen ook warm aanvoelen, rood worden en verschrikkelijk gevoelig zijn. Een aanval trekt meestal weg binnen de drie à tien dagen, waarna er geen symptomen meer waar te nemen zijn tot aan de volgende aanval. Jicht kan op zichzelf voorkomen (primair) of het gevolg zijn van andere aandoeningen (secundair). Bij primaire jicht is de oorzaak van de overmaat urinezuur meestal niet gekend, bij secundaire jicht wel. Primaire jicht wordt doorgaans veroorzaakt doordat de patiënt niet in staat is urinezuur via de nieren uit te scheiden of omdat hij een verhoogde productie van urinezuur heeft, of een combinatie van de twee. Wanneer de aanvoer van purines de uitscheidingscapaciteit van de nieren overstijgt, kan de concentratie urinezuur in het bloed stijgen. Secundaire jicht wordt veroorzaakt door medicatie of gezondheidsproblemen. Medicijnen die bijdragen aan het ontstaan van jicht zijn ondermeer diuretica (vochtafdrijvende middelen), aspirine, niacine, levodopa en cyclosporine. Medische problemen die aan jicht gerelateerd zijn, zijn onder andere diabetes, alcoholisme, verstoorde bloedvetten, obesitas, bloedarmoede, leukemie, longkanker en hartfalen. Diagnose Serum urinezuur hoger dan 7 mg/100ml bij mannen en 12

13 Voedingsdossier hoger dan 6 mg/100ml bij vrouwen. Basevormende voeding 80% Zuurvormende voeding 20% Urinezuur is vaak niet Groenten, fruit Granen, graanproducten verhoogd tijdens jichtaanvallen en verhoogde Vlees, vis, eieren, kaas Soja Vetten, boter urinezuurconcentratie Amandelen, kastanjes Alcohol, koffie leidt niet altijd tot jicht. Paddestoelen Chocolade, cacao De meest accurate test is het onderzoeken van het Aardappelen Noten, Peulvruchten synoviaal vocht (rond de gewrichten) op de aanwezigheid van kristallen. om jicht te ontwikkelen. Het is vooral het metabolisme dat mank loopt bij jicht. Voeding heeft daar uiteraard veel mee te Voeding en leefstijl maken, maar de purines uit de voeding Purinerijke voeding wordt over het algemeen verantwoordelijk geacht voor een verhoogde aanmaak van urinezuur en het ontstaan van jicht. Jicht wordt ook sterk gelinkt aan een overmatige alcoholconsumptie. Er wordt geschat dat ongeveer 50% van de jichtlijders te veel drinkt. Matige wijnconsumptie (twee glazen per dag) blijkt het risico op jicht echter niet te verhogen, in tegenstelling tot twee of meer glazen bier. Dit zou te maken kunnen hebben met het urinezuur verhogende effect van bier, dat hoger is dan dat van andere alcoholische dranken. Ook overgewicht en een gebrek aan beweging verhogen het risico op jicht. zijn minder verantwoordelijk voor het ontstaan van jicht dan eerder gedacht werd. Slechts 10% van de in urinezuur omgezette purines blijken uit de voeding te komen. Toch kan de juiste voeding het verschil maken om jicht onder controle te houden. Het komt er vooral op neer om vlees, vis, alcohol, geraffineerde suikers en fructose te beperken. Het is niet zozeer het purinegehalte als wel het verzurende effect van deze voedingsmiddelen dat een negatieve impact heeft op het metabolisme. In een verzuurd milieu kan urinezuur minder goed uitgescheiden worden dan in een alkalisch of basisch milieu. Purines in de voeding niet de grote boosdoeners In de praktijk komt het vaak voor dat mensen met een hoge cholesterol en triglyceriden een verhoogd risico hebben Tabel. Purines in de voeding Purinerijke voeding Bier Ansjovis, haring, sardines Vlees, vleesextracten, -saus, -bouillon Orgaanvlees (nieren, lever) Gist Peulvruchten, Paddenstoelen Referenties: 1. Kanbara A, Hakoda M, Seyama I. Urine alkalization facilitates uric acid excretion. Nutr J Oct 19;9: Chang WC. Dietary intake and the risk of hyperuricemia, gout and chronic kidney disease in elderly Taiwanese men. Aging Male Sep Emmerson BT. The management of gout. N Engl J Med Feb 15;334(7): Life Extension. Disease Prevention and Treatment. 4th edition. Life Extension Media, Purinearme voeding Groenten Fruit Noten, zaden, pitten, kiemen Soja Advies jicht Voeding volgens de Voedingsdriehoek Faché, met de nadruk op groenten, fruit, noten, pitten, zaden en kiemen Meer basevormende voeding (80%) en minder zuurvormende voeding (20%) verhoogt de uitscheiding van urinezuur Vezels binden zowel cholesterol als urinezuur Vermijd geraffineerde suikers (koekjes, snoep, frisdrank) en koolhydraten (wit brood, witte pasta, witte rijst) en verzadigde vetten, transvetten, gefrituurd voedsel. Antioxidantrijke en ontstekingsremmende voeding: kurkuma, gember, papaja, ananas, bessen, rauwe voeding, fruit, groenten, kruiden, cepaënen (knoflook, ui, bieslook) Neem spijsverteringsenzymen bij iedere maaltijd Kersen, kersenextract en zwarte bessen extract bevatten anthocyanosiden die urinezuur helpen verlagen. Veel zuiver water drinken om de nierwerking te stimuleren Overgewicht behandelen (Gezondheidsboekje n 1) Voldoende beweging Diuretica, laxeermiddelen en chemotherapie verhogen het risico op jicht Fructose in gezoete frisdranken en fruitsappen verhogen het risico op jicht. Omega-3 vetzuren 3 gram/dag Vitamine C: 1 à 3 gram per dag Vitamine E complex: 200 à 1200 IE (tocoferolen en tocotriënolen) Foliumzuur: 5 mg per dag. Foliumzuur remt de aanmaak van urinezuur. Bromelaïne: 500 mg nuchter verlicht de pijn Artisjokextract: 500 à 1500 mg Quercetine: 500 à 1000 mg OPC s (druivenpitextract, pycnogenol): 100 à 200 mg 13

14 Orthotarische recepten Krachtvoer voor de laatste sprint naar de zomer Lies Helsloot Net voor het begin van de zomer hebben we allemaal dat beetje extra nodig. De studenten zwoegen zich doorheen stapels studieboeken en heel wat mensen verlangen naar de langverwachte zomer. Nog even doorbijten en ondertussen genieten van een paar lekkere receptjes. Slaatje van aardbeien, venkel en sinaasappel Een ideaal, verfrissend slaatje voor een hete studie- of werkdag. Ingrediënten (4 porties) 2 biologische sinaasappels 200 g aardbeien in 4 gesneden 1 mooie venkelknol, in fijne schijfjes in de lengte gesneden (als er fijne blaadjes aan zijn mag je die achteraf gebruiken als decoratie en smaakmaker) 1 à 2 eetlepels vers citroensap (of meer naar smaak) snuifje ongeraffineerd zeezout ongeveer 2 eetlepels olijfolie zwarte peper, vers gemalen 1 grote krop groene sla (gewone kropsla) Werkwijze Rasp een klein beetje zeste (schil) van de sinaasappel (1 à 2 theelepeltjes). Dit doe je het beste met een fijne rasp. Je kan deze vinden in een goede kookwinkel. Schil de sinaasappel en snij er de partjes uit. Je doet dit het best boven een kom, zodat het sinaasappelsap bij het snijden niet verloren gaat. Laat de partjes eveneens in de kom vallen. Voeg dan de aardbeien, venkel, zeste en eventueel venkelblaadjes toe. Werk af met citroensap, olijfolie, zout en peper en meng alles voorzichtig met je handen. Meng er helemaal op het einde de salade onder en verdeel over 4 bordjes. Koude avocado soep Voor recepten met avocado heb je perfect rijpe avocado s nodig. Dit is niet altijd even gemakkelijk. De ene keer zijn ze overrijp, de andere keer blijven ze hardnekkig keihard. Je bewaart ze sowieso het beste op kamertemperatuur. Ze horen niet thuis in de koelkast. Om het rijpen te versnellen kan je ze op een zonnige vensterbank leggen of ze samen met een rijpe banaan in een papieren zak stoppen. Om te kijken of ze rijp zijn, knijp je er zachtjes in. Wanneer ze zacht aanvoelen zijn ze rijp. Een halve avocado bewaar je het beste met de pit er nog in en met de schil er nog aan. Als je er een beetje citroensap opsmeert, dan wordt hij minder snel bruin. Ingrediënten (voor ongeveer 4 porties) 3 rijpe avocado s 1 rode paprika (ontpit en in kleine blokjes gesneden) 500 ml karnemelk een handvol amandelen 2 eetlepels grof gehakte dille (eventueel wat extra voor decoratie) ¼ van een rode ajuin 1 eetlepel rode wijn azijn snuifje zeezout Werkwijze Ontpit en halveer 2 avocado s. Schep ze leeg met een lepel en doe ze in een blender. Voeg daaraan toe: karnemelk, amandelen, dille, ajuin, azijn en zout. Giet er nog een kopje water bij en pureer alles mooi glad. Laat de soep goed afkoelen in de koelkast. (ongeveer 2 uur) Snij de derde avocado in kleine blokjes. Versier de bordjes soep met de avocadoblokjes, de paprikablokjes en eventueel wat takjes dille. 14

15 Orthotarische recepten Geroosterde shii-take en heilbot Ingrediënten (voor 4 personen) 750 g verse shii-take paddenstoelen, steeltjes verwijderd (opgelet: gooi de steeltjes niet weg, maar verwerk ze in een ander gerecht zoals soep of wok) een flinke scheut olijfolie 3 takjes verse rozemarijn zeezout en zwarte peper 4 heilbotfilets van ongeveer 180 gram het sap van 1 kleine, halve citroen 1 eetlepel mosterd flink wat fijn gehakte verse peterselie Vet een grillpan in met olijfolie en grill daarin de tonijn aan beide kanten ongeveer 2 minuten. Tonijn is het lekkerste als die nog een beetje roze is in het midden. Serveer de tonijn met de salade. Snack: meloen met yoghurt en honing Ingrediënten (per portie) 1 kop meloenballetjes of blokjes van een cavaillon meloen 2 flinke eetlepels Griekse yoghurt een paar fijn gesneden muntblaadjes 1 eetlepel vloeibare honing (koudgeslingerd en biologisch) Werkwijze Meng alles in een schaaltje voor een heerlijke snack Werkwijze Verwarm de oven voor op 200 graden. Neem een ruime, ondiepe ovenschaal. Meng daarop de shiitakes met een flinke scheut olijfolie, zout, peper en de rozemarijntakjes. Rooster ze zo n 15 minuten. Verhoog dan de oventemperatuur naar 220 graden. Duw de shiitakes naar de zijkanten van de schaal. Leg de heilbot in het midden en kruid deze met zout en peper en giet er wat olijfolie over. Rooster alles nog zo n 6 à 8 minuten of tot de vis de gewenste gaartijd heeft bereikt. Meng ondertussen in een klein kommetje een scheutje olijfolie met citroensap, mosterd, peterselie, zout en peper. Dit is het sausje om het gerecht op je bord af te werken. Slaatje van tomaten en witte boontjes met gegrilde tonijn Ingrediënten (voor 4 personen) 3 à 4 tomaten, in blokjes gesneden 1 klein bokaaltje witte boontjes ( g), uitgelekt 2 à 3 eetlepels verse dragon blaadjes wat vers citroensap (ongeveer 1 eetlepel) 4 lente-uitjes in fijne ringen gesneden olijfolie zeezout en peper 4 verse tonijn steaks van 200 g elk Werkwijze Meng de tomaten, boontjes, dragon, citroensap, lenteui en olijfolie. Breng op smaak met zout en peper. Dip van geroosterde rode paprika s Heerlijk als broodbeleg op getoaste zuurdesem of als beleg voor een gezond aperitief-toastje. Ingrediënten 5 grote rode paprika s 1 kop gele/gouden rozijnen, grof gehakt 150 ml olijfolie 2 bolle eetlepels kappertjes op azijn een flinke pluk verse bladpeterselie wat verse oregano ongeraffineerd zeezout rode wijn azijn: 1 à 2 eetlepels naar smaak Werkwijze Rooster de paprika s in hun geheel onder een hete ovengrill en draai ze regelmatig tot ze aan alle zijden verbrand zijn. Dit duurt ongeveer 10 à 15 minuten. Doe ze dan in een schaal en dek deze af met een bord of deksel. Laat alles staan tot het net genoeg afgekoeld is en je ze kan aanraken. Pel en ontpit dan de paprika s. Doe de gepelde paprika s dan in een foodprocessor en hak ze grof. Voeg er de rozijnen, kappers, olie en verse kruiden aan toe. Laat alles draaien tot je een grof mengsel hebt. Breng alles op smaak met zeezout en de azijn. 15

16 Eetwij(s)zer, een epigenetisch logboek Deze rubriek spoort de lezer aan om verstandig met eten om te gaan. Met deze tips en adviezen reiken we een leidraad aan om dag na dag tot een beter voedingspatroon te komen voor jezelf, je kinderen en je huisdieren. Voedingsstoffen zijn epigenetische signalen die je genen positief manipuleren. Hennepzaad, perfect voedsel Hennepzaad, van de Cannabisplant, is niet zo bekend als eetbaar zaad, in tegenstelling tot zonnebloempitten, sesamzaad, maanzaad, pompoenpitten, enz. Toch is het een zaad dat de moeite waard is om regelmatig aan je gerechten toe te voegen. Hennepzaad bevat alle essentiële aminozuren in een gemakkelijk opneembare en verteerbare vorm en alle essentiële vetzuren in de juiste verhouding. Geen enkele andere plant evenaart dat. Met 33 à 37% proteïnen is het één van de rijkste bronnen van volwaardige eiwitten die er in de natuur te vinden is. Alleen algen, zoals spirulina, hebben een hoger eiwitgehalte (70%). Hennepzaad bevat drie keer zo veel vitamine E complex (alfa-, bèta- gamma- en delta-tocoferol en alfa-tocotriënolen) dan vlaszaad of lijnzaad. Het is rijk aan lecithine (choline en inositol), een stof die enorm belangrijk is voor de hersenfunctie. Hennepzaad is één van de weinige zaden die chlorofyl bevatten. In elk zaadje zitten minuscule groene blaadjes die later gaan kiemen. THC (delta-9-tetrahydrocannabinol) dat in variërende concentraties voorkomt in de hennepplant, wordt medicinaal gebruikt bij chronische pijn en tegen misselijkheid (kankerpatiënten). Hennepzaadjes kunnen zo als snack gegeten worden, je kan ze op salades of andere gerechten strooien en ze laten zich gemakkelijk mixen in smoothies of sladressings. (HM) Referentie: David Wolfe. Superfoods. The food and medicine of het future. North Atlantic Books. Berkeley, California, Een dag vasten is goed voor je hart Vasten wordt meestal geassocieerd met religieuze rituelen, strenge diëten of politieke protesten, maar zou voor iedereen een gewoonte moeten worden. Af en toe een dagje vasten is één van de beste dingen die je kan doen voor je algemene gezondheid en vooral voor je hart. Regelmatig 24 uur lang alleen maar water drinken verlaagt je kans op hartziekten, diabetes en overgewicht. Vasten verlaagt je gewicht, cholesterol, triglyceriden en bloedsuikerwaarden. In 2007 werd al vastgesteld dat vasten het risico op hart- en vaatziekten verlaagt, maar men wist toen niet precies of het door het vasten zelf kwam of door de gezondere leefstijl van mensen die regelmatig vasten. Amerikaanse onderzoekers bestudeerden daarom de biologische effecten tijdens een dag vasten bij verschillende groepen mensen en waren verbaasd over de gunstige resultaten die op zo n korte periode behaald werden. Het cholesterolgehalte, zowel HDL als LDL, stijgt tijdens de vastenperiode, waardoor het lichaam meer vet kan verbruiken als brandstof in plaats van glucose. Door dit regelmatig te doen, verminder je niet alleen je vetpercentage, maar ook je cholesterol en triglyceriden. Dit is vergelijkbaar met een verhoogde hartslag tijdens intensieve sportbeoefening die op langere termijn voor een lagere hartslag in rust zorgt. Tijdens een 24 uur vasten periode stijgt ook het groeihormoon gemiddeld 1.300% bij vrouwen en bijna 2.000% bij mannen. Groeihormoon is essentieel voor het behoud van spiermassa, het verbranden van vet en het handhaven van een gezond metabolisme. De aanmaak van groeihormoon wordt ook gestimuleerd door sporten en geremd door koolhydraatrijke maaltijden. Wie niet kan of wil sporten, kan dus af en toe een dagje vasten om dezelfde gezondheidsvoordelen te bereiken. (HM) Referentie: Intermountain Medical Center Heart Institute research team. Annual scientific sessions of the American College of Cardiology, New Orleans, April 3,

17 De walnoot is een supernoot De walnoot werd onlangs uitgeroepen tot koning der noten. Het blijkt de gezondste noot om te eten. Dat heeft ze vooral te danken aan haar hoog antioxidantgehalte dat helpt om hart- en vaatziekten en diabetes op afstand te houden. Een handvol walnoten bevat maar liefst twee keer zo veel antioxidanten als dezelfde hoeveelheid van andere noten, zoals pinda s, amandelnoten, pecannoten en pistachenoten. De antioxidantcapaciteit van walnoten is 15 keer hoger dan die van vitamine E. Daarnaast bevatten noten een hoog gehalte aan antiinflammatoire stoffen die beschermen tegen alle degeneratieziekten, waaronder ook kanker. 90% van de polyfenolen van walnoten zitten in het bittere vliesje dat de noot omhult. Het is dus aan te raden dit vliesje niet te verwijderen, zoals heel veel mensen doen. Sommige fytonutriënten uit walnoten, zoals het quinone juglone, vind je haast in geen enkel ander voedingsmiddel. Het vitamine E in walnoten is een complex van tocoferolen en tocotriënolen met een ongewoon hoog gehalte aan gamma-tocoferol, waarvan wetenschappers nu pas het belang beginnen te ontdekken. De meeste mensen eten nog steeds te weinig noten. Vaak worden noten vermeden omdat ze veel calorieën en een hoog vetgehalte bevatten. Toch word je van noten eten niet dik. Integendeel, noten beschermen tegen overgewicht en metabool syndroom, door het hoge gehalte aan nutriënten, essentiële vetzuren en vezels. Elke dag zeven walnoten eten is volgens deskundigen een ideale manier om alle voordelen uit deze supernoot te halen. (WF) Referentie: 241 st National Meeting of the American Chemical Society, March 27, 2011 Coënzym Q10: ENERGIE voor een tweede jeugd BioActive Q10 50 mg CNK caps Adviesprijs: 14,95 vanaf 14,95 EUR GRATIS BioActive Q10 50 mg CNK caps Adviesprijs: 43,20 BioActive Q mg CNK caps Adviesprijs: 26,75 (Beschikbaar in Apotheken) BioActive Q10 Uniqinol levert coënzym Q10 onder de gereduceerde vorm ubiquinol, die biochemisch actief is. Gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke ontwikkelingen, is BioActive Q10 een voedingssupplement van de 2de generatie dat voor een sneller en groter effect zorgt in vergelijking met andere coënzym Q10 supplementen. Bovendien biedt BioActive Q10 de garantie dat het natuurlijke ubiquinol, aangeboden in een 100% homogene oplossing zonder kristallen, stabiel blijft, hetgeen zorgt voor een betere biologische opneembaarheid én werkzaamheid. BioActive Q10 is aangewezen bij de gezonde volwassene: antioxidatief effect bij vermoeidheid vitaliserend de volwassene met gezondheidsproblemen: voor de goede werking van de cardiovasculaire, metabole en neurologische functies. BE_Q10_Active_Ad_orthophyto_DU_0910 Innoverend voor de gezondheid Pharma Nord Minervastraat 14, B-1930 Zaventem QH Active Q10 Tel.: 02/ Fax 02/ Patented Formula

18 Medisch dossier Hemochromatose of ijzerstapelingsziekte Te veel ijzer is schadelijker dan een marginaal tekort is een essentieel mineraal, waarvan heel wat mensen niet genoeg hebben, wat ondermeer kan leiden tot bloedarmoede of anemie. Excessieve hoeveelheden ijzer in het IJzer lichaam - in medisch jargon hemochromatose genoemd - is echter veel gevaarlijker. IJzer oxideert heel snel (denk aan roest) en reageert gemakkelijk met organische moleculen om zeer reactieve zuurstofpartikels te vormen die bijdragen aan een verhoogde oxidatieve stress in het lichaam. Het resultaat is vrije radicalen schade aan de lever, de pancreas, het hart, de gewrichten en de huid. Hemochromatose kan allerlei aandoeningen veroorzaken, zoals levercirrose, diabetes, artritis, hartziekten, hormonale stoornissen en de ziekte van Alzheimer. Een teveel aan ijzer wordt vaak niet of gemiddeld 5 jaar te laat gediagnosticeerd, waardoor behandeling van deze ziekten niet de gewenste resultaten oplevert. De gangbare behandeling van ijzerstapeling is flebotomie (aderlating), het verwijderen van volbloed of rode bloedcellen. Hoewel dit effectief is, heeft het ook nadelen en doet het niets aan de oxidatieve schade die al ontstaan kan zijn. Een totaalaanpak is daarom aangewezen. Te veel ijzer is schadelijk De meest bekende vorm van ijzeroverlast is erfelijke hemochromatose, een genetische ijzerstapelingsziekte die relatief veel voorkomt bij Noord-Europeanen (15%). Een teveel aan ijzer in het lichaam kan ook ontstaan door herhaalde bloedtransfusies, chronische leveraandoeningen (waaronder hepatitis en alcoholische leverziekte) en te hoge ijzersupplementen. De meest voorkomende complicaties van ijzerstapelingsziekte zijn levercirrose en leverkanker. Tot 30% van de patiënten die levercirrose ontwikkelen, krijgen vervolgens leverkanker, de nummer één doodsoorzaak bij hemochromatosepatiënten. Een hoge alcoholconsumptie draagt bij aan het ontstaan van cirrose, dus patiënten met hemochromatose kunnen beter geen alcohol drinken en geheelonthouder worden. Cardiovasculaire complicaties zijn een tweede belangrijke doodsoorzaak bij mensen met hemochromatose. Hoge ijzerconcentraties verhogen het risico op hartaandoeningen door een toename van vrije radicalen die de bloedvatwanden beschadigen. Dat is de reden waarom vrouwen vóór de menopauze veel minder kans hebben op een hartaanval dan mannen. Het ijzergehalte in hun bloed wordt laag gehouden omdat te veel ijzer schadelijk zou zijn voor de baby bij een eventuele zwangerschap. Ze hebben een lichte vorm van bloedarmoede. Symptomen In normale omstandigheden onderhoudt het lichaam 18

19 Medisch dossier een ijzervoorraad van 1 à 6 gram door de opname en uitscheiding van ijzer te reguleren. Bij patiënten met hemochromatose zijn de ijzerreserves dramatisch verhoogd tot zelfs 20 gram of meer in vergevorderde stadia. Het meeste ijzer wordt dan opgeslagen in de lever, de pancreas en het hart. De eerste symptomen van ijzerstapeling zijn vermoeidheid, zwakte, veranderingen in de huidskleur (meer pigmentatie en een grijze tint), buikpijn en dorst. De lever wordt het eerst aangetast en bij de meerderheid van de patiënten is de lever vergroot. Bij meer dan de helft van de gevallen komt diabetes voor. Andere complicaties zijn artritis, congestief hartfalen en lage concentraties van de geslachtshormonen. In een bloedanalyse kunnen verhoogde waarden van ferritine (ijzerreserve) waargenomen worden. Tabel. Symptomen van hemochromatose chronische vermoeidheid levercirrose, leverkanker artritis of gewrichtsklachten impotentie, laag libido onvruchtbaarheid onregelmatige maandstonden vroege menopauze haarverlies diabetes ( bronzen diabetes : grijze of blauwe huidtint) gewichtsverlies kanker buikpijn, opgezwollen buik vatbaarheid voor verkoudheid en griep verminderde immuniteit hoofdpijn trage schildklier steeds koud hebben hartkloppingen, hartfalen, hartaanval Behandeling De meest effectieve therapie is flebotomie of het verwijderen van volbloed of rode bloedcellen. Het doel van de behandeling is om een milde bloedarmoede te veroorzaken. Dit zorgt ervoor dat ijzer niet opgestapeld wordt in het lichaam, maar gebruikt wordt voor de aanmaak van hemoglobine. Een te snelle verwijdering van rode bloedcellen veroorzaakt echter een te forse daling van hemoglobine, waardoor bloedarmoede ontstaat, zelfs wanneer de totale ijzervoorraad hoog blijft. Per behandeling kan 200 à 250 mg ijzer verwijderd worden. Een alternatief voor flebotomie is chelatietherapie. Hierbij wordt een stof (vb. deferoxamine) toegediend die een overmaat aan vrij ijzer bindt en uit het lichaam elimineert. Dit gaat veel trager dan flebotomie en is veiliger. Er wordt gemiddeld 10 à 20 mg ijzer per dag geëlimineerd met chelatie. Bij patiënten die op het moment van de diagnose al schade aan de organen hebben opgelopen en bijvoorbeeld al cirrose, diabetes of hart- en vaatziekten ontwikkeld hebben, zal een bijkomende behandeling van deze aandoeningen nodig zijn met voedingsmaatregelen. Voedingsmaatregelen Een manier om ijzer in het lichaam te verlagen is door de opname van ijzer uit de voeding te verhinderen. Een voedingspatroon arm aan vlees en rijk aan plantaardige voedingsmiddelen doet de ijzeropname dalen. IJzer uit vlees wordt namelijk veel beter opgenomen dan uit planten. Bovendien zorgen de vezels uit groenten, fruit, noten, zaden, pitten, peulvruchten en granen voor een verlaagde ijzerabsorptie. Suppletie met oplosbare vezels (psylliumzaad, guargom en pectines) en lecithine kunnen ook helpen de ijzeropname te blokkeren. Met ijzer verrijkte voeding, zoals ontbijtgranen, moeten absoluut vermeden worden. Thee drinken bij elke maaltijd is eveneens een effectieve manier om de ijzerabsorptie te verlagen. Dit is vooral te danken aan de tannines. Groene thee helpt een overmaat ijzer uit de lever te verwijderen. Ook koffie verlaagt de ijzeropname wanneer men deze bij de maaltijd drinkt. Mineralen die de ijzeropname verstoren zijn calcium, magnesium, zink, koper, cobalt en mangaan. Bij inname van 300 mg elementair calcium bij de maaltijd wordt 40% van de ijzeropname geblokkeerd. Een multimineraal zonder ijzer is dus aan te raden. Tot slot kunnen antioxidanten, zowel uit de voeding als uit supplementen, de oxidatieve schade van een ijzerovermaat tot een minimum beperken. 19

20 Medisch dossier Totaaltherapie De eerste stap in de behandeling is een arts vinden die bekend is met hemochromatose en deze behandelt als een levensbedreigende ziekte. Veel te vaak wordt ijzerstapeling ofwel niet gediagnosticeerd, ofwel niet efficiënt behandeld, met alle gevolgen van dien. Te veel ijzer, zowel als gevolg van een genetische ijzerstapelingsziekte als van andere oorzaken, veroorzaakt oxidatieve schade aan vitale organen en leidt tot levercirrose en -kanker, diabetes, hart- en vaatziekten, artritis, een verminderde energieproductie en hormonale stoornissen. Flebotomie en/of chelatietherapie moeten ondersteund worden door een voedings- en suppletiestrategie om de opname van ijzer te verminderen, de excretie te verhogen en vrije radicalenschade te beperken. Advieshoekje van Walter Faché Hemochromatose of ijzerstapeling 1. Bloedanalyse is een belangrijk onderdeel van de hemochromatose behandeling. Patiënten met ijzerstapeling moeten regelmatig hun ijzerwaarden laten meten, waaronder ferritine, transferrine verzadiging en serum ijzer. De volgende concentraties duiden op ijzerstapeling: Diagnose waarden: Ferritine: meer dan 300 ng/ml Transferrine verzadiging: 50 tot 100% 2. Naast regelmatige bloedanalyses om het ijzerniveau te bepalen, kan je een aantal maatregelen nemen om de ijzerabsorptie te verlagen, de excretie te bevorderen en de schade van te veel ijzer te beperken: Patiënten met hemochromatose moeten hun vitamine C suppletie beperken tot maximum 500 à 1500 mg calcium-magnesiumascorbaat per dag (tussen de maaltijden). Er staat echter geen limiet op de consumptie van vitamine C-rijke groenten of fruit. Neem geen ijzerpillen of -supplementen of multivitaminen die ijzer bevatten. Eet geen voedingsmiddelen die verrijkt zijn met ijzer, zoals ontbijtgranen. Beperk vleesconsumptie, vooral orgaanvlees en rood vlees. Kies voor meer plantaardig voedsel. Eet geen rauwe vis of rauwe schaaldieren. Ze kunnen bacteriën bevatten die schadelijk zijn voor mensen met te veel ijzer. Koken vernietigt deze bacteriën, dus gekookte vis en schaaldieren kunnen wel. Eet veel vezelrijke voeding Drink regelmatig koffie en thee Beperk alcohol tot een absoluut minimum. Drink liefst helemaal geen alcohol. Een glas rode wijn is toegelaten wanneer de lever hersteld is. Rode wijn bevat net als groene thee tannines, die ijzer binden. Word bloeddonor Doe aan sport om het ijzerverbruik te verhogen 3. De volgende supplementen kunnen de ijzeropname verminderen of de schade van ijzerovermaat beperken: Vitamine E: 400 IE gemengde tocoferolen en tocotriënolen Vitamine A (retinolpalmitaat, emulsie): IE per dag N-acetylcysteïne: 600 mg per dag of L-glutathion: 50 tot 300 mg per dag Mariadistel extract (Silybum marianum): 900 mg per dag SAM (S-adenosylmethionine): 400 à 1200 mg per dag Calciumcitraat: 2000 mg bij maaltijden die ijzer bevatten (1000 mg calciumcitraat bevat 220 mg elementair calcium) Magnesium: 500 mg per dag Zink: 30 mg elementair zink per dag (150 mg in de vorm van zinkmonomethionine) Selenium: 200 µg per dag Quercetine: 500 mg per dag L-alfa-liponzuur: 50 à 300 mg per dag Groene thee extract: 700 à 2900 mg per dag B-complex hoog gedoseerd Foliumzuur: 800 µg per dag Vitamine B12: 1000µg methylcobalamine sublinguaal (bij aanhoudende vermoeidheid) Lecithinekorrels: een eetlepel per dag, vermengd met de voeding of krillolie Probiotica Waarschuwing: deze supplementen hoeven niet allemaal genomen te worden. Een volwaardige hooggedoseerde multi voorziet al in de vitaminen en mineralen. Uit de andere stoffen kunnen er enkele gekozen worden volgens de gradatie van je ziektebeeld. De doses zijn richtlijnen voor optimale resultaten. Ook lagere doses kunnen al een gunstig effect hebben. Begin daarom met enkele belangrijke suppleties. Te bespreken met je arts/therapeut. Referenties: 1. Life Extension. Disease Prevention and Treatment. 4th edition. Life Extension Media, Module 2 Deel 1. Orthomoleculaire Voeding. Nieuwe denkwijze en identificatie van de orthomoleculaire geneeskunde. Publi Media FIOW. Laarne 1989,

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,...

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,... Toepassingen van pompoenpitten Werkt mee aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed door zink Dragen bij tot een normale vruchtbaarheid en voortplanting door zink Goed voor je blaas

Nadere informatie

KOOK-OOK wenst jullie een hele fijne kerst & een gezond en gelukkig 2016!

KOOK-OOK wenst jullie een hele fijne kerst & een gezond en gelukkig 2016! KOOK-OOK wenst jullie een hele fijne kerst & een gezond en gelukkig 2016! ZwARte BoNeNSoEP Met PuLLeD PoRK Zoete aardappel is lekker en gezond. Een zoete aardappel is een knol en behoort, in tegenstelling

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Groente met courgette, uitjes en champignons

Groente met courgette, uitjes en champignons Slank En Fit Lunch recepten HARTIG Groente met courgette, uitjes en champignons 1 knoflookteentje Halve courgette 50 gr zilver uitjes 50 gr olijfjes 1 tomaat Half bakje champignons 150 gram sperzie boontjes

Nadere informatie

Dieetadvies bij jicht

Dieetadvies bij jicht VOEDING & DIEET Dieetadvies bij jicht ADVIES Dieetadvies bij jicht Jicht ontstaat als urinezuur in het lichaam wordt opgehoopt, vooral in de gewrichten. De behandeling die u krijgt, heeft tot doel de hoeveelheid

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

DIEET PRO WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT

DIEET PRO WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT WAAROM EIWITTEN OM AF TE SLANKEN? Koolhydraten en de oorzaak van obesitas Koolhydraten zijn een energiebron voor het lichaam. Als

Nadere informatie

KOOLHYDRAATARM 9DETOX SMOOTHIES

KOOLHYDRAATARM 9DETOX SMOOTHIES KOOLHYDRAATARM 9DETOX SMOOTHIES Alsjeblieft, hierbij ontvang je mijn favoriete Detox Smoothies. Alle recepten zijn voor 1 persoon. Onder elk recept vind je de voedingswaarden voor elk recept, zodat je

Nadere informatie

Tortilla s met gerookte makreel

Tortilla s met gerookte makreel Beste KOOK-OOK klant! De recepten van KOOK-OOK worden samen gesteld met producten die zo min mogelijk bewerkt zijn. Een groot gedeelte van ons voedsel dat verkrijgbaar is in de supermarkt, komt uit een

Nadere informatie

PERFECT BALANCE. supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9

PERFECT BALANCE. supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 PERFECT BALANCE supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 Deze combinatie van bijzondere biologische oliën bevat precies de essentiële vetzuren die uw lichaam nodig heeft om goed te kunnen

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Waarom maakt KOOK-OOK gebruik van biologisch vlees? Naast dat het dier een beter leven heeft gehad, is de samenstelling van biologisch vlees veel beter voor onze gezondheid. Biologisch

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar Verzuring: hoe werkt het? Dagelijks groeit ons bewustzijn over de werking van ons lichaam. Maar bij veel mensen is nog niet bekend hoe ons voedingspatroon en onze levensstijl de gezondheid op de langere

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Het is voorjaar!! Bruis je echter niet van energie, sterker nog, laat je energiepeil nog heel wat te wensen over?! Misschien heb je een voorjaarsdip. Gelukkig kan je met een voeding

Nadere informatie

Kookdemonstratie Breda Deel 1 - vleesvervangers

Kookdemonstratie Breda Deel 1 - vleesvervangers Kookdemonstratie Breda Deel 1 - vleesvervangers Waarom vlees vervangen door onbewerkt plantaardig voedsel? Planten beschermen Plantaardig voedsel bevat beschermende stoffen voor het lichaam (o.a. fytochemische

Nadere informatie

ADHD & leer- en gedragsstoornissen Complete behandelgids voor therapeut & patiënt

ADHD & leer- en gedragsstoornissen Complete behandelgids voor therapeut & patiënt ADHD & leer- en gedragsstoornissen Complete behandelgids voor therapeut & patiënt Hilde Maris Brigitte De Smet 4 TherapieWijzer Een woordje uitleg...9 1. Diagnose...10 1.1. ADHD is de meest overgediagnosticeerde

Nadere informatie

EEN DAG UIT HET BIKINI BODY PROGRAMMA

EEN DAG UIT HET BIKINI BODY PROGRAMMA EEN DAG UIT HET BIKINI BODY PROGRAMMA De hoeveelheden in dit menu zijn voor 1 persoon ONTBIJT Roerei (zie recept) Kop koffie of thee Voedingssupplementen (zie toelichting) SNACK 1 roze grapefruit en 1

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Recent is uit een internationaal onderzoek gebleken dat biologisch voedsel een hogere voedingswaarde heeft dan niet biologisch voedsel. Biologische gewassen zoals groenten, fruit

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Je bent wat je eet. Een gezegde wat veel wordt gebruikt in de volksmond. Maar waar komt dit eigenlijk vandaan? Het menselijk lichaam werkt op een fascinerende manier. Zonder dat je

Nadere informatie

Recepten: Essentiële vetzuren

Recepten: Essentiële vetzuren Recepten: Essentiële vetzuren Guacamole Ingrediënten 3 avocado's 1 limoen, uitgeperst 1 theelepel zout 80 gr kleingesneden ui 2 eetlepels olijfolie 3 eetlepels verse koriander, fijngesneden 2 roma tomaten,

Nadere informatie

Warm notenontbijt Met Griekse yoghurt en honing

Warm notenontbijt Met Griekse yoghurt en honing Warm notenontbijt Met Griekse yoghurt en honing Spoel de Quinoa voor dat je hem gebruikt eerst goed af, dit ivm met het waslaagje.doe het water en de Quinoa in een middel grote pan en breng aan de kook.

Nadere informatie

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar...

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Op uw gezondheid! U bent baas over uw eigen lichaam. Gelukkig maar. Dat brengt natuurlijk een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Alles wat u eet en drinkt

Nadere informatie

Lekker vers. smaakt. het langst.

Lekker vers. smaakt. het langst. Lekker vers smaakt het langst. Herbamare, 100% natuurlijke smaakmaker van al je gerechten Natuurlijk kokerellen smaakloos en saai? Niet met Herbamare van A.Vogel: het enige kruidenzout met 100% natuurlijke

Nadere informatie

Medicinale dranken - Chlorophyl

Medicinale dranken - Chlorophyl Medicinale dranken - Chlorophyl Chlorophyl (water) Een wonder van de natuur. Chlorophyl en de balans zuren en base Giffen, schadelijke stoffen en andere milieubelastende stoffen, zoals een onevenwichtige

Nadere informatie

Gezond & lekker kerstmenu

Gezond & lekker kerstmenu Gezond & lekker kerstmenu Voor jou! Een bewust kerstmenu inclusief eenvoudige recepten. Aangeboden door alle coaches en medewerkers van LifeStyle Coaching Nederland. De organisatie die door middel van

Nadere informatie

Gezonde voeding : basis informatie

Gezonde voeding : basis informatie Gezonde voeding : basis informatie door: Anita Boone en Ingeborg de Booy Een gezonde basisvoeding bestaat uit eiwitten, koolhydraten en vetten. We streven naar de volgende verhoudingen: Eiwitten- 30%-

Nadere informatie

Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de

Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de vermoeidheid? Gezond eten, wil niet enkel zeggen voedsel

Nadere informatie

voor een gezond voedingspatroon met een gezonde leefstijl,

voor een gezond voedingspatroon met een gezonde leefstijl, Beste KOOK-OOK klant! Gezond eten en genoeg bewegen zorgen ervoor dat je lekker in je vel komt te zitten. Met deze tas vol gezond lekkers kom je dus al een heel eind. Iedereen kent wel iemand die met z

Nadere informatie

Koolhydraatrijke recepten werkt voor de zorg

Koolhydraatrijke recepten werkt voor de zorg ...lekkere recepten voor in de nachtdienst Koolhydraatrijke recepten werkt voor de zorg Koolhydraatrijke recepten Bewezen is dat koolhydraatrijke voeding vanaf ongeveer de tweede helft van de nachtdienst

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht Afdeling Diëtetiek Algemeen U heeft jicht. In deze folder vindt u een aantal algemene adviezen die eventuele klachten kunnen voorkomen of verminderen. Wat is jicht? Jicht is een aandoening die behoort

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Pesticiden, landbouwgif of bestrijdingsmiddelen, zijn ze nu schadelijk of niet? Volgens het voedingscentrum valt het wel mee, zij zeggen: Om te voorkomen dat iemand te veel binnenkrijgt,

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Het is zomer! De temperatuur is lekker aangenaam en omdat de wereld om ons heen warmer wordt, zijn wij meer buiten. Door het eten van verkoelend voedsel kunnen we ons lichaam lekker

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Vaak krijg ik vragen over het bewaren van vlees. Biologisch vlees is anders dan vlees uit de supermarkt omdat er geen chemische kleur-, geur- en smaakstoffen in verwerkt wordt. De

Nadere informatie

GEZONDE ONTBIJT RECEPTEN WWW.OPTIMALEGEZONDHEID.COM

GEZONDE ONTBIJT RECEPTEN WWW.OPTIMALEGEZONDHEID.COM GEZONDE RECEPTEN ITALIAANSE KRUIDEN OMELET Voeg de uienringen en een eetlepel water toe aan een voorverwarmde pan. Bak de uien net zolang totdat het kleine beetje water in verdampt. Voeg daarna een kleine

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition HERBALIFE FITCHECK WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition % LICHAAMSVET Wie wil je worden? Waar ben je nu? % LICHAAMSVET Vrouw 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Man 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Te laag

Nadere informatie

perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren

perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren Deze combinatie van bijzondere

Nadere informatie

Voeding bij kanker: fabels en feiten. Dr. Sandra Beijer, diëtist-epidemioloog Afdeling onderzoek Integraal Kankercentrum Nederland

Voeding bij kanker: fabels en feiten. Dr. Sandra Beijer, diëtist-epidemioloog Afdeling onderzoek Integraal Kankercentrum Nederland Voeding bij kanker: fabels en feiten Dr. Sandra Beijer, diëtist-epidemioloog Afdeling onderzoek Integraal Kankercentrum Nederland 11 juni 2015 Website www.voedingenkankerinfo.nl Superfoods Kurkuma is

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Iedereen kent de lekkere pasta s uit Italië of de smaakvolle rijst uit Azië. Echter er zijn zoveel andere producten die vroeger veel in Nederland werden gegeten maar de laatste jaren

Nadere informatie

SuperMama LUNCH Top 5 www.super-mama.nl SuperMama

SuperMama LUNCH Top 5 www.super-mama.nl SuperMama SuperMama 1 LUNCH Top 5 www.super-mama.nl SuperMama LUNCH Mama s maak het alstublieft niet te moeilijk. Een gezonde leefstijl hoeft namelijk niet moeilijk te zijn en hoeft ook helemaal niet veel tijd te

Nadere informatie

Inhoud. Alles begint met passie, creativiteit en buikgevoel 197 Hoe gebruik je mijn boeken? 200. Index recepten 205 Index ingrediënten 206

Inhoud. Alles begint met passie, creativiteit en buikgevoel 197 Hoe gebruik je mijn boeken? 200. Index recepten 205 Index ingrediënten 206 Inhoud Als een vis in het water 8 Eten, een bron van geluk 11 Volop genieten en toch gezond en slank blijven, dat is de kunst 12 Het is geen dieet, ik haat diëten 15 Speel met mijn gerechten en creëer

Nadere informatie

BGN Kerstmenu 2014. Voorgerecht Geroosterde witlof met peer en hazelnoten. Hoofdgerecht Varkenshaas met Ardennerham en rucola

BGN Kerstmenu 2014. Voorgerecht Geroosterde witlof met peer en hazelnoten. Hoofdgerecht Varkenshaas met Ardennerham en rucola BGN Kerstmenu 2014 Voorgerecht Geroosterde witlof met peer en hazelnoten Hoofdgerecht Varkenshaas met Ardennerham en rucola Bijgerecht Sperziebonen met tomaat Dessert Homemade bosvruchtenijs Met dank aan

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

BURGER WRAPS VEGGIE CHILI. Slank En Fit Diner recepten

BURGER WRAPS VEGGIE CHILI. Slank En Fit Diner recepten Slank En Fit Diner recepten BURGER WRAPS Mager rundergehakt hamburgers ( hoeveelheid naar aantal personen) 1 kopje sperziebonen in stukjes gesneden 1/2 kop gehakte verse koriander Verse rode peper in stukjes

Nadere informatie

Kerstmenu: voor 4 personen

Kerstmenu: voor 4 personen Kerstmenu: voor 4 personen Broccolisoep met zalm of spitskoolsalade **** Witlofschuitjes met kipfilet en appel bieten salade; stoofpeertjes gegratineerde aardappelschotel **** Kersenkwark godenspijs Dit

Nadere informatie

Rawfood. tips & tricks 66 FRONTIER LIFE 15.02

Rawfood. tips & tricks 66 FRONTIER LIFE 15.02 Rawfood tips & tricks 66 FRONTIER LIFE 15.02 Auteur: Noëlle Kabel VOEDING In augustus 2013 kwam ik in aanraking met rawfood. Ik had toen al een jaar alle geraffineerde suikers uit mijn eetpatroon geschrapt,

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Vetten, sojaproducten en gezondheid van het hart Wat zegt de wetenschap?

Vetten, sojaproducten en gezondheid van het hart Wat zegt de wetenschap? Vetten, sojaproducten en gezondheid van het hart Wat zegt de wetenschap? Standpuntnota van de ENSA Scientific Advisory Committee Inleiding Sinds vele jaren erkennen wetenschappers de belangrijke rol die

Nadere informatie

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt Hilde Maris 4 TherapieWijzer Een woordje uitleg... 9 1. De geschiedenis van granen... 13 1.1. Tarwe is genetisch

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Groenten zijn gezond, ze zitten namelijk boordevol voedingsstoffen, maar bevatten weinig calorieën. De enorme hoeveelheden mineralen en vitaminen geven je lichaam alle bouwstenen

Nadere informatie

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Verhoogd cholesterolgehalte Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Cholesterolgehalte 3 Cholesterol 3 Cholesterol in voeding 4 Verhoogd cholesterolgehalte

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

PURE, GEZONDE EN SMAAKVOLLE RECEPTEN OPGESTELD DOOR 5 GEZONDE BLOGS. Speciaal opgesteld

PURE, GEZONDE EN SMAAKVOLLE RECEPTEN OPGESTELD DOOR 5 GEZONDE BLOGS. Speciaal opgesteld ww.eetgoedvoeljegoed.com www.devoedzamekeuken.nl www.barbaraeet.nl www.puurenlekkerleven.blogspot.nl www.smakelijck.nl 2013 01 Speciaal opgesteld PURE, GEZONDE EN SMAAKVOLLE RECEPTEN OPGESTELD DOOR 5 GEZONDE

Nadere informatie

Informatie voor patiënten met. jicht

Informatie voor patiënten met. jicht Informatie voor patiënten met jicht > De geboden informatie in deze brochure hoeft niet voor u te gelden. Raadpleeg uw arts voor advies betreffende uw specifieke situatie. Informatie voor patiënten met

Nadere informatie

Menu oktober 201 2. Sint Jacobsschelp met groene kruidensaus. **** Salade champignons. **** Auberginekaviaar met ricotta en coppa di Parma

Menu oktober 201 2. Sint Jacobsschelp met groene kruidensaus. **** Salade champignons. **** Auberginekaviaar met ricotta en coppa di Parma Menu oktober 201 2 Sint Jacobsschelp met groene kruidensaus Salade champignons Auberginekaviaar met ricotta en coppa di Parma Kwartels met rode biet en cantharellen Appelsoep met peren onder een bladerdeegdekseltje

Nadere informatie

Diabetes & Metabool Syndroom

Diabetes & Metabool Syndroom Diabetes & Metabool Syndroom Omkeerbaar zonder medicijnen Een complete gids voor therapeut & patiënt Hilde Maris Een woordje uitleg...9 1. Situering...11 1.1. Wat is diabetes?...12 1.2. Wat is Metabool

Nadere informatie

Salade met geroosterde pompoen, geitenkaas en peterseliepesto. Oerstoofpot met kastanjechampignons, wortel, rode wijn, tijm en rozemarijn

Salade met geroosterde pompoen, geitenkaas en peterseliepesto. Oerstoofpot met kastanjechampignons, wortel, rode wijn, tijm en rozemarijn Jeanine Schreuders en Norbert van Doorn hebben in hun Eetlokaal, boerderij Buitenland een viergangen Oermenu bereid, ter viering van Terra Madre dag, 10 december 2013, rondom het thema Oorspronkelijk voedsel.

Nadere informatie

Salades. Salade van paardenstaart, knoflook en frambozenazijn

Salades. Salade van paardenstaart, knoflook en frambozenazijn Salades Salade van paardenstaart, knoflook en frambozenazijn Paardenstaart Rucola Veldsla Radiccio 1 bosje radijs Olijfolie Zout Frambozenazijn of balsamicoazijn Knoflook Koriander Thijm Peper paardenstaarten

Nadere informatie

Kookdemonstratie Breda Deel 3 Rauwkost, dressings en hartig broodbeleg

Kookdemonstratie Breda Deel 3 Rauwkost, dressings en hartig broodbeleg Kookdemonstratie Breda Deel 3 Rauwkost, dressings en hartig broodbeleg Waarom rauwkost eten? Groenten bevatten van nature vitamines en mineralen die we als mens nodig hebben. Echter, het vitaminegehalte

Nadere informatie

Heerlijke ovenschotels met verse aardappels, die iedereen kan maken

Heerlijke ovenschotels met verse aardappels, die iedereen kan maken Heerlijke ovenschotels met verse aardappels, die iedereen kan maken Verse aardappels. Jullie smaken naar meer. 1 Makkelijke en Lekkere Aardappelschotels Met verse aardappels kun je enorm variëren. Wat

Nadere informatie

Optioneel: scheutje ongezoete diksap of een handje rozijnen, 3 el vers fruit (aardbeien, framboos, bessen, banaan, appel en kaneel)

Optioneel: scheutje ongezoete diksap of een handje rozijnen, 3 el vers fruit (aardbeien, framboos, bessen, banaan, appel en kaneel) 1. Ontbijtidee Muesli met noten, pitten en zaden (voor 1 portie) Ingrediënten: Griekse yoghurt of sojayoghurt, 3 el haver, 1 el rozijnen, 1 el zemelen, 1 el lijnzaad, 1 el pompoenpitten, 1 el zonnebloempitten,

Nadere informatie

Ontbijt Frittata. Bereidingswijze. Ingrediënten

Ontbijt Frittata. Bereidingswijze. Ingrediënten Recepten 2.1 Ontbijt Soms is het niet een kwestie van nieuwe recepten bij de hand hebben voor het ontbijt, maar gewoon net even anders tegen het ontbijt aan kijken. Wij zijn als Nederlanders gewend om

Nadere informatie

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA HAVER APPELVEZEL CITRUS VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN APPEL HAVER WITLOF SOJA MAIS WAT ZIJN VEZELS? Als essentieel onderdeel van een evenwichtig dieet helpen vezels uw spijsverteringssysteem in goede

Nadere informatie

t Is weer tijd voor BBQ! www.powerslim.nl.be

t Is weer tijd voor BBQ! www.powerslim.nl.be t Is weer tijd voor BBQ! Eindelijk schijnt de zon en lopen de temperaturen op, heerlijk! Wat is er nu gezelliger dan op een warme zomeravond buiten barbecueën? Gelukkig past barbecueën goed in het PowerSlim

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Steekproducten worden steeds populairder de laatste tijd. Veel mensen hechten steeds meer waarde aan de producten die de streek waarin ze wonen te bieden heeft. Vaak heeft de eigen

Nadere informatie

JM TOTAL TRAINING Lifestyle. Energy. Results

JM TOTAL TRAINING Lifestyle. Energy. Results JM TOTAL TRAINING Lifestyle. Energy. Results 5 Belangrijke pijlers van VOEDING 1. EET 4 tot 6 KEER PER DAG Brandstof uw lichaam met meerdere kleine maaltijden en snacks elke dag om uw bloedsuikerspiegel

Nadere informatie

...lekkere recepten voor in de nachtdienst

...lekkere recepten voor in de nachtdienst ...lekkere recepten voor in de nachtdienst Recepten die energie geven! BEROEPSORGANISATIE VOOR DE VERPLEGING EN VERZORGING Recepten die langdurende energie geven Bewezen is dat koolhydraatrijke voeding

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Veel producten uit de KOOK-OOK tas zijn afkomstig van Puur Noord Nederland. Puur Noord Nederland is een merk voor regionale biologische producten. Dit merk laat zien wie de boeren

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Moeten mensen er echt mee leren leven of... zou het ook aan onze voeding kunnen liggen?

Moeten mensen er echt mee leren leven of... zou het ook aan onze voeding kunnen liggen? Darmklachten zijn een steeds vaker voorkomend probleem. Ondanks de toename van het aantal klachten is er nog steeds geen passende oplossing gevonden voor het probleem. In mijn praktijk Detoxenzo kloppen

Nadere informatie

Optimalegezondheid.com 2015 JULI 1 14 GEZONDE RECEPTEN

Optimalegezondheid.com 2015 JULI 1 14 GEZONDE RECEPTEN Optimalegezondheid.com 2015 15 JULI GEZONDE RECEPTEN 1 14 GEZONDE RECEPTEN INTRODUCTIE Merk jij het ook al? Dat je meer zin hebt in frisse ingrediënten en daardoor haast automatisch gezonder eet? Dit is

Nadere informatie

KOOK-OOK wenst u een gezond en smaakvol 2015!

KOOK-OOK wenst u een gezond en smaakvol 2015! KOOK-OOK wenst u een gezond en smaakvol 2015! KOOK-OOK helpt graag mee om 2015 gezond van start te laten gaan. Hierbij weer een tas vol lekkere en eerlijke groenten. Veel producten uit de KOOK-OOK tas

Nadere informatie

Inleiding Wat is jicht Hoe ontstaat jicht

Inleiding Wat is jicht Hoe ontstaat jicht JICHT 614 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u jicht heeft. Deze brochure is bedoeld om u informatie te geven over het ziektebeeld, de behandeling en wat u zelf kunt doen. Wat is jicht Jicht

Nadere informatie

Lekker eten met weinig koolhydraten

Lekker eten met weinig koolhydraten Lekker eten met weinig koolhydraten Groentenrolletjes Geroosterde 1 courgette 1 rode paprika 2 eetlepels olijfolie enkele takjes peterselie 100 gram roomkaas 2 teentjes knoflook 8 sneetjes Atkins koolhydraat

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

Ken jij deze 3 heerlijke & gezonde salade recepten al?

Ken jij deze 3 heerlijke & gezonde salade recepten al? Ken jij deze 3 heerlijke & gezonde salade recepten al? Een paar heerlijke & gezonde salade recepten die je echt moet proeven! Deze recepten zitten vol met eiwit en zijn over het algemeen makkelijk te bereiden.

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort.

Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort. Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort. Haverkort is een waar familiebedrijf. Herman Haverkort heeft de slagerij aan de Assendorperstraat

Nadere informatie

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK GROEP PER GROEP WEETJE DEHYDRATEREND EFFECT VAN ALCOHOL EN KOFFIE Alcoholische dranken hebben een

Nadere informatie

Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health.

Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health. Nieuwsbrief, februari 2015 Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health. Als professioneel Vitaal Coach ondersteunt en begeleidt ze haar klanten bij het vinden van een gezondere levensstijl,

Nadere informatie

Hilde Demurie. Vrolijk Gezond! Hoe voeding je lichaam en geest kan sturen

Hilde Demurie. Vrolijk Gezond! Hoe voeding je lichaam en geest kan sturen Hilde Demurie Vrolijk Gezond! Hoe voeding je lichaam en geest kan sturen Inhoud Voorwoord 9 Waarom? Daarom! 11 Inleiding 13 Verleden en heden 13 Lichaam en geest zijn één 14 Lichaamsvreemde stoffen 15

Nadere informatie

E-BOOK TIEN GEZONDE VEGARECEPTEN SMOOTHIES SALADES MAALTIJDEN

E-BOOK TIEN GEZONDE VEGARECEPTEN SMOOTHIES SALADES MAALTIJDEN E-BOOK TIEN GEZONDE VEGARECEPTEN SMOOTHIES SALADES MAALTIJDEN Vega Nuts Veganuts wil iedereen laten zien dat wij zelf veel aan onze gezondheid, energie en genezing kunnen doen. Met haar noten, zaden en

Nadere informatie

RECEPTEN HUMPHREY FRIDT

RECEPTEN HUMPHREY FRIDT 10 KOOLHYDRAATARME RECEPTEN HUMPHREY FRIDT 1. BIEFSTUK MET SALADE > 120 gram biefstuk > 3 handjes ijsbergsla > 1 handje rucola sla > 2 radijsjes > 1 bosui > 1 eetlepel magere yoghurt > 1 theelepel tuinkruiden

Nadere informatie

Verwen uw hart, hersenen en botten met het beste van het beste

Verwen uw hart, hersenen en botten met het beste van het beste Verwen uw hart, hersenen en botten met het beste van het beste EcOmega s Omega-3 in een complex van vier sterke nutriënten 1200 mg omega-3 + 1000 IE vitamine D 950 mg omega-3 De beste, zuiverste en veiligste

Nadere informatie

Boursin-hapje met zalm

Boursin-hapje met zalm Boursin-hapje met zalm Ingrediënten (10 stuks): 2 plakjes gerookte zalm Verse Dille ¼ doosjes Boursin (kruidenkaas) plasticfolie : 1. Beleg de plakjes gerookte zalm heel dik met Boursin en verse dille.

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant! Bijna iedereen herkent het wel; je hebt zin in chocola of een zak chips. Je moet het hebben want anders...

Beste KOOK-OOK klant! Bijna iedereen herkent het wel; je hebt zin in chocola of een zak chips. Je moet het hebben want anders... Beste KOOK-OOK klant! Bijna iedereen herkent het wel; je hebt zin in chocola of een zak chips. Je moet het hebben want anders... Waar heeft je lijf eigenlijk écht behoefte aan? Dit zijn van die leuke weetjes

Nadere informatie

Diner vis Makreel gevuld met noten in een korst van pindakaas en zwarte bessen

Diner vis Makreel gevuld met noten in een korst van pindakaas en zwarte bessen Diner vis Makreel gevuld met noten in een korst van pindakaas en zwarte bessen 4 makrelen (met kop) 150 gr walnoten 1 teentje knoflook ½ bosje peterselie ½ - 1 spaanse peper (afhankelijk van smaak), of

Nadere informatie

Sugarchallenge Medium

Sugarchallenge Medium Sugarchallenge Medium Dagmenu 7-8-9 + bonusrecepten Dagmenu 7 Ontbijt Havermoutpap met appel Neem 200 ml. rijstmelk, havermelk of amandelmelk (suikervrij) en breng dit zachtjes aan de kook. Voeg 3 eetlepels

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek, de voedingszandloper en my plate

De actieve voedingsdriehoek, de voedingszandloper en my plate De actieve voedingsdriehoek, de voedingszandloper en my plate Gezonde voeding en het promoten van voldoende lichaamsbeweging is en blijft belangrijk in het geven van advies naar een gezonde levensstijl.

Nadere informatie

Vijgen met gorgonzola en dadels met serranoham en Parmezaanse kaas

Vijgen met gorgonzola en dadels met serranoham en Parmezaanse kaas Vijgen met gorgonzola en dadels met serranoham en Parmezaanse kaas 5 vijgen 200 gram gorgonzola 10 dadels 5 dunne plakjes serannoham 100 gram parmezaan Zout & peper Bereidingswijze vijgen: Verwarm de oven

Nadere informatie

"Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen."

Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen. Dagelijkse voeding Als je wat meer op je voeding wilt gaan letten, dan sta je vast stil bij wat je allemaal op een dag eet. En je vraagt je vast af wat heb je nu direct nodig en wat niet? Wat voor effect

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes Inhoud 1. Inleiding 3 2. Diabetes bij CF 4 3. Behandeling 4 3.1. Doel van de behandeling

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes en voeding

Zwangerschapsdiabetes en voeding Gynaecologie Zwangerschapsdiabetes en voeding www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Zwangerschapsdiabetes... 3 Glucosedagcurve... 3 Behandeling... 4 Adviezen met betrekking tot uw voeding... 4 Hanteer een

Nadere informatie