Het Reumagazetje. Jaargang 14 reumagazetje 69 1 oktober Het herfst feest

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Reumagazetje. Jaargang 14 reumagazetje 69 1 oktober 2014. Het herfst feest"

Transcriptie

1 België nr.3/5385 PB 8900 Ieper 1 Het Reumagazetje VU: Mevr. Carmen Ronsse Redactieadres driemaandelijks tijdschrift Poperingseweg 41 Poperingseweg 41 afgiftekantoor 8900 Ieper 8900 Ieper Ieper 1 erkenningnummer P2A / rekeningnummer BE Jaargang 14 reumagazetje 69 1 oktober Het herfst feest Paddenstoelen, beukennootjes, dwarrelblaadjes, rood en geel. Buiten vind je al die schatten van de herfst, zoveel, zoveel. Regenvlagen, hagelbuien, pijpenstelen, hondenweer. Maak een paraplu van blaadjes en geen druppel raakt je meer. Spinnenwebben, nevelslierten, de geheimen van de mist. Wie dit feest niet mee wil vieren heeft zich in de herfst vergist. Gemaakt door: Esmee

2 Woordje van de voorzitter Beste mensen, lotgenoten de zomer is alweer voorbij als jullie dit reumagazetje in de brievenbus krijgen. Het was een mooie zomer op zijn Belgisch zon, wolken, regen, wolkbreuken, wind, enz.. Ik hoop dat jullie niet teveel schade hebt opgelopen want op sommige plaatsen was het water erg hoog. Ik hoop dat ieder van jullie toch heeft kunnen genieten. Ik heb in ieder geval genoten en veel gesnord met mijn elektrische fiets hoewel ik ook serieus gevallen ben. Gelukkig niks ernstig alleen de fiets moest hersteld worden. Toch rij ik voortaan met een helm voor mijn eigen veiligheid. Het is nog maar half augustus en ik zit alweer te bedenken wat ik dit keer in mijn reumagazetje ga zetten. Zoals jullie weten, komt er ook een deel van Lut voor OLLO. Ons ledenbestand blijft min of meer gelijk en OLLO die krijgt sinds ze het krantje krijgen een beetje meer leden. Zo zie je dat er nood is aan lectuur rond de ziekte reuma. Momenteel zijn we volop in de voorbereidingen voor 2 grote activiteiten. Met de Interliga s van West-Vlaanderen zijn we volop de week van de reuma aan het voorbereiden. We gaan opnieuw in de week van 6 tot en met 10 oktober de chronische ziekte die reuma is in de kijker zetten in 10 ziekenhuizen van West- Vlaanderen. We hebben dit jaar de taken verdeeld over 1 week om zo voldoende vrijwilligers te kunnen vinden om ons te helpen vertegenwoordigen. De West- Vlaamse Reumaliga is te vinden op dinsdag in het AZ Alma in Sijsele, op donderdag in het Sint Rembertziekenhuis in Torhout en op vrijdag in het Jan Yperman ziekenhuis in Ieper. Het St. Rembert ziekenhuis is er s avonds om 19u een voordracht in het auditorium. De spreker is reumatoloog Dr. Piëtte. Ik hoor jullie al denken Interliga?? Ja eenmaal per jaar slaan we de handen in elkaar met de patiëntenverenigingen van West-Vlaanderen: RA, VBB, CIB, Jong en Reuma, OLLO en ons zelf. De 2 de grote activiteit is ons 2-jaarlijks congres in het auditorium van het psychiatrisch ziekenhuis in Ieper. Daar meer over verder in het krantje. In het voorjaar zijn er 2 leden gestorven die al jaren trouwe leden waren. Het gaat om Mariette Lamont en Mia Deltombe. Deze zomer is ook Gilberte Gillis van ons heen gegaan. Aan alle familieleden bied ik via deze weg nogmaals onze innige deelneming aan. Beste leden, het bestuur en ik hopen dat we jullie mogen ontmoeten op één van de activiteiten van het najaar. Het volledig programma verder in het krantje. Carmen. 2

3 Woord van de voorzitter van OLLO Beste osteoporosevrienden Als voorzitter van OLLO heb ik deze zomer mijn agenda even op stop gezet, en proberen te genieten van het zomerweer. Mijn dagelijkse wandeling met mijn hondje of een flinke fietstocht, zorgde voor de nodige beweging, die zo belangrijk is voor osteoporosepatiënten. Tijdens mijn wandelingen kwam ik regelmatig in contact met andere osteoporosepatiënten, die in het mate van het mogelijke zoveel mogelijk gaan wandelen of zelfs joggen. Blijven bewegen, in de buitenlucht, zorgt tevens voor voldoende opname van Vit. D, die ook belangrijk is in de behandeling van osteoporose. In de voorbije 6 maanden werd ik als voorzitter uitgenodigd om op diverse locaties een voordracht te verzorgen ivm osteoporose. Hierbij schenk ik tevens ook veel aandacht aan valpreventie. Ik eindig dan ook meestal de voordracht, met enkele eenvoudige oefeningen die dagelijks kunnen worden uitgevoerd, tijdens het koken strijken TV kijkend. Dit zorgt voor gezonde spieren en een goed evenwichtsgevoel. Ook in Nederland wordt hier veel aandacht aan gegeven en worden speciale oefensessies aangeboden door de kinesitherapeuten. Als lid van de beide patiëntenverenigingen ben ik reeds enkele jaren actief in het Vlaams Gebruikersoverleg voor Personen met een Handicap en dit in samenwerking met het Vlaams Agentschap voor personen met een Handicap. Carmen is hier mijn plaatsvervanger als ik niet op een overleg kan aanwezig zijn. Op dit ogenblik wordt een hervorming uitgewerkt voor de persoonlijke tussenkomsten in het Vlaams Agentschap. Het opstarten van Persoonsvolgende Financiering, die een belangrijke impact zal hebben in de toekomst. Ik ben dan ook lid van de werkgroep Hertekenen van de Zorgregie waar ik probeer om de rechten van de personen met een reumatische aandoening te verdedigen. Later zal ik hierover nog meer info bezorgen wanneer de teksten en de uitvoeringsbesluiten zijn goedgekeurd. Wordt vervolgd. In het najaar staan terug enkele activiteiten op de agenda en dit in samenwerking met de VRL-West-Vlaanderen. Meer hierover verder in het krantje. Ik hoop dan ook om jullie welkom te mogen heten op één van de activiteiten. Lut. 3

4 Ouderdomsvlekken of levervlekken (Lentigo) Ouderdomsvlekken (lentigo) of levervlekken (zo genoemd vanwege de kleur, ze hebben niets met een slecht werkende lever te maken) zijn een veel voorkomende, meestal goedaardige huidafwijking bij oudere mensen. Ongeveer 80% van de Nederlanders en Belgen van 65 jaar en ouder heeft wel een of meerdere lentigo-vlekken. Een lentigo is typisch een egaal bruin, scherp begrensde ovale of grillig begrensde vlakke plek van enkele millimeters tot enkele centimeters groot. De plekken worden vooral in het gelaat en op de handruggen gezien, soms ook op het decolleté. Hoe ontstaat het? Er bestaat een duidelijk verband tussen het ontstaan van lentigo en de hoeveelheid zonlicht waaraan de huid gedurende het leven is blootgesteld. Het meest frequent zijn ze te vinden bij lichtere huidtypes (mensen met rood haar die moeizaam kunnen bruinen). Ze komen ook voor bij personen die vanwege een huidziekte (bv. psoriasis of vitiligo) langdurig met PUVA therapie zijn behandeld. Een aandoening die wel eens wordt verward met ouderdomsvlekken is purpura senilis. Dit zijn ook donkere vlekjes die vooral voorkomen bij oudere mensen, maar ze worden niet veroorzaakt door een teveel aan pigment. Het zijn kleine bloeduitstortinkjes die ontstaan doordat de huid met het ouder worden minder elastisch wordt. Soms kwaadaardig: lentigo maligna Lentigo is meestal volstrekt goedaardig. Soms kunnen zich echter kwaadaardige pigmentcellen ontwikkelen. Men spreekt dan van lentigo maligna (of ziekte van Dubreuilh). In feite is lentigo maligna het laatste stadium vóór melanoom, de meest kwaadaardige vorm van huidkanker. Na hoeveel tijd een lentigo maligna melanoma ontstaat, is nog onbekend. De kans op een kwaadaardige ontaarding wordt geschat op 25 tot 50%. Een lentigo maligna onderscheidt zich van een gewone lentigo door een wisselende en grillige pigmentatie, het pigment is niet meer egaal, maar er komen wat donkerbruine tot bijna zwarte vlekken in. Bij lentigo-vlekken die veranderen of klachten geven moet de huisarts worden geconsulteerd. Hoe wordt het behandeld? Omdat een lentigo goedaardig is hoeft deze niet behandeld te worden. Als je de vlekken storend vindt, kun je ze ook met make-up camoufleren zodat ze minder opvallen. Wanneer het om cosmetische redenen wenselijk is om de lentigo te verwijderen zijn er twee mogelijkheden van behandeling: aanstippen met vloeibare stikstof of lasertherapie. Voordeel van lazer is dat de kans op littekenvorming zeer gering is. Bij beide behandelingen (stikstof en laser) komt het regelmatig voor dat de lentigo na verloop van tijd weer terugkomt. 4

5 Een lentigo maligna moet altijd behandeld worden. Meestal bestaat deze behandeling uit operatieve verwijdering. Gezondheid.be verschenen op : Nu de herfst voor de deur staat lijkt het mij belangrijk om dit artikel te lezen Langdurig extra vitamines en mineralen slikken kan schadelijk zijn Er zijn voedingssupplementen op de markt die hogere doseringen bevatten dan de maximaal aanvaardbare bovengrens. Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het gaat volgens de onderzoekers om bepaalde preparaten die hoge gehalten bevatten van de vitamines foliumzuur, B6 en E, en de mineralen zink en selenium. De industrie heeft een veelheid aan supplementen ontwikkeld die specifiek voor ouderen zijn. Sommige van deze supplementen bevatten hoge doseringen van bepaalde vitaminen en mineralen. Deze doseringen blijven onder de 'maximaal aanvaardbare bovengrens' (Upper Limit), en zijn meestal niet hoger dan drie keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH). Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat deze supplementen niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Verder zijn er in supplementen voor ouderen hoge doseringen gevonden van stoffen waarvoor geen UL bestaat: B-vitamines, vitamine C en ijzer. Daardoor kunnen voor deze stoffen geen conclusies worden getrokken over de veiligheid van de doseringen. In algemene zin is daarom voorzichtigheid geboden als deze producten langere tijd worden gebruikt. Er zijn algemene supplementen op de markt, niet specifiek gericht op ouderen, die een dosering bevatten boven de Upper Limit. Ook ouderen kunnen deze producten gebruiken. Het gaat om bepaalde preparaten die hoge gehalten bevatten van de vitaminen foliumzuur, B6, D en E, en de mineralen zink en selenium. Het is niet uitgesloten dat een te hoge inname van de vitaminen B6 en E op de lange termijn schadelijk kan zijn voor de gezondheid en het welzijn van ouderen. Te hoge doseringen van vitamine B6 kan neurologische klachten veroorzaken, het gebruik van te veel vitamine E kan bloedstollingen veroorzaken. Het is niet uitgesloten dat een te hoge inname van deze vitamines en mineralen op de lange termijn schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Het risico op een te hoge inname geldt niet alleen voor supplementen met een hoge dosering. Als u veel voedingssupplementen slikt, bestaat ook de kans dat u daarmee boven de maximaal aanvaardbare bovengrens van een bepaalde vitamine uitkomt. Voor vitamine A, vitamine D, vitamine E, vitamine B6, niacine, foliumzuur, calcium, magnesium, jodium, koper, selenium en zink is vastgesteld dat een te hoge inname schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Als u een supplement gebruikt, neem dan 5

6 niet meer dan 100% procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Deze informatie vindt u op het etiket. De meeste mensen hebben geen voedingssupplement met extra vitamines en mineralen nodig. Er zijn uitzonderingen. Zo is extra foliumzuur bijvoorbeeld belangrijk voor vrouwen die zwanger willen worden en aan het begin van de zwangerschap. Jonge kinderen, ouderen en mensen met een getinte huidskleur wordt aangeraden extra vitamine D te slikken. Dit helpt om stevige botten te behouden. In bijzondere gevallen kan het zijn dat u extra vitamines en mineralen nodig hebt, door een tekort aan voedingsstoffen. Dit kan ontstaan wanneer u te weinig eet of een eenzijdig voedingspatroon hebt. Gezonde voeding als basis Met een gezonde en gevarieerde voeding krijg je in principe al de benodigde voedingsstoffen binnen. Daarom hoef je als je voldoende, gezond en gevarieerd eet volgens de Schijf van Vijf niet bang te zijn voor een tekort aan vitamines en mineralen. Bovendien leveren voedingsmiddelen ook nog andere voedingsstoffen zoals eiwitten en vezels. Veruit de meeste mensen hebben geen voedingssupplement met extra Vitamines en mineralen nodig. Speciale groepen hebben wel baat bij extra vitamines Er zijn uitzonderingen. Zo is extra foliumzuur bijvoorbeeld belangrijk voor vrouwen die zwanger willen worden en aan het begin van de zwangerschap. Jonge kinderen, ouderen en mensen met een getinte huidskleur adviseren we extra vitamine D te slikken. Dit helpt je om stevige botten te behouden. In bijzondere gevallen kan het zijn dat je extra vitamines en mineralen nodig hebt, door een tekort aan voedingsstoffen. Dit kan ontstaan wanneer je te weinig eet of een eenzijdig voedingspatroon hebt. Het is dan belangrijk dat je je leefstijl verbetert en je eetpatroon aanpast. Gezondheid.be verschenen op : bijgewerkt op : Is vis eten (on)gezond? Hoeveel keer per week eet je best vis? De actieve voedingsdriehoek raadt aan één à twee keer per week, waarvan minstens één keer vette vis. Eén van de belangrijkste redenen is de aanwezigheid van omega-3 vetzuren. Meer dan twee keer per week vis eten levert dan weer geen bijkomende gezondheidsvoordelen op. Wegens mogelijkheid tot vervuiling wordt het zelfs eerder afgeraden. Advies: eet best verschillende soorten vis, varieer in herkomst en kies voor duurzame visvangst. 6

7 Wat maakt dat de omega-3 vetzuren zo gezond zijn? De vetzuren spelen een belangrijke rol in de bescherming tegen hart- en vaatziekten. Ze spelen ook een rol bij de ontwikkeling van de hersenen en het zicht bij jonge kinderen. Over mogelijke andere positieve effecten, bijvoorbeeld op kanker, ADHD en Alzheimer, bestaat nu toe geen zekerheid. Omega-3 vetzuren zijn een vorm van poly-onverzadigde vetzuren die ons lichaam niet zelf kan aanmaken. We vinden ze in vette vis. We moeten ze met andere woorden innemen via onze voeding. Vette vis (haring, makreel, sardines, zalm) is de belangrijkste bron van omega-3 vetzuren in onze voeding, het gaat dan concreet om de DHA (docosahexaëenzuur) en EPA (eicosapentaëenzuur). Vis heeft bovendien nog andere gezondheidsvoordelen: het is een bron van vitamienen (A,D,B12, niacine) en mineralen (calcium,zink,ijzer, jodium en selenium).als je je enkel op de nutritionele waarde van vis baseert, dan zou er op de frequentie van het visverbruik geen beperking moeten gelegd worden. Bepaalde externe factoren, met name vervuiling, leiden echter tot een noodzakelijke beperking van deze raadgeving. Vooral in vette vis is de vervuiling met zware metalen (kwik, lood), PCBs, dioxinen een probleem omdat deze contaminanten in het vet worden opgeslagen. Roofvissen (vb. zwaardvis, tonijn, haai, paling) zijn zwaarder vervuild dan vissen die uitsluitend planten of plankton eten. Vooral zwangere vrouwen, die borstvoeding geven en de jonge kinderen zijn gevoelig voor. Herkomst Ook het leefgebied speelt een rol: vis uit Europese wateren is bijvoorbeeld meer vervuild dan vis uit de Stille Oceaan. Op voorverpakte vis moet een aanduiding van de herkomst staan, namelijk: om welke soort het gaat, wat de productiemethode is geweest (vangst op zee, in zoetwater of kweek) en wat het vangstgebied of land van herkomst is. Bij verse vis zou de visboer deze info moeten kunnen geven. Duurzaam Naast de aanwezigheid van contaminanten is ook duurzaamheid een belangrijk aandachtspunt bij visconsumptie. Een bijkomende aanbeveling is om bij voorkeur te kiezen voor producten van duurzame visvangst en -kweek, te herkennen aan het MSC-label. Kweekvis is niet noodzakelijk duurzamer, doordat deze gevoerd wordt met vismeel afkomstig van wilde vis. De EU heeft regels opgesteld voor de maximale hoeveelheid PCBs en dioxines die in visvoer mag voorkomen. Meer info over duurzame vis vind je via de Viswijzer van het Wereld Natuur Fonds. Gezondheid.be verschenen op : Leuk citaat Het leven is een droom en wij zijn allen slaapwandelaars W.N.P. Barbellio 7

8 Betere toegang tot de schuldsaldoverzekering voor chronisch zieken Goed nieuws voor ex-kankerpatiënten, diabetici en andere mensen met ernstige chronische gezondheidsproblemen: binnenkort wordt het gemakkelijker om een schuldsaldoverzekering te krijgen tegen een betaalbare prijs wanneer u een hypothecaire lening wilt afsluiten. De zogeheten wet Partyka, die de toegang de schuldsaldoverzekering voor personen met een chronische ziekte moet verbeteren, zal ten laatste op 1 januari 2015 in voege treden. Het afsluiten van een schuldsaldoverzekering verloopt nu voor mensen met een chronische ziekte niet altijd zonder problemen. Verzekeringsondernemingen beschouwen deze personen immers als verhoogde risico s. Vaak moeten zij hoge bijpremies betalen of wordt hen zelfs een lening geweigerd. Wat verandert er? Verbeterde medische vragenlijsten Vragenlijsten moeten vooraf goedgekeurd worden door het opvolgingsbureau. Er mogen geen vragen worden gesteld over het strikte privéleven (bv. seksuele geaardheid). Motiveringsplicht Verzekeraars die een schuldsaldopolis weigeren of een bijpremie opleggen, moeten dat schriftelijk en in detail motiveren. Deze motivatieplicht geldt ook voor andere verzekeringen, zoals de individuele levensverzekering, auto-, brand- en hospitalisatieverzekeringen. Maximale bijpremie De hoogte van de bijpremie wordt beperkt. Als u een medische bijpremie moet betalen die hoger is dan 125 % van de basispremie (bijvoorbeeld meer dan 225 indien de basispremie 100 bedraagt), zal een compensatiekas tussenkomen (met een bovengrens van 800 %). Deze kas wordt gezamenlijk gefinancierd door verzekeraars en kredietinstellingen. Opvolgingsbureau voor tarifering Personen met een chronische ziekte die een bijpremie krijgen of geweigerd worden, kunnen voortaan tegen de beslissing van de verzekeraar in beroep gaan bij een Opvolgingsbureau voor tarifering. Dat bestaat uit twee vertegenwoordigers van de verzekeraars, een magistraat, een vertegenwoordiger van patiënten en een vertegenwoordiger van de consumentenverenigingen. Dat opvolgingsbureau behandelt alle weigeringen en dossiers waar de verzekeraar een bijpremie oplegt van meer dan 75 procent. Een advies komt binnen 15 werkdagen, maar is niet bindend. verschenen op :

9 Vrijdag 26 september bezoek aan het kasteel van Wijnendale om 15u en de prijs 10. Graaf Boudewijn Robrecht de Fries bouwde dit kasteel in de 11 de eeuw en was de basis van de bloei van graafschap Vlaanderen. In 1940 vond in het kasteel het dramatische laatste gesprek plaats tussen Koning Leopold III en de Belgische regering. Meer weten., kom dan zeker langs Week van 6-10 oktober wordt REUMA in de kijker gezet in 10 West-Vlaamse ziekenhuizen naar aanleiding van Wereldreumadag op 12 oktober en Wereldosteoporosedag op 18 oktober. Zie voorwoord voorzitter om de plaatsen te kennen. We staan er ongeveer vanaf 10 u s morgens tot 16u. Willen jullie goedendag komen zeggen zijn jullie zeker welkom. In Torhout gaat er om 19u een voordracht rond reuma door Dr. Piëtte in het auditorium van het Sint Rembert ziekenhuis Zaterdag 26 oktober het 2-jaarlijks congres in Ieper in het Auditorium van het Psychiatrisch ziekenhuis Heilig Hart Poperingseweg 41 Ieper (station is dichtbij en er is ruime parking, rolstoelvriendelijk) Het programma Vanaf 9u15 verwelkoming met koffie, thee, water en versnapering 9 10u welkomwoord van de Voorzitter 10u15 voormiddag deel Het medische luik Osteoporose spreker nog niet bekend Reuma en de medicatie door Dr. Vanneuville Reuma en de orthopedische operaties door Dr. Deroo 12u45 warme lunch en bezoek aan de farmaceutische standen 14u30 namiddagdeel Valpreventie door Mevr. Lut Anseeuw Gevolgd door korte verrassingsact door Koen Demuynck Einde voorzien om 15u45 met afscheidsdrink Kostprijs is 20 voor de ganse dag met lunch. 10 voor de ganse dag zonder lunch Er kan nu al ingeschreven worden via mail bij de secretaris of Telefonisch kan ook Linda 050/ of Lut 050/ We hopen jullie te mogen verwelkomen.

10 Coeliakie of glutenintolerantie: wat mag u wel en niet eten? 10 Coeliakie of glutenintolerantie wordt veroorzaakt door een overgevoeligheid voor gluten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, haver, rogge, gerst en spelt. Als u of uw kind coeliakie heeft, moet u levenslang een strikt glutenvrij dieet volgen. Eet u toch gluten, al is het maar een heel klein beetje, dan beschadigt de dunne darm onmiddellijk. Eet iemand per ongeluk gluten, dan kan een reactie optreden. Deze reactie varieert van persoon tot persoon. Sommigen kunnen dagenlang last hebben van bijvoorbeeld buikpijn. Anderen hebben helemaal geen last. Ook als geen reactie optreedt, is het raadzaam het dieet zo snel mogelijk weer nauwgezet te volgen. Het afweersysteem wordt dan niet verder geïrriteerd en eventuele beschadigingen van de darmwand worden voorkomen. Alles wat gluten kan bevatten is volstrekt verboden. Zelfs een klein beetje gluten (kruimels, paneermeel,...) kan al te veel zijn. De grootste zorg bij de bereiding van glutenvrije gerechten is dus noodzakelijk. Frietjes mogen bijvoorbeeld niet gebakken worden in het frituurvet waarin reeds gewone kroketten werden gebakken, glutenvrij brood mag niet in aanraking mag komen met glutenbevattend brood en moet gesneden worden op een aparte broodplank zodat geen contaminatie met gewoon brood optreedt. NIET TOEGELATEN Lees het etiket op de verpakking goed voordat u een voedingsmiddel koopt of gebruikt. Bloem en zetmeel van tarwe, rogge, gerst, haver (tenzij duidelijk vermeld staat dat het glutenvrij geproduceerd is), spelt, kamut, durum en triticale Brood, beschuiten, crackers, pistolets, sandwiches,... Bindmiddelen: deegwaren, tarwegriesmeel, tarwebloem, bakkersroom, culinaire room,... Gebak: taart, koekjes, pannenkoeken, wafels, koffiekoeken, pizzabodem,... muesli, Pasta: spaghetti, tagliatelle, lasagne, vermicelli, macaroni, mie, Bereide aardappelen waarin paneermeel verwerkt is (aardappelgratin, kroketten, ) Paneermeel Gepaneerd vlees en vis, bereid gehakt, paté, bloedworst Couscous, bulgur, seitan, zemelen Alle industrieel bereide gerechten waarvan u niet met zekerheid weet of alle gebruikte ingrediënten wel glutenvrij zijn (soepen, sauzen, visbereidingen, vleesbereidingen zoals worst en paté, roomijs en andere nagerechten)

11 Gemouten dranken: bier, granenkoffie WEL TOEGELATEN Aardappelen en aardappelzetmeel, rijst en rijstzetmeel, maïs en maïszetmeel, polenta gierst, sorghum, teff, job s tears Glutenvrij brood Peulvruchten (bonen, soja, erwten, kikkererwten, linzen ) boekweit, kasha, quinoa, amaranth, tapioca, manioc, cassava, sago (Gebruik bij voorkeur producten met op het etiket de claim 'glutenvrij' en/of het glutenvrij symbool - doorgestreepte aar). noten en zaden Arrownoot, pijlwortel, Kuzu, agar, guarpitmeel (E412), Johannesbroodpitmeel, carobe (E410), gelatine, xanthaangom (E415), Arabische gom Glutenvrij gebak Glutenvrije deegwaren Glutenvrij paneermeel Eieren, room, melk, yoghurt, sojamelk, platte kaas, Hollandse kaas Vlees en vis (niet gepaneerd) Groenten en fruit Zelf getrokken vlees- of visbouillon Olie, boter, margarine Confituur, honing, siroop Water, koffie, thee, frisdranken, melk... Vergoeding voor glutenvrij dieet Sinds 2006 ontvangen coeliakiepatiënten van de ziekteverzekering een maandelijkse vergoeding van 38 Euro voor hun glutenvrije dieet. Om hiervoor in aanmerking te komen is het akkoord van de adviserend geneesheer vereist. Om dit te bekomen, moeten patiënten een ingevuld aanvraagformulier (C4) en een medisch attest voorleggen opgesteld door een gastro-enteroloog, een dermatoloog, een internist of een pediater. Het verslag moet de resultaten van het bloedonderzoek en de darmbiopsie vermelden. Is de diagnose al jaren geleden gesteld en zijn de resultaten van de onderzoeken niet meer beschikbaar, volstaat een uitgebreid medisch verslag. Aanvullingen op het glutenvrije dieet In het glutenvrije dieet ontbreken de graanproducten die veel voedingsvezels, ijzer, vitamine B1 en foliumzuur bevatten. Daarom raden wij aan glutenvrije producten te gebruiken die hier rijk aan zijn: Maïskorrels, -vlokken en -zemelen Boekweitkorrels en -vlokken Quinoa en amarant Zilvervliesrijst Peulvruchten 11

12 Lijn-, sesam- en maanzaad Zonnebloempitten Groente, fruit en rauwkost Gedroogde en gekweekte zuidvruchten Noten Aardappels Fibrex (bietenvezels) Fruitvezels Bij mensen met de ziekte dermatitis herpetiformis is soms een jodiumbeperkt dieet noodzakelijk, dit dient altijd onder begeleiding van een arts plaats te vinden. De arts zal moeten controleren op tekenen van jodium tekort. Voor mensen met dermatitis herpetiformis die een jodiumbeperkt dieet moeten volgen gelden bovenstaande adviezen niet. Mensen die naast een glutenvrij dieet ook een lactosebeperkt of lactosevrij dieet hebben, moeten erop letten dat zij voldoende calcium binnenkrijgen. Het is belangrijk sojamelk te kiezen waaraan calcium is toegevoegd. Bevat uw voeding te weinig calcium, vraag dan uw diëtist om advies. Het kan dan nodig zijn extra calcium in de vorm van tabletten te gebruiken. Mensen met botontkalking (osteoporose) hebben extra calcium nodig. Glutenvrije producten Fabrikanten van voedingswaren zijn verplicht op het etiket te vermelden of het gebruikte zetmeel afkomstig is van een glutenbevattend graan. Er moet dan bijvoorbeeld tarwezetmeel, gerstenzetmeel of gemodificeerd tarwezetmeel op het etiket staan. Heeft de fabrikant maïs- of rijstzetmeel gebruikt, zetmeel afkomstig van glutenvrije granen, dan is de aanduiding zetmeel of gemodificeerd zetmeel voldoende. Dit zetmeel bevat geen gluten. Het is echter afhankelijk van de overige ingrediënten van het product of het product in zijn geheel glutenvrij is of niet. Sinds 1 januari 2012 schrijft een Europese wet voor aan welke voorwaarden voedingsproducten moeten voldoen als die willen claimen glutenvrij te zijn. Producten mogen pas glutenvrij genoemd worden wanneer deze minder dan 20 ppm (parts per million) gluten bevatten. Tevens kunnen coeliakie organisatie in Europa licenties verdelen van het glutenvrije Cross-grain logo van het Verenigd koninkrijk. Bronnen gezondheid.be verschenen op :

13 Fibromyalgie of weke delen reuma: hoe ontstaat het en wat zijn de klachten? Fibromyalgie betekent letterlijk pijn in bindweefsel en spieren. Daarom wordt het soms ook weke delen reuma genoemd. De pijn komt vooral voor in de spieren, het bindweefsel en in en rondom de gewrichten, terwijl er geen beschadigingen of vergroeiingen zijn. De klachten kunnen erg op en neer gaan en zijn niet altijd even ernstig. Typisch voor fibromyalgie is dat verschillende klachten tegelijkertijd voorkomen: pijn, stijfheid, slaapstoornissen, hoofdpijn, darmproblemen, Typisch is ook de verhoogde drukpijngevoeligheid op een aantal specifieke punten. Deze pijnlijke plekken, de zogenaamde tenderpoints of drukpunten worden soms toegeschreven aan plaatselijk verhoogde spanningstoestanden van spieren en pezen. Iedereen kan fibromyalgie krijgen. Het komt voor bij ongeveer twee op de honderd volwassenen, vooral bij vrouwen. De aandoening openbaart zich meestal bij mensen tussen de 25 en 40 jaar. Er zijn geen medicijnen om de aandoening te genezen. Wel kunnen de klachten verminderen met pijnstillers, matige beweging en rust. Kerndoel van de behandeling is dat u uw pijn onder controle krijgt. Een ander belangrijk doel is dat u makkelijker kunt bewegen. Oorzaken: hoe ontstaat fibromyalgie? De oorzaak van fibromyalgie is tot op heden nog niet gekend. Bij mensen met fibromyalgie zijn geen afwijkingen in de spieren en gewrichten te vinden. Diverse hypothesen werden bestudeerd, zoals een ontregeling van het immuunsysteem, veranderingen in de bindweefselstructuur, tekort aan zuurstof in de spieren, storing in het metabolisme van bepaalde stoffen die een werking hebben op de bloedvaten en het zenuwstelsel. Omdat de spanning van de spieren niet in de spieren zelf wordt geregeld, maar in de hersens, wordt nu gedacht dat het iets te maken heeft met hoe de hersenen de spieren aansturen. Het lijkt erop dat er bij mensen met fibromyalgie iets is veranderd in de wisselwerking tussen de hersenen en hormonale klieren. Waardoor deze veranderingen ontstaan en hoe we ze kunnen beïnvloeden, is nog niet bekend. Sommige onderzoekers denken dat fibromyalgie een verstoring is van het mechanisme waarmee we externe prikkels filteren. Ook is het mogelijk dat het lichaam bepaalde prikkels voelt als pijn, terwijl deze normaal gesproken geen pijn doen. Wat merkt u van fibromyalgie? Geen twee mensen met fibromyalgie zijn hetzelfde. Dat betekent ook dat de klachten sterk kunnen verschillen. U heeft waarschijnlijk last van (chronische) vermoeidheid, pijn en stijfheid. Maar fibromyalgie kan meer klachten geven. Pijn 13

14 Spierpijn, pijn in en rondom de gewrichten of waar pezen aan de gewrichten aanhechten, komen bij vrijwel alle mensen met fibromyalgie voor. De pijn ontstaat meestal in uw rug, nek of schouders, of in uw borstbeen, aan de zijkant van uw heupen of aan de binnenkant van uw knie. De pijn kan stekend, brandend of zeurend zijn. Stijfheid De meeste mensen met fibromyalgie hebben last van ochtendstijfheid in het hele lichaam, of als u lang in dezelfde houding heeft gezeten of gestaan. Regelmatig bewegen is van groot belang. Krachtverlies Uw spieren kunnen minder krachtig zijn. Daardoor kunt u meer moeite hebben met bepaalde handelingen. Vermoeidheid Vermoeidheid en snel uitgeput zijn, is een klacht die bij vrijwel iedereen met fibromyalgie voorkomt. Een combinatie van fibromyalgie met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) komt vaak voor. Slaapproblemen Veel mensen met fibromyalgie hebben slaapproblemen: soms komen ze niet goed in slaap, of ze worden vaak wakker door de pijn. Temperatuurgevoeligheid Veel mensen ervaren dat de klachten verergeren bij temperatuurswisselingen. Concentratiestoornissen en/of geheugenverlies Veel mensen hebben problemen om zich te concentreren of lijden aan geheugenverlies. Stemmingsklachten Als u lichamelijke klachten heeft, zoals pijn en vermoeidheid kan dit uw humeur behoorlijk bederven. U kunt bijvoorbeeld angstig worden of depressief. Darmklachten Ruim de helft van de leden heeft last met darmklachten, zoals krampen, diarree en/of verstopping. Gevoelloosheid / tintelingen in armen en benen Sommige mensen klagen over een zwaar gevoel, gevoelloosheid of tintelingen in armen of benen, Hoe wordt de diagnose gesteld? Er gaat vaak een hele zoektocht aan vooraf voordat u zeker weet dat u fibromyalgie hebt. Chronische vermoeidheid, pijn en stijfheid komen namelijk bij veel aandoeningen voor. Er bestaat geen test of bloedonderzoek om fibromyalgie 14

15 vast te stellen. Ook op röntgenfoto s is niets te zien. Om de diagnose te stellen zal uw arts aan de hand van uitgebreide vragen uw klachten in beeld brengen. Ook zal de arts een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Daarnaast zal er een aantal onderzoeken plaatsvinden om uit te sluiten dat de pijnklachten door een andere aandoening of ziekte worden veroorzaakt. Criteria voor vaststelling van fibromyalgie Chronische pijn en/of stijfheid op drie of meer plekken zowel boven als onder de taille, zowel links als rechts in het lichaam. De pijn en stijfheid zijn langer dan 3 maanden aanwezig. Het hebben van pijnpunten, zogenaamde tender points, op internationaal afgesproken plaatsen. Voor de diagnose pleit het bestaan van meer dan 11 van de 18 tender points. Internationaal heeft men afgesproken welke punten dat precies zijn. Nieuwe diagnostische criteria (fibromyalgiescore) De fibromyalgiescore kan helpen om de diagnose duidelijk te maken, maar geeft ook een indruk over de ernst van de klachten. Hoe meer klachten en hoe intenser de klachten, hoe hoger de score. De fibromyalgiescore bestaat uit een optelsom van een pijnscore en een symptoomscore. De fibromyalgiescore is minimaal 12, de pijnscore is minimaal 3 en de symptoomscore is minimaal 5. De pijnscore Er wordt nagegaan in welke negentien gebieden van het lichaam sprake was van pijn gedurende de afgelopen week (voor elk pijnlijk gebied een score van 1). Iemand met pijn in vier gebieden van het lichaam heeft dus een pijnscore van 4. De volgende negentien gebieden tellen mee in de score: borst, buik, bovenrug, onderrug, nek en zowel de linker als rechter schoudergordel, bovenarm, onderarm, heupgebied (bil, trochanter), bovenbeen, onderbeen en kaak. De laagst mogelijke pijnscore is 0 en de hoogst mogelijke score is 19. De symptoomscore Van elk van de drie onderstaande symptomen wordt nagegaan of en zo ja hoe erg het aanwezig was gedurende de afgelopen week: moeheid niet uitgerust ontwaken moeite met nadenken en concentreren Elk van deze drie symptomen wordt als volgt gescoord: 0 = afwezig 1 = in lichte of milde mate, meestal of periodiek in milde mate 2 = in matige tot aanzienlijke mate: vaak aanwezig en/of van aanzienlijke ernst 3 = in ernstige mate: ingrijpend, continue het leven verstorend. Verder wordt nagegaan hoeveel extra symptomen iemand heeft. Daarbij wordt een lijst gebruikt met 42 voornamelijk lichamelijke symptomen. Het scoren gaat als volgt: 0 = geen van deze symptomen 15

16 1 = weinig van deze symptomen 2 = aanzienlijk aantal van deze symptomen 3 = veel van deze symptomen De symptoomscore is de som van de ernst van de drie symptomen (moeheid, niet uitgerust ontwaken en moeite met nadenken en concentreren) plus het aantal extra symptomen en heeft dus een bereik van 0 tot 12 punten. Als iemand bijvoorbeeld erg moe is (score 3), in matige tot aanzienlijke mate niet uitgerust ontwaakt (score 2), geen problemen met nadenken en concentreren heeft (score 0) en veel extra symptomen (score 3), dan is de symptoomscore 8. De 42 lichamelijke symptomen die in aanmerking komen zijn: spierpijn, spastische darmklachten, moeheid, denk- en geheugenproblemen, spierzwakte, hoofdpijn, buikpijn en buikkrampen, doof gevoel/tintelingen, duizeligheid, slapeloosheid, depressie, hardlijvigheid, pijn in epigastrio, misselijkheid, nervositeit, pijn op de borst, vaag zien, koorts, diarree, droge mond, jeuk, piepende ademhaling, fenomeen van Raynaud, urticaria, oorsuizen, braken, zuurbranden, zweertjes in de mond, verdwenen/veranderde smaak, toevallen, droge ogen, kortademigheid, verminderde eetlust, huiduitslag, zonlichtallergie, hoorstoornissen, snel blauwe plekken, haaruitval, vaak plassen, pijn bij plassen en blaaskrampen. De fibromyalgiescore ontstaat door de pijnscore en de symptoomscore op te tellen. De fibromyalgiescore loopt van 0 (geen enkel symptoom van fibromyalgie) tot en met 31 (heel erge fibromyalgie). Verschenen gezondheid.be U hebt lupus: is het veilig om zwanger te worden? 16 Systeemlupus of systemische lupus erythematosus (SLE) is een veralgemeende auto-immuunziekte. Systemische lupus kan alle lichaamsdelen aantasten (huid, gewrichten, diverse organen). Negen op tien lupuspatiënten zijn vrouwen, en de ziekte begint meestal tijdens de jonge volwassenheid. Vroeger werd lupuspatiëntes ronduit afgeraden om kinderen te krijgen. Vandaag is het advies veel genuanceerder. Een lupuspatiënte mag zwanger worden als de lupus minstens 6 maanden onder controle is, al of niet met een lage dosis medicatie. Wacht tot de lupus met de juiste geneesmiddelen onder controle is. Is dat nog niet gebeurd, dan is zwangerschap gevaarlijk. Zelfs wanneer de ziekte onder controle is, kan ze toch opflakkeren tijdens de zwangerschap. Blijf de toegelaten geneesmiddelen nemen tijdens de zwangerschap. Die zijn niet schadelijk voor de baby. De veiligste medicatie tijdens de zwangerschap is een lage dosis cortisone. Ook de bloeddruk moet goed (geregeld) zijn. Nierfunctiestoornissen vergroten de kans op complicaties in de zwangerschap.

17 Ook als uw lupus onder controle is, blijft er een iets verhoogd risico op: - vervroegd miskraam. Meestal veroorzaakt een trombose in de placenta de miskraam. Om dat risico te bepalen zijn vooraf extra onderzoeken nodig. Je moet dan ook bloedverdunners nemen. - Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap (preeclampsie). Een lupuspatiënte mag nooit zwanger worden zonder grondig vooronderzoek o.a. omwille van het risico op neonatale lupus. Dit is een zeldzame aandoening bij pasgeborenen. Als de moeder lupus heeft, kan zij specifieke antistoffen (anti-ro antistoffen) via de moederkoek en de navelstreng doorgeven aan het kind. Deze baby s hebben zelf geen lupus, maar kunnen wel huidletsels (van voorbijgaande aard) of ernstige hartproblemen ontwikkelen. Het risico op neonatale lupus stijgt bij aanwezigheid van een hoge concentratie van deze specifieke antistoffen. Veel vrouwen met dergelijke antistoffen kunnen toch een volstrekt normale zwangerschap doormaken en bevallen van gezonde kinderen. Contraceptie en lupus Lupus verhoogt het risico op bloedklonters en trombose. Ook de pil doet dat. Daarom hebt u een aangepaste vorm van contraceptie nodig. Vooral de dosis oestrogeen moet laag zijn. Ofwel gebruikt u een heel laag gedoseerde pil ofwel een ander middel. Laat u daarover goed adviseren door uw reumatoloog en gynaecoloog. Voorzichtig met sanitair en kalkaanslagverwijderaars / Sanitairreinigers en kalkverwijderaars bevatten sterke zuren. Bij contact met water komt zwavelzuur of zoutzuur vrij. Risico s Inname veroorzaakt een branderig gevoel in de mond, de keel en de slokdarm door verbranding van de slijmvliezen. Op de lippen en de tong kunnen zich blaren vormen. Er is gevaar voor verstikking. Andere mogelijke complicaties zijn braken, diarree, shock, perforatie van de slokdarm en de maagwand, enz. Bij inademing (inhalatie) is er een groot risico voor longoedeem. Oogcontact kan blijvende oogschade veroorzaken. Ongelukken voorkomen Bewaar product in de oorspronkelijke verpakking. Product buiten het bereik van kinderen bewaren. Volg de instructies zoals deze vermeld staan op het etiket. Na het schoonmaken uw handen afspoelen en drogen. Indien u vaak of langdurig moet schoonmaken gebruik dan handschoenen. Bij een gevoelige of beschadigde huid langdurig contact met het product vermijden. Vermijd spatten in het oog. Bij oogcontact grondig uitspoelen met water. 17

18 Toiletreinigers en ontkalkers mogen nooit worden vermengd met bleekwater ( javel ), omdat dan giftige chloordampen vrijkomen Wat doen bij ongelukken? Inslikken Na het inslikken van het product kan dit soms leiden tot misselijkheid, buikpijn en diarree. Het is niet verstandig om veel water te drinken. De mond kan wel worden gespoeld met een beetje water (water uitspugen). Om schuimvorming in de maag te voorkomen kunt u iets vets (zoals koffiemelk, mayonaise, boter etc..., liever geen olie) innemen. Braken moet worden vermeden omdat dan een tweede verbranding ontstaat. Indien klachten aanhouden, raadpleeg een arts en toon het etiket van de verpakking. Oogcontact Reinig de ogen onmiddellijk en zo lang mogelijk met veel water (bijvoorbeeld een handdouche). Oogleden moeten van de oogbal afgehouden worden om een zorgvuldige reiniging te verkrijgen. Raadplaag een arts wanneer de irritatie niet verdwijnt en toon het etiket van de verpakking. Indien het product voorzien is van een oranje gevaar symbool en de bijbehorende waarschuwingszin (Gevaar voor ernstig oogletsel) altijd een arts raadplegen. Huidcontact Bij veelvuldig contact kan roodheid van de huid ontstaan. Het is daarom verstandig om altijd de huid langdurig en overvloedig te spoelen met lauw water. Indien de roodheid blijft aanhouden een arts raadplegen en toon het etiket van de verpakking. Inademing/inhalatie Als een prikkeling in de keel of mondholte ervaren wordt, dan kan de mond met water gespoeld worden. Mocht de neus geprikkeld zijn, dan kunt u deze uitspoelen met water. Ga naar de frisse lucht. Indien irritatie aanhoudt, raadpleeg een arts en toon het etiket van de verpakking. Uit gezondheid.be Volle maan zorgt niet voor slapeloosheid Er is geen aantoonbaar verband tussen de maancyclus en de slaapkwaliteit van de mens. Dat blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit in 18

19 Nijmegen. De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in het tijdschrift Current Biology. Al eeuwenlang krijgt de maan invloedrijke eigenschappen op gezondheid, gedrag en psychologie toegedicht, vooral in relatie tot slaap. Ook uit wetenschappelijk onderzoek bleek een verband tussen slaap en maan. Veel van deze studies maken gebruik van bestaande slaapdata. De bevindingen zijn echter zeer wisselend en lang niet altijd op objectieve manier gemeten, bijvoorbeeld met behulp van EEG. In sommige studies zijn vrouwen gevoeliger voor de maan, in andere juist mannen. Om het maan-effect duidelijk te maken, onderzocht men de slaapgegevens uit verschillende studies bij nachten slaap van vrijwilligers De belangrijkste conclusie: In deze groep werd geen enkel statistisch verband gevonden tussen slaapkwaliteit en de stand van de maan. Ook analyseerde men ongepubliceerde data uit diverse onderzoeken van in totaal meer dan nachten slaap. Deze data is nooit gepubliceerd omdat er uit het onderzoek geen duidelijke resultaten naar voren kwamen. De gerapporteerde effecten van de maan kunnen heel goed een resultaat zijn van publicatiebias: het bewust of onbewust selectief publiceren van onderzoeksresultaten. Hoe moet je poetsen? 1. Plaats de borstel in een hoek van 45 (schuin dus) tegen het tandvlees. 2. Maak kleine lichte bewegingen van rechts naar links en omgekeerd. 3. Doe hetzelfde langs de binnenkant en de buitenkant van de tanden. 4. Poets ook de bovenkant van de kiezen die u voor het kauwen gebruikt. 5. Om de binnenkant van de voorste tanden te poetsen moet u de borstel verticaal houden en kleine op- en neergaande bewegingen maken. 6. Poets minstens tweemaal per dag en indien mogelijk na elke maaltijd. 7. Een goede poetsbeurt moet minstens drie minuten duren. 8. Poets niet onmiddellijk na het eten van zure vruchten of het drinken van vruchtensap. Dit werkt slijtage van de tanden in de hand door het gecombineerd effect van het zuur en het borstelen. Bovendien worden dan losgeweekte mineralen, die nuttig zijn voor het herstel van het glazuur, weggepoetst. Interdentale reiniging Erg belangrijk is het reinigen van de ruimtes tussen de tanden, de zogenaamde interdentale reiniging. Afhankelijk van de grootte van de ruimte tussen de gebitselementen kan men verschillende hulpmiddeltjes gebruiken. 19

20 Floss: tanddraad of tandzijde: uitstekend middel om de interdentale ruimtes te reinigen. De met was beklede flossdraad (waxed floss) is handiger omdat hij beter glijdt en minder uitrafelt. Het gebruik van de tandzijde vraagt wel enige oefening. Werkwijze: neem een stukje draad ( ongeveer 40 cm), houd het strak gespannen tussen de vingers van beide handen en reinig de interdentale ruimte met een op- en neergaande beweging. Tandenstokers: een goed exemplaar is van hout en heeft in doorsnede een driehoekige vorm, die die past in de ruimte tussen de tanden. Werkwijze: schuif de tandenstoker, zo veel mogelijk loodrecht op de tandenrij, met de platte kant tegen het tandvlees tussen de tanden. Haal de tandenstoker een klein stukje terug en duw hem vervolgens weer stevig tussen de tanden. Interdentale borstels: Deze borstels zijn zeer geschikt om grotere ruimtes tussen tanden, tussen slecht geplaatste tanden, tussen brugelementen en tussen tandwortels te reinigen. Overleg met uw tandarts welk spiraalborsteltje voor u het meest geschikt is. De tandenborstel Bij het poetsen van de tanden en kiezen is het van belang een juiste tandenborstel te gebruiken. De eisen waaraan een goede tandenborstel moet voldoen zijn: De steel moet recht zijn De kop mag niet al te groot zijn De haren staan in groepjes De haren moeten zacht zijn De haren zijn stuk voor stuk afgerond Wat zijn de voor- en nadelen van een elektrische tandenborstel? De voordelen zijn Gemakkelijk: de elektrische tandenborstel maakt de poetsbeweging voor u, het is prettig. Dit gebruiksgemak zorgt er meestal voor dat uw gebit schoner wordt. Het is een goed hulpmiddel om kinderen en motorisch mindervaliden te helpen bij Het poetsen van hun tanden De nadelen zijn De elektrische tandenborstel is duurder dan een gewone tandenborstel. Sommigen vinden het trillen van de elektrische tandenborstel onprettig. Een elektrische tandenborstel moet worden opgeladen. De elektrische tandenborstel is kwetsbaarder en kan dus stuk gaan. Suikervrije kauwgom 20

Coeliakie. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Coeliakie. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Coeliakie Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Van uw arts heeft u te horen gekregen dat u de aandoening Coeliakie heeft. In deze folder leest u wat deze ziekte inhoudt. Vragen kunt u altijd

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten 1 Van uw arts heeft u te horen gekregen dat u de aandoening coeliakie heeft. Om te begrijpen wat deze ziekte inhoudt, en wat voor invloed het kan hebben

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

Voedingsrichtlijnen zwangerschap Voedingsrichtlijnen zwangerschap Hoera! Je bent zwanger. Een nieuwe tijd breekt aan. Wat gaat deze zwangerschap brengen? Hoe zorg je dat je baby goed groeit? Hoe blijf je zelf fit tijdens je zwangerschap?

Nadere informatie

Voedselallergie en voedselintolerantie

Voedselallergie en voedselintolerantie DC 29 Voedselallergie en voedselintolerantie 1 Inleiding Bij voedselallergie of voedselintolerantie is er sprake van overgevoelige reacties op voedsel of bepaalde bestanddelen in voedsel. De informatie

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond Droge mond Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker Soms is water alleen niet genoeg Specialist bij droge mond Droge mond: een frequente bijwerking bij de behandeling van kanker Wellicht

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Voeding en Osteoporose

Voeding en Osteoporose Voeding en Osteoporose Uit onderzoek blijkt dat u botontkalking heeft. Het is ook mogelijk dat u bepaalde medicijnen gebruikt of een ziekte heeft die botontkalking zouden kunnen veroorzaken. Op den duur

Nadere informatie

Coeliakie. Werkstuk van Loïs Starke Obs Baggelhuizen Februari 2014 Groep 8B

Coeliakie. Werkstuk van Loïs Starke Obs Baggelhuizen Februari 2014 Groep 8B Coeliakie Werkstuk van Loïs Starke Obs Baggelhuizen Februari 2014 Groep 8B Voorwoord: Ik doe mijn werkstuk over Coeliakie. Ik heb het onderwerp gekozen omdat,ik het zelf heb en het is best interessant

Nadere informatie

Sheet 3 Als jullie het advies lezen, komen waarschijnlijk deze vragen bij jullie op. In deze presentatie worden deze vragen beantwoord.

Sheet 3 Als jullie het advies lezen, komen waarschijnlijk deze vragen bij jullie op. In deze presentatie worden deze vragen beantwoord. Memo Aan: Van: Datum: Dit document hoort bij de presentatie Vitamine D. De presentatie is bedoeld om te geven tijdens een voorlichtingsbijeenkomst voor (laag opgeleide) consumenten met een getinte of donkere

Nadere informatie

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

Zorg bij maagklachten en misselijkheid Zorg bij maagklachten en misselijkheid Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 5 Voorkomen van maagklachten 6 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Pagina 1 / 5 Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Energie Energie De basaal stofwisseling neemt tijdens de zwangerschap geleidelijk toe. Aan het eind van de zwangerschap is de basaal

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL Verstopping WAT IS VERSTOPPING WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL VERSTOPPING

Nadere informatie

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening. Verstopping Regelmatig ontlasting hebben, is voor veel mensen een teken van goede gezondheid. De regelmaat verschilt van mens tot mens: de een heeft drie keer per dag ontlasting, de ander drie keer per

Nadere informatie

Coeliakie bij kinderen

Coeliakie bij kinderen Coeliakie bij kinderen Bij uw kind is coeliakie geconstateerd, of wordt er onderzoek gedaan naar coeliakie. Coeliakie (spreek uit seuliakie, met de klemtoon op de laatste lettergreep) is een levenslange

Nadere informatie

voedingsadvies bij hypoglykemie

voedingsadvies bij hypoglykemie voedingsadvies bij hypoglykemie (te laag bloedglucose) 1 2 Inleiding Mogelijke klachten Wanneer u last heeft van een te lage bloedglucose (hypoglykemie) kunnen de volgende klachten zich voordoen: trillen,

Nadere informatie

Tanderosie, hoe voorkom je dat?

Tanderosie, hoe voorkom je dat? Tanderosie, hoe voorkom je dat? Wat is tanderosie? Gaatjes (tandcariës) worden veroorzaakt door bacteriën in de mond. Deze mondbacteriën vormen zuur uit suikers en andere koolhydraten (zoals in bijvoorbeeld

Nadere informatie

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Maagklachten en misselijkheid Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer arts raadplegen 5 Voorkomen

Nadere informatie

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt Hilde Maris 4 TherapieWijzer Een woordje uitleg... 9 1. De geschiedenis van granen... 13 1.1. Tarwe is genetisch

Nadere informatie

De verzorging van uw gebit

De verzorging van uw gebit De verzorging van uw gebit Inhoud Tanden poetsen De electrische tandenborstel Flossen Tandenstokers Ragers De verzorging van uw gebit Samen werken aan gezonde tanden is al vanaf de start van onze praktijk

Nadere informatie

Nut vitaminenen voedingssupplementen na gastric bypass

Nut vitaminenen voedingssupplementen na gastric bypass Leven na de Gastric Bypass Nut vitaminenen voedingssupplementen na gastric bypass Apr. Depreitere Visie Supplementen zijn er in overvloed In specifieke gevallen hebben ze hun nut Gebruik met gezond verstand

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING

PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING 563 Inleiding In deze folder wordt uitgelegd hoe u zich door goede voeding en beweging optimaal kunt voorbereiden op uw operatie en uw ziekte. Wanneer u, voorafgaand

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

Corsodyl mondspoeling, oplossing voor oromucosaal gebruik 2 mg/ml chloorhexidine digluconaat

Corsodyl mondspoeling, oplossing voor oromucosaal gebruik 2 mg/ml chloorhexidine digluconaat BIJSLUITER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Corsodyl mondspoeling, oplossing voor oromucosaal gebruik 2 mg/ml chloorhexidine digluconaat Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Voeding en osteoporose

Voeding en osteoporose Voeding en osteoporose 2 Voeding bij osteoporose Bij osteoporose (botontkalking) is de afbraak van de botten vergroot, waardoor de botten erg verzwakt zijn. De kans op botbreuken is verhoogd. Belangrijke

Nadere informatie

Eten drinken en een gezond gebit

Eten drinken en een gezond gebit Eten drinken en een gezond gebit Niet vaker dan 7x iets eten of drinken per dag Veel voedingsmiddelen kunnen het glazuur van uw tanden en kiezen aantasten. Op zich is dat geen probleem. Uw gebit herstelt

Nadere informatie

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam 1 2 VOORKOMEN VAN ONDERVOEDING BIJ OUDEREN Bij het bezoek op de polikliniek is u een aantal vragen gesteld over gewichtsverlies en uw eetlust. Hiermee wordt

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten 1 Van uw MDL-arts heeft u te horen gekregen dat u een (functionele) dyspepsie heeft. Om te begrijpen wat deze term precies inhoud en hoe hiermee om te

Nadere informatie

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen weten welke voedingsstoffen het lichaam nodig heeft en waarom ze zo belangrijk zijn. De leerlingen zien in dat een gezonde voeding alle essentiële voedingsstoffen

Nadere informatie

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten met het syndroom van Sjögren. Specialist bij droge mond

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten met het syndroom van Sjögren. Specialist bij droge mond Droge mond Een gids voor patiënten met het syndroom van Sjögren Soms is water alleen niet genoeg Specialist bij droge mond Droge mond is één van de meest voorkomende symptomen bij syndroom van Sjögren

Nadere informatie

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat

Methotrexaat REUMATOLOGIE. Gebruik van methotrexaat REUMATOLOGIE Methotrexaat Gebruik van methotrexaat Deze folder is een gezamenlijke uitgave van de poli reumatologie van het Laurentius Ziekenhuis Roermond en het Sint Jans Gasthuis te Weert. Inleiding

Nadere informatie

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Als alles goed gaat Gezonde voeding Gezond kauw- en slikpatroon Gezonde voeding Voedingsdriehoek

Nadere informatie

NCV Horecarichtlijn. Voor glutenvrije maaltijden

NCV Horecarichtlijn. Voor glutenvrije maaltijden NCV Horecarichtlijn Voor glutenvrije maaltijden In uw horecagelegenheid kunt u te maken krijgen met gasten met coeliakie oftewel glutenintolerantie. Dit vergt extra aandacht van u en uw werknemers. De

Nadere informatie

Dieet bij COPD. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Dieet bij COPD. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Dieet bij COPD Informatie voor patiënten F0521-1011 mei 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

Coeliakie is een aandoening van de dunne darm, diehet gevolg is van een intolerantie ( dit is onverdraagzaamheid) voor gluten.

Coeliakie is een aandoening van de dunne darm, diehet gevolg is van een intolerantie ( dit is onverdraagzaamheid) voor gluten. Waarom een spreekbeurt over coeliakie Ik houd mijn spreekbeurt over coeliakie, omdat mijn moeder coeliakie heeft en ik er dus veel mee te maken heb. Door de spreekbeurt kom ik er zelf nog iets meer over

Nadere informatie

Voeding in de zwangerschap

Voeding in de zwangerschap Voeding in de zwangerschap Verloskunde Beter voor elkaar 1 2 Gezonde voeding Een gezonde leefstijl is belangrijk, vooral nu u in verwachting bent. Daarbij hoort gezonde voeding. Eten voor twee is niet

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Inleiding Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want

Nadere informatie

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes Inhoud 1. Inleiding 3 2. Diabetes bij CF 4 3. Behandeling 4 3.1. Doel van de behandeling

Nadere informatie

Gezond zwanger... 2. Medicijnen... 4 Orgaanvlees... 4 Rauwemelkse producten... 4 Rauwe eieren... 4 Rauw vlees en kattenontlasting...

Gezond zwanger... 2. Medicijnen... 4 Orgaanvlees... 4 Rauwemelkse producten... 4 Rauwe eieren... 4 Rauw vlees en kattenontlasting... Contents Gezond zwanger... 2 DOEN!... 2 Drink veel vocht.... 2 Eet elke dag verse groenten en fruit.... 2 Slik dagelijks foliumzuur.... 2 Slik een multivitamine speciaal voor zwangeren.... 2 Zorg voor

Nadere informatie

Zwangerschap. Wat kun je wel en niet eten?

Zwangerschap. Wat kun je wel en niet eten? Zwangerschap Wat kun je wel en niet eten? Gezond zwanger Tijdens je zwangerschap is goed eten belangrijk. Je baby gebruikt namelijk de voedingsstoffen uit jouw eten om te groeien. Jullie hebben dus samen

Nadere informatie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie FIBROMYALGIE 286 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen. U leest meer over

Nadere informatie

Vragenlijst voor volwassenen:

Vragenlijst voor volwassenen: Vragenlijst voor volwassenen: Voorletters + achternaam : Adres : Telefoon privé : werk : mobiel : E-mail adres : Geboortedatum : Geslacht : Man / Vrouw Huisarts : 1 Wat is de voornaamste klacht? 2 Wanneer

Nadere informatie

Fibromyalgie. De abnormale pijnverwerking beïnvloedt ook de slaap, de stemming en de energie, de zin om dingen te doen. % van de bevolking

Fibromyalgie. De abnormale pijnverwerking beïnvloedt ook de slaap, de stemming en de energie, de zin om dingen te doen. % van de bevolking Fibromyalgie Fibromyalgie is een aandoening waarbij mensen langdurig, langer dan drie maanden pijn hebben. Dit is pijn op veel plekken, links en rechts, boven en onder de gordel. Daarbij komen vaak moeheid

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Eten drinken en een gezond gebit. Niet vaker dan 7x iets eten of drinken per dag

Eten drinken en een gezond gebit. Niet vaker dan 7x iets eten of drinken per dag Eten drinken en een gezond gebit Niet vaker dan 7x iets eten of drinken per dag Veel voedingsmiddelen kunnen het glazuur van uw tanden en kiezen aantasten. Op zich is dat geen probleem. Uw gebit herstelt

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Ontdek wat magnesium voor jou kan doen

Ontdek wat magnesium voor jou kan doen Ontdek wat magnesium voor jou kan doen Welk profiel past bij jou? Zwanger Vermoeid of stress Sporter Actief blijven Maag- en darmproblemen Informatiewijzer magnesium Magnesium; een veelzijdig mineraal

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Er worden antistoffen gevormd, genaamd ttg (=tissue TransGlutaminase).

Er worden antistoffen gevormd, genaamd ttg (=tissue TransGlutaminase). Diabetes Mellitus (DM) en Coeliakie Samenvatting van de lezing door mw. J. Tjhie-Wensing, MDL-arts in Elkerliek ziekenhuis en mw. H. van Houdt, diëtist MSc, gehouden op dinsdag 5 februari 2013 voor Diabetesvereniging

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie. Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen

Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie. Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen Tand- en mondhygiëne bij chemotherapie Het aanleren van een goede techniek voor mondverzorging helpt complicaties voorkomen Enkele veel gestelde vragen Waarom? Een goede mondhygiëne resulteert in een gezond

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

Vitamine D bij zwangerschap en het geven van borstvoeding

Vitamine D bij zwangerschap en het geven van borstvoeding Vitamine D bij zwangerschap en het geven van borstvoeding Informatie voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven meander medisch centrum 1 www.meandermedischcentrum.nl In 2008 adviseerde de

Nadere informatie

Patiënteninformatie Interne geneeskunde. Zwangerschapsdiabetes

Patiënteninformatie Interne geneeskunde. Zwangerschapsdiabetes Patiënteninformatie Interne geneeskunde Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes (zwangerschapssuikerziekte) wordt ook wel Diabetes Gravidarum genoemd. Als een vrouw deze vorm van diabetes krijgt, gebeurt

Nadere informatie

Eten drinken en een gezond gebit

Eten drinken en een gezond gebit Eten drinken en een gezond gebit Niet vaker dan 7x iets eten of drinken per dag Veel voedingsmiddelen kunnen het glazuur van uw tanden en kiezen aantasten. Op zich is dat geen probleem. Uw gebit herstelt

Nadere informatie

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit

Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Wisselen: van melkgebit naar blijvend gebit Blijvend gebit vervangt melkgebit De meeste kinderen wisselen hun tanden vanaf hun 6 e jaar. De wisselperiode is een heel belangrijke fase in de ontwikkeling

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

Voeding bij mitochondriële ziekten

Voeding bij mitochondriële ziekten Voeding bij mitochondriële ziekten Inleiding Mitochondriën zijn de energiecentrales van ons lichaam. Mitochondriën zitten in alle lichaamscellen en zorgen voor de aanmaak van energie door de verbranding

Nadere informatie

Coeliakie bij kinderen

Coeliakie bij kinderen Coeliakie bij kinderen Wat is Coeliakie? Coeliakie is een intolerantie, lees onverdraagzaamheid, voor gluten: de in alcohol oplosbare eiwitfractie van tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut. Bij mensen

Nadere informatie

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn.

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Zolang aambeien aan de binnenkant van de anus zitten, is er niets aan

Nadere informatie

Dit formulier wordt anoniem verstuurd en op basis van het patiëntnummer aan uw dossier gekoppeld. Ter controle graag uw geboortedatum: / / Beroep:

Dit formulier wordt anoniem verstuurd en op basis van het patiëntnummer aan uw dossier gekoppeld. Ter controle graag uw geboortedatum: / / Beroep: Datum: Intakeformulier Patiëntnummer: Geachte heer/mevrouw, Ter voorbereiding op onze afspraak wil ik u vragen om de onderstaande vragenlijst zo nauwkeurig mogelijk te beantwoorden. Bij het intakegesprek

Nadere informatie

Tips bij ondergewicht voor kinderen

Tips bij ondergewicht voor kinderen 1 Tips bij ondergewicht voor kinderen 1. Algemene voedingstips Neem meermaals per dag een kleine maaltijd. Zo kan je naast de drie hoofdmaaltijden ook nog enkele eetmomenten tussendoor voorzien. Zorg voor

Nadere informatie

Lichen planus. Dermatologie. Beter voor elkaar

Lichen planus. Dermatologie. Beter voor elkaar Lichen planus Dermatologie Beter voor elkaar Lichen planus Wat is lichen planus? Lichen planus, ook wel lichen ruber planus genoemd, is een ontstekingsreactie van de huid en de slijmvliezen. Zowel mannen

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

melkkies 24-30 mnd. melkkies 16 mnd. melkhoektand 20 mnd. melksnijtand 12 mnd. melksnijtand 6-9 mnd.

melkkies 24-30 mnd. melkkies 16 mnd. melkhoektand 20 mnd. melksnijtand 12 mnd. melksnijtand 6-9 mnd. Het melkgebit In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en slikken. Het melkgebit beïnvloedt

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Functionele dyspepsie

Functionele dyspepsie Functionele dyspepsie Maag-, darm- en leverziekten Beter voor elkaar 2 Van uw MDL-arts heeft u te horen gekregen dat u een (functionele) dyspepsie heeft. Om te begrijpen wat deze term precies inhoud en

Nadere informatie

Lasertherapie (bij orale mucositis)

Lasertherapie (bij orale mucositis) HHZH/INF/090.03 h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Lasertherapie (bij orale mucositis) Voorwoord Orale mucositis is

Nadere informatie

Gynaecologie. Bloedarmoede. www.catharinaziekenhuis.nl

Gynaecologie. Bloedarmoede. www.catharinaziekenhuis.nl Gynaecologie Bloedarmoede www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is bloedarmoede?... 3 Hoe kunt u bloedarmoede herkennen?... 4 Behandeling bloedarmoede... 4 Aandachtspunten... 5 Vragen?... 6 Patiëntenvoorlichting:

Nadere informatie

Een operatie? Let op uw voeding!

Een operatie? Let op uw voeding! Een operatie? Let op uw voeding! Belangrijk Om een operatie en uw herstel zo goed mogelijk te laten verlopen is het belangrijk dat u lichamelijk in een zo goed mogelijke conditie bent. Een goede voedingstoestand

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Behandeling van reumatische klachten met medicijnen

Behandeling van reumatische klachten met medicijnen Behandeling van reumatische klachten met medicijnen Metoject Behandeling met Metoject In overleg met uw reumatoloog wordt u binnenkort voor uw reumatische klachten behandeld met het geneesmiddel Metoject.

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

COPD en voeding. Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis

COPD en voeding. Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis COPD en voeding Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis Inleiding Deze folder is bedoeld voor mensen met COPD en bevat algemene informatie over de rol van voeding bij COPD. Wat is COPD? De afkorting COPD

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Hypothyreoïdie Traag werkende schildklier

Hypothyreoïdie Traag werkende schildklier Hypothyreoïdie Traag werkende schildklier Afdeling interne geneeskunde De schildklier De schildklier maakt schildklierhormonen aan. Schildklierhormoon speelt een grote rol bij de stofwisseling in alle

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Afdeling Diëtetiek Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Inleiding Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal na de bevalling

Nadere informatie

Koolhydraatarm dieet en diabetes mellitus

Koolhydraatarm dieet en diabetes mellitus Koolhydraatarm dieet en diabetes mellitus Een koolhydraatarm dieet De arts of diëtist heeft met u besproken dat u gedurende drie maanden een koolhydraatarm dieet gaat volgen. Dit dieet volgt u in overleg

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

B. BIJSLUITER OSTEOMONO. 400 mg filmomhulde tablet

B. BIJSLUITER OSTEOMONO. 400 mg filmomhulde tablet B. BIJSLUITER OSTEOMONO 400 mg filmomhulde tablet Version:W.Somer.-15-5-2012 Page: 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. OSTEOMONO 400 mg filmomhulde tabletten glucosamine Lees de hele bijsluiter

Nadere informatie

Droge mond. Tijdelijke, langdurige of blijvende monddroogheid?

Droge mond. Tijdelijke, langdurige of blijvende monddroogheid? Droge mond Tijdelijke, langdurige of blijvende monddroogheid? Iedereen heeft tijdelijk wel eens last van een droge mond, bijvoorbeeld na langdurig spreken of bij stress. Maar je kunt er ook langdurig last

Nadere informatie

Hieronder vindt u een kort overzicht van de nieuwe producten en/of de promoties die we momenteel aanbieden in de apotheek.

Hieronder vindt u een kort overzicht van de nieuwe producten en/of de promoties die we momenteel aanbieden in de apotheek. Beste klant, Hieronder vindt u een kort overzicht van de nieuwe producten en/of de promoties die we momenteel aanbieden in de apotheek. Voor vragen kan u ons gerust contacteren op het telefoonnummer 052/30.94.14

Nadere informatie