Duurzaam werk in de Transport sector

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaam werk in de Transport sector"

Transcriptie

1 Duurzaam werk in de Transport sector Wat kunt u zelf doen aan het verminderen van de fysieke belasting van uw medewerkers? verslag van een project met TNO waarin kennisoverdracht op het gebied van fysieke belasting centraal stond

2 Door op de tabbladen te klikken, kunt u meteen naar het onderwerp van uw keuze Informatie over het project en de deelnemers vindt u onder deze tab. Wat vindt u in dit webdocument? Onder deze tab vindt u algemene informatie over fysieke belasting en hoe u deze zelf kunt. Onder deze tabs wordt voor de twee deelmarkten uit het project ingegaan op de fysieke belasting: waar komt het vandaan en wat is eraan te doen. Bij de worden daarnaast een aantal quick wins gegeven. Ook voor bedrijven die tot een andere deelmarkt behoren is het interessant om deze pagina s te bekijken en inspiratie op te doen voor verbeteringen in het eigen bedrijf Onder deze laatste tab geven we informatie over kosten en baten van ergonomische interventies aan de hand van een casebeschrijving.

3 Aanleiding Gezond Transport heeft de duurzame inzetbaarheid van medewerkers in de sector voor de komende jaren tot speerpunt benoemd. In dat kader helpt Gezond Transport bedrijven bij het ontwikkelen van een visie, ambitie en strategie om medewerkers gezond aan de slag te houden. Het behouden van jonge chauffeurs in het transport en het versterken van de concurrentie positie van de MKB bedrijven zijn de belangrijkste achterliggende doelen. Daarnaast wordt op deze manier ook geanticipeerd op veranderende economische omstandigheden en een toekomstige aantrekkende economie. Fysieke overbelasting kan de duurzame inzetbaarheid van medewerkers belemmeren. Daarom hebben TNO en Gezond Transport de handen ineen geslagen. In 2013 is een project uitgevoerd waarin de kennisuitwisseling tussen TNO, Gezond Transport en bedrijven centraal stond, met en voor bedrijven. Doel: bedrijven helpen bij het aanpakken van fysieke belasting.

4 Wat hebben we gedaan? Het project dat met Gezond Transport is uitgevoerd valt onder de TNO technologieclusters. Dit zijn kennisoverdrachtsprojecten die tot doel hebben de deelnemende bedrijven op specifieke onderwerpen in dit geval fysieke belasting zelfredzamer te maken. Gezond Transport zocht de bedrijven voor dit project bij elkaar en droeg als specialist in de sectorspecifieke problematiek samen met TNO kennis over aan de deelnemers. Acht bedrijven hebben aan het project deelgenomen: vier bedrijven uit de logistiek en vier die tesamen de Organisatie voor Erkende Verhuisbedrijven vertegenwoordigden. De typische aanpak van technologieclusters is via individuele en collectieve werksessies: Interactieve individuele werksessie met medewerkers van het bedrijf, waarin de specifieke knelpunten van een bedrijf onder de loep worden genomen. Bedrijven leren van elkaar in collectieve sessies, bij voorkeur bij een van de deelnemende bedrijven. Op deze paginas maken wij de kennis die in het project is gedeeld, breed toegankelijk. Voor meer informatie kunt u uiteraard ook contact opnemen met Gezond Transport of TNO. Op de laatste pagina vindt u contactgegevens.

5 Deelnemende bedrijven De volgende bedrijven hebben aan het project deelgenomen: Den Haag Midden-Beemster Hoogeveen Logistiek GLS: leverancier van pakketdiensten; Mooy Logistics B.V. : logistiek dienstverlener opslag en transport Norbert Dentressangle: logistiek dienstverlener opslag en transport G. Vlug en Zn B.V.: transportbedrijf Zoetermeer Utrecht Verhuizers De Gier Verhuizingen B.V. Flakkee Verhuizers Honselersdijk Heteren Verhuisbedrijf Henneken B.V. Jacobs Heteren B.V. Middelharnis Oss Waddinxveen

6 Algemene informatie over fysieke belasting Wat is belastend? Vormen van fysieke belasting Wat zijn de belastende factoren? Hoe fysieke belasting? Na de beoordeling: welke strategie voor de aanpak? bron:

7 Vormen van fysieke belasting tillen en dragen; duwen en trekken; belastende werkhoudingen; repeterende bewegingen; energetische belasting; trillingen fysieke inactiviteit of onderbelasting; Wat is fysiek belastend? En is minder ook beter? Bij fysieke belasting zullen de meesten meteen aan de eerste vier activiteiten denken. Tillen en dragen is vooral een belasting van de onderrug, bij duwen en trekken lopen naast de onderrug vooral de schouders een risico op overbelasting. Werkhoudingen of statische belastingen kunnen om twee redenen belastend zijn: als onze gewrichten extreme hoeken maken of als de zwaartekracht het moeilijk maakt de houding aan te houden, zoals bij langdurig voorovergebogen staan. Repeterende bewegingen zijn belastend omdat het hoge tempo van de handen vaak tot een statische belasting op een andere plek leidt, meestal de schouders. Als ze daarnaast gepaard gaan met relatief veel kracht, extreme gewichtshoeken en/of weinig rustmomenten geeft dat een extra risico. Het risico op een energetische overbelasting zie je niet veel in bedrijven. Van een energetische belasting wordt je moe, zoals van hard fietsen. Trillingen en schokken zijn een meer passieve belasting voor het lichaam. Bij lichaamstrillingen is het risico vooral in de rug en nek, bij hand-armtrillingen ligt dit met name in de handen. Hoe minder hoe beter geldt niet voor fysieke belasting! Fysieke inactiviteit of onderbelasting wordt een steeds groter risico. Het lichaam is gebouwd om te bewegen al is onze natuurlijke neiging soms anders. De kunst is het vinden van een optimum tussen belasting, belastbaarheid en hersteltijd.

8 Belastende factoren Kracht Frequentie/duur Houding/beweging Wat maakt een belasting tot een risicovolle belasting? Daarbij gaat het altijd om een combinatie van de volgende drie factoren: Kracht: welke kracht moet geleverd worden? Tijd: niet alleen frequentie en duur spelen hier een rol maar ook werk-rust verhoudingen, met andere woorden hersteltijd. Houding/beweging: in welke houdingen wordt er gewerkt. Een grote kracht die maar kort duurt of een paar keer per dag wordt uitgeoefend levert een veel lager risico op dan wanneer deze vaak voorkomt. Denk aan 1x/dag 25 kg tillen of 4 uur lang, 5x/minuut 25 kg tillen. Dat maakt tijd een van de belangrijkste factoren voor de ergonoom. De houding waarin wij werken bepaalt hoe een uitwendige kracht, bijv. een doos van 25 kg, doorwerkt in een belasting voor het lichaam. Zo geeft een gelijke kracht in een ongunstige houding voor het lichaam een veel groter risico, vergelijk het tillen van 25 kg terwijl je rechtop staat met het gewicht voor je buik of diezelfde 25 kg tillen vanaf de grond en wat verder van je af. Hoeveel kracht er nodig is, wordt vaak door het werk bepaald, de organisatie van het werk, bepaalt de tijdsaspecten, de werkplekinrichting bepaalt over het algemeen de houding en beweging. Meer daarover onder de tabs en

9 Beoordelen fysieke belasting Klachten aan het bewegingsapparaat zijn een belangrijke reden voor verzuim (37% van totaal aantal verzuimdagen) rugklachten (15%); arm/nek/schouderklachten (12%); klachten onderste extremiteit (10%) Er is een veelheid aan instrumenten om fysieke belasting te ; deze zijn echter vaak ingewikkeld en tijdrovend TNO is om die reden in opdracht van SZW gestart met de ontwikkeling van webtools voor het MKB: Quickscan om eerste schatting van risico s te maken Eenvoudige instrumenten om een adequate beoordeling te kunnen doen; Hand Arm Risicobeoordelings Methode (HARM) en Werkhouding Instrument (WHI) deze webtools zijn de vinden op: Op de komende pagina s worden de beschikbare instrumenten toegelicht Daarnaast is er natuurlijk het Oplossingenboek, de Arbocatalogus van Transport en Logistiek. Zie hier voor het Oplossingenboek Voor de bevat het Oplossingenboek tevens een tipkaart over het van de fysieke belasting.

10 Structuur webtools Binnen de beoordelingsmethoden wordt het indelingscriterium gehanteerd van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA). Zij maken onderscheid in 3 niveaus. Niveau I Risico-inventarisatie: checklijsten Niveau II Risico-evaluatie: gedetailleerde beoordeling Niveau III Deskundigen beoordeling In dit document gaan we in op niveau I en II

11 11 Eerste globale beoordeling Uit het resultaat blijkt: nadere analyse (niveau II) wel/ niet nodig link naar geschikte methode(n) Voordelen: snel toe te passen uitgebreide risicobeoordeling alleen indien nodig checklist verwijst concreet door naar niveau II instrument Niveau I Checklist fysieke belasting Eerste globale beoordeling Uit het resultaat blijkt: nadere analyse (niveau II) wel/ niet nodig link naar geschikte methode(n) Voordelen: snel toe te passen uitgebreide risicobeoordeling alleen indien nodig checklist verwijst concreet door naar niveau II instrument Deze quickscan fysieke belasting kunt u invullen op het webadres:

12 Niveau II Instrumenten Tillen (NIOSH) Duwen en trekken (KIM) Hand-arm taken (HARM) Werkhouding (WHI) Klik op de foto of het blokje waar u meer van wilt weten tillen duwen en trekken hand-armtaken werkhoudingen

13 Tilbeoordeling met NIOSH Tillen (NIOSH) Duwen en trekken (KIM) Hand-arm taken (HARM) Werkhouding (WHI) Webtools voor beoordeling met de NIOSH-methode: Beoordelingsinstrument van FNV De tilbeoordelingsmethode van het Amerikaanse NIOSH (National Institute of Occupational Health) is een wereldwijd geaccepteerde methode voor het van risico s van tillen. Op het internet is de methode in verschillende gedaanten aan te treffen maar in de basis zijn zij gelijk en gebaseerd op de onderstaande formule: RWL = 23 kg x Hf x Vf x Df x Af x Ff x Cf Met de methode bepaalt u het gewicht dat onder de door u geobserveerde omstandigheden veilig getild mag worden, de zgn. RWL, recommended weight limit oftwel aanbevolen tilgewicht. Dat gebeurt door het hoogste veilige tilgewicht (23 kg) te vermenigvuldigen met factoren (Hf, Vf, Df, etc) die afhankelijk van de tilomstandigheden tussen 0 en 1 liggen. Dat betekent dat 23 kg tillen alleen onder optimale omstandigheden veilig genoemd mag worden.

14 Tilbeoordeling met NIOSH Twee apps voor het van tilhandelingen met de NIOSH methode Tillen (NIOSH) Duwen en trekken (KIM) Hand-arm taken (HARM) Werkhouding (WHI) De tilbeoordelingsmethode van het Amerikaanse NIOSH (National Institute of Occupational Health) is een wereldwijd geaccepteerde methode voor het van risico s van tillen. Op het internet is de methode in verschillende gedaanten aan te treffen maar in de basis zijn zij gelijk en gebaseerd op de onderstaande formule: RWL = 23 kg x Hf x Vf x Df x Af x Ff x Cf Met de methode bepaalt u het gewicht dat onder de door u geobserveerde omstandigheden veilig getild mag worden, de zgn. RWL, recommended weight limit oftwel aanbevolen tilgewicht. Dat gebeurt door het hoogste veilige tilgewicht (23 kg) te vermenigvuldigen met factoren (Hf, Vf, Df, etc) die afhankelijk van de tilomstandigheden tussen 0 en 1 liggen. Dat betekent dat 23 kg tillen alleen onder optimale omstandigheden veilig genoemd mag worden.

15 Key Indicator Method (KIM) Tillen (NIOSH) Duwen en trekken (KIM) Hand-arm taken (HARM) Werkhouding (WHI) De KIM of kernindicatormethode is een oriënterende beoordeling aan de hand van een invulfomulier. Metingen van de trek-/duwkrachten zijn dit stadium niet nodig. Meer informatie over de methode vindt u hier: https://osha.europa.eu/nl/topics/msds/slic/handlingloads/19.ht m/30.htm U kunt het formulier direct downloaden door op het plaatje te klikken.

16 Hand Arm Risicobeoordelings Methode (HARM) Tillen (NIOSH) Duwen en trekken (KIM) Hand-arm taken (HARM) Werkhouding (WHI) HARM is een webtool met de volgende uitgangspunten: Inzicht in risico s op klachten aan het bewegingsapparaat Alle sectoren, type bedrijven en functies Eenvoudige, snelle methode (observatie + tijdmeting) Uitspraken op groepsniveau (itt individueel niveau) Stoplichtmodel Aanzet voor oplossingsrichtingen HARM kunt u invullen op het webadres:

17 Werkhoudingeninstrument (WHI) Tillen (NIOSH) Duwen en trekken (KIM) Hand-arm taken (HARM) Werkhouding (WHI) Werkhoudingen kunnen erg belastend zijn. Dit instrument is speciaal gericht op het ervan Uitgangspunten inzicht in risico s op klachten aan het bewegingsapparaat eenvoudige, snelle methode stoplichtmodel Wanneer toepassen? taken met ongunstige houdingen taken langer dan 15 min/dag krachtuitoefening < 1 kg Het werkhoudingeninstrument kunt u invullen op het webadres:

18 MENS WERK Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING 1. Elimineren van risico s (werkzijde) Belasting wegnemen door gehele taak te automatiseren mens is vooral operator 2. Reduceren van risico s (werkzijde) Belasting verlagen of optimaliseren door: taak optimaliseren (duur en frequentie) omstandigheden optimaliseren (krachten, houdingen) Na de beoordeling welke strategie voor de aanpak van risico s? Net als bij andere risico s geldt voor risico s van fysieke overbelasting dat een arbeidshygiënische strategie toegepast moet worden: 1. Voorop staat een aanpak waarbij de risico s aan de bron het werk worden weggenomen of verlaagd. In zijn meest extreme vorm wordt de taak geautomatiseerd, waarbij de mens vooral operator is. 2. Wanneer de belasting niet weggenomen kan worden, moeten de risico s in het werk verlaagd worden. Dat kan door aanpassingen in de duur en frequentie of in de zwaarte: lichtere gewichten, tilhulpmiddelen, kleinere tilafstanden, zelfs betere handgrepen dragen bij. 3. Op de laatste plaats komt het verlagen van de risico s door de mens aan te pakken, zorgen dat deze de belasting beter aan kan door de techniek te verbeteren of de spierkracht te vergroten. Hoewel belangrijk, mag het vergroten van de belastbaarheid nooit de enige maatregel zijn, tenzij de belasting van het werk als een gegeven beschouwd moet worden. 3. Reduceren van risico s (menszijde) Relatieve belasting verlagen door training: techniek verbeteren belastbaarheid verbeteren N.B. Het is de vraag in hoeverre de werknemer gebaat is bij een eliminatie van fysieke belasting (onder 1.) aangezien fysieke onderbelasting evengoed een risico vormt. Ergonomen streven daarom vooral naar een optimalisatie van de fysieke belasting.

19 Waar ontstaat fysieke belasting? Bij de aanpak van fysieke belasting ligt de focus al snel op werkplekniveau bij het aanbieden van hulpmiddelen, het aanpassen van de werkplek of bij tilcursussen voor de werknemer. Dat er meer mogelijkheden zijn om fysieke belasting aan te pakken - en niet zelden effectiever - proberen we op de volgende pagina s duidelijk te maken door stapsgewijs te onderzoeken waar fysieke belasting ontstaat. Daarnaast geven we voorbeelden van oplossingen.

20 Waar ontstaat fysieke belasting? Kernactiviteit kernactiviteit spullen verplaatsen Hoe gek het ook klinkt, fysieke belasting ontstaat in feite al bij de keuze van de kernactiviteit van een bedrijf. Zo liggen de uitdagingen op het gebied van fysieke belasting voor een bezorgdienst van witgoed anders dan voor een logistieke dienstverlener. De kernactiviteit van een logistiek dienstverlener is het opslaan en verplaatsen van goederen. Dat betekent vrijwel altijd dat tillen, duwen en trekken een belangrijke rol spelen. Het reduceren van fysieke belasting op dit niveau betekent feitelijk het stoppen waar u mee bezig bent en iets anders gaan doen. Dat maakt deze oplossing weinig realistisch.

21 Waar ontstaat fysieke belasting? Klanten kernactiviteit klanten spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten in de praktijk wordt een belangrijk deel van de fysieke belasting door uw toeleveranciers en afnemers bepaald. Zij bepalen de hanteerbaarheid van wat er door uw handen gaat en het gewicht ervan. Krijgt u de goederen geleverd in slappe dozen die snel kapot gaan of in stevig karton? Ook de dragers van goederen spelen een rol. Is de palletmaat die u binnenkrijgt, gelijk aan de maat die u nodig heeft voor opslag of die door klanten wordt verlangd? Zoniet, dan moet er bijna altijd opnieuw gepalletiseerd worden, wat niet alleen extra maar vaak ook ongunstige fysieke belasting met zich meebrengt. Klanten hebben doorgaans ook veel invloed op het tijdverloop van uw logistieke proces en daarmee de tijdsdruk en organisatie van het werk (zie verder)

22 Waar ontstaat fysieke belasting? Logistiek proces kernactiviteit klanten logistiek proces spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten hanteer momenten Tussen inkomend en uitgaand ligt een logistiek proces. Dit proces bepaalt in belangrijke mate op welke momenten en hoe vaak goederen gehanteerd moeten worden. Zo heeft de keuze tussen man-to-goods of goods-to-man een groot effect op de fysieke belasting. Hoe efficiënter het proces is vormgegeven, hoe minder hanteermomenten er zijn en hoe minder tijdelijke opslag. Een logistiek proces dat lijkt op een bord spaghetti, geeft niet alleen veel overbodige fysieke belasting, voor de productiviteit is het meestal ook niet goed. Ter illustratie een slecht en een goed georganiseerd proces in de maakindustrie.

23 Waar ontstaat fysieke belasting? Inrichting en mechanisatie kernactiviteit klanten logistiek proces inrichting en mechanisatie spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten hanteer momenten afstanden, tilhoudingen De wijze waarop het bedrijfspand is ingericht, al dan niet ingegeven door de beperkingen van een pand, heeft invloed op de transportafstanden maar ook op tilhoudingen. Ongunstige tilhoudingen kunnen zelfs relatief onschuldige gewichten tot een groot risico maken. Wat waar is opgeslagen en hoeveel ruimte er is om goederen te pakken, bepalen in belangrijke mate de tilomstandigheden en daarmee de factoren die in de NIOSH tilbeoordeling worden meegenomen. Daarnaast speelt de aanwezigheid en kwaliteit van hulpmiddelen een rol. Een paar voorbeelden: Slecht onderhouden wielen of ondergrond en wielen die niet op elkaar zijn afgestemd verhogen de rolweerstand Rollenbanen kunnen tilhandelingen en draagafstanden sterk reduceren Elektrische palletwagens elemineren hoge trek/duwkrachten N.B.: de winst van hulpmiddelen moet voelbaar zijn in tijd of in vermoeidheid, dan worden zij gebruikt. Dat iets beter is voor de rug, is niet altijd voelbaar en daarom voor de werknemer geen drijfveer om het hulpmiddel te gebruiken.

24 Waar ontstaat fysieke belasting? Arbeidsorganisatie kernactiviteit klanten logistiek proces inrichting en mechanisatie arbeidsorganisatie spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten hanteer momenten afstanden, tilhoudingen wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang Onder deze noemer bepaalt de onderneming een belangrijk deel van de tijdgebonden aspecten aan belasting. Hier is vastgelegd of een werknemer de hele dag dezelfde taak uitvoert of rouleert over werkstations met een verschillende belasting. De organisatie van de arbeid bepaalt wie het werk doet, wanneer dit gebeurt, hoe vaak en hoe lang. Dat heeft consequenties voor afwisseling en hersteltijden. Het effect op de fysieke belasting is groot. Zoals al eerder aangegeven is tijd voor ergonomen een van de belangrijkste factoren als bepaald moet worden hoe zwaar werkzaamheden zijn. werkplekinrichting houdingen werknemer: gedrag uiteindelijke belasting

25 Waar ontstaat fysieke belasting? Werkplekinrichting kernactiviteit klanten logistiek proces inrichting en mechanisatie arbeidsorganisatie werkplekinrichting spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten hanteer momenten afstanden, tilhoudingen wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang houdingen De inrichting van de werkplek heeft vooral invloed op de werkhoudingen. Is de hoogte afgestemd op de gebruiker? Te laag betekent bukken, te hoog betekent schouders optillen. In de logistiek gaat het vooral om de inpakstations. De optimale werkplekinrichting is bij deze werkplekken sterk afhankelijk van wie er aan de werkplek werkt, wat er verpakt moet worden en waarin het verpakt wordt. En uiteraard hoe vaak en hoe lang het werk wordt uitgevoerd (zie hiervoor). Dat bepaalt of bijvoorbeeld hoogteverstelling of het schuin plaatsen van dozen noodzakelijk is. De mogelijkheden om met werkplekinrichting de belasting te verminderen zijn beperkt; met werkplekinrichting proberen we rekening te houden met hoe de andere aspecten zijn geregeld. Met werkplekrinrichting kan de bestaande fysieke belasting geoptimaliseerd worden. werknemer: gedrag uiteindelijke belasting

26 Waar ontstaat fysieke belasting? Werknemer: gedrag kernactiviteit klanten logistiek proces inrichting en mechanisatie arbeidsorganisatie spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten hanteer momenten afstanden, tilhoudingen wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang De uiteindelijke belasting wordt bepaald door de werknemer: in welke houding tilt hij en met welke techniek. Hoeveel tilt hij tegelijk, hoe gaat hij om met rustpauzes? Invloed hierop uitoefenen is moeilijk. 95% van ons gedrag gebeurt min of meer op de automatische piloot. Het gedrag van de werknemer op de werkvloer is het effect van..; voor het merendeel het effect van de invulling van de factoren die hiernaast boven de werknemer staan. Zo creëert ieder systeem zijn eigen gedrag. Gedrag veranderen is daarom moeilijk. Het wordt nog moeilijker, zoniet onmogelijk als de omstandigheden uitnodigen tot ander gedrag. Tilcursussen werken om die reden vaak niet. Ook niet omdat automatisch gedrag niet in 2 uur wordt afgeleerd. werkplekinrichting werknemer: gedrag houdingen uiteindelijke belasting Het is effectiever om te proberen situaties te creëren die automatisch tot het gewenste gedrag leiden. Bijvoorbeeld via de werkplekinrichting en de arbeidsorganisatie.

27 aanpakken kernactiviteit klanten logistiek proces inrichting en mechanisatie spullen verplaatsen hanteerbaarheid, gewichten hanteer momenten afstanden, tilhoudingen Zoals eerder aangegeven ligt de focus bij de aanpak van fysieke belasting al snel op werkplekniveau: bij het aanbieden van hulpmiddelen, het aanpassen van de werkplek of bij tilcursussen voor de werknemer. Uit het voorgaande wordt duidelijk dat het aanpakken van zwaar werk met deze focus beperkt resultaat geeft. Om de fysieke belasting te verminderen of liever: te optimaliseren, moet organisatiebreed naar oplossingen worden gezocht. Op de volgende pagina s worden enkele voorbeelden genoemd van mogelijke maatregelen binnen de eigen organisatie die tijdens het project aan de orde zijn gekomen. arbeidsorganisatie werkplekinrichting werknemer: gedrag wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang houdingen uiteindelijke belasting Echter ook buiten de organisatie kan naar verbetering worden gezocht. Afstemming met afnemers en toeleveranciers kan niet alleen de fysieke belasting positief beïnvloeden maar ook andere aspecten van de bedrijfsvoering. Bedenk dat uw klanten zich niet altijd bewust zijn van de effecten van hun acties op uw bedrijfsvoering en daarmee de prijzen die u doorrekent.

28 Oplossingen: mechanisatie Vaculex Cartonmover Het lossen van zogenaamd loose-load uit vrachtwagens en zeecontainers is een bekend probleem uit de logistiek. Hoewel de ideale oplossing qua flexibiliteit, effeciency en kosten nog niet gevonden lijkt, zijn er al verschillende mogelijkheden beschikbaar die bij bedrijven worden toegepast. Hiernaast wordt een tweetal voorbeelden genoemd. Daarnaast geeft een video van de Inspectie SZW over de fysieke belasting in de bagageafhandeling op Schiphol, een goed beeld van de mogelijkheden tot mechanisatie. Klik op de plaatjes om naar de betreffende webpagina te gaan. Tot slot bevat een rapport van Chalmers een overzicht van beschikbare middelen voor het lossen van containers. Het rapport is te downloaden door op het plaatje te klikken.

29 Oplossingen: arbeidsorganisatie werk/rust Is rust wel herstel? Werkrustverhoudingen is een gebruikelijke term wanneer gesproken wordt over een goede balans tussen belasting en het herstel van die belasting. Rust (of niets doen ) is echter meestal niet het beste voor herstel! Het beste herstel is vaak actief, vooral na statische belasting. Dat kan tijdens werktijd door afwisseling te bieden. Voor roulatieschema s betekent dit dat als een taak erg rugbelastend is, deze afgewisseld wordt door een taak die weinig rugbelasting geeft. Belasting per dag goed verdelen Als het om het voorkomen van overbelasting gaat, gelden de normen voor fysieke belasting binnen een werkdag, m.a.w. de niet-werktijd zou voldoende herstel moeten bieden. De figuur links geeft aan dat er verschillende mogelijkheden zijn om belasting van verschillende zwaarte over een werkdag te verdelen. Alle hebben zij een ander effect op vermoeidheid. Hoewel normen hiervoor nog ontbreken, kan het soms een oplossing zijn om lichte en zware dagen met elkaar af te wisselen. Meer pauzes TNO heeft met experimenten bij Philips in Drachten aangetoond dat meer pauzetijd tot minder ongemak èn een gelijke output per persoon kan leiden.

30 Waar ontstaat fysieke belasting? Verhuizers zijn in wezen beroepstillers. Het moge dus duidelijk zijn dat de fysieke belasting bij deze groep hoog is. Er gebeurt daarom veel om de belasting binnen veilige grenzen te krijgen en te houden. Hierbij zijn Erkende Verhuizers, Gezond Transport en de Arbeidsinspectie betrokken. Onderzoek in opdracht van Gezond Transport bracht vijf sluipmoordenaars aan het licht: handelingen die niet als zwaar worden ervaren, maar op den duur wel schadelijk zijn. Het gaat om: het met overstrekte rug aanpakken van spullen boven je eigen macht het alléén aanpakken en tillen van brede,onhandige goederen; het vaak over de trap lopen met moeilijk manoeuvreerbare goederen; het ver reiken naar goederen op de verhuislift; het met ongunstige lichaamshouding verplaatsen van relatief lichte spullen.

31 Waar ontstaat fysieke belasting? De aandacht voor de fysieke belasting van de verhuizer richt zich voor een groot deel op een beperkt aantal extreem zware producten. Voor het transport zijn weliswaar verschillende producten in de handel, een veel gehoorde klacht is echter dat zij weinig functioneel zijn (zoals een korte batterijduur) waardoor zij niet gebruikt worden. Een andere klacht is dat men geen ruimte om te verhuizen overhoudt wanneer alle hulpmiddelen meegenomen zouden worden. Een ander belangrijk element in de belasting zijn de verhuisdozen. Zij vormen al snel 50% van het totale te verhuizen gewicht. Omdat het hierbij om herhaalde bewegingen gaat, ligt een goede tiltechniek eerder onder vuur. Daarnaast betekent het vaak lopen. Om moe worden te vermijden, worden andere oplossingen gezocht, zoals doorsteken, die op de lange termijn risicovol kunnen zijn.

32 Waar ontstaat fysieke belasting? De verhuizer heeft hier weinig invloed op. Sommige goederen zijn nu eenmaal lastig te hanteren en met name bij particuliere verhuizingen kunnen lastige omstandigheden zijn. Om te kijken waar verbetering haalbaar is, wordt op de komende pagina s toegelicht waar de fysieke belasting ontstaat en waar invloed is uit te oefenen. We sluiten af met een aantal quick wins en minder-quick wins. Direct naar de Quick Wins

33 Waar ontstaat fysieke belasting? Kernactiviteit kernactiviteit spullen verplaatsen Hoe gek het ook klinkt, fysieke belasting ontstaat in feite al bij de keuze van de kernactiviteit van een bedrijf. Zo liggen de uitdagingen op het gebied van fysieke belasting voor een verhuisbedrijf anders dan voor een lasbedrijf. De kernactiviteit van een verhuizer is het verplaatsen van goederen. Dat betekent dat tillen, duwen en trekken, maar ook werkhoudingen een belangrijke rol spelen. Het reduceren van fysieke belasting op dit niveau betekent feitelijk het stoppen waar u mee bezig bent en iets anders gaan doen. Dat maakt deze oplossing weinig realistisch.

34 Waar ontstaat fysieke belasting? Klant kernactiviteit klant spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten Uw klanten spelen een grote rol in de hoogte van de fysieke belasting. Het zijn immers hun spullen die u verplaatst. Deze kunnen zwaar en nauwelijks vast te pakken zijn of licht en goed te hanteren. Ook uw werkterrein wordt bepaald door uw klanten, en daarmee welke hulpmiddelen u wel of niet kunt gebruiken, of de houdingen waarin u moet werken voor bijvoorbeeld demontage. U heeft daar heel beperkt tot geen invloed op. De invloed die u heeft, moet u gebruiken, bijvoorbeeld door afspraken te maken over boekendozen en het vrijhouden van parkeerplaatsen. Ga er niet van uit dat de klant wel met uw fysieke belasting rekening zal houden. Een klant die één doos optilt en denkt: dat valt wel mee, realiseert zich meestal niet dat dit anders is voor iemand die er 50 moet tillen. Daarom kan het geen kwaad uw klanten informatie te geven over het hoe en waarom.

35 Waar ontstaat fysieke belasting? Taxatie kernactiviteit klant taxatie spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten m 3, hulpmiddelen, tijd, kosten Wat moet u van een verhuizing weten om een goede taxatie te kunnen maken? Zorgt u er ook voor dat u die informatie krijgt? De taxatie bepaalt de ruimte die u qua mensen en middelen heeft om de verhuizing uit te voeren: hoeveel en wat moet er verhuisd worden? hoe komen de spullen van huis naar vrachtauto en wat betekent dat voor het tillen, traplopen, loopafstanden? welke hulpmiddelen moeten mee? hoeveel verhuizers zijn er nodig en hoeveel tijd is er? In de praktijk wordt vaak alleen het haaladres in kaart gebracht. Via internet (Google Streetview en allerlei huizensites) is het mogelijk om extra informatie over beide adressen te verzamelen. Een nauwkeurige taxatie geeft een betere begroting en maakt een betere voorbereiding op de fysieke belasting mogelijk.

36 Waar ontstaat fysieke belasting? Planning kernactiviteit klant taxatie planning spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten m 3, hulpmiddelen, tijd, kosten m 3 /pers., tijd, hulpmiddelen Planning en taxatie moeten goed op elkaar zijn afgestemd. De planner bepaalt wat er uiteindelijk mee moet aan hulpmiddelen, wie er gaan en hoeveel tijd zij hebben. De planner kan in feite zelfs de fysieke belasting van een verkeerd begroot project, teniet doen. Taxatie en planning hebben daarmee veel invloed op de fysieke belasting. Planning kan tot slot inspelen op verwachte extreme weersomstandigheden door extra tijd of mankracht beschikbaar te stellen bij zeer warm weer.

37 Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering? Omstandigheden kernactiviteit klant taxatie planning spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten m 3, hulpmiddelen, tijd, kosten m 3 /pers., tijd, hulpmiddelen Eenmaal bij een project aangekomen liggen de omstandigheden waaronder u uw werk moet doen, grotendeels vast. Bij een goede taxatie en planning weten de verhuizers wat hen te wachten staat en hebben zij de juiste hulpmidelen bij zich. De aspecten die direct van invloed zijn op de fysieke belasting liggen dan vast: loopafstanden en hoe vaak traplopen manoevreerruimte kan een verhuislift gebruikt worden en zo ja, is deze makkelijk of moeilijk bereikbaar omstandigheden (trap)lopen, wel/niet hulpmid. Lastiger wordt het wanneer klanten of buurtbewoners zich niet aan afspraken en parkeerverzoeken houden. Gaat u op zoek naar de eigenaar van de auto of gebruikt u de verhuislift dan maar niet? blauw = uitvoering

38 Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering? Arbeidsorganisatie kernactiviteit klant taxatie planning omstandigheden spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten m 3, hulpmiddelen, tijd, kosten m 3 /pers., tijd, hulpmiddelen (trap)lopen, wel/niet hulpmid. Buiten het werk van de planner, gaat het hier vooral om de onderlinge taakverdeling en de tijdverdeling van de werkzaamheden. Binnen het team wordt hier bepaald of een verhuizer kan afwisselen of bijvoorbeeld steeds de middenman op de trap is. De organisatie van de arbeid bepaalt wie het werk doet, wanneer dit gebeurt, hoe vaak en hoe lang. Dat heeft consequenties voor afwisseling en hersteltijden. Het effect op de fysieke belasting is groot. Zoals al eerder aangegeven is tijd voor ergonomen een van de belangrijkste factoren als bepaald moet worden hoe zwaar werkzaamheden zijn. arbeidsorganisatie wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang blauw = uitvoering

39 Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering? Hulpmiddelen kernactiviteit klant taxatie planning omstandigheden arbeidsorganisatie hulpmiddelen spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten m 3, hulpmiddelen, tijd, kosten m 3 /pers., tijd, hulpmiddelen (trap)lopen, wel/niet hulpmid. wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang krachten, tilhoudingen blauw = uitvoering Aan hulpmiddelen geen gebrek. Daaruit blijkt wel de rol die hulpmiddelen spelen in het verlagen van de fysieke belasting: veel traplopen en lange draagafstanden vermijden door verhuislift; duwen in plaats van tillen en dragen door rollend materieel te gebruiken; hanteerbaarheid vergroten door tilbeugels. Zie verder het Oplossingenboek uit de Arbocatalogus van Gezond Transport. Het Oplossingenboek bevat tevens een tipkaart waarin de koppeling tussen de hulpmiddelen en de mate van fysieke belasting is gelegd. Klik hier voor de tipkaart. Hulpmiddelen kunnen ook een zware belasting introduceren. Zo is de rugbelasting hoog wanneer men moet reiken naar spullen op de verhuislift, en zelfs extreem hoog wanneer in deze reikende houding getild wordt. Op initiatief van de Arbeidsinspectie is de branche in 2013 gestart met de ontwikkeling van nieuw hulpmiddel voor het transport van witgoed over de trap. Neem voor de stand van zaken contact op met Erkende Verhuizers of met Gezond Transport.

40 Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering? Gedrag kernactiviteit klant taxatie planning omstandigheden arbeidsorganisatie hulpmiddelen werknemer: gedrag spullen verplaatsen omstandigheden, gewichten m 3, hulpmiddelen, tijd, kosten m 3 /pers., hulpmiddelen, tijd (trap)lopen, wel/niet hulpmid. wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang krachten, tilhoudingen uiteindelijke belasting blauw = uitvoering De uiteindelijke belasting wordt bepaald door de werknemer: in welke houding tilt hij en met welke techniek. Hoeveel tilt hij tegelijk, hoe gaat hij om met rustpauzes? Invloed hierop uitoefenen is moeilijk. 95% van ons gedrag gebeurt min of meer op de automatische piloot. Het gedrag van de werknemer op de werkvloer is het effect van..; voor het merendeel het effect van de invulling van de factoren die hiernaast boven de werknemer staan. Heeft bijvoorbeeld de werknemer te weinig tijd, dan is de tiltechniek vaak anders, slechter, of tilt hij teveel tegelijk. In feite creëert ieder systeem zijn eigen gedrag. Het gedrag is ook afhankelijk van cultuur: de houding van collegaverhuizers en van teamgenoten. Groepsdruk kan ervoor zorgen dat een verhuizer niet het gedrag vertoont dat hij feitelijk zou willen en kunnen vertonen. Gedrag veranderen is daarom moeilijk. Het wordt nog moeilijker, zoniet onmogelijk als de omstandigheden uitnodigen tot ander gedrag. In de industrie werken tilcursussen om die reden vaak niet. Ook niet omdat automatisch gedrag niet in 2 uur wordt afgeleerd. Toch zijn deze cursussen voor verhuizers essentieel en is blijvende aandacht hiervoor noodzakelijk, met name omdat de invloed die de verhuizer op de belasting heeft, beperkt is.

41 Quick wins? Eerst nog even dit 1. Een verhuizer is een beroeps-tiller Een verhuizer is een vakman met een degelijke opleiding, daar maakt het leren van een goede tiltechniek onderdeel van uit. Op de komende twee pagina s geven we een aantal verbetermogelijkheden, zowel in de voorbereiding als de uitvoering. Sommige zijn quick wins: relatief snel en eenvoudig te realiseren. Andere vragen wat meer moeite of meer tijd. Naast deze verbetermogelijkheden zijn wij van mening dat de vier punten op deze pagina voor iedere verhuizer belangrijk zijn. 2. Verhuizer zijn, is topsport Het lichaam van de verhuizer is een belangrijk stuk gereedschap waar goed voor gezorgd moet worden; even repareren is niet altijd mogelijk. 3. Wees creatief Denk in mogelijkheden om de werkorganisatie vorm te geven, niet in beperkingen. Met dat doen we al jaren zo komen geen innovaties tot stand. 4. Licht is ook zwaar Besteed aandacht aan de uitvoering van het lichtere werk, wat je vaak doet! En niet alleen aan het zware werk. De verhuisdozen vormen al snel 50% van het totale verhuisgewicht.

42 Quick (en minder quick) wins - VOORBEREIDING 1. Weet wat en hoeveel er verhuisd moet worden Besteed bij de taxatie extra aandacht aan benodigde hulpmiddelen, tijd, aantal mensen. Een slecht ingeschat en gepland project kost je een paar ruggen. 3. Zorg dat de verhuizers dit ook weten Zorg voor een goede overdracht van informatie over de verhuizing aan de verhuizers, liefst met veel foto s en weinig tekst. 5. Maak gebruik van een gediplomeerde arbeidspool Zorg dat tijdelijk personeel gediplomeerd is of tenminste goed geïnstrueerd. Verhuizers hebben veel invloed op de fysieke belasting van elkaar. Goedkoop inhuren kan uiteindelijk duur betaald zijn. 7. Help de klant zich goed te gedragen Ontwikkel dozen met instructies voor de klant over maximaal gewicht en maximale vulhoogte voor boeken / papier 2. Weet waar er verhuisd gaat worden Ken je werkterrein van de haal en breng locatie. Gebruik Google Streetview, huizensites, foto s en bezoek! 4. Een planner in balans Zorg bij de planning van ploegen en taken voor een goede balans tussen fysiek inspannende en fysiek minder inspannende dagen. 6. Maak de klant tot een bondgenoot Zorg voor een inpakinstructie via flyer en/of filmpje, bijvoorbeeld op de site van de erkende verhuizer of als uitbreiding van de App. 8. Investeer in gedragsverandering Voor gedragsverandering is kennis en herhaling nodig. Investeer in opleiding, bewustwording, herhaling, maar ook in controle.

43 1. Verhuizen is een teamprestatie Zorg voor je teamgenoten, spreek elkaar aan o.a. op werkmethode. Help de chauffeur/emballeur met het werk in de verhuisauto. Wat je met 2 verhuizers naar de verhuisauto brengt moet ook met 2 verhuizers in de verhuisauto worden gezet. 3. Zorg voor herstel door (korte) pauzes en afwisseling Gedurende de werkdag is herstel van zwaar werk belangrijk. Fysiek herstel bereik je door regelmatig af te wisselen (werkzaamheden, zware/lichte spullen) en door regelmatig rustpauzes te nemen: 6 keer 5 min pauze is ook een half uur. Neem de tijd om na een krachtinspanning je spieren te laten herstellen. 5. Voorkom herhaald bukken of lang voorover gebogen staan Dit is zwaar voor de rug, zeker in combinatie met tillen. Soms kan het handig zijn een werkvlak op hoogte te creëren aangepast op je lengte en taak. Maak creatief gebruik van de omgeving om dit te bereiken. Als dat niet kan, is tip 3 van belang. 7. Neem de tijd voor werkoverleg Voor samenwerken als team is overleg nodig. Dat kan in de auto, op locatie op basis van de info van de planner en tijdens het rondje door het huis. Quick (en minder quick) wins - UITVOERING 2. Ook je eigen verhuismotor moet warmdraaien Ga niet direct tillen na rijden/lang zitten start rustig, bijv. met rondje door het huis en het verdelen van de hulpmaterialen over de woning. 4. Hulpmiddelen gebruik je altijd, tenzij het niet anders kan Wees niet gemakzuchtig: gunstig voor het lichaam werkt vaak sneller. Hulpmiddelen zijn niet heilig maar ze helpen wel. Neem dus de tijd om hulpmiddelen te pakken en evt. op te bouwen. 6. Verklein reikafstanden Vooral tot de ladderlift en bij doorsteken. Zorg dus voor een goede opstelling van hulpmiddelen en voldoende ruimte om te werken. Hoe groter de reikafstand hoe zwaarder voor de rug. 8. Verdeel je energie over de dag Snel werken is een extra risico. Werk in één gematigd tempo, voorkom dat er gas gegeven moet worden aan het eind van de dag.

44 van ergonomische interventies Kosten spelen vanzelfsprekend een belangrijke rol in de afwegingen die gemaakt worden met betrekking tot het aanpakken van fysieke belasting. Hoe berekent u of het lonend is een investering te doen? Op de volgende pagina s leggen we uit aan welke kosten en baten u moet denken wanneer u zich afvraagt of de investering in een ergonomische maatregel wel lonend zal zijn. In het tweede deel laten we zien welke rol het verzuim door lichamelijke klachten in deze berekeningen speelt. Aandeel verzuim door lichamelijke klachten

45 van ergonomische interventies Hoe de kosten en baten van ergonomische hulpmiddelen in kaart gebracht kunnen worden en aan welke kosten en baten men kan denken, wordt u duidelijk gemaakt aan de hand van een door TNO gemaakte voorbeeld kosten/baten-analyse. Het gaat om een rolvoersysteem met meebewegende afscheiding voor inbouw in bestelbussen. Kenmerken van het systeem: inbouw unit voor pakketbezorging pakketten rollen over transportband naar uitgang retourlading kan aan zijkant worden geladen lading wordt door kopschot in positie gehouden zoeken pakketten makkelijker betere werkhouding minder tillen N.B. Deze kosten/baten-analyse is een benadering die niet is gemaakt met de eigenaar van het systeem. Het is dan ook geen aankoopadvies maar wordt gebruikt om de kosten/batenanalyse te verduidelijken.

46 Toename productiviteit Efficiënter bewegen Minder vermoeidheid Toename motivatie Lager verloop, minder inleren Minder uitzendkrachten Eenvoudiger te assembleren producten Toename concurrentiekracht Hogere kwaliteit productie Hogere kwaliteit producten Vergrote flexibiliteit productie Toename medewerkertevredenheid Toename klanttevredenheid Toename leverbetrouwbaarheid Betere positie op de arbeidsmarkt Lagere productiekosten Reductie verzuim Minder arbeidsongeschiktheid Snellere terugkeer na ziekte Minder uitzendkrachten Lagere kosten voor begeleiding zieken Minder afgekeurde producten Minder fouten Waarden en normen Wij nemen gezondheid en veiligheid serieus We zijn trots op onze mensen Reductie bedrijfsongevallen Duurzame productie, producten Materieel en immateriële baten Hoewel het de berekening niet eenvoudiger maakt, is het belangrijk te onderkennen dat er harde en zachte baten kunnen zijn. Een overzicht van deze materiële en immateriële baten staat in de tabel hiernaast. In het algemeen zijn de kosten vaak helder, de baten verborgen. Denk bij baten aan: productiviteit continuiteit flexibiliteit kwaliteit imago

47 Materiële kosten/baten aanschaf en onderhoud Aspect Baten in * Investering rolvloer Investering die bij aanschaf bus niet hoeft: o Houten vloer Exploitatiekosten o Extra brandstof door grotere massa systeem o Onderhoud systeem / jaar / jaar Relatief eenvoudig in kaart te brengen, zijn de kosten voor aanschaf en onderhoud. Daarbij is het belangrijk om na te gaan welke consequenties een aanschaf kan hebben, buiten de beoogde reductie van de fysieke belasting. Zo kunnen kostbare verbouwingen nodig zijn of wellicht moeten mensen opgeleid worden om met het middel te mogen werken. Verder is essentieel dat alle kosten en baten voor het gelijke aantal werknemers gerekend worden. In dit voorbeeld wordt gerekend met de kosten en baten per werknemer. Aanschaf en onderhoud: eenmalig jaarlijks * kosten worden gezien als negatieve baten

48 Materiële kosten/baten inzet personeel Aspect Baten in Productiviteit: sneller werken 5% meer inzet van auto + chauffeur à /jaar Gezondheid reductie verzuim en vervanging / jaar p.m. Over het algemeen worden investeringen het snelst terugverdiend wanneer zij een verhoging van de productiviteit geven. In dit rekenvoorbeeld wordt verwacht dat auto en chauffeur 5% meer werk kunnen verrichten doordat het systeem sneller werkt. Daarnaast verbetert het systeem de fysieke belasting. Welke financiële baten dit oplevert is hier niet berekend. Verderop leggen wij uit waarom investeringen gericht op het verbeteren van de fysieke belasting zich zelden of slechts moeizaam door een verzuimreductie laten terugverdienen.

49 Immateriële kosten/baten Aspect Gezondheid o minder slijtage, vermoeidheid, langer in functie blijven o minder kans op WAO Prestaties o sneller werken = betere dienstverlening, rijschema beter inpasbaar in gebieden met beperkte toegang o laadstructuur beter: minder kans op schade o laadvloer blijft schoon o af te leveren resp. retourlading blijven gescheiden: minder zoeken Baten?? Bij immateriële kosten en baten gaat het om kosten en baten die lastig of niet in kaart te brengen zijn. Letterlijk en figuurlijk is het waarderen moeilijk. Denk aan een verbeterd imago of andersom: imagoschade. In beide gevallen heeft het consequenties voor een onderneming. Veiligheid o minder vermoeidheid = minder kans op ongevallen?

50 Immateriële kosten/baten Aspect Investeringskosten o nu de chauffeur niet meer de bus in hoeft, kan ik ook een lagere bus kopen (goedkoper in aanschaf en in exploitatie) Arbeidsparticipatie o meer mensen kunnen dit werk doen, gunstig wegens problemen met werving Waarden en normen o gezondheid staat hoog in het vaandel o werk heeft positieve uitstraling Baten??? Bij immateriële kosten en baten gaat het om kosten en baten die lastig of niet in kaart te brengen zijn. Letterlijk en figuurlijk is het waarderen moeilijk. Denk aan een verbeterd imago of andersom: imagoschade. In beide gevallen heeft het consequenties voor een onderneming. Participatief Zeker wanneer de baten moeilijk in te schatten zijn, kan gemakkelijk discussie ontstaan. Om die reden is het aan te raden deze berekeningen participatief, dat wil zeggen samen met meerdere stakeholders te maken om zo consensus te bereiken over de baten of de verwachte bandbreedte van baten.

51 Conclusies, exclusief verzuimreductie Aspect Baten Investering Exploitatie kosten / jaar o onderhoud / brandstof: / jaar o productiviteit: / jaar / jaar Op basis van deze berekeningen is de terugverdientijd van een dergelijk systeem 2,5 jaar. Daarnaast zijn er verschillende zachte of immateriële baten. Eventuele baten door een reductie in het ziekteverzuim kunnen deze terugverdientijd korter maken; zij zijn niet meegenomen. Op de volgende pagina s gaan wij in op het aandeel verzuim in deze berekeningen. Daarbij gaat het om verzuim veroorzaakt door lichamelijke klachten die hun oorzaak in het werk hebben. Terugverdientijd is ongeveer 2,5 jaar Daarnaast diverse immateriële baten

52 verzuim (1) Bijdrage verzuimreductie in kosten/batenberekeningen Hoeveel winst in een reductie van verzuim kunt u halen uit een investering gericht op het verbeteren van de fysieke belasting? Daarbij moet u uitgaan van dat deel van het verzuim dat veroorzaakt wordt door arbeidsgebonden klachten aan het bewegingsapparaat. Gesteld dat een bedrijf een hoog verzuim* heeft van 10% (1). Klachten aan het bewegingsapparaat vormen gemiddeld genomen 40% van het totale verzuim, hier resulterend in 4% verlies van inzetbaarheid of beschikbaarheid voor werk (2). (2) verzuim door fysieke klachten * Uiteraard moet bij het bekijken van de verzuimcijfers, de grootte van de onderneming worden meegenomen. Immers, hoe kleiner de onderneming, hoe groter het effect van één enkele langdurig zieke.

53 verzuim door arbeidsgebonden fysieke klachten (3) (4) Bijdrage verzuimreductie in kosten/batenberekeningen Uit onderzoek is bekend dat ongeveer de helft van deze klachten door het werk wordt veroorzaakt. Dat betekent dat 2% van de totale inzetbaarheid verzuimd wordt door arbeidsgebonden klachten aan het bewegingsapparaat (3). Zelfs wanneer een maatregel dit verzuim met 40% vermindert, neemt de totale inzetbaarheid / beschikbaarheid voor werk beperkt toe: 0,8% (4). Uitgedrukt in een besparing van 0,8% vervangingskosten (tegen 130% van de normale arbeidskosten), zijn de baten omgerekend per werknemer bij aan werknemerslasten: 1,3*0,008* = 364 / jaar Na 40% reductie van verzuim door fysieke arbeidsgebonden klachten 0,8% meer beschikbaarheid door afname verzuim

54 Conclusies, inclusief verzuimreductie Aspect Baten Investering Exploitatie kosten / jaar o onderhoud / brandstof: / jaar o productiviteit: / jaar o gezondheid - 0,8% reductie van verzuim en daarmee vervangingskosten (130% van normaal) - 0,008*1,3* (bruto loonsom) / jaar 364 / jaar Terugverdientijd inclusief verzuimreductie gaat van ongeveer 2,5 jaar naar 2,2 jaar Eerder bleek dat de terugverdientijd van een dergelijk systeem 2,5 jaar is, op basis van de verwachte productiviteitsstijging. Alleen op basis van verzuimreductie bedraagt de terugverdientijd in dit rekenvoorbeeld meer dan 17 jaar. Wanneer de verzuimreductie in de eerdere berekening wordt meegenomen, gaat de terugverdientijd van 2,5 jaar naar 2,2 jaar. De grootste winst wordt uit een stijging van de productiviteit gehaald. Om die reden is het belangrijk te zoeken naar maatregelen die de fysieke belasting aanpakken en tegelijkertijd een stijging van de productiviteit geven. N.B. Bij ergonomische aanpassingen voor werknemers met een verminderde inzetbaarheid kan de balans anders liggen. Immateriële baten ongewijzigd

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting

Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting De arbocatalogus pkgv-industrie is een in fasen ontwikkelde catalogus die beheerd wordt door het Verbond Papier- en Kartonproducerende en -verwerkende industrieën.

Nadere informatie

Globale beoordeling fysieke belasting bij particulier verhuisvervoer

Globale beoordeling fysieke belasting bij particulier verhuisvervoer Globale beoordeling fysieke belasting bij particulier verhuisvervoer Verhuizers hebben te maken met werkzaamheden die fysiek overbelastend kunnen zijn. Voorbeelden hiervan zijn: Tillen van zware voorwerpen,

Nadere informatie

7. Tillen en Dragen. Tillen en Dragen. Fysieke belasting. Het arbothemablad Tillen en Dragen is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra.

7. Tillen en Dragen. Tillen en Dragen. Fysieke belasting. Het arbothemablad Tillen en Dragen is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Het arbothemablad is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Het is bedoeld voor werkgevers en medewerkers om te voldoen aan de verplichtingen uit de Arbo-wet. Het arbothemablad geeft oplossingen voor

Nadere informatie

Aan de slag met fysieke belasting! Hoe pak ik het aan?

Aan de slag met fysieke belasting! Hoe pak ik het aan? Aan de slag met fysieke belasting! Hoe pak ik het aan? Marjolein Douwes en Heleen de Kraker, TNO Met praktijkervaringenvan Frans van Eijk, Océ Technologies B.V. AGENDA 16.00 16.30 Aan de slag met fysieke

Nadere informatie

Gezond werken met. rolcontainers

Gezond werken met. rolcontainers Gezond werken met rolcontainers Op de juiste manier inzetten Rolcontainers: ze worden veel gebruikt. Het werken met rolcontainers kan echter lichamelijk belastend zijn. Daarom is het belangrijk rolcontainers

Nadere informatie

vervolg plaatsen cv ketel/boiler/radiator

vervolg plaatsen cv ketel/boiler/radiator Hoe ongunstiger de houding en hoe hoger de tilfrequentie des te lager het maximale tilgewicht mag zijn. Effecten op de gezondheid Door langdurige en zware lichamelijke arbeid (een combinatie van houding,

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

TNO MKB technologie cluster Logistiek en ergonomie in de bollenteelt. 31 maart 2009 Slotbijeenkomst

TNO MKB technologie cluster Logistiek en ergonomie in de bollenteelt. 31 maart 2009 Slotbijeenkomst TNO MKB technologie cluster Logistiek en ergonomie in de bollenteelt 31 maart 2009 Slotbijeenkomst TNO MKB Programma Kennisoverdracht logistiek en ergonomie en helpen toepassen Doel: Efficiënter logistiek

Nadere informatie

Project Fysieke Belasting in de Bouw 2013. drs. Leo de Jong MAO Projectleider Bouw

Project Fysieke Belasting in de Bouw 2013. drs. Leo de Jong MAO Projectleider Bouw Project Fysieke Belasting in de Bouw 2013 drs. Leo de Jong MAO Projectleider Bouw Programma 1.Strategie Bouw 2012-2016 2.Vijf beroepen in 2013 3.Handhaving 4.Vragen en discussie % WERKNEMERS MET KLACHTEN

Nadere informatie

Ergonomie in de supermarkt. Infodocument

Ergonomie in de supermarkt. Infodocument Ergonomie in de supermarkt Infodocument 201506/Provikmo-I-2001 Ergonomie in de supermarkt 1 Inleiding Fysieke belasting is de belasting, die spieren en gewrichten ondervinden, tijdens lichamelijke arbeid.

Nadere informatie

vervolg Transport van zware materialen horizontaal en verticaal

vervolg Transport van zware materialen horizontaal en verticaal een blessure. Maar het kan ook de druppel zijn waardoor je gedurende kortere of langere tijd niet meer kunt werken. Ook kan er overbelasting ontstaan door het lichaam langere tijd bloot te stellen aan

Nadere informatie

Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten

Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten VERGADERING : Bestuur DATUM : 1 november 2007 AGENDAPUNT : 6 BIJLAGE : 12 Tilnorm onder vuur Hoofdproductschap Akkerbouw Afdeling Arbeid Tilnorm onder vuur De

Nadere informatie

Tillen. Tips voor werknemers voor veilig tillen

Tillen. Tips voor werknemers voor veilig tillen Tillen Tips voor werknemers voor veilig tillen Inleiding Tillen en dragen zijn veel voorkomende vormen van lichamelijk zwaar werk. Bij te zwaar tillen en dragen wordt vooral de rug overbelast. Ook kunnen

Nadere informatie

Gezond werken met. de handpallettruck. dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek

Gezond werken met. de handpallettruck. dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Gezond werken met de handpallettruck dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Op de juiste manier inzetten Gezond(er) werken Veel bedrijven gebruiken handpallettrucks voor het verplaatsen

Nadere informatie

Tillen en dragen. Een uiteenzetting over het tillen en dragen van lasten. Hierbij komen de volgende subonderwerpen

Tillen en dragen. Een uiteenzetting over het tillen en dragen van lasten. Hierbij komen de volgende subonderwerpen Tillen en dragen Onderwerp Een uiteenzetting over het tillen en dragen van lasten. Hierbij komen de volgende subonderwerpen aan de orde: Aandachtspunten bij het handmatig verplaatsen van lasten Tilnormen

Nadere informatie

Gezond werken met. de handpallettruck

Gezond werken met. de handpallettruck Gezond werken met de handpallettruck Op de juiste manier inzetten Veel bedrijven gebruiken handpallettrucks voor het verplaatsen van goederen, ondanks de groeiende populariteit van de elektrische pallettruck.

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

Praktijkrichtlijnen fysieke belasting ambulancezorg

Praktijkrichtlijnen fysieke belasting ambulancezorg Praktijkrichtlijnen fysieke belasting ambulancezorg Bronnen van fysieke belasting De norm Hoe kunnen we dit helderder maken? De situatie en/of de patiënt (operationalisatie) De Praktijkrichtlijn(en) Deze

Nadere informatie

Fysieke belasting(basis)

Fysieke belasting(basis) Fysieke belasting(basis) Fysieke belasting(basis) II UMC St Radboud Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Lichamelijke belasting 3 2.1 Functie-inhoud 3 2.2 De werkplekinrichting 3 2.3 Persoonsgebonden factoren

Nadere informatie

Arbocatalogus Fysieke belasting

Arbocatalogus Fysieke belasting Arbocatalogus Fysieke belasting Inhoudsopgave 2. 3 2.1. Fysieke belasting 3 2.2. Gezondheidsklachten door fysieke belasting algemeen 3 2.3. Tillen en dragen 4 2.4. Duwen, trekken en knijpen 4 2.5. Ongunstige

Nadere informatie

PREVENTIEBELEID ERGONOMIE

PREVENTIEBELEID ERGONOMIE PreNNE 07-03-2013 PREVENTIEBELEID ERGONOMIE Roeland Motmans, Eur Erg Preventieadviseur Ergonomie IDEWE Preventiebeleid ergonomie Instructie Risico-analyse Ontwerp - Aankoop www.ergonomiesite.be 1 Actoren

Nadere informatie

Fysieke belasting in de bouw. Veilig en gezond werken

Fysieke belasting in de bouw. Veilig en gezond werken Fysieke belasting in de bouw Veilig en gezond werken De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen 1 Fysieke belasting Werken in de bouw is zwaar. Mensen

Nadere informatie

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Onder stafpersoneel / leidinggevenden / technici (hierna stafpersoneel) vallen meerdere beroepen. Veel administratief, calculatie- en voorbereidend werk is geautomatiseerd.

Nadere informatie

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007)

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) Interne instructie Arbeidsinspectie Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. WETTELIJKE GRONDSLAG 3. INSPECTIE 3.1 Beoordeling van de werkplek 3.1.1 Zitwerkplek

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

www.arboindemode.nl Lichamelijke belasting 1. Wat staat er in de Arbowet?

www.arboindemode.nl Lichamelijke belasting 1. Wat staat er in de Arbowet? www.arboindemode.nl Werkgevers en werknemers kunnen samen voor een veilige werkomgeving zorgen, zodat iedereen die in een modezaak of sportwinkel werkt fit en gezond blijft. Zo blijft werken in de mode

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting

Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting Bijlage 4 Knelpunten en oplossingen in de pkgv-industrie 1. Inleiding In deze bijlage staan voor een aantal mogelijke knelpunten uit de Quick Scan (stap 2)

Nadere informatie

Informatiemateriaal ergonomie

Informatiemateriaal ergonomie H6 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens het werk. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in 1970, is

Nadere informatie

Arbo- en Milieudienst

Arbo- en Milieudienst Arbo- en Milieudienst KANS B.Groenenberg, bedrijfsarts 19 november 2013 1 KANS - Wat is KANS? - Welke factoren kunnen KANS veroorzaken? - Wat kan de medewerker doen bij KANS? - Wat kan de PAM doen bij

Nadere informatie

Adviezen bij KANS/rsi

Adviezen bij KANS/rsi Adviezen bij KANS/rsi U bent momenteel in behandeling wegens klachten aan arm, nek en schouders. Dit wordt ook wel KANS/rsi genoemd. Het begrip RSI (Repetitive Strain Injury) heeft in de praktijk een groot

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor leidinggevenden) Brochure voor leidinggevenden over de gezondheidsrisico s van beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond werken

Nadere informatie

Praktische tips In dit boekje vind je enkele handige tips om fysieke overbelasting te voorkomen als je werkt met kinderen.

Praktische tips In dit boekje vind je enkele handige tips om fysieke overbelasting te voorkomen als je werkt met kinderen. Praktische tips In dit boekje vind je enkele handige tips om fysieke overbelasting te voorkomen als je werkt met kinderen. Bron: http://www.fcb.nl/kinderopvang/arbo/fysieke-belasting/tips/ Gemakkelijk

Nadere informatie

Trilogie. Gezond en Fit op het Werk

Trilogie. Gezond en Fit op het Werk Trilogie Gezond en Fit op het Werk Forto Training & Opleiding Broeklaan 101 5953 NA Reuver (t) 077-4769500 (f) 077-4769501 www.forto-to.nl Januari 2005 Deel 1 Van onderen Til en werktechniek training Minder

Nadere informatie

Ontwikkeling van een niveau I checklist fysieke belasting - concept van het onderdeel hand-armtaken

Ontwikkeling van een niveau I checklist fysieke belasting - concept van het onderdeel hand-armtaken Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp TNO-rapport R09-829

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

Arbocatalogus Tuincentra

Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Voorwoord Voor u ligt de Arbocatalogus Tuincentra, het oplossingenboek voor arborisico s in tuincentra. In de tuincentra denken we bij veiligheid automatisch

Nadere informatie

Voorkomen is nog altijd beter dan.

Voorkomen is nog altijd beter dan. Voorkomen is nog altijd beter dan. Colofon Auteur Erwin Napjus Human-Invest B.V. Loosdrecht/ Oktober 2012 Inleiding Een gezonde en veilige werkomgeving is belangrijk. Voor uw medewerkers, maar ook voor

Nadere informatie

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Zwangerschap en veiligheid

Zwangerschap en veiligheid Zwangerschap en veiligheid Als je van plan bent om zwanger te worden, zwanger bent of kortgeleden bent bevallen, kan dat invloed hebben op je werkzaamheden. Het Martini Ziekenhuis zorgt voor voorlichting

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Langer doorwerken in de metaal, helpt de arbocatalogus? Monique Denen. Susanne Rambali. 2012 pagina 1 van x

Langer doorwerken in de metaal, helpt de arbocatalogus? Monique Denen. Susanne Rambali. 2012 pagina 1 van x Langer doorwerken in de metaal, helpt de arbocatalogus? Monique Denen Susanne Rambali 2012 pagina 1 van x Programma Richtwaarden fysieke belasting in de metaal Middelen van 5xbeter Aan de slag bij een

Nadere informatie

Dienst PBW 1. Wat is ergonomie

Dienst PBW 1. Wat is ergonomie 22-9-2015 AZ Groeninge Kortrijk AZ Groeninge Preventie en bescherming Ergonomie Ann Debaere September 2015 Fusieziekenhuis ontstaan uit de vier algemene ziekenhuizen in Kortrijk. 1 2 Dienst PBW 1. Wat

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Vijf technieken om te tillen

Vijf technieken om te tillen Vijf technieken om te tillen dé specialist in arbeid en gezondheid Kies de juiste techniek Als je iets wilt tillen, kun je dat op verschillende manieren doen. Een bekende techniek is die waarin je diep

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

Nummer Naam. 06.01 Verhuismedewerker. 06.02 Assistent verhuizer. 06.03 Verhuizer. 06.04 Exportverpakker. 06.05 Voorman verhuizer. 06.

Nummer Naam. 06.01 Verhuismedewerker. 06.02 Assistent verhuizer. 06.03 Verhuizer. 06.04 Exportverpakker. 06.05 Voorman verhuizer. 06. Nummer Naam 06.01 Verhuismedewerker 06.02 Assistent verhuizer 06.03 Verhuizer 06.04 Exportverpakker 06.05 Voorman verhuizer 06.06 Uitvoerder Verhuismedewerker (06.01) Het helpen bij door de verhuizer uit

Nadere informatie

De Arbeidsinspectie in het kort. Blootstelling aan trillingen heftrucks

De Arbeidsinspectie in het kort. Blootstelling aan trillingen heftrucks De Arbeidsinspectie in het kort Blootstelling aan trillingen heftrucks Blootstelling aan trillingen bij het werk op de heftruck Heftruckchauffeurs kunnen worden blootgesteld aan schadelijke lichaamstrillingen.

Nadere informatie

Adviezen om uw rug te sparen

Adviezen om uw rug te sparen Ergotherapie Adviezen om uw rug te sparen Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Inhoudsopgave 1. Ergotherapie Doel van de ergotherapie Wat kan de ergotherapie

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A Experimenteel (oude stijl)

Examen VWO. Wiskunde A Experimenteel (oude stijl) Wiskunde A Experimenteel (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 0 punten te behalen; het examen

Nadere informatie

Salbar Health Concept op de werkvloer.

Salbar Health Concept op de werkvloer. Salbar Health Concept op de werkvloer. Salbar Health Concept op de werkvloer: voor bedrijven die gezonde werkomstandigheden willen scheppen Over de toename en de gevolgen van ziekteverzuim, RSI, burn-out

Nadere informatie

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Presentatie door Elvira van Daal Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Wat is McKenzie therapie? Robin McKenzie is een fysiotherapeut uit Nieuw- Zeeland. Zijn therapie wordt wereldwijd

Nadere informatie

Ook zo n gezonde. dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek

Ook zo n gezonde. dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Ook zo n gezonde RUG? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Test: zorg jij wel goed voor je rug? 1. Wat doe je na een lange rit? a Je springt uit je cabine. b Je stapt rustig uit. 2.

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Wij hebben oog voor uw rug!

Wij hebben oog voor uw rug! Wij hebben oog voor uw rug! Het dragen van een bril is door de enorme verscheidenheid aan monturen geen noodzakelijk kwaad meer. De brildrager van deze tijd heeft gemiddeld twee of meerdere monturen, die

Nadere informatie

Verstandig tillen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Verstandig tillen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verstandig tillen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verstandig tillen Inleiding De rug is een kwetsbaar deel van ons lichaam. Hij wordt makkelijk te zwaar belast. Bijvoorbeeld door langdurig

Nadere informatie

GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING

GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING Bedrijf: Opdrachtgever: Onderzoeker: Werkpost/ functie: Datum: Observatie van tot 1. Globale analyse RUG NEK SCHOUDERS ELLEBOOG/ POLS/ GLOBAAL 2. Extra checklisten

Nadere informatie

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit,

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Wat is lage rugpijn? Lage rugpijn zit onderin de rug. Soms straalt de pijn uit naar de billen of naar een of beide bovenbenen. De pijn kan plotseling

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur Wiskunde A (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 0 punten te behalen; het examen bestaat uit 21

Nadere informatie

jouw gezondheid telt! Ziekteverzuim HAIRDRESSER

jouw gezondheid telt! Ziekteverzuim HAIRDRESSER HEALTHY jouw gezondheid telt! Ziekteverzuim HAIRDRESSER Ziekteverzuim Ziekteverzuim komt altijd voor. Een hoog ziekteverzuim is een probleem. Hoog verzuim kan een financiële molensteen zijn en de teamsfeer

Nadere informatie

Arbochecklist Personenvervoer 1

Arbochecklist Personenvervoer 1 1 In te vullen door bedrijf / opdrachtgever. Naam bedrijf/opdrachtgever: 1/5 Ingevuld door: Datum (dd-mm-jjjj): Functie/opdrachtnaam: Korte functieomschrijving (mag ook als bijlage worden toegevoegd):

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid Seminar Ontwikkelingen in arbeid Windesheim Zwolle Maandag, 9 november 2015

Duurzame Inzetbaarheid Seminar Ontwikkelingen in arbeid Windesheim Zwolle Maandag, 9 november 2015 Duurzame Inzetbaarheid Seminar Ontwikkelingen in arbeid Windesheim Zwolle Maandag, 9 november 2015 Rob Gründemann Lector Hogeschool Utrecht Suzanne Jungjohann HR directeur Delta Lloyd Opzet presentatie

Nadere informatie

Bouw en werking van de rug

Bouw en werking van de rug Hou je rug gezond 60% tot 90% van de volwassenen krijgt ooit te maken met rugklachten. Nochtans kan je rugklachten voorkomen door rekening te houden met een aantal principes. In deze folder komen allerlei

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Stichting Lezen & Schrijven Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Educatie Werkt!, Amsterdam 30 september 2011 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief

Nadere informatie

Inleiding Oorzaak Klachten

Inleiding Oorzaak Klachten Bekkeninstabiliteit Inhoudsopgave Inleiding... 1 Oorzaak... 1 Klachten... 1 Wat kunt u aan de klachten doen... 2 Omgaan met pijn... 2 Houding- en bewegingsadviezen... 2 De bevalling... 4 Na de bevalling...

Nadere informatie

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Lage rugpijn Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Inleiding Lage rugpijn Rugklachten komen veel voor. 4 van de 5 mensen heeft weleens te maken met rugpijn. In veel gevallen

Nadere informatie

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding U bent patiënt op de afdeling neurologie van het IJsselland Ziekenhuis. Er

Nadere informatie

Door: Projectgroep Tillen Vereniging Liften en Roltrappen (VLR) Nederlandse Liften Bedrijven (NLB) ARBOCOMMISSIE

Door: Projectgroep Tillen Vereniging Liften en Roltrappen (VLR) Nederlandse Liften Bedrijven (NLB) ARBOCOMMISSIE Door: Projectgroep Tillen Vereniging Liften en Roltrappen (VLR) Nederlandse Liften Bedrijven (NLB) ARBOCOMMISSIE Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Inleiding 3 1.1 Het project "Liftmonteurs 3 2. Definitie

Nadere informatie

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s Door het beantwoorden van de vragen uit deze checklist krijgt u een indicatie of in uw werksituatie risico s zijn op gezondheidsproblemen door RSI

Nadere informatie

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0 Voorwoord 1 0 1 Inleiding 1 2 1.1 Aanleiding en doelstelling 1 5 1.2 Doelstelling 2 4 1.3 Leeswijzer 2 6 deel i het domein arbeid en gezondheid 31 2 Wat is arbeid, wat is gezondheid? 3 3 2.1 Wat is arbeid?

Nadere informatie

5S: de vijf stappen nader uitgelegd

5S: de vijf stappen nader uitgelegd 1. Stap 1 van 5S: de eerste stap: Selecteren Met geringe inspanning een aanzienlijke besparing De kracht van eenvoud wordt in bedrijven onderschat, je kunt je er twee zaken bij voorstellen: de vereenvoudiging

Nadere informatie

EU-richtlijn 90/269/EEG. Zie http://eur-lex.europa.eu/lexuriserv/lexuriserv.do?uri=celex:31990l0269:nl:html

EU-richtlijn 90/269/EEG. Zie http://eur-lex.europa.eu/lexuriserv/lexuriserv.do?uri=celex:31990l0269:nl:html 2 Fysieke belasting 2.1 Afbakening Dit hoofdstuk heeft betrekking op fysieke belasting. Daarbij beperken we ons tot de onderwerpen: tillen en dragen; duwen en trekken (bijv. van rolcontainers en palletwagens);

Nadere informatie

Hulpmiddelen worden ingezet om de fysieke belasting van de verhuizer te verminderen.

Hulpmiddelen worden ingezet om de fysieke belasting van de verhuizer te verminderen. Verhuishulpmiddelen Hulpmiddelen worden ingezet om de fysieke belasting van de verhuizer te verminderen. De hulpmiddelen zijn ingedeeld in twee categorieën: A. Hulpmiddelen die altijd meegenomen kunnen

Nadere informatie

Werkoverleg in de groothandel in Levensmiddelen, Zoetwaren, Tabaksproducten en Bakkerijgrondstoffen

Werkoverleg in de groothandel in Levensmiddelen, Zoetwaren, Tabaksproducten en Bakkerijgrondstoffen Werkoverleg in de groothandel in Levensmiddelen, Zoetwaren, Tabaksproducten en Bakkerijgrondstoffen Maart 2002 INLEIDING Deze brochure is ontwikkeld door vertegenwoordigers van medewerkers en werkgevers

Nadere informatie

Dossier Zittend en staand Werk

Dossier Zittend en staand Werk Dossier Zittend en staand Werk Landurig staand werken belemmert de doorbloeding van de benen. Langdurig staand werken vraag flink wat spierkracht. Staand werken kan op den duur tot voetklachten en spataderen

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam)

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Basisdocument voor een inspectiemodule op maat (sectorspecifiek) over dit onderwerp Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld

Nadere informatie

Tillen & Dragen. Winkelpraktijkopdracht. Naam + klas. Datum. Paraaf docent + naam. Beoordeling 2013-2014

Tillen & Dragen. Winkelpraktijkopdracht. Naam + klas. Datum. Paraaf docent + naam. Beoordeling 2013-2014 Tillen & Dragen Winkelpraktijkopdracht 2013-2014 Naam + klas Datum Paraaf docent + naam Beoordeling Team Detailhandel niveau 2 Contact persoon: Fion Friedrichs 2014 Fy.friedrichs@noorderpoort.nl Bron:

Nadere informatie

4 Beweegprogramma. 4.1 Voorbereiding

4 Beweegprogramma. 4.1 Voorbereiding 4 Beweegprogramma In dit onderdeel wordt het beweegprogramma gepresenteerd. Binnen het programma worden eerst doelstellingen gevormd die gelden op lange en korte termijn. Vervolgens wordt de introductie

Nadere informatie

Begeleidend schrijven bij de cursus "Het tillen van jonge kinderen"

Begeleidend schrijven bij de cursus Het tillen van jonge kinderen Begeleidend schrijven bij de cursus "Het tillen van jonge kinderen" Inleiding Het uitgangspunt van de tilinstructie is de belasting voor de ouders/verzorgers zo gering mogelijk te houden, zodat rugklachten

Nadere informatie

jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER

jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER HEALTHY jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER Zwangerschap Zwangerschap is een heugelijk feit voor de medewerkster. De werkgever is verplicht om de gezondheid van de medewerkster en haar (ongeboren)

Nadere informatie

Revalidatie na een hernia-operatie of een operatie aan een vernauwing van het lendenwervelkanaal

Revalidatie na een hernia-operatie of een operatie aan een vernauwing van het lendenwervelkanaal Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Revalidatie na een hernia-operatie of een operatie aan een vernauwing van het lendenwervelkanaal z 1 Als u een hernia-operatie

Nadere informatie

LOGISTIEK CONTINU VERBETEREN GOEDE PRAKTIJK: VAN ZWAAR NAAR DUURZAAM WERKEN

LOGISTIEK CONTINU VERBETEREN GOEDE PRAKTIJK: VAN ZWAAR NAAR DUURZAAM WERKEN Investeren in GEZONDE, COMPETENTE en GEMOTIVEERDE werknemers is investeren in DUURZAME INZETBAARHEID. FYSIEK ZWAAR werk belemmert de duurzame inzetbaarheid. Door simpele acties en de inzet van hulpmiddelen

Nadere informatie

DieselMotorEmissie. Kijk op www.arbomobiel.nl voor meer informatie

DieselMotorEmissie. Kijk op www.arbomobiel.nl voor meer informatie DieselMotorEmissie DieselMotorEmissie (DME of dieselrook) is een sluipend gevaar. De kleine roetdeeltjes zijn kankerverwekkend en je hebt niet meteen in de gaten dat ze zo schadelijk zijn. Het is belangrijk

Nadere informatie

Bijlage 4.0 Risicoclassificatie en Kostenanalyse rev2, 08-04-2013 VERKLARING RISICO CLASSIFICATIE VOLGENS FINE & KINNEY

Bijlage 4.0 Risicoclassificatie en Kostenanalyse rev2, 08-04-2013 VERKLARING RISICO CLASSIFICATIE VOLGENS FINE & KINNEY RISICOCLASSIFICATIE EN KOSTENANALYSE Om het risiconiveau tijdens de inspectiewerkzaamheden te bepalen is een risicoclassificatie uitgevoerd. Daarnaast is er een kostenanalyse gemaakt van een fictief voorgestelde

Nadere informatie

Praktijkrichtlijnen Fysieke Belasting voor niet-cliëntgebonden werkzaamheden

Praktijkrichtlijnen Fysieke Belasting voor niet-cliëntgebonden werkzaamheden Praktijkrichtlijnen Fysieke Belasting voor niet-cliëntgebonden werkzaamheden Bron Denk bijvoorbeeld aan: De Praktijkrichtlijnen 1. Tillen Laden en lossen, pannen, koffiecontainers, verhuizingen, waszakken,

Nadere informatie

STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL

STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL 2 PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN; STASTEUN EN VOUWTAFEL ASAMENVATTING BDOCUMENTATIE STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL Het Arboconvenant Textielverzorging is een afspraak van het ministerie

Nadere informatie

Leidraad veilig werken met ladders

Leidraad veilig werken met ladders Leidraad veilig werken met ladders De ladder valt onder de richtlijn Arbeidsmiddelen. Deze richtlijn verplicht de werkgever de werknemers met zodanige arbeidsmiddelen (ladders, trappen en rolsteigers)

Nadere informatie

INDUSTRIE/BOUW DEUREN PLAATSEN MET PLEZIER HET GAAT VLOT MET DE GLASROBOT

INDUSTRIE/BOUW DEUREN PLAATSEN MET PLEZIER HET GAAT VLOT MET DE GLASROBOT MET PLEZIER GAAT VLOT MET Investeren in GEZONDE, COMPETENTE en GEMOTIVEERDE werknemers is investeren in DUURZAME INZETBAARHEID. FYSIEK ZWAAR werk belemmert de duurzame inzetbaarheid. Door simpele acties

Nadere informatie

Met de Arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft de zaak gewoon draaien.

Met de Arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft de zaak gewoon draaien. Het Amersfoortse OndernemersPlan Met de Arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft de zaak gewoon draaien. U bent ondernemer. Continuïteit van uw bedrijf is erg belangrijk. U laat zich niet buitenspel zetten

Nadere informatie

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit BI&E ipv RI&E Van risico s naar beheersmaatregelen Door: Huib Arts, ArboProfit Waarom een RI&E? OMDAT HET MOET? +??? Wetgeving gri&e Waar moet een RI&E aan voldoen? 3 Hij moet volledig zijn? Frequentie:

Nadere informatie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie Onco-Move Bewegen tijdens chemotherapie Introductie De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Dit trainingsschema is ontwikkeld i.s.m. Michael Zijlaard (o.a. ploegleider en coach van team AA Drink/Leontien.nl) en Dick Siliakus (fysiotherapeut)

Dit trainingsschema is ontwikkeld i.s.m. Michael Zijlaard (o.a. ploegleider en coach van team AA Drink/Leontien.nl) en Dick Siliakus (fysiotherapeut) Inleiding trainingsschema Onderstaand trainingsschema is geschikt voor beginnende fietsers die binnen vijf maanden 100 tot 300 kilometer willen fietsen. Het schema is gebaseerd op je Hmax, dit is je maximale

Nadere informatie

Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Hulpmiddelen zorg

Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Hulpmiddelen zorg Stilstaan bij bewegen Praktijkregels voor fysieke belasting in de thuiszorg Hulpmiddelen zorg Hulpmiddelen zorg Voorwoord In 1995 heeft de Arbeidsinspectie het rapport Een goede zuster tilt er niet zwaar

Nadere informatie

Samen op weg naar veilig en gezond werk

Samen op weg naar veilig en gezond werk Samen op weg naar veilig en gezond werk Aanpak transport en logistiek 2012-2015 De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen Voorwoord Bij de sector

Nadere informatie

Fysiotherapie na laminectomie

Fysiotherapie na laminectomie Fysiotherapie Behandeling Fysiotherapie na laminectomie 2 Patiëntenvoorlichting patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl Fys/ Fysiotherapie na laminectomie/19 12 2012 Behandeling Fysiotherapie na

Nadere informatie

Straatmaker. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig straten. Informatie voor de werknemer

Straatmaker. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig straten. Informatie voor de werknemer Straatmaker Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig straten Informatie voor de werknemer Zwaar werk Als straatmaker werk je vaak geknield, gebukt of zittend.

Nadere informatie

TRANSPORT CONTAINERS VERPLAATSEN ZONDER MOEITE GOEDE PRAKTIJK: VAN ZWAAR NAAR DUURZAAM WERKEN

TRANSPORT CONTAINERS VERPLAATSEN ZONDER MOEITE GOEDE PRAKTIJK: VAN ZWAAR NAAR DUURZAAM WERKEN TRANSPORT Investeren in GEZONDE, COMPETENTE en GEMOTIVEERDE werknemers is investeren in DUURZAME INZETBAARHEID. FYSIEK ZWAAR werk belemmert de duurzame inzetbaarheid. Door simpele acties en de inzet van

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie