Analyses. Voluit vooruit! Waarom uw bank groeit. Bernard en Françoise Jolly: golf en bio gaan hand in hand

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Analyses. Voluit vooruit! Waarom uw bank groeit. Bernard en Françoise Jolly: golf en bio gaan hand in hand"

Transcriptie

1 2014/najaar ANALYSES 07 Voluit vooruit! Waarom uw bank groeit De expertise van de groep ten dienste van de cliënt Stefan Van Geyt, Group CIO bij KBL epb Analyses 07 Een beleggingsportefeuille binnen uw vennootschap: een goed idee? Bernard en Françoise Jolly: golf en bio gaan hand in hand

2 Analyses Lifestyle Voorwoord Analyses Zo simpel kan geluk zijn. Internationale expertise ten dienste van een lokale bank Beste lezer, DE ALL-IN FORMULE VAN CLUB MED: Dat is genieten zonder verplichtingen, een schitterend uitzicht over de pistes, gratis skipas en skilessen, een zalige hammam * en zonder zorgen alles kunnen loslaten. Bekijk al onze aanbiedingen op clubmed.be WE BLIJVEN IN DE EERSTE PLAATS EEN LokALE BANk op mensenmaat DIE haar EIgEN SPEcIfIEkE kenmerken heeft. In dit nieuwe nummer van uw magazine kunt u ontdekken hoe Puilaetco Dewaay profiteert van de internationale groep kbl epb om voluit vooruit te gaan en u een nog betere dienst verlening te bieden, waarbij haar gepersonaliseerde benadering behouden blijft. het interview met Stefan Van geyt, group cio, vertelt u meer over dit aspect van onze organisatie. U verneemt hoe de inbreng van de groep en de deskundigheid van onze Belgische experts in het portefeuillebeheer worden gecombineerd. U kunt eveneens lezen en daarop zijn we zeer trots dat onze analisten door de groep geselecteerd werden om deel uit te maken van de comités die de krachtlijnen van het beleggingsbeleid van de hele groep bepalen. Deze wisselwerking binnen de groep belet ons niet om in de eerste plaats een lokale bank op mensenmaat te blijven die haar eigen specifieke kenmerken heeft, zoals onze aandacht voor duurzame ontwikkeling die al meer dan 10 jaar tot uiting komt in ons aanbod van duurzaam vermogensbeheer (via ons exclusieve partnership met Triodos Bank). Vanuit deze invalshoek zetten we in dit nummer ondernemers in de verf die dezelfde waarde uitdragen: u kunt kennismaken met het kasteeldomein van Bioul en zijn eigenaars, die een Waalse wijn produceren met eerbied voor het milieu. Verder vindt u het verhaal van een jonge mechelse ondernemer die een groene revolutie in de goederentransportindustrie hoopt te veroorzaken. Tot slot kunt u meer lezen over het koppel Jolly, de bezielers van de golf van Naxhelet, de eerste golf in België die het biolabel nastreeft. Een lokale bijzonderheid van Puilaetco Dewaay is eveneens het belang dat wij aan kunst hechten. Ditmaal belichten wij de markt van de verzamelaarsauto s, die een booming business is. Verder besteden we aandacht aan de opening van ons nieuwe kantoor in meise, waardoor we dichter bij onze Vlaams-Brabantse cliënten staan. Tot slot benadrukt onze steun aan de fondation pour l Enseignement ons maatschappelijk engagement en vooral ons vertrouwen in de toekomstige generaties. Ik hoop dat wij er met dit nieuwe nummer in slagen om u enkele bijzonderheden te laten ontdekken die van Puilaetco Dewaay een unieke speler op de Belgische privatebankingmarkt maken. Veel leesplezier! Thierry Smets, Gedelegeerd Bestuurder Voorzitter van het Directiecomité van Puilaetco Dewaay * In functie van de Clubdorpen HERONTDEK UW GELUK 3

3 Slaat de vonk al over? Maak kennis met de dynamische lijnen van de nieuwe Cayenne S E-Hybrid. De Cayenne doorbreekt de conventies zonder compromissen. Het is de eerste plug-in hybride auto in zijn segment. De nieuwe Cayenne S E-Hybrid belichaamt de perfecte ontmoeting van twee werelden die ons dierbaar zijn: sportiviteit en comfort. - Vermogen: 416 pk - 90% fiscale aftrekbaarheid* - CO 2 -uitstoot: 79 g - VAA vanaf 244 bruto/maand** Ontdek vanaf 11 oktober 2014 de Cayenne S E-Hybrid bij uw Porsche Centre. * Bij aankoop van een Porsche Cayenne S E-Hybrid. ** VAA-regel van kracht op 01/09/2014. Zolang de voorraad strekt. Milieu-informatie (KB 19/03/2004) : GEMIDDELD VERBRUIK (L/100 KM): 3,4 / CO 2 -UITSTOOT (G/KM): 79.

4 Analyses Analyses Inhoud VISION 08 / De expertise van de groep ten dienste van de cliënt 12 / De analisten van Puilaetco Dewaay erkend binnen de kbl-groep 14 / De wereldeconomie op een trendmatig trager groeipad? 18 / Azië doet weer mee ENTREPRENEURSHIP 22 / De golf van Naxhelet: een unicum in België 26 / groen karton 29 / In vino veritas ÿ p. 12 PERSONAL FINANCE 33 / Een beleggingsportefeuille binnen uw vennootschap: een goed idee? 38 / De côte d Azur van de Adriatische kust EXPERTISE 42 / Niet iedereen die duurzaam wil zijn, is dit ook 45 / Een energiek team 48 / De ene holding is de andere niet! 51 / Nieuwe olievelden om te exploreren 54 / Emerging debt: nog steeds een interessant rendement ÿ p. 38 Realisatie Roularta Custom Media, Puilaetco Dewaay Concept Ben Herremans & Kaat Kerkhove Hoofdredactie Sandrine Vandendooren Lay-out Marie Vannesche en Birgit Van Brabander Coördinatie Pieter Taelman en Puilaetco Dewaay Teksten Puilaetco Dewaay en Cantilis Medewerkers Peter Luyten, Diane Michiels, Laura Moyano, Sandrine Vandendooren, Jo Vandendries Mediaregie Custom Regie Druk Roularta Printing Verantwoordelijke uitgever: Peter Luyten Herrmann-Debrouxlaan 46, 1160 Brussel. ÿ p. 22 Green label Dit magazine is CO 2 -neutraal geproduceerd. Het papier en drukwerk zijn duurzaam ingekocht en de CO 2 -uitstoot die toch nog bij de productie van dit magazine vrijgekomen is, is gecompenseerd. Het magazine is CO 2 -neutraal gedrukt waarbij gebruikgemaakt is van FSC gecertificeerd papier. Wenst u te reageren? Aarzel niet om ons uw opmerkingen te bezorgen, zodat wij van dit magazine Uw magazine kunnen maken. Analyses is een financieel en lifestyle magazine uitgegeven onder de verantwoordelijkheid van Puilaetco Dewaay Private Bankers NV waarvan de maatschappelijke zetel gevestigd is aan de Herrmann- Debrouxlaan 46 te 1160 Brussel. R.P.R. BE De verstrekte informatie mag niet worden beschouwd als een aanbod of een verzoek tot aan- of verkoop van om het even welk financieel instrument. De redactie van het magazine werd afgesloten op 13 oktober CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY 57 / Een brug tussen school en bedrijfsleven STATE OF THE ART 60 / Door de bocht 63 / De magie van Porsche binnen handbereik 64 / Auto s verzamelen is in de eerste plaats een investering voor het plezier 66 / Rubens en zijn erfenis: een unieke tentoonstelling ÿ p. 45 ÿ p. 60 Brussel Antwerpen Hasselt Luik Meise Namen Sint-Martens-Latem Waregem

5 Analyses Vision Vision Analyses EENSTEmmIg EN VANUIT EENZELfDE BELEggINgSfILoSofIE over DE markten communiceren. De expertise van de groep ten dienste van de cliënt Tekst Puilaetco Dewaay foto s David Plas Photogaphy Sinds een jaar is Stefan Van geyt group chief Investment officer bij kbl European Private Bankers, de moedermaatschappij van Puilaetco Dewaay. Sinds een jaar is Stefan Van Geyt Group Chief Investment Officer (CIO) bij KBL European Private Bankers (KBL epb), de moedermaatschappij van Puilaetco Dewaay. In deze functie is hij verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van de groep, die negen dochtermaatschappijen in Europa telt. Stefan Van Geyt is een in Luxemburg wonende Belg die kan bouwen op 20 jaar ervaring in de privatebankingsector. Hij is viertalig (Nederlands, Engels, Frans en Duits) en heeft voordien voor verschillende banken in België, Zwitserland en Luxemburg gewerkt. Hij legt ons uit hoe KBL epb zich georganiseerd heeft om eenstemmig en vanuit eenzelfde beleggingsfilosofie over de markten te communiceren en licht de voordelen van dit nieuwe beleid voor de cliënten toe. Een jaar geleden bent u bij de groep KBL epb aan de slag gegaan om er een nieuwe functie te bekleden: Group Chief Investment Officer. Waarin bestaat uw missie? mijn functie bestaat erin om de schakel te vormen tussen alle beleggingsprofessionals binnen de groep. het is een zeer passionerende job, aangezien kbl epb over een enorme expertise in tal van domeinen beschikt via haar 9 dochtermaatschappijen die vestigingen hebben in 47 Europese steden. meer concreet heb ik als taak om ervoor te zorgen dat deze specialisten met elkaar overleggen en samenwerken, want eendracht maakt macht. het doel hiervan is om eenstemmig en vanuit eenzelfde beleggingsfilosofie over de markten te communiceren. Een eerste kaap in deze integratie werd gerond met de oprichting van het Group Asset Allocation Committee (GAAC). Wat doet deze groep precies? het gaat om een grensoverschrijdend team van vijf personen, van wie twee Belgen (frank Vranken, chief Strategist bij Puilaetco Dewaay, en ikzelf). Dit team, dat één keer per maand vergadert, beslist welke beleggingsstrategie men voor de verschillende activaklassen moet aannemen (bv. moet men in Amerikaanse aandelen beleggen? moeten hoogrentende obligaties uit de portefeuilles worden verwijderd?,...). Wat zijn de doelstellingen van het GAAC? het doel van deze integratie bestaat erin om de performances van de portefeuilles van onze cliënten te verbeteren. hiervoor hebben wij besloten om te gaan voor zeer duidelijke positioneringen en overtuigingen ten aanzien van sommige activaklassen en markten. We zijn niet bang om bijvoorbeeld te zeggen dat we positief of zeer negatief zijn over aandelen. Wat zijn de beleggingscriteria van het GAAC? De strategie van het gaac berust op drie pijlers. De eerste is de waardering van de verschillende activaklassen (bv. wordt het risico van een belegging in aandelen of obligaties nog voldoende vergoed?). De tweede pijler is het beleggerssentiment dat gebaseerd is op onder andere de analyse van beursgrafieken en peilingen. De derde pijler is het risiconiveau van de portefeuille ten opzichte van het profiel van de cliënt. Laat het nieuwe beleggingsbeleid van de groep elke dochtermaatschappij toe om haar lokale bijzonderheden te behouden? Ja, want deze beslissing werd immers niet eenzijdig door de groep genomen. Ze vloeit voort uit een overleg met de chief Investment officers (cio) van alle dochtermaatschappijen. het is niet de bedoeling om alles in Luxemburg te centraliseren. De grote krijtlijnen worden door het gaac bepaald, maar het doorvoeren van de strategie blijft lokaal en aangepast aan de specifieke eigenschappen van elke dochtermaatschappij. Dit is een verschil met grote groepen die deze lokale cultuur niet hebben. Binnen de groep kbl epb is de cio van Puilaetco Dewaay een Belg; die 8 9

6 Analyses Vision Vision Analyses van haar Engelse dochtermaatschappij een Engelsman en die van haar Duitse dochtermaatschappij een Duitser, enz. Elke cio behoudt dus zijn bewegingsruimte in functie van de lokale cultuur van de beleggers teneinde de beste dienstverlening aan de cliënt te garanderen. Zopas werd er een nieuwe stap gezet met de oprichting van het Group Equity Research Team (GERT). Waarom werd dit team in het leven geroepen? Wij willen en kunnen niet alle grote beurskapitalisaties ter wereld volgen en zelf grondig analyseren. Laten we het aandeel Vodafone als voorbeeld nemen. In de wereld zijn er duizend analisten die deze waarde volgen. het is niet door de 1001ste te zijn dat we het verschil gaan maken. Voor de big caps in de Verenigde Staten en Europa heeft kbl epb besloten om de analyses van het gespecialiseerde bedrijf morningstar te kopen. De rol van het gert bestaat erin om deze rapporten te analyseren en aanbevelingen te doen over de te volgen sectoren en, binnen deze sectoren, over zijn favoriete waarden. De analisten van het gert zijn allemaal in specifieke domeinen gespecialiseerd. En hoe zit het voor de small & mid caps? Wat de small & mid caps betreft, kunnen we het verschil maken dankzij onze lokale analisten in het Verenigd koninkrijk, frankrijk, Nederland en België. Zij blijven de aandelen met een kleine en middelgrote beurskapitalisatie op de voet volgen. De sterkte van de groep kbl epb ligt in het feit dat ze op verschillende markten aanwezig is. op die manier kan ze lokale aandelen volgen en het potentieel ervan ontdekken, zoals het geval was voor het Belgische bedrijf Lotus Bakeries. Voor de selectie van fondsen van derden bent u op dezelfde wijze te werk gegaan door de oprichting van het Group Fund Selection Team (GFST). Door de Belgische, Duitse, Engelse, Nederlandse en Luxemburgse experts in dit domein samen te brengen, komen we tot een selectie van fondsen die in België misschien weinig bekend zijn, maar die sterk presteren. Dit is des te belangrijker, omdat de groep bijna 8 miljard euro in fondsen van derden belegt. Daarnaast blijft kbl epb focussen op haar huisfondsen, die zich richten op niche segmenten zoals Europese small & mid caps of mergers & Acquisitions (fusies en overnames). We geloven zeer sterk in de tandem externe fondsen/huisfondsen, die onze beheerders toelaat om hun performances te meten aan die van externe beheerders. De volgende stap bestaat erin om onze obligatie-experts samen te brengen in een team op groepsniveau. Wat zijn de voordelen voor de cliënten van Puilaetco Dewaay? Dankzij deze nieuwe organisatie wordt alle expertise van de groep ten dienste van de cliënt gesteld, waarbij de lokale nabijheid behouden blijft en met als ultieme doel de verbetering van het rendement van zijn portefeuille. Ze biedt bovendien een ruimere kijk op de financiële markten in plaats van uitsluitend een Belgische visie. Dit geldt zowel voor aandelen en obligaties als op macroeconomisch vlak. Wat de macro-economie betreft, is het bijvoorbeeld een pluspunt om over een econoom in münchen te beschikken die ons inlicht over het sentiment van de Bundesbank ten aanzien van het EcB-beleid inzake Quantitative Easing (kwantitatieve versoepeling) en over een analist in Londen die zijn Engelse visie geeft. De groep KBL epb lanceert eveneens een nieuw strategisch huisfonds. Kunt u ons hierover iets meer vertellen? Dit nieuwe fonds brengt de beleggingsstrategie van de groep tot uiting door alle aanbevelingen van het gaac, het gert en het gfst in aanmerking te nemen. Via één enkele formule hebben de cliënten een bevoorrechte toegang tot de knowhow van de groep. het fonds wordt beheerd door Danny Wittenberg, chief Investment officer bij Puilaetco Dewaay, en een Portfolio manager in Luxemburg, die kunnen rekenen op een team van obligatiespecialisten. het bestaat uit drie compartimenten: Defensive, Balanced en Dynamic. Hoe kunnen zij worden gerustgesteld? onze aandeelhouder, Precision capital, is een in Luxemburg gevestigde holding die de privébelangen van een familie uit Qatar vertegenwoordigt. het is een stabiele aandeelhouder op lange termijn die over de middelen beschikt om de groep te laten groeien. U bent al heel uw carrière in de privatebankingwereld actief. Wat is voor u de meest frappante evolutie in deze sector? het reglementaire kader is enorm veranderd en het is nog niet gedaan. Dat is geen probleem als al deze veranderingen in het belang van de cliënt gebeuren. Een andere evolutie is dat de cliënt over steeds meer informatie beschikt dankzij het internet. maar is hij daarom beter in staat om beleggingsbeslissingen te nemen? Een privébank zoals de onze heeft een belangrijke rol die erin bestaat om de cliënt zo optimaal mogelijk te begeleiden bij het beheer van zijn vermogen, ongeacht of het om discretionair of adviserend beheer gaat. Aangezien de cliënt beter geïnformeerd is, stelt hij ook hogere eisen. We moeten dus blijven investeren in onze teams en in onze systemen. En het is dankzij onze aandeelhouder dat we de middelen hiervoor hebben. DANkZIJ DEZE NIEUWE organisatie WoRDT ALLE ExPERTISE VAN DE groep TEN DIENSTE VAN DE cliënt gesteld, WAARBIJ DE LokALE NABIJhEID BEhoUDEN BLIJfT. Hoe maakt KBL epb het verschil in de steeds concurrentiëlere privatebankingsector? kbl epb is uniek door haar Europese netwerk. Ze is een van de enige privébanken die uitsluitend in Europa actief zijn. Bovendien is de bank geen privatebankingtak van een grote bankmastodont. kbl epb heeft slechts één activiteit, private banking, en legt zich daar voor 100 % op toe. haar ideale omvang (42 miljard euro activa onder beheer) laat haar toe om een lokale dimensie en een kmo-geest te behouden. kbl epb heeft SLEchTS één AcTIVITEIT, PRIVATE BANkINg, EN LEgT ZIch DAAR VooR 100 % op ToE. Stefan Van geyt: De sterkte van de kbl-groep ligt in het feit dat ze op verschillende markten aanwezig is en zo lokale aandelen kan volgen en het potentieel ervan kan ontdekken. Sommigen stellen zich vragen bij de Qatarese aandeelhouder van KBL epb. Stefan Van geyt kan 20 jaar ervaring voorleggen in de wereld van private banking

7 Analyses Vision Vision Analyses De analisten van Puilaetco Dewaay erkend binnen de KBL-groep Tekst Puilaetco Dewaay foto s David Plas Photography Verschillende analisten en experts van Puilaetco Dewaay vervullen een sleutelrol in de beleggingsstrategie van de KBL-groep. Vijf van hen lichten de toegevoegde waarde van de nieuwe filosofie toe. Van links naar rechts: charles-antoine de Bellefroid, marc Ernaelsteen, Philippe Vanmeerhaeghe en Danny Wittenberg (frank Vranken ontbreekt op de foto). Danny Wittenberg, chief Investment officer bij Puilaetco Dewaay, is medebeheerder van het nieuwe strategische huisfonds van de groep: Frank Vranken, chief Strategist bij Puilaetco Dewaay, is een van de vijf leden van het gaac (group Asset Allocation committee): Marc Ernaelsteen, head of Equities bij Puilaetco Dewaay, is een van de twee Belgische financiële analisten die deel uitmaken van het gert: Philippe Vanmeerhaeghe is de andere Belgische financiële analist die lid is van het gert: Charles-Antoine de Bellefroid, fund & Portfolio Analyst bij Puilaetco Dewaay, is een van de zes analisten van het gfst (group fund Selection Team): Door deel te nemen aan de vergaderingen van het gaac (group Asset Allocation committee), het gert (group Equity Research Team) en de gfix (group fixed Income) heb ik alle kaarten in handen om de activaspreiding op punt te stellen. Dit is een pluspunt, aangezien ik een beroep kan doen op een ruimere expertise dan die van Puilaetco Dewaay alleen om deze nieuwe beleggingsportefeuille samen te stellen en te beheren. mijn deelname aan het gaac laat mij toe om kennis te nemen van de visie van andere experts van verschillende nationaliteiten en culturen. De aanwezigheid van bijvoorbeeld kevin Doran uit het Verenigd koninkrijk in het team geeft ons zicht op het sentiment van andere regio s van de wereld ten aanzien van de financiële markten, waardoor we ons een idee kunnen vormen van de beleggingsstromen. Dit levert een smeltkroes van meningen en conclusies op. Tijdens onze maandelijkse vergaderingen bepalen we de strategie inzake de verschillende activaklassen (welke moeten er worden onder- of overwogen?) en de grote beleggingsthema s. Iedereen verdedigt zijn standpunt en uiteindelijk is het de consensus die het haalt. Iedereen moet actief zijn steentje bijdragen. Er is geen plaats voor figuranten. Teneinde aan de vermogensdoelstellingen van de cliënten van de kbl-groep te beantwoorden, bestaat mijn taak binnen het gert erin om aandelen te selecteren op basis van een sterke overtuiging. hierbij kan ik bouwen op de werkmethodologie en beroepsexpertise die ik gedurende meer dan 15 jaar in de financiële analyse heb verworven. het gert is de samenwerking van een multicultureel team van financiële analisten die een verscheidenheid aan visies en competenties oplevert. Als analist van het gert ben ik verantwoordelijk voor de opvolging van drie sectoren, die één vijfde van ons beleggingsuniversum van Europese en Amerikaanse bedrijven vertegenwoordigen. Vóór de oprichting van het gert was de knowhow reeds in de groep aanwezig, maar werd hij niet altijd consequent gedeeld. Iedereen werkte eerder individueel. Vandaag laat de interactie met de andere analisten van de groep ons toe om een zorgvuldig onderbouwde opinie te krijgen over elk van de thuismarkten van de groep. Via de contacten die wij met onze verschillende collega s onderhouden, krijgen we eveneens een meer verfijnde opinie over sommige waarden die door het gert worden gevolgd, zoals Philips of Rolls-Royce. Deze manier van werken is meer verrijkend, maar niet altijd eenvoudiger. Wanneer we een aandeel aanbevelen, is het immers de hele groep en niet meer één enkele dochtermaatschappij die het gaat kopen. Daarenboven moeten we idealiter bedrijven voorstellen die bij iedereen in de smaak vallen, rekening houdend met eventuele beperkingen inzake deviezen, belastingheffing of reputatie. om de drie maanden vergadert het gfst in Brussel of in Luxemburg om de groepsstrategie inzake fondsen van derden op punt te stellen. Dit laat toe om tot een eenvormig fondsenselectieproces te komen op basis van criteria die we definiëren en om hieruit een geharmoniseerde visie te distilleren. het doel bestaat erin om één enkele lijst van fondsen van derden op te stellen voor de hele groep. Deze benadering verhoogt de professionalisering van ons werk, maar leidt eveneens tot een onderlinge verrijking en uitdaging. Ze laat bovendien een uitgebreidere opvolging van het beleggingsuniversum toe, waardoor er meer pareltjes kunnen worden ontdekt

8 Analyses Vision Vision Analyses De wereldeconomie op een trendmatig trager groeipad? foto s Roularta / Corbis Images & Reporters Agency In procent 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, Bron : centre for Economic Policy Research CHRISTOPHE VAN CANNEYT Chief Economist Puilaetco Dewaay We kunnen niet om de vaststelling heen dat, ondanks zes jaar van bijna nulrentevoeten, het wereldwijde economische herstel zeer zwak blijft. In een aantal Zuid-Europese landen is na de zware recessie van het productieniveau van vóór de crisis zelfs nog niet opnieuw bereikt. Erger is dat geen enkel land ter wereld erin lijkt te slagen om weer aan te knopen bij het groeiritme van vóór de crisis. De groei blijft integendeel gefragmenteerd en velen vrezen dat de massale monetaire stimuli eerder nieuwe financiële bubbels creëren dan het fundamentele probleem van de te trage groei aan te pakken. De lange duur van het herstelproces en de buitengewone maatregelen die nodig bleken om zelfs dit matige herstel aan de praat te houden, wekten een wijdverspreid, maar slecht gedefinieerd gevoel dat er iets fundamenteels veranderd was in het functioneren van de economie. harvard-econoom Larry Summers bond in een speech voor het Imf in november 2013 deze economische kat de bel aan door de term secular decline opnieuw van stal te halen. met deze term, die voor het eerst in 1938 door de econoom Alvin hansen werd geformuleerd, wordt bedoeld dat de economie op een structureel lager groeipad lijkt te zijn terechtgekomen, waardoor ook een aantal vroegere economische wetmatigheden niet meer opgaan. Als dat zo is, heeft dit een aantal verregaande gevolgen voor zowel het economische beleid als de belegger. Zijn we werkelijk op een trager groeipad terechtgekomen? Te oordelen naar het moeizame herstel van de economie na de recessie in elk geval wel. heel wat economen wijzen er echter op dat het probleem van de dalende productiegroei in feite al veel eerder begonnen is, maar decennialang gecamoufleerd is door andere fenomenen. Ze baseren zich hiervoor op langetermijngegevens over de evolutie van de productiviteitsgroei. Een toename van de productiviteit betekent eenvoudigweg dat we meer kunnen doen met dezelfde middelen en dat de productie dus sneller kan toenemen dan de hoeveelheid ingezette arbeid. Die snellere productiegroei betekent op zijn beurt dat het inkomen per hoofd van de bevolking kan toenemen. De opbrengst van de extra gegenereerde productie laat immers toe een hoger loon te betalen voor de geleverde arbeid. De toename van de productiviteit, de hoeveelheid productie (output) die we uit elke eenheid arbeid (input) weten te puren, is dus de drijvende kracht achter zowel de economische als de inkomensgroei. En met die productiviteitsgroei loopt het blijkbaar al veel langer niet goed meer. Sinds de jaren 70 is er een merkbare achteruitgang van de productiviteitsgroei (zie grafiek p.15). Evolutie van de productiviteitsgroei tijdens de laatste decennia. massale toetreding van vrouwen tot De arbeidsmarkt hoe komt het dan dat we toch nog hoge groeicijfers hebben gehaald in de jaren 1980 en 1990? omdat we deze dalende productiviteitstrend op twee manieren hebben opgevangen. In eerste instantie door gewoonweg meer middelen in te zetten. Door de massale toetreding van vrouwen tot de arbeidsmarkt, een fenomeen dat in de jaren 1970 goed op gang kwam, kon de totale groei op peil blijven. In tweede instantie hebben we de dalende inkomensgroei per hoofd gecamoufleerd door een generatie lang boven onze stand te leven en dit te financieren door overvloedige schuldcreatie. De massale en onverdroten toename van de schuldgraad, zowel op collectief als op individueel vlak, begon inderdaad ook in de jaren De aanhangers van de secular decline -these wijzen erop dat onze huidige moeilijkheden ongeveer begonnen zijn toen beide opvangsporen dood liepen. Nu de meeste dames zijn toegetreden tot een arbeidsmarkt die door de stagnatie van de bevolking in de westerse wereld (maar ook in china) niet meer groeit, is het verder opvoeren van arbeidsinzet niet meer mogelijk. En door de instorting van het financiële systeem is het ook niet meer mogelijk om de schuldgraad op te voeren. De economie valt hierdoor noodgedwongen terug tot het natuurlijke en veel lagere groeipad van de productiviteitsgroei. De voor de hand liggende vraag wordt dan: hoe komt het dat de arbeidsproductiviteit sinds de jaren 1970 zo veel is vertraagd? En wat kunnen we doen om ze weer op te krikken en zo de amechtige groei opnieuw aan te zwengelen? De ImPact van De technologische vooruitgang gewoontegetrouw zijn economen het niet eens over welke factoren verantwoordelijk zijn voor de tragere groei (meer zelfs, er zijn er een aantal die niet eens geloven dat die werkelijk trendmatig is vertraagd). Toch zijn er een aantal veelgeciteerde verklaringen die elkaar eerder lijken aan te vullen dan tegen te spreken. men heeft het vooral over het veranderende karakter van de technologische vooruitgang, demografische oorzaken, de groeiende ongelijkheid en overregulering. Bij deze verklarende factoren gaat de meeste aandacht uit naar de technologische vooruitgang. DE DALENDE PRoDUcTIEgRoEI IS IN feite AL VEEL EERDER BEgoNNEN, maar IS DEcENNIALANg gecamoufleerd DooR ANDERE fenomenen

9 Analyses Vision Vision Analyses vergrijzing als oorzaak van een slabakkende economie We hebben er daarnet al op gewezen dat het door de stagnerende bevolking onmogelijk werd om de arbeidsinzet nog te verhogen. maar demografie heeft ook op een andere manier een impact op de economie. Vooreerst wijzen een aantal economen erop dat het dynamisme van de bevolking afneemt als die bevolking veroudert, wat een mogelijke reden kan zijn voor de vertragende productiviteit. maar er is nog een ander, financieel belangrijk gevolg dat voortvloeit uit een verouderende bevolking, namelijk de opbouw van grote spaaroverschotten. Een van de belangrijkste redenen waarom mensen sparen, is inderdaad het opzijzetten van een appel voor de dorst voor hun oude dag. Bij een verouderende bevolking neemt het spaargedrag dus sterk toe, wat automatisch betekent dat bij een gelijkblijvend inkomen de consumptievraag, de belangrijkste component van de economie, daalt. Deze theorie heeft nog een ander gevolg: dit zou betekenen dat de totale spaarpot van de bevolking net nu, aan de vooravond van het moment waarop de grote generatie babyboomers met pensioen gaat, het grootst is. hierin ligt dan ook een verklaring voor de extreem lage rentestand die we vandaag kennen. Als de overvloedige spaarmiddelen geen uitweg vinden naar productieve investeringen daalt de prijs van geld, en rente is niks anders dan de prijs van geld. En we hebben er net op gewezen dat de nieuwe technologieën minder investeringen behoeven dan de klassieke economie, terwijl de overheden ook proberen om hun leningsbehoefte (m.a.w. het begrotingstekort) terug te dringen. moeten we door de veranderende technologie en de verouderende bevolking nu inderdaad pessimistisch zijn over de toekomstige economische groei? Zo n vaart zal het volgens velen niet lopen. Ze wijzen er vooral op dat nieuwe technologie ook in het verleden eerst een negatieve impact had op de groei door de negatieve impact op de tewerkstelling, maar in een tweede fase resulteerde in positieve economische effecten. maar dat de veroudering van de bevolking een uitdaging zal vormen, daar is iedereen het over eens. Dit bevestigt nogmaals het grote belang van het langer actief houden van de oudere werknemers. hoe we dat moeten doen, wordt ongetwijfeld een van de uitdagingen voor alle westerse regeringen... Als we vandaag om ons heen kijken, hebben we allemaal de indruk dat we ons midden in een ware technologische revolutie bevinden, waarbij vooral de combinatie van de explosief toenemende computerkracht met draadloze communicatiemiddelen tot tal van nieuwe toepassingen leidt. DE NIEUWE TEchNIEkEN BEhoEVEN VEEL minder INVESTERINgEN DAN DE gigantische fabrieken DIE WE IN DE VoRIgE EEUW hebben gebouwd. Technologie is inderdaad de motor achter toenemende productiviteit. Zonder technologische vernieuwing geraken de mogelijkheden om meer te doen met de bestaande middelen snel uitgeput en komen we in een stagnerende en statische economie terecht. maar als we vandaag om ons heen kijken, hebben we allemaal de indruk dat we ons midden in een ware technologische revolutie bevinden, waarbij vooral de combinatie van de explosief toenemende computerkracht met draadloze communicatiemiddelen (internet, smartphone, tablet,...) tot tal van nieuwe toepassingen leidt. hoe kan men dit dan rijmen met een tragere groei? De meer pessimistische aanhangers van de groeivertragingstheorie stellen dat de impact van de IcT-revolutie minder groot is dan de vele uitvindingen die een eeuw geleden het productiviteitsmirakel in gang zetten (staal, verbrandingsmotor en elektrificatie), omdat er relatief veel minder mensen betrokken zijn bij het uitrollen van deze nieuwe technieken en ze dus veel minder inkomens genereren. Vergelijk bijvoorbeeld de inspanningen die nodig waren om een volledig wegennet uit de grond te stampen met de inspanningen die nodig zijn om een gsm-netwerk neer te poten. of vergelijk het eerder kleine clubje van software-ingenieurs met de massa arbeiders die destijds nodig was om de eerste auto s van de band te krijgen. Verder stellen de pessimisten dat deze nieuwe technieken ook veel minder investeringen behoeven dan de gigantische fabrieken die we in de vorige eeuw hebben gebouwd. Ze zijn met andere woorden veel minder kapitaalintensief, iets wat vooral belangrijk wordt als we ook de tweede meest geciteerde verklaring voor de trendmatig lagere groei in ogenschouw nemen: de demografie. het is van groot belang om de oudere werknemers langer actief te houden. hoe meer DE BEVoLkINg VERoUDERT, hoe meer hun DYNAmISmE AfNEEmT

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET EFFECTEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een discretionair beheersmandaat

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

Sicav naar Luxemburgs recht

Sicav naar Luxemburgs recht Sicav naar Luxemburgs recht Best Choice Best Choice is een selectie van fondsen die spe ciaal werd samengesteld voor wie vandaag flexibel en verstandig wil beleggen. Best Choice werd opgericht onder de

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

UNIEK IN BELGIË. TWINSTAR Tomorrow. Vandaag investeren in een LEVENSLANG extra inkomen voor later.

UNIEK IN BELGIË. TWINSTAR Tomorrow. Vandaag investeren in een LEVENSLANG extra inkomen voor later. UNIEK IN BELGIË TWINSTAR Tomorrow Vandaag investeren in een LEVENSLANG extra inkomen voor later. 1 2 Levenslang een gegarandeerd extra maandelijks inkomen. Een innovatief product voor een inventieve generatie.

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

ING PERSONAL BANKING EEN GLOBALE EN PERSOONLIJKE BENADERING VAN UW FINANCIËLE VERMOGEN

ING PERSONAL BANKING EEN GLOBALE EN PERSOONLIJKE BENADERING VAN UW FINANCIËLE VERMOGEN ING PERSONAL BANKING EEN GLOBALE EN PERSOONLIJKE BENADERING VAN UW FINANCIËLE VERMOGEN www.ing.be 1 2 ADVIES VOOR HET BEHEER VAN UW PORTEFEUILLE 6 DOELSTELLINGEN, RISICO S EN BELEGGINGSHORIZON UW BELEGGERSPROFIEL

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Care Invest Een andere manier om te investeren in immobiliën

Care Invest Een andere manier om te investeren in immobiliën Care Invest Een andere manier om te investeren in immobiliën Care Invest, Een mooi vooruitzicht in de beleggingsmarkt In deze tijden is het niet gemakkelijk om nog een stabiel en renderend beleggingsproduct

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

Een andere manier om te investeren in immobiliën

Een andere manier om te investeren in immobiliën Een andere manier om te investeren in immobiliën 2 Uw klanten zijn bekommerd om stabiliteit en groei? [ C RE, Een mooi vooruitzicht in de beleggingsmarkt INVEST Als makelaar weet u beter dan wie ook hoe

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Ik leef mijn leven, AXA Private Management doet mijn geld leven

Ik leef mijn leven, AXA Private Management doet mijn geld leven Ik leef mijn leven, AXA Private Management doet mijn geld leven Bij AXA Private Management doen we er alles voor opdat u zich vrij zou voelen U vertrouwt ons uw geld toe Wij zorgen ervoor dat het opbrengt

Nadere informatie

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Capital Life Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Situatie op 31/10/2014 Capital Balanced Benchmark obligaties: EuroMTS Global Index Datum Performance (%) Sterren NIW Info oprichting 1 maand 3 maanden

Nadere informatie

l Discipline in aandelen l

l Discipline in aandelen l AandelensERVICE l l Waarom in aandelen beleggen? Aandelen leveren op langere termijn een hoger rendement op dan obligaties. Op één voorwaarde: dat u niet alle eieren in één mand legt. Op langere termijn

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 Beleggingsdoelstelling Het BIF Active Multi Allocation Fund streeft naar een rendement gelijk aan of hoger dan zijn benchmark. Het investeringsproces

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER Beringen, 18 juni 2015 www.pldw.be - 1 - BELEGGEN VOLGENS UW WAARDEN TOEGANG TOT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER DOOR DE KRACHTEN VAN TWEE SPECIALISTEN TE BUNDELEN Meer dan

Nadere informatie

1 140 miljard euro bij

1 140 miljard euro bij PRIVATE S.A. Page: 1+2 3 Circulation: 330835 92b4f4 1390 De Nieuwe Gazet No. of publications: 2 ECB drukt 1 140 miljard euro bij Met die som in 50 euro biljetten kan je de negen bollen van het Atomium

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Titel Concept Active Stock Selection. Actief inspelen op een uitdagende markt

Titel Concept Active Stock Selection. Actief inspelen op een uitdagende markt Titel Concept Active Stock Selection Actief inspelen op een uitdagende markt Sinds 2008 is de beweeglijkheid op de financiële markten sterk toegenomen Dat verhoogt de risico s van aandelenbeleggingen,

Nadere informatie

KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus. Een ruime kijk op uw vermogen. Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies

KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus. Een ruime kijk op uw vermogen. Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies KBC-Premium Banking Vermogensservice Plus Een ruime kijk op uw vermogen Wij geven u meer dan alleen beleggingsadvies Een vermogen beheren is niet eenvoudig. Sterker nog, het is een intensieve bezigheid

Nadere informatie

Einddatumgericht Beleggen

Einddatumgericht Beleggen Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Einddatumgericht Beleggen Een goede balans tussen rendement en risico Einddatumgericht Beleggen Bouwen aan een goed pensioen betekent voor u een afweging maken

Nadere informatie

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen financieren = werkgelegenheid en inkomen creëren In ontwikkelingslanden

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Beheersreglement van de interne fondsen WinSave Invest op 01/12/2009.

Beheersreglement van de interne fondsen WinSave Invest op 01/12/2009. 1/17 Beheersreglement van de interne fondsen WinSave Invest op 01/12/2009. 1. Specifieke bepalingen per intern fonds WFS Active Protection Fund - Benaming van het fonds: WFS Active Protection Fund - Datum

Nadere informatie

Private Banking De essentie: een toekomst voor uw vermogen

Private Banking De essentie: een toekomst voor uw vermogen Private Banking De essentie: een toekomst voor uw vermogen NL samen naar de essentie 504452_DEXIA_tripyque_private_banking_NL.indd 3 11/19/10 8:44:20 AM Private Banking De essentie: een toekomst voor uw

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Beleggen op uw eigen tempo.

Beleggen op uw eigen tempo. Flexinvest Beleggen op uw eigen tempo. FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. 2 De voordelen van beleggen en het gemak van sparen Flexinvest is een beleggingsplan waarmee u maandelijks een klein bedrag opzij

Nadere informatie

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Richard Feenstra Senior Sales Manager Fidelity Worldwide Investment Op weg naar financiële zekerheid voor Later? 1. Waarom beleggen? 2. Hoe beleggen? 3. Wat

Nadere informatie

Beleggen. Omdat u op tijd de juiste zet wilt doen

Beleggen. Omdat u op tijd de juiste zet wilt doen Beleggen Omdat u op tijd de juiste zet wilt doen 225517_1213.indd 1 29-10-13 11:21 Bankier op uw manier Gemak en deskundigheid vormen samen de kern van onze dienstverlening. U beslist hoe en wanneer u

Nadere informatie

Care Invest II. De ideale combinatie van. rendement, stabiliteit en nabijheid

Care Invest II. De ideale combinatie van. rendement, stabiliteit en nabijheid INVESTEREN Care Invest II De ideale combinatie van rendement, stabiliteit en nabijheid Uniek aanbod: enkel beschikbaar tussen 19 mei en 26 juni 2015 (een vervroegde afsluiting is mogelijk) Inleiding Via

Nadere informatie

Beleggingsupdate Allianz Pensioen

Beleggingsupdate Allianz Pensioen Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Beleggingsupdate Allianz Pensioen 1 maart 2016 Rendementen lifecycles Allianz Pensioen Beleggen In deze Beleggingsupdate vindt u tabellen met het 1-, 3- en 5-jaars

Nadere informatie

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect Over Oase-Investors Oase-Investors is een onafhankelijk platform in vermogensbegeleiding. Portfolio monitoring is onze specialiteit. We bespreken ook vrijblijvend uw vragen betreffende fiscale vermogens-

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten db Renteportefeuille Laat uw geld zijn vruchten afwerpen n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten n Dankzij een veilige, transparante en flexibele oplossing n Kwalitatief voor u beheerd door onze specialisten

Nadere informatie

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn.

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. 1. De Wereldbank berichtte onlangs dat de Chinese economie binnen afzienbare tijd de grootste economie van

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

METHODE VAN FINANCIËLE PLANNERS

METHODE VAN FINANCIËLE PLANNERS METHODE VAN FINANCIËLE PLANNERS De MeDirect-planningsinstrumenten bieden online oplossingen voor het plannen van uw financiële toekomst en beleggingen. Ze bieden beleggingsadvies en voorspellingen van

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Thema-analyse Belfius Research Februari 2016 Inleiding De rente staat op een historisch laag niveau. Voor een 10-jarig krediet betaalt de Belgische

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

Finance Avenue 16 november 2013. Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies

Finance Avenue 16 november 2013. Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies Finance Avenue 16 november 2013 Gilles Coens Verantwoordelijke portefeuillebeheer en advies Wie zijn wij? Dichtbij en ten dienste van de klant Een luisterend oor inspelend op de behoe5e van de klant Een

Nadere informatie

WORKSHOP WERELDWIJD BELEGGEN

WORKSHOP WERELDWIJD BELEGGEN WORKSHOP WERELDWIJD BELEGGEN Sander Zondag, CIO OBAM Investment Centre Grip op je Vermogen, 19 April 2013 2 Agenda Quiz - op zoek naar de wereldwijde belegger Wereldwijd vs NL belegger OBAM film AGENDA

Nadere informatie

Bereid u voor op méér. NIEUW! CombiPlan. Combineer naar méér op úw manier. Voor hetzelfde geld een hoger rendement

Bereid u voor op méér. NIEUW! CombiPlan. Combineer naar méér op úw manier. Voor hetzelfde geld een hoger rendement Bereid u voor op méér. NIEUW! CombiPlan Combineer naar méér op úw manier. Voor hetzelfde geld een hoger rendement Stop met dromen begin met plannen maken. Iedereen heeft zo zijn dromen. Wilde dromen, zoals

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Beleggingsadvies. Een formule waarbij ik zelf de touwtjes in handen hou. En u? En u? ing.be/privatebanking. Private Banking 1

Beleggingsadvies. Een formule waarbij ik zelf de touwtjes in handen hou. En u? En u? ing.be/privatebanking. Private Banking 1 Beleggingsadvies Een formule waarbij ik zelf de touwtjes in handen hou ing.be/privatebanking En u? En u? Private Banking 1 In Home'Bank volg ik dagelijks de waarde van mijn portefeuille op. ING Private

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE

NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE jaargang 2 tweede kwartaal 2013 NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE 1. BELEGGINGSFONDSEN: DRAMA S 2. RENDEMENTEN INDEX CAPITAL 2013 3. INDEX CAPITAL IN DE MEDIA 4. OP WEG NAAR VIJF STERREN! 5. MACRO-ECONOMISCHE

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Leeftijd en arbeidsmarkt: naar een nieuw paradigma? Leeftijd en arbeidsmarkt Itinera Institute Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Aanreiken, verdedigen en bouwen van wegen voor beleidshervorming

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: OVER WELKE THEMA S KRIJG JE DE MEESTE VRAGEN IN DE PRAKTIJK? A B C D Rendement vs Risico Timing Liquiditeit

Nadere informatie

Financiële infofiche Levensverzekering voor Tak 23. AG Fund+ 1. Type levensverzekering

Financiële infofiche Levensverzekering voor Tak 23. AG Fund+ 1. Type levensverzekering Financiële infofiche Levensverzekering voor Tak 23 AG Fund+ 1 Type levensverzekering Individuele levensverzekering waarvan het rendement gekoppeld is aan beleggingsfondsen (tak 23). Waarborgen Bij overlijden

Nadere informatie

Gepersonaliseerd discretionair beheer

Gepersonaliseerd discretionair beheer Gepersonaliseerd discretionair beheer Mijn vermogensbeheer op maat vind ik bij ING Private Banking ing.be/privatebanking Private Banking 1 Ik vertrouw op mijn persoonlijke beheerder voor het beheer van

Nadere informatie

BIL Harmony Een vernieuwende aanpak in discretionair beheer

BIL Harmony Een vernieuwende aanpak in discretionair beheer _ NL PRIVATE BANKING BIL Harmony Een vernieuwende aanpak in discretionair beheer Wij hebben dezelfde belangen. Die van u. Private Banking BIL Harmony BIL Harmony is bestemd voor beleggers die op zoek zijn

Nadere informatie

Février 2011. Trends Finance Day June 1st 2013

Février 2011. Trends Finance Day June 1st 2013 Février 2011 Trends Finance Day June 1st 2013 STATE BANKRUPTCY POSITIVE CONSUMPTION More responsible More ethical More social More ecological More respect Van MVI tot Impact Financing Het Belgisch landschap

Nadere informatie

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen?

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? MeDirect Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? Goeiedag Bij MeDirect zijn wij ervan overtuigd dat iedereen

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

ARGENTA LIFE WERELD AANDELEN * (INTERN COLLECTIEF FONDS IN EURO)

ARGENTA LIFE WERELD AANDELEN * (INTERN COLLECTIEF FONDS IN EURO) ARGENTA LIFE WERELD AANDELEN * (INTERN COLLECTIEF FONDS IN EURO) * Voorheen Argenta Life Japanse Aandelen. Continuum_Wereld_v20110527NL 1/6 1. ORGANISATIE VAN DE MAATSCHAPPIJ... 3 2. DOELSTELLING, BELEGGINGSBELEID

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

KBC-Beleggingsservice

KBC-Beleggingsservice KBC-Beleggingsservice U hebt al een mooi bedrag bij elkaar gespaard. Voldoende om onverwachte uitgaven op te vangen. Maar wat doet u met het geld dat u niet nodig hebt als buffer? Steeds meer mensen kiezen

Nadere informatie

KBC-Beleggingsservice

KBC-Beleggingsservice KBC-Beleggingsservice U hebt al een mooi bedrag bij elkaar gespaard. Voldoende om onverwachte uitgaven op te vangen. Maar wat doet u met het geld dat u niet nodig hebt als buffer? Steeds meer mensen kiezen

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van Insinger de Beaufort European Mid Cap Fund N.V. 16 april 2014 I N H O U D 1. DOEL TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts De favoriete aandelen van Bart Sebrechts 08/08/2016 om 09:16 door Bart Sebrechts Bart Sebrechts, hoofd beleggingen van Merit Capital, geeft in zijn aandelenselectie geven de voorkeur aan marktleiders met

Nadere informatie

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS Rendement 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS De voordelen van globale diversificatie Ondanks de sterk toegenomen globalisering blijft internationale diversificatie in aandelenportefeuilles

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Einddatumgericht Beleggen

Einddatumgericht Beleggen Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Einddatumgericht Beleggen Allianz DGA Pakket Einddatumgericht Beleggen Bouwen aan een goed pensioen betekent voor u een afweging maken tussen rendement en risico.

Nadere informatie

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN LOOK CLOSER UNDERSTAND MORE NEEM DE TIJD Ontdek Robeco 1 Wij willen alles weten over de wereld en hoe die werkt, over de risico s en kansen. Op deze manier herkennen we langetermijnkansen, innoveren we

Nadere informatie

F.C.A. SPORT voor sport door sport

F.C.A. SPORT voor sport door sport F.C.A. SPORT voor sport door sport Informatiebrochure F.C.A. Sport De belegging waar ieder een winnaar kan zijn www.fcavillagronden.com/sport/ F.C.A. kiest resoluut voor een duidelijk maatschappelijk engagement

Nadere informatie

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Persbericht Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Hoewel de Europese mid-market in 2014 slechts

Nadere informatie

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan?

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan? Beleggen in 2013 1. Op 18 december publiceerden wij een gedachtewisseling over beleggen in 2013. Op basis hiervan hebben wij in ons team onze visie op beleggen voor het nieuwe jaar opgesteld. De Andreas

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie