Pijn op de borst, differentiaal diagnose

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pijn op de borst, differentiaal diagnose"

Transcriptie

1 Pijn op de borst, differentiaal diagnose Oorzaken van pijn op de borst zijn te vinden in: 1) zuurstof tekort van de hartspier 2) door een ontsteking 3) irritatie/overbelasting van het spierweefsel en/of kraakbeen 4) zuurbranden 5) "verkeerd/te snel" ademhalen, stress 6) longaandoeningen Pijn op de borst kan in de volgende organen/weefselstructuren voorkomen, 1) skelet en spierstelsel kneuzing (contusie), bijv. een rib spierpijn (myalgie), bijv. tussenribspieren, syndroom van Tietze zenuwpijn (neuralgie) 2) het hart bijv. angina pectoris hartinfarct (myocardinfarct) pericarditis 3) in het maag- darmstelsel bijv. refluxziekte 4) in de bloedvaten bijv. aneurysma 5) huidaandoeningen bijv. herpes zoster 6) longen bijv. longembolie klaplong (pneumothorax) longontsteking (pneumonie) longvliesontsteking (pleuritits) De verschillende soorten pijnsensaties zijn, 1) drukkende pijn achter het borstbeen cardiale ischemie 2) acute hevige pijn gepaard met transpireren, bloeddrukverandering hartinfarct longembolie 3) scheurende pijn uitstralend naar de rug aortadissectie 4) acute pijn en benauwdheid hartinfarct longembolie pneumothorax 5) pijn op de borst en koorts pneumonie pleuritis 1

2 Onderzoek van een patiënt met pijn op de borst bestaat uit, 1. Anamnese introductie speciële anamnese - P laats: Waar zit de pijn? - A ard: Wat voor soort pijn is het? - S terkte: Hoeveel pijn doet het (pijnschaal)? - F actoren: Wordt het erger/minder bij bepaalde handelingen? - O mstandigheden: Zijn er belemmeringen door de pijn? - T ijd: Is de pijn continue? Hoe lang bestaat de pijn? - O verige: Zijn er andere klachten naast de pijn? algemene anamnese - algemeen: moeheid? gewichtsverandering? koorts? - tractus circulatorius: pijn, kortademig? - tractus respiratorius: hoesten? sputum? benauwd? - tractus digestivus: probleem met kauwen, slikken, eetlust? - tractus urogenitalis: moeilijk plassen? pijn bij plassen? - centraal zenuwstelsel: hoofdpijn? duizelig? - tractus locomotorius: startpijn 's ochtends? rugpijn? - endocriene status: dorst? poliurie? snel infectie? - haematologische status: blauwe plekken? lang nabloeden? - (bij de vrouw) mogelijk zwanger? menstruatie? fluor? afsluiting 2. Lichamelijk inspectie palpatie percussie auscultatie 3. Aanvullend ECG bloed (lab, bloedgas) röntgen 2

3 Acuut myocardinfarct Aard van de pijn Ernst hevig drukkend, zwaar gevoel tot snoerende pijn Retrosternaal (tussen de schouderbladen of in het epigastrium) soms uitstralend naar armen, kaken, rug beschadiging (necrose) hartspier acuut, meestal in rust duurt tenminste 30 minuten en klachten kunnen uren aanhouden matig tot niet reagerend op Nitroglycerinespray Beïnvloedende factoren roken obesitas hypertensie diabetes mellitus hypercholesterolemie langdurige stress familiaire aanleg Begeleidende verschijnselen hartritmestoornis duizelig dyspneu angstig gevoel vegetatieve verschijnselen klam, transpireren misselijk, braken hartfrequentie bloeddruk auscultatie hart, soms 3de harttoon te horen? ECG: ST- segmentelevaties in meerdere afleidingen en reciproke depressies inspannings- ECG (fietsproef) CT- scan van de kransslagaders Hartenzymes - (SGOT, CK en LDH), Hartspiermerkers - (CKMB en troponine) echografisch, echo cor 3

4 Angina pectoris Aard van de pijn Ernst drukkend, zwaar gevoel tot snoerende pijn zeurend tot hevig retrosternaal, soms lateraal van beide thoraxhelften of alleen in rug en/of schouderbladen soms uitstralend naar armen, kaken, rug en naar epigastrium zuurstoftekort hartspier (door arteriosclerose) acuut bij toename van O2 behoefte bij bijv. inspanning, soms ook in rust klachten vaak kortdurend (minuten) en verdwijnt in enkele minuten bij rust meestal goed reagerend op nitroglycerine Beïnvloedende factoren lichamelijke inspanning overgang warmte / kou roken obesitas hypertensie diabetes mellitus hyperthyreoïdie hypercholesterolemie langdurige stress, emotie familiaire aanleg leeftijd (mannen > 45 en vrouwen > 55) Begeleidende verschijnselen angstig gevoel duizeligheid vegetatieve verschijnselen klam, transpireren misselijk, braken hartfrequentie bloeddruk? ECG, kan normaal zijn inspannings- ECG (fietsproef) CT- scan van de kransslagaders Hartenzymes - (SGOT, CK enldh), Hartspiermerkers - (CKMB en troponine) echografisch hartcatheterisatie 4

5 Pericarditis Aard van de pijn scherpe, stekende pijn brandend gevoel retrosternaal, vaak uitstralend naar de linker schouder / arm meestal is er virale bovenste luchtweginfectie aan voorafgegaan open hart operatie myocardinfarct trauma, verwonding zowel scherp als stomp auto- immuun ziekten (bv acuut reuma, reumatoïde artritis) subacuut symptomen kunnen zich binnen enkele uren ontwikkelen en dagen aanhouden intensiteit kan op en neer gaan Beïnvloedende factoren virusinfectie bacteriële infectie kwaadaardig (maligne) - pericarditis carcinomatosa complicatie na een hartinfarct of - operatie complicatie bij een auto- immuun ziekte Begeleidende verschijnselen pijn zit vast aan de ademhaling (bij bewegingen van het mediastium) pijn is houdingsafhankelijk (minder bij het naar voren leunen en erger bij plat liggen) pijn reageert niet op nitroglycerine dyspneu d'effort angstig gevoel koorts hypotensie tachycardie vermoeidheid/algemene malaise ausculatatie: pericardiaal wrijven hartfrequentie bloeddruk? ECG: ST- elevatie, kan in alle afleidingen voorkomen (geen reciproke depressies) temperatuurmeting CVD meting CT- of MRI- scan- inspanningstest (fietsproef) CT- scan van de kransslagaders (vergroot hart) echografisch (soms vocht in het hartzakje) 5

6 Aorta- aneurysma Aard van de pijn Ernst hevig plotseling scheurende pijn, vaak uitstralend naar de rug retrosternaal Ooorzaak scheur in de wand van de aorta begint met een uitstulping in de wand kan een dodelijk afloop hebben Beïnvloedende factoren roken obesitas hypertensie infectie familiaire aanleg trauma Begeleidende verschijnselen bloeddruk meting (links - rechts verschil) hartfrequentie? ECG CT- scan/mri echografie 6

7 Pneumothorax Aard van de pijn Ernst hevig scherpe, snijdende pijn eenzijdige (unilaterale) pijn in de thorax lucht komt tussen beide longvliezen acuut een spanningspneumothorax kan optreden Beïnvloedende factoren longlijden hoesten lichaamsbouw roken Begeleidende verschijnselen in sommige gevallen symptoomloos pijn zit vast aan de ademhaling dyspneu (d'effort) tachypneu cyanose hoesten (zonder vrijkomend sputum) moeite met ademen inspectie: verminderde bewegelijkheid aangetaste zijde percussie: hypersonore klank auscultatie: verminderd ademgeruis hartfrequentie bloeddruk saturatie temperatuur? saturatie- meting CT- scan 7

8 Longembolie Aard van de pijn Ernst scherpe, gelokaliseerde pijn Acute massale longembolie gaat gepaard met hemodynamische stoornissen en acute dood thoracaal, plek kan door patiënt specifiek aangewezen worden een long krijgt onvoldoende bloed toegevoerd door een verstopping (embolus) van de longarterie, door losgeraakt stuk van een trombus elders in het lichaam acuut pijn kan vastzitten aan de ademhaling, wordt minder bij oppervlakkig ademen Beïnvloedende factoren trombo- embolische ziekten, diep veneuze trombose trauma hypertensie recente operatie binnen een maand en bedlegerigheid gravida/partus roken obesitas oestrogenen (de pil) leeftijd (> 65 jr. grotere kans) Begeleidende verschijnselen in sommige gevallen symptoomloos tachypneu, hypopneu en dyspneu cyanose angstig gevoel hoesten, soms haemoptoë beenklachten passend bij diepveneuze trombose subfrebiele koorts tachycardie algemeen indruk: cyanose, tekenen van diepveneuze trombose percussie: soms demping hoorbaar auscultatie: soms gedempte ah geluiden bloeddruk hartfrequentie? ECG bloed (D- dimeer) Longperfusiescan/ Longventilatiescan Spiraal CT Angiografie arteria pulmonalis (gouden standaard) 8

9 Pneumonie Aard van de pijn meestal geen pijn soms stekende pijn, kan vastzitten aan de ademhaling retrosternaal Infectie door micro- organisme (bacteriën, virussen, schimmels) subacuut herstel binnen twee tot drie weken (bij jonge mensen) Beïnvloedende factoren roken ouderdom diabetes mellitus alcoholmisbruik (alcohol abuse) verminderde weerstand (door o.a. ondervoeding, slechte nachtrust) te weinig bewegen ziekten (zoals suikerziekte, griep, C.O.P.D., hartfalen) Begeleidende verschijnselen tachypneu, hypopneu en dyspneu koorts hoesten cyanose verkleuring sputum stekende pijn retrosternaal, kan vastzitten aan de ademhaling hemoptoë algehele malaise verwardheid inspectie: tachypneu, hypopneu en dyspneu palpatie: aangedane thoraxhelft beweegt minder met de ademhaling percussie: normaal of gedempt over de aangedane longkwab auscultatie: normaal ademgeruis of verscherpt (bronchiaal), evt. ronchi of crepitaties temperatuur hartfrequentie bloeddruk saturatie? bloed- en sputumkweek 9

10 Pleuritis Aard van de pijn onaangename stekende pijn, vastzittend aan de ademhaling unilaterale pijn, kan uitstralen naar buik, nek of schouder Irritatie of ontsteking van het borstvlies natte pleuritits - vochtophoping tussen de beide longbladen (pleuraholte) droge pleuritis - geen vochtophoping Beïnvloedende factoren virale en/of bacteriële infectie longontsteking longembolie longcarcinoom Begeleidende verschijnselen tachypneu, hypopneu en dyspneu koorts inspectie (o.a. ademhalingspatroon): auscultatie: pleuraal wrijven bloeddruk saturatie temperatuur? saturatie- meting 10

11 Maag/oesophagus problemen Aard van de pijn scherpe, brandende pijn retrosternaal in epigastrio ontstaan sluipend, vaak na het eten duur van klachten is variabel, kan uitstralen naar de hals (tussen de schouderbladen) Beïnvloedende factoren obesitas hernia diafragmatica roken alcohol voedingsmiddelen Begeleidende verschijnselen zuurbranden (pyrosis), toenemend met bukken, plat liggen opboeren slikproblemen (dysfagie) terugstromen maagzuur (reguratie)? X- abdomen en X- thorax gastroscopie 24 uurs ph meting 11

12 Neuralgie (bijv. herpes zoster) Aard van de pijn Ernst lichte tot hevige pijn, brandend en schrijnend van aard pijn is niet afhankelijk van beweging of ademhaling neemt toe met de leeftijd unilateraal en segmentaal: armen, benen, taille en soms gelaat varicella- zoster virus (ditzelfde virus is ook de oorzaak van waterpokken) aanvankelijk aan de huid niks te zien, na enkele dagen verschijnen er blaasjes Beïnvloedende factoren verminderde weerstand Begeleidende verschijnselen rode huid na een paar dagen blaasjes die overgaan in korstjes pijn neemt toe bij aanraking koorts algehele malaise Inspectie huiduitslag: erytheem (roodheid van de huid vesiculae (blaasvorming) crustae (opgedroogd vocht)? 12

13 Hyperventilatie Aard van de pijn pijn/drukkend, zwaar gevoel retrosternaal acuut duur is variabel bij regulering ademhaling is er een snelle afname van klachten Beïnvloedende factoren verkeerde ademhalingstechniek stress angst pijn metabole acidose hypoxie (bij bijv. astma aanval) medicatie drugs energieverhogende middelen Begeleidende verschijnselen angst gevoel tot paniek tachypneu, dyspneu duizeligheid syncope/collapsneiging droge mond paresthesieën (tintelingen tot verkramping in de handen en lippen) droge mond hoofdpijn hartkloppingen, tachycardie misselijkheid pijn op de borst warm gevoel zwaar gevoel in de benen saturatie: 100% inspectie: tachypnoe? glucose meting (hypoglycemie uitsluiten) bloedgas ECG 13

14 Pijnlijke ribben (costodynie) Aard van de pijn Ernst hevig scherpe, felle, stekende pijn thoracaal, plek kan door patiënt specifiek aangewezen worden syndroom van Tietze (costochondritis) is een chronische ontsteking van het kraakbeen pijn komt meestal aanvalsgewijs en verdwijnt spontaan kan vastzitten aan de ademhaling Beïnvloedende factoren gegeneraliseerde artritis Begeleidende verschijnselen syndroom van Tietze: zwelling onder sternum en/of rode verkleuring inspectie: huid is gezwollen en kan rood zien palpatie: hevige pijn saturatie? bloed 14

15 Aortaklep stenose Aard van de pijn drukkend, zwaar gevoel snoerende pijn retrosternaal, soms uitstralend naar armen, kaken, rug verkalking van aortaklep bij inspanning, soms in rust klachten houden minuten aan Beïnvloedende factoren Begeleidende verschijnselen syncope/collaps(neiging) tachycardie dyspneu (d'effort) moeheid duizelig auscultatie: luide, ruwe, vroeg- tot midsystolische souffle over gehele pericard? 15

Pijn op de borst Wel of niet van het hart?

Pijn op de borst Wel of niet van het hart? Pijn op de borst Wel of niet van het hart? Albert Schweitzer ziekenhuis Cardiologie november 2014 pavo 0610 Pijn op de borst, wel of niet van het hart? Gelukkig wordt niet alle pijn op de borst veroorzaakt

Nadere informatie

Farmacotherapeutische richtlijn Geneesmiddelen en zuurstof in spoedeisende situaties

Farmacotherapeutische richtlijn Geneesmiddelen en zuurstof in spoedeisende situaties Farmacotherapeutische richtlijn Geneesmiddelen en zuurstof in spoedeisende situaties Deze FTR moet worden geciteerd als: Fraanje WL, Giesen PHJ, Knobbe K, Van Putten AM, Draijer LW. Farmacotherapeutische

Nadere informatie

1. WAT IS FOSTER EN WAARVOOR WORDT DIT MIDDEL GEBRUIKT?

1. WAT IS FOSTER EN WAARVOOR WORDT DIT MIDDEL GEBRUIKT? BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Foster 100/6 microgram/dosis, aërosol, oplossing beclometasondipropionaat, formoterolfumaraatdihydraat. Voor gebruik door volwassenen. Lees goed de hele bijsluiter

Nadere informatie

Een hartinfarct. En dan?

Een hartinfarct. En dan? Een hartinfarct. En dan? Onderzoek en behandeling 1 De Hartstichting De Hartstichting wil dat minder mensen vroegtijdig hart- en vaatziekten krijgen of eraan overlijden. Ook het ongemak en leed dat patiënten

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Ethinylestradiol/Levonorgestrel 0,03/0,15 mg WEC, filmomhulde tabletten

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Ethinylestradiol/Levonorgestrel 0,03/0,15 mg WEC, filmomhulde tabletten BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Ethinylestradiol/Levonorgestrel 0,03/0,15 mg WEC, filmomhulde tabletten ethinylestradiol / levonorgestrel Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u

Nadere informatie

Het Fenomeen van Raynaud

Het Fenomeen van Raynaud Het Fenomeen van Raynaud Wat is het Fenomeen van Raynaud? Wij spreken van het Fenomeen van Raynaud bij het plotseling optreden van verkleuringen van vingers en/of tenen bij blootstelling aan kou of bij

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Cisordinol-Acutard 50 mg/ml Zuclopentixol (als acetaat)

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Cisordinol-Acutard 50 mg/ml Zuclopentixol (als acetaat) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Cisordinol-Acutard 50 mg/ml Zuclopentixol (als acetaat) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Pijn en Pijnbestrijding bij Gezelschapsdieren

Pijn en Pijnbestrijding bij Gezelschapsdieren Pijn en Pijnbestrijding bij Gezelschapsdieren Inleiding Sommige aandoeningen die bij Gezelschapsdieren voorkomen gaan gepaard met pijn. Ook na een operatie is vaak voor de eerste dagen na de operatie pijn

Nadere informatie

Immunotherapie en monoklonale antilichamen

Immunotherapie en monoklonale antilichamen Immunotherapie en monoklonale antilichamen Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 5 Het afweersysteem 8 Wat is immunotherapie en wat zijn monoklonale antilichamen? 9 Hoe werkt immunotherapie

Nadere informatie

Verder na een hartinfarct

Verder na een hartinfarct Verder na een hartinfarct Inhoudsopgave Pagina Inleiding 3 Wat is een hartinfarct? 4 Het hart, de kransslagaders en slagaderverkalking 5 Waarom krijgen mensen vernauwde kransslagaders? 7 Vaststelling van

Nadere informatie

Hartfalen: wat is dat?

Hartfalen: wat is dat? Hartfalen: wat is dat? Onderzoek en behandeling 1 De Hartstichting strijdt al 50 jaar succesvol tegen hart- en vaatziekten. Maar het aantal sterfgevallen en patiënten moet nóg verder omlaag, want ruim

Nadere informatie

Flufenazinedecanoaat

Flufenazinedecanoaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Anatensol Decanoaat 25 mg/ml oplossing voor injectie Anatensol Decanoaat 100 mg/ml concentraat voor oplossing voor injectie Flufenazinedecanoaat Lees goed de hele

Nadere informatie

Leefregels na een open hartoperatie

Leefregels na een open hartoperatie Leefregels na een open hartoperatie Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0730 Inleiding U heeft in een ander ziekenhuis een open hartoperatie gehad. U bent nu opgenomen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

Inleiding 4. 3 Adviezen 8. 4 Aanvullende informatie voor patiënten met een hartklepprothese 10

Inleiding 4. 3 Adviezen 8. 4 Aanvullende informatie voor patiënten met een hartklepprothese 10 na een hartoperatie 2 Inhoud Inleiding 4 1 Naar huis of naar een ander ziekenhuis 4 1.1 Cardioloog in het OLVG 4 1.2 Cardioloog in een ander ziekenhuis 5 1.3 Weer thuis 5 1.4 Bloedverdunnende middelen

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Sinestic turbuhaler 200/6 inhalatiepoeder 200/6 µg/dosis budesonide / formoterolfumaraatdihydraat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Sinestic turbuhaler 200/6 inhalatiepoeder 200/6 µg/dosis budesonide / formoterolfumaraatdihydraat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Sinestic turbuhaler 200/6 inhalatiepoeder 200/6 µg/dosis budesonide / formoterolfumaraatdihydraat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

Eerste hulp bij kleine ongemakken

Eerste hulp bij kleine ongemakken bij kleine ongemakken 1 bij kleine ongemakken Een ongeluk zit in een klein hoekje. Dagelijks veroorzaken ongevallen thuis kleine of grote letsels. Deze folder maakt je wegwijs in de eerste hulp bij veel

Nadere informatie

Herstel na een meningeoom-operatie. Wat kan ik verwachten?

Herstel na een meningeoom-operatie. Wat kan ik verwachten? Herstel na een meningeoom-operatie. Wat kan ik verwachten? Het weghalen van een meningeoom tijdens een operatie is een grote ingreep. Het herstel erna kost dan ook de nodige tijd. Tijdens dit herstel heeft

Nadere informatie

NET-groep. Informatie over. neuro-endocriene tumoren (NET) de dunne darm de maag de pancreas de longen

NET-groep. Informatie over. neuro-endocriene tumoren (NET) de dunne darm de maag de pancreas de longen NET-groep Informatie over neuro-endocriene tumoren (NET) de dunne darm de maag de pancreas de longen 1 Deze brochure kwam tot stand in samenwerking met de Raad van Advies van de NET-groep Deze brochure

Nadere informatie

ALS de diagnose is gesteld

ALS de diagnose is gesteld ALS de diagnose is gesteld Nour Mushe, Mathilde de Nood & Leona Verhelst 1 Inhoudsopgave Voorwoord 4 1 Spierziekten 5 1.1 Verschillende spierziekten 5 1.2 De oorzaken van spierziekten 6 1.3 Amyotrofische

Nadere informatie

Chronische ontsteking zet de medische wereld op zijn kop

Chronische ontsteking zet de medische wereld op zijn kop Chronische ontsteking zet de medische wereld op zijn kop Zo luidde de kop van het tijdschrift Health Matters in 2004. De Time verwoordde het op de voorpagina als volgt: 'Verstopte moordenaar, de verrassende

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Lioresal 5, tabletten 5 mg Lioresal 10, tabletten 10 mg Lioresal 25, tabletten 25 mg.

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Lioresal 5, tabletten 5 mg Lioresal 10, tabletten 10 mg Lioresal 25, tabletten 25 mg. BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Lioresal 5, tabletten 5 mg Lioresal 10, tabletten 10 mg Lioresal 25, tabletten 25 mg Baclofen Lees goed de hele bijsluiter voordat u of uw kind dit geneesmiddel

Nadere informatie

Na een beroerte... Zichtbare en onzichtbare gevolgen 1

Na een beroerte... Zichtbare en onzichtbare gevolgen 1 Na een beroerte... Zichtbare en onzichtbare gevolgen 1 De Hartstichting strijdt al 50 jaar succesvol tegen hart- en vaatziekten. Maar het aantal sterfgevallen en patiënten moet nóg verder omlaag, want

Nadere informatie

Sarotex Retard 25mg en Sarotex Retard 50mg, capsules met gereguleerde afgifte Amitriptyline (als hydrochloride)

Sarotex Retard 25mg en Sarotex Retard 50mg, capsules met gereguleerde afgifte Amitriptyline (als hydrochloride) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Sarotex Retard 25mg en Sarotex Retard 50mg, capsules met gereguleerde afgifte Amitriptyline (als hydrochloride) Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat

Nadere informatie

Operatie bij borstkanker

Operatie bij borstkanker Operatie bij borstkanker Informatie voor patiënten MB0002-1500 oktober 2014 Bronovo www.bronovo.nl Bronovolaan 5 2597 AX Den Haag Postbus 96900 2509 JH Den Haag 070 312 41 41 Medisch Centrum Haaglanden

Nadere informatie

INHOUD ... 2 INLEIDING... 2 SYMPTOMEN OGEN... 3 NIEREN... 3 DIAGNOSE... 4 ... 5 PERSPECTIEF. Pagina 1van 5

INHOUD ... 2 INLEIDING... 2 SYMPTOMEN OGEN... 3 NIEREN... 3 DIAGNOSE... 4 ... 5 PERSPECTIEF. Pagina 1van 5 INLEIDING... 2 SYMPTOMEN... 2 HART... 2 NEUS... 3 LONGEN... 3 OGEN... 3 NIEREN... 3 ZENUWEN... 3 HUID... 4 HET MAAG DARMKANAAL... 4 DIAGNOSE... 4 BEHANDELING... 5 PERSPECTIEF... 5 CSS - Het Churg-Strauss

Nadere informatie