Glossarium van OAO-gerelateerde termen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Glossarium van OAO-gerelateerde termen"

Transcriptie

1 de disseminatie van het concept van Levenslang Leren, waardoor ze in contact komt met verschillende personen en organisaties. Haar vroegere ervaringen als opleidingsmanager en als oprichtster van haar eigen opleidingscentrum zijn van groot nut bij het uitvoeren van haar huidige job. Ze studeerde aan de Universiteit van Tartu waar ze een diploma in administratief recht behaalde. Pamela Roccio is coördinator van de afdeling Kinderverzorging van het 2nd Chance to Learn programme van de universiteit van Edinburgh. Haar academische achtergrond omvat psychologie, sociaal beleid, sociologie en forensische geneeskunde en wetenschap. Pamela coördineert eveneens een project waarbij modules voor kinderverzorging online worden gezet. Rachel Savage was de coördinator van de afdeling Basisvaardigheden van het 2nd Chance to Learn programme van de universiteit van Edinburgh. Haar achtergrond situeert zich in de sociale wetenschappen. Op het moment dat ze haar bijdrage voor deze publicatie schreef, was ze Communication and Research Officer van de universiteit van Edinburgh, en in die hoedanigheid was ze betrokken bij de marketing, budgettering en publiciteit voor alle projecten van EUS. Rikke Schultz studeerde in 1998 af in de pedagogie aan de Royal Danish Academy of Education. In 2001 werd ze gekwalificeerd als lector in de didactiek. Ze werkt in de lerarenopleiding, zowel voor het volwassenen- als het algemene onderwijs, en ze werkt eveneens aan het kenniscentrum van CVU FYN op de domeinen van competentieontwikkeling en opleidingen op de werkvloer. Vroeger heeft ze gewerkt in integratieprogramma's voor immigranten in Denemarken, in de introductie van nieuwe technologieën voor vrouwen, en als lerares algemene vakken aan het Technisch College in Odense. Sinds 1977 is ze actief lid van de Danish Organisation for International Corporation, die in Denemarken beter bekend is als MS. Ze is actief lid van de raad van het AWEhoofdstuk (Association for World Education) in Denemarken, een organisatie die een adviserende rol heeft bij de UNESCO. António Moreira Teixeira studeerde filosofie en haalde ook zijn doctoraat in de filosofie aan de Universiteit van Lissabon. Hij is professor aan het departement voor onderwijswetenschappen van de Universidade Aberta in Lissabon, en onderzoeker aan zowel het Centrum voor onderwijs- en innovatiestudies (CEEI - Universidade Aberta) als het Filosofiecentrum van de Universiteit van Lissabon. Hij is sinds 2000 betrokken bij het ontwerp en de ontwikkeling van een kwaliteitssysteem voor de permanente evaluatie van cursussen in afstandsonderwijs en heeft sinds 1997 deelgenomen aan externe evaluatiepanels voor de Portugese Nationale Universitaire Evaluatieraad (CNAVES), waarbij hij verantwoordelijk was voor het produceren van alle rapporten over filosofiecursussen. Hij gaf eveneens lezingen als onderdeel van opleidingsworkshops voor toekomstige evaluatiedeskundigen van CNAVES. Verder doceert hij het vak systeemevaluatie aan Universidade Aberta. Hij schreef als auteur en co-auteur meer dan 30 wetenschappelijke publicaties. Lone Guldbrandt Tønnesen is docente geschiedenis; ze is coördinator voor het afstandsleren aan CVU FYN/Odense Lærerseminarium. Sven Van Elst werkte van 1994 tot 2004 voor het Centrum voor taal en spraak van de Universiteit Antwerpen (België). In die periode was hij hoofdzakelijk betrokken bij het management van EUprojecten en bij de ontwikkeling van OAO-materiaal voor de verwerving van vreemde talen. Momenteel werkt hij als persoonlijk assistent van een parlementslid van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers. Glossarium van OAO-gerelateerde termen Aangepast en geredigeerd door Rachel Savage en Pamela Roccio Van de website van de British Learning Association (met inbegrip van de British Association for Open Learning (BAOL) en het Forum for Technology in Training ) Met toevoegingen uit het CEDEFOP Training Village e-learning glossary : Ralph Johnson Berger and Kam Eva Kaplan-Leiserson (ISO 9000:2000) OAO-gerelateerde termen komen vaak oorspronkelijk uit het Engels. Achteraan in het glossarium vindt u een overzicht van de Engelse termen en de Nederlandse vertaling ervan. Aanmaker Zie Ontwikkelaar Accommodatieproces (Accommodative process) Hiervan is sprake wanneer het leren gebaseerd is op het ontwikkelen van nieuwe informatie en het gebruiken van die nieuwe kennis in plaats van de bestaande kennis (m.a.w. het reviseren van de kennis die de leerders al hadden). Accreditatie (Accreditation) Accreditatie is de formele erkenning door een externe en/of onafhankelijke instantie. (Zie ook Geaccrediteerd leren). Afstandsleren (Distance Learning) De onderwijssituatie waarbij de instructeur en de studenten van elkaar gescheiden zijn in tijd en/of plaats. De lessen of cursussen worden op verafgelegen locaties aangeboden via synchrone of asynchrone onderwijsmedia, zoals bijvoorbeeld schriftelijke correspondentie, tekst, grafische voorstellingen, audio- en videocassette, cd-rom, online leren, audio- en videoconferentie, interactieve tv, en facsimile. Afstandsleren sluit het gebruik van een traditioneel klaslokaal echter niet uit. De definitie dan afstandsonderwijs is ruimer dan de definitie van e-leren, en e-leren is in feite een vorm van afstandsonderwijs. Zie Open en flexibel leren. Analyse van de opleidingsbehoeften (Training Needs Analysis) Het proces waarbij informatie verzameld en geïnterpreteerd wordt om zo de gebieden te identificeren die op zowel persoonlijk als organisatorisch vlak voor verbeterde prestaties kunnen zorgen. De nodige data worden verzameld om een antwoord te bieden op de fundamentele vragen voor het bepalen van de opleidingsbehoeften, zoals wie, wat, wanneer, waarom en hoe. Andragogie (Andragogy) De kunst en wetenschap om volwassenen te helpen leren. Een theorie van Malcolm Knowles die benadrukt dat volwassenen autonoom zijn en dat ze verwachten zelf de verantwoordelijkheid voor hun beslissingen te moeten nemen. Programma's voor volwassenenleren moeten dit fundamentele principe respecteren. 112 Van start gaan met OAO Glossarium 113

2 Assimilatieproces (Assimilative process) Hiervan is sprake wanneer het leerproces gebaseerd is op het integreren van nieuwe informatie bij de reeds bestaande kennis [m.a.w. het uitbreiden van de kennis die de leerders al hadden]. Asynchroon leren (Asynchronous Learning) Een leerprogramma waarbij het niet noodzakelijk is dat de leerder en de instructeur op hetzelfde moment aanwezig zijn. Vaak gaat het om online colleges waarbij de leerder zelf het tempo bepaalt. Het gaat om leren waarbij de interactie tussen leraren en studenten afwisselend gebeurt, met een tijdsvertraging. Voorbeelden hiervan zijn cursussen via internet of cd-rom waarbij de leerder zelf het tempo bepaalt, Q&A mentoring (dit is begeleid studeren d.m.v. vraag en antwoord), online discussiegroepen, en . Audio (Audio) Het medium waarbij de informatie aan de leerders overgebracht wordt via geluid. Auteursprogramma Zie Auteurssysteem Auteurssysteem / -programma (Authoring System or Authoring Tool) Een softwaretoepassing of -programma waarmee mensen die geen computerexpert zijn, opleidings- of leerproducten kunnen creëren. Een auteurssysteem of -programma gaat er niet van uit dat je kan programmeren. Het stelt mensen die geen programmeurs zijn in staat om elektronische leerprogramma's te creëren. Er zijn verschillende types van "authoring tools", waaronder onderwijsgerichte authoring tools, web authoring tools, authoring tools op basis van sjablonen, systemen voor het vastleggen van kennis en het aanmaken van teksten en bestanden. Bandbreedte (Bandwidth) De hoeveelheid data die in een gegeven tijdspanne kan worden doorgegeven via een communicatiekanaal. Basisvaardigheden (Basic Skills / Key skills / Core skills) Een reeks essentiële vaardigheden die in het onderwijs, de tewerkstelling, het levenslange leren en de persoonlijke ontwikkeling nodig zijn om efficiënt te kunnen functioneren op het werk en in de maatschappij. Het gaat bijvoorbeeld om communicatievaardigheden, een begrip van basiswiskunde, het oplossen van problemen, een basiskennis van computers en informatietechnologie, het effectief met anderen kunnen samenwerken en het verbeteren van het leerpotentieel. Kunnen lezen, schrijven en spreken in de taal van de samenleving waarin je woont, en wiskunde kunnen gebruiken op een niveau dat nodig is om te functioneren en vooruit te komen op het werk en in de maatschappij: dat zijn de basisvaardigheden. Ze zijn ook bekend onder de naam kernvaardigheden. Beheerde leeromgevingen (Managed Learning Environments (MLE)) Deze term verwijst naar de reeks informatiesystemen en -processen die een instelling gebruikt en die rechtstreeks of onrechtstreeks bijdragen tot het leren en het beheer of management van dat leren. Benchmarking (Benchmarking) Een standaard of norm die gebruikt wordt om vergelijkingen te maken met andere organisaties of met een aantal vastgestelde criteria. De bedoeling bestaat erin een inventaris op te stellen van de sterktes, de zwaktes en de punten waarop verbetering mogelijk is. Bijscholing / Opleiding (Training) Een poging om leren op te leggen, vaak eerder ten behoeve van de verstrekker dan van de leerder. (zie Leren op de werkvloer) 114 Van start gaan met OAO Blended learning Zie Gemengd leren Breedband (Broadband) De gebruikelijke naam voor een snelle internetverbinding. Hierdoor kan men informatie tot 40 keer sneller doorgeven of downloaden dan met een standaardtelefoon of een modem, en heeft men een permanente onlineverbinding. Cd-rom (CD-ROM) Compact Disk Read Only Memory. Een schijfje waarop grote hoeveelheden tekst, geluid, video en grafische informatie kunnen worden opgeslagen. De cd-rom wordt veel gebruikt bij interactief leren. Chat (Chat) De communicatie tussen de leden van een onlinedienst waarbij gebruik wordt gemaakt van tekst. De berichten worden zoals bij een echt gesprek verstuurd op het moment zelf ( in real-time ), met het verschil dat het in dit geval gaat het om korte, ingetikte boodschappen. Competenties (Competencies) Een reeks kennisaspecten, vaardigheden en eigenschappen die nodig zijn om resultaten te halen binnen een job. Ze worden gebruikt als basis voor het opstellen van behoeftenanalyses en evaluaties voor opleidingen. Computergebaseerd onderwijs (Computer Based Learning/Training CBT) Een overkoepelende term die staat voor het gebruik van computers in zowel de educatieve aspecten van het onderwijs- en leerproces als in het beheer ervan. Opleidingsmaterialen en -inhouden worden geleverd via softwaretoepassingen en worden afgespeeld van een cd-rom of geïnstalleerd op de computer van een leerder. Computerondersteund onderwijs ( CAI : computer-assisted instruction) en computergestuurd onderwijs ( CMI : computer-managed instruction) vallen allebei onder de algemene term computergebaseerd onderwijs" ( CBT ). De termen CBT en CAI worden soms door elkaar gebruikt. (E-Learning Glossary, gecompileerd door Eva Kaplan-Leiserson) Computergestuurd onderwijs (Computer Managed Instruction (CMI)) Het gebruik van een computer om het leerproces te beheren, met inbegrip van tests en het bewaren van informatie ("records"). Zie ook "LMS" ("Learning Management System").en "LCMS" ("Learning Content Management System"). Computerondersteund samenwerkend / collaboratief leren (Collaborative learning or Computer Supported Collaborative Learning [CSCL]) Dit is het leren op basis van persoonlijke of sociale interactie tussen leerders. Het model werd ontworpen om studenten te helpen om doelstellingen te delen, leermaterialen te gebruiken en diepere niveaus van begrip en kennis te bereiken via de sociale inbedding ervan. Studenten werken samen in groepen. Het leerproces is een onderhandelingsproces tussen de leerders. Constructionisme (Constructionism) Bij het constructionisme ligt de nadruk op theses en tests. Veel gebruikte methodes zijn simulaties (wat loopt er fout?, wat kan er worden gedaan?) of "hoe bouwen we een...?" (Lego bijvoorbeeld heeft een CAD/CAM-systeem ontwikkeld, waarbij modellen die gemaakt zijn met Lego gecontroleerd kunnen worden via computerprogramma's). Het constructionisme geeft ook de voorkeur aan open opdrachten en directe feedback. Glossarium 115

3 Constructionistisch leren (Constructionist learning) Dit betekent dat de leerder nieuwe kennis met reeds bestaande associeert door het combineren van concrete experimenten met abstracte principes. Er is sprake van een uitwisseling tussen concreet en abstract leren. Het concrete leren combineert elementen van de reeds bestaande kennis met elkaar, waardoor een netwerk ontstaat; terwijl het abstracte denken gebruikt wordt om concrete kennis te begrijpen en uit te breiden. Het constructieve leren is gebaseerd op de actieve participatie van de leerders bij het oplossen van een probleem en bij het kritische denken in combinatie met een leeractiviteit die zij relevant en plezierig vinden. Constructivisme (Constructivism) Het constructivisme is gebaseerd op de constructieve aard van het creëren van kennis in het kader van een leerervaring. Het constructivisme is gebaseerd op een onderwijsbenadering die ervan uitgaat dat leren een verandering in betekenis is die opgebouwd wordt uit de ervaring van de leerder; het is m.a.w. een proces waarbij individuen nieuwe ideeën bouwen op basis van vooraf opgedane kennis. De grootste bekommernissen van het constructivisme zijn het leren en construeren van het kennisproces; volgens deze benadering is het leerproces afhankelijk van de situatie van de leerder. Veel gebruikte methodes binnen deze benadering zijn: discussie en samenwerking onder leerders, waarbij gefocust wordt op case studies of projectwerk, open opdrachten die gelinkt worden aan veranderende leerdoelstellingen of opdrachten waarbij het "echte leven" geïmiteerd wordt. De constructivistische benadering hangt meestal af van de communicatie tussen de leerders onderling en van de directe feedback aan de leerder, komende van andere studenten en van een leraar. Contactonderwijs (Face-to-face communication) Wanneer leerders hun leraar tijdens een contactmoment ("face to face") ontmoeten. Crisismanagement (Crisis management) Het reageren op en oplossen van een crisissituatie op het moment dat deze zich voordoet; alsook de poging om de impact van een onvoorzien probleem te beperken. Curriculum (Curriculum) Een curriculum is de algemene beschrijving van de inhoud van een leerprogramma of leerervaring. Een curriculum beschrijft de vereiste voorwaarden van de leerder, de omkadering, de doelstellingen, de inhoud, het leerproces en de evaluatie. (De didactische competenties) Dichten van de digitale kloof (E-Inclusion) Het dichten van de digitale kloof door het gebruik van systemen die speciaal hiervoor ontwikkeld werden. Digitale kloof (Digital Divide / E-Exclusion) Waar bepaalde mensen en sociale groepen dreigen uitgesloten te worden van het informatietijdperk. Doel / Doelstelling (Goal) Dit is het waarom van een handeling. De doelstellingen kunnen gevonden worden in de visietekst van de school, en in de eindtermen van de nationale wet, en in de doelstellingen van verschillende vakken. De meningen kunnen verdeeld zijn over welke waarden en kennis de doelstellingen zouden moeten bevatten. Doelgroep (Target group) Een specifieke groep mensen tot wie iets zich richt, of voor wie iets bedoeld is. Doelstelling Zie Doel Drager (Delivery Method) Beschrijft de manier waarop een opleiding wordt aangeboden aan de leerders. Dat kan zijn in de vorm van een gedrukt handboek, video, audiocassette, DVD of cd-rom, in klasverband, d.m.v. spel/activiteit of via internet. Dvd (DVD (Digital Versatile Disc)) Een optisch schijfje dat opgenomen en gelezen wordt met laser, met een capaciteit om nog grotere hoeveelheden informatie op te slaan. E-boek (E-book) Een e-boek is een elektronische editie van een handboek. Een e-boek is meestal opgebouwd uit zowel hypertekst en tekstlagen; het bevat verschillende soorten visuele hulpmiddelen en goede zoekmogelijkheden. E-boeken zijn producten in opmars. Op dit moment is de markt voor e-boeken eerder beperkt in de meeste landen. E-Commerce (E-commerce) Het proces waarbij producten en diensten gekocht en verkocht worden via internet. Educatief ontwerp Zie Onderwijsontwerp Educatieve programma's (Instructive programmes) Educatieve computerprogramma's zijn normaalgezien opgebouwd als programma's waar de leerder op zijn eigen tempo en met weinig behoefte aan een tutor doorheen kan lopen. De feedback zit vaak mee vervat in de programma's. Veelgebruikte benaderingen zijn: Geprogrammeerd leren Opleidingsprogramma's Presentaties en tests E-leren (E-Learning (Electronic Learning)) Het leren met behulp van hulpmiddelen uit de informatie- en communicatietechnologie. Het kan gaan om verschillende formaten en hybride methodologieën: het gebruik van software, internet, cd-rom, on-line leren of elke andere vorm van elektronische of interactieve media (Cedefop, 2002). Het E-leren omvat het aanbieden van inhoud via internet, intranet/extranet (LAN/WAN), audioen videocassette, satellietuitzendingen, interactieve tv en cd-rom. De term E-Leren dekt een hele reeks toepassingen en processen, zoals webgebaseerd leren, computergebaseerd leren, virtuele klassen en digitale samenwerking.(e-learning Glossary, gecompileerd door Eva Kaplan-Leiserson) ( (Electronic Mail)) Het uitwisselen van informatie van de ene computer naar de andere door gebruik te maken van software die ontworpen werd om informatie te sturen en te ontvangen. Evaluatie (Evaluation) Elke systematische methode voor het verzamelen van informatie over de impact en effectiviteit van een leerervaring. Resultaten van de metingen kunnen worden gebruikt om het leeraanbod te verbeteren, om te bepalen of de leerdoelen werden bereikt, en om de waarde van de leerervaring voor de organisatie te evalueren. Evaluaties kunnen variëren van een enge meting van de feitelijke kennis tot een ruime meting van de totale ontwikkeling van de leerders. Firewall (Firewall) Een softwaretoepassing die een deel van een netwerk isoleert, bijvoorbeeld het intranet van een bedrijf, om te beletten dat het van buiten uit toegankelijk is. 116 Van start gaan met OAO Glossarium 117

4 Flexibel leren (Flexible learning) Wordt als volgt gekarakteriseerd: Geen vooraf bepaalde progressie Focus op het oplossen van concrete problemen Een modulaire structuur waarbij geleerd wordt rond een bepaald thema Een leertraditie die gebaseerd is op just in time leren Geaccrediteerd leren (Accredited learning) Programma's en cursussen die door een onafhankelijke instantie geïnspecteerd en goedgekeurd worden met de bedoeling een garantie te bieden voor het kwaliteitsniveau van het aangeboden leren. Geaccrediteerd leren leidt in de meeste gevallen tot een erkende titel of kwalificatie. Gedistribueerd leren (Distributed Learning) Deze vorm van leren maakt gebruik van een brede waaier aan informatietechnologieën, met de bedoeling om ook buiten de grenzen van het traditionele klaslokaal leerkansen te bieden. Er wordt onder andere gebruik gemaakt van het World Wide Web (WWW), , videoconferentie, groupware, simulaties, nieuwsgroepen, distributielijsten, chat rooms en educatieve software. Een gedistribueerde leeromgeving opent de weg voor een leerdergericht onderwijsparadigma en moedigt een actieve manier van leren aan. Gedistribueerd leren kan op verschillende manieren en volgens verschillende schalen geïmplementeerd worden. Een onderwijsmodel zorgt ervoor dat de instructeur, de studenten en de inhoud zich op verschillende, niet-gecentraliseerde locaties kunnen bevinden zodat het onderwijs- en leerproces onafhankelijk van tijd en plaats gebeurt. Het gedistribueerde leermodel kan worden gebruikt in combinatie met traditionele, klassikale cursussen, met traditionele afstandscursussen, of het kan worden gebruikt om volledig virtuele klassen te creëren. Geïntegreerde publicaties (Integrated Publishing) Leermaterialen die met elkaar worden geïntegreerd. Bijvoorbeeld een cd-rom die aangevuld wordt met een werkboek en een website. Gemeenschapsgerichte Leeromgevingen (Community-centred environments) Onderwijsomgevingen waarin de leerders een gemeenschapszin ontwikkelen, doordat ze afhankelijk zijn van elkaar en doordat de sociale interactie en het zoeken naar compromissen hen positief stimuleert. Dit soort omgeving lijkt sterk op een echte praktijkgemeenschap, waarbij er sprake is van gemeenschappelijke doelstellingen en waarbij iedereen tracht samen te werken om die doelstellingen te bereiken. Gemengd leren / Blended Learning ( Blended Learning ) Een combinatie van traditioneel contactonderwijs met open, flexibele, afstands- en elektronische vormen van leren. Generisch lesmateriaal (Generic Courseware / Off-the-Shelf Products) Producten en materialen die ontwikkeld werden om tegemoet te komen aan de behoeften van een breed en gevarieerd publiek; eerder dan aan de behoeften van één specifieke organisatie. Bijvoorbeeld: basisvaardigheden, presentatievaardigheden, interviewtechnieken, basisvaardigheden etc. Genetwerkt leren (Networked Learning) Het leren waarbij een leerder in contact kan komen met andere leerders, tutoren en instructeurs, of waar een leergemeenschap via de computer kan communiceren met het leermateriaal. De interactie kan direct gebeuren, of met vertraging. Ook bekend onder de naam Synchroon Leren. Gesprekspartner (Interlocutor) Een van de twee personen die betrokken zijn bij een dialoog. 118 Van start gaan met OAO Gestructureerde cursus (Structured course) Een programma met vooraf bepaalde doelstellingen, geplande opdrachten en leertaken. Dit programma wordt vooraf aan de studenten gecommuniceerd. Haalbaarheidsstudie (Feasibility Studies) Haalbaarheidsstudies worden gebruikt om de levensvatbaarheid van een nieuw product of een nieuwe dienst te definiëren en te evalueren, waarbij een analyse wordt gemaakt van de verwachte resultaten en waarbij een leidraad voor de implementatie wordt voorzien. Hergebruikbare informatieobjecten (Reusabel Information Objects (RIOs)) Een verzameling inhoud, praktische oefeningen en evaluatie-items die opgebouwd zijn rond één enkele leerdoelstelling. Hergebruikbare informatieobjecten zijn gebaseerd op sjablonen, afhankelijk van de vraag wat het doel is: het communiceren van een concept, een feit, een proces, een principe of een procedure. Hergebruikbare leerobjecten (Reusable Learning Objects) Een verzameling hergebruikbare leerobjecten, overzichten, samenvattingen, evaluaties en tests die een specifiek leerdoel ondersteunt. Materialen worden geformatteerd in blokken om combinaties en wijzigingen gedurende het leerproces mogelijk te maken. Zie Leerobjecten HTML (HTML) Een taal (code) die gebruikt wordt om elektronische documenten te creëren, vooral pagina's op het World Wide Web (WWW), met doorverwijzingen naar andere pagina's ("hyperlinks"). HTML bepaalt hoe de webbrowser een pagina moet weergeven. (Sun Microsystems, elearning Glossary) Hypertekst (Hypertext) Hypertekst bestaat uit een basistekst met horizontale links. De basistekst kan op die manier een kort overzicht geven van het thema, en door de links te volgen kan de lezer dan meer informatie over specifieke onderwerpen vinden. Informatie- en communicatietechnologie (ICT) (Information and Communications Technology (ICT)) Het elektronisch opslaan, verwerken en presenteren van informatie via een aantal media. Informatie- en leertechnologieën (Information and Learning Technologies (ILT)) Technologie die informatie verwerkt ten behoeve van de leerders en om het leren te bevorderen. Informeel leren (Informal learning) Formeel leren is een les, een seminarie, een zelfstudiecursus - kortom: wat iedereen onder de naam "leren" verstaat. Informeel leren is dan eerder het leren bij de koffieautomaat, tijdens een potje poker, door hulp te vragen aan een collega in het bureau naast dat van jou, door samen problemen op te lossen, door te kijken naar een expert, of door het delen van een computer voor e-leren. Meer dan de helft van het leren binnen bedrijven is van het informele soort. Inhoud Zie Leerinhoud Inhoudsbeheersysteem (Content Management Systems (CMS)) Een softwaretoepassing die gebruikt wordt om het proces te stroomlijnen van ontwerpen, testen, goedkeuren en posten van inhouden op websites. Instructivisme (Instructivism) Deze benadering gaat ervan uit dat het leerproces bepaald wordt door een aantal voorwaarden uit de omgeving van de leerder, en dat het onderwijs gericht moet zijn op de manipulatie van die Glossarium 119

5 externe voorwaarden zodat de reacties van de leerder verbeteren. Het leren wordt beschouwd als een lineaire progressie van kennis; elk nieuw stukje inhoud hecht zich stap voor stap aan het voorgaande vast. Declaratieve en procedurele kennis worden door de leraar aangeboden aan de hand van voorbeelden en regels en van de leerder wordt verwacht dat hij theoretische informatie kan beheersen en routines kan verwerven door te oefenen. Interactief leren (Interactive Learning) Het betrekken van de studenten in het leerproces door hen een actieve rol te laten spelen in de manier waarop ze leren. Dit kan worden bereikt door technologie te gebruiken zoals touch screens, DVD en video, 3D animatie, whiteboards, cd-roms en internet. Internet (Internet) Deze term verwijst naar het feit dat men toegang krijgt tot het World Wide Web (www) Internetgebaseerde opleiding (Internet based training) Een opleiding die voornamelijk aangeboden wordt door middel van TCP/IP netwerktechnologieën zoals , nieuwsgroepen, particuliere toepassingen, enzovoort. Hoewel deze term vaak als synoniem voor webgebaseerde opleiding wordt gebruikt, wordt een internetgebaseerde opleiding niet per se via het web aangeboden, en kan het zijn dat er geen HTTP en HTML technologieën gebruikt worden zoals dat bij webgebaseerde opleidingen het geval is. Intranet (Intranet) Een netwerk waarover een organisatie beschikt en dat werkt zoals het openbare internet maar dat beveiligd is tegen toegang van buitenaf. Het wordt gebruikt om informatie te dissemineren naar de werknemers, achter hun bureaus. Bijvoorbeeld: inductieprogramma's en leermodules. Just-in-case ( Just-in-case ) Het leren dat je doet omdat je de inhoud later misschien zal kunnen gebruiken. Just-in-time ( Just-in-time ) Eigenschap van het e-leren waardoor leerders de informatie zie ze nodig hebben kunnen vinden, precies op het moment wanneer ze die informatie nodig hebben. Kaders / Referentiekaders (Frameworks) Een referentiekader is een hergebruikbaar ontwerp dat verschijnt in de vorm van een reeks abstracte klassen en de manier waarop hun elementen samenwerken en gebruik maken van een objectgericht ontwerp. Het is een hergebruikbaar ontwerp voor een volledig softwaresysteem of een deel ervan. Een gebruikersinterfacekader zorgt enkel voor een ontwerp voor de gebruikersinterface van een systeem (Ralph Johnson). Kennisgerichte omgevingen (Knowledge-centred environments) Onderwijsomgevingen die zich concentreren op het soort informatie en activiteiten die studenten helpen bij het ontwikkelen van kennis over onderwerpen in een specifiek domein. Kennismanagement (Knowledge management) Het verzamelen, organiseren en opslaan van de kennis en ervaringen van individuele werknemers en van groepen binnen een organisatie en het ter beschikking stellen ervan voor de rest van de organisatie. De informatie wordt opgeslagen in een speciale database die kennisbasis wordt genoemd. (E-Learning Glossary, gecompileerd door Eva Kaplan-Leiserson) KMO's (SMEs) Kleine en middelgrote ondernemingen. Gewoonlijk gedefinieerd als bedrijven die minder dan 250 mensen tewerkstellen. 120 Van start gaan met OAO Kwaliteit (Quality) Kwaliteit wordt omschreven als de totaliteit van eigenschappen en kenmerken van een product of dienst die voldoen aan gedefinieerde of geïmpliceerde behoeften en verwachtingen (ISO 9000:2000). Kwaliteitsbewakingssysteem (Quality Assurance System) Een kwaliteitsbewakingssysteem bevat het beleid, de attitudes, de handelingen en de procedures die nodig zijn om te garanderen dat de kwaliteit wordt bewaard en verbeterd. Learning Content Management System (LCMS) (Learning Content Management System (LCMS)) Een webgebaseerd administratieprogramma dat instaat voor de creatie, het ontwerp, het aanbieden en het meten van de resultaten van opleidingen, cursussen en afzonderlijke leerobjecten. De softwaretoepassing stelt leraars en opleidingscoördinatoren in staat om zowel de administratieve als de inhoudelijke functies van de opleiding te beheren. Het is eveneens mogelijk certificatie te voorzien en te zorgen voor een opvolgsysteem voor individuele leerders die behoefte hebben aan specifieke kennis. Een LCMS combineert dus de mogelijkheden voor cursusmanagement van een LMS (learning management system) met de mogelijkheden voor inhoudsontwikkeling en opslagcapaciteit van een inhoudsbeheersysteem. Leercentrum (Learning Centres) Een vast aangeduide plaats in een kantoor of gebouw waar het leren plaatsvindt, door gebruik te maken van open en flexibele methodes om gelokaliseerd leren te voorzien en te ondersteunen voor de leerders, hetzij in een organisatie, een school of een lokale gemeenschap. Leerderautonomie (Learner autonomy) De mate waarin de leerder en niet de leraar de doelstellingen bepaalt, de leerervaringen selecteert en kiest wanneer de tijd rijp is voor een test. Leerdergerichte omgevingen (Learner-centred environments) Deze term verwijst naar een leeromgeving die zich in eerste instantie richt op de voorkennis en de overtuigingen, vaardigheden en attitudes die de leerders meebrengen naar de leeromgeving. Daarom leggen deze omgevingen de nadruk op de culturele geschiktheid en relevantie, door oog te hebben voor de culturen of subculturen van de leerders, hun manier van zijn en hun culturele eigenschappen. Leerdoel (Learning Objective) Een duidelijke en meetbare beschrijving van het leren, in termen van kennis, vaardigheden en prestaties, die van een leerder worden verwacht, en die moeten kunnen worden vastgesteld nadat het leren heeft plaatsgevonden om van een succes te kunnen spreken. Leereffect / Leerresultaten (Learning Outcomes) Dit zijn de resultaten die van de leerder worden verwacht op het moment dat de leerervaring ten einde loopt. Het gaat hier zowel om de verwerving van vaardigheden, inzicht, kennis en kwalificaties als om de ontwikkeling van attitudes, waarden en identiteiten die relevant zijn voor een leergemeenschap. Leerinhoud (Content) De inhoud van wat onderwezen wordt; het gaat hierbij zowel om het materiaal als om de vakken. Leerobject (Learning Object) Een hergebruikbaar, media-onafhankelijk blok informatie dat gebruikt wordt als een modulaire bouwsteen voor de inhoud van het e-leren. Leerobjecten zijn het effectiefst wanneer ze georganiseerd worden door middel van een classificatiesysteem voor metadata en opgeslagen worden in een data-archief zoals een LCMS. Ook bekend onder de naam Hergebruikbare leerobjecten. Glossarium 121

6 Leeromgeving (Learning environment) -Software die ontworpen werd als een alles-in-één oplossing die het online-leren voor een organisatie mogelijk maakt. Cursussen die in de leeromgeving gecreëerd werden, kunnen met dezelfde mogelijkheden van een onderwijsbeheersysteem (LMS) opgevolgd worden, maar de leeromgeving is misschien niet in staat om de cursussen die buiten het systeem werden gemaakt, op te volgen ("tracking"). In de meeste leeromgevingen is het ook mogelijk om extra cursussen te creëren. Leerplatform (Learning platform) Interne of externe sites die vaak georganiseerd zijn rond scherp afgebakende thema's. Leerplatforms bevatten technologieën (gaande van chat rooms tot groupware) die de gebruikers in staat stellen om informatie te versturen en te ontvangen. Leerportaal (Learning portal) Elke website die aan leerders of organisaties vaste toegang geeft tot leer- en opleidingsmiddelen die afkomstig zijn uit verschillende bronnen. De operatoren van leerportalen worden ook inhoudsverzamelaars, distributeurs of hosts genoemd. Leerresultaten Zie Leereffect Leerruimte (Learning space) Een denkbeeldige geografie waarin het leerbedrijf bloeit. Deze ruimte wordt in kaart gebracht door marktanalisten en geëxploiteerd door consulenten; we zouden dus kunnen stellen dat de businesswereld dit gebied recentelijk heeft ingelijfd. Leerstijl (Learning style) Een methode die iemand hanteert om kennis te vergaren. Iedereen leert op zijn eigen unieke manier. Een leerstijl is niet wat iemand leert maar hoe hij het leert, op basis van zijn eigen sterktes, zwaktes en persoonlijke voorkeuren. Leren (Learning) Een cumulatief proces waarbij individuen gradueel steeds meer en steeds complexere en abstractere entiteiten in zich opnemen (concepten, categorieën, en gedragspatronen of modellen). Leren in klasverband (Classroom Training) Elke vorm van opleiding, onderwijs of leren die face-to-face gebeurt tussen een student en een verstrekker. Leren met een mentor (Mentored Learning) Dit is een van de hoofdkenmerken van de algemene leerervaring waarbij de leerder met een mentor samenwerkt. Die mentor is meestal iemand die meer ervaring heeft dan de leerder en die het leren zal begeleiden door steun, aanmoediging en leiding te geven. Bij het leren met een mentor zal het de taak van de mentor zijn om leerders te coachen, hen de nodige voorzieningen en netwerken te geven, en hen te adviseren. Leren op de werkvloer (Vocational Education / Training / Learning) Het leren dat wordt aangevat met de bedoeling om te helpen bij het huidige of toekomstige werk. Alle programma's of opleidingen die systematisch worden georganiseerd om professionele vaardigheden en competenties te ontwikkelen die nodig zijn bij het uitvoeren van een bepaalde job. Leren op eigen tempo (Self-paced learning) Bij het "leren op eigen tempo" worden de inhoud, de leersequenties, het leertempo en mogelijks zelfs de media bepaald door de individuele leerder. 122 Van start gaan met OAO Levenscyclus (Life cycle) Een progressie via een reeks opeenvolgende ontwikkelingsstadia. Levenslang leren (Lifelong Learning) Deze term werd onlangs in een Groenboek van de Britse overheid gedefinieerd als 'de continue ontwikkeling van de vaardigheden, kennis en inzicht die noodzakelijk zijn om een job uit te voeren of om zich vervuld en voldaan te voelen'. Volgens dit concept van levenslang leren kunnen individuen en bedrijven leren waar ze willen, wanneer ze willen en met de methodes die voor hen het best geschikt zijn. LMS / Onderwijsbeheersysteem (Learning Management System (LMS)) Dit maakt het voor bedrijven mogelijk om de leerbehoeften en -verwezenlijkingen van werknemers, klanten en partners te plannen en op te volgen. Ze kunnen beleidsdoelstellingen linken aan werknemerjobs en -activiteiten, ze kunnen zorgen voor een catalogus van beschikbare (en relevante) cursussen, boeken en opleidingsevenementen, en ze kunnen inhoud aanleveren in formaten gebaseerd op een klascontext of andere leerformaten. Het onderwijsbeheersysteem of LMS registreert gebruikers, volgt cursussen op in een catalogus, en bewaart data van de leerders; het voorziet eveneens managementrapporten. Een onderwijsbeheersysteem of LMS wordt vooral gebruikt om cursussen van verschillende uitgevers en verstrekkers te bundelen. Meestal is het niet mogelijk met het systeem zelf cursussen te ontwikkelen; in plaats daarvan concentreert het zich op het beheer van cursussen die werden aangemaakt met behulp van een reeks anders bronnen. Logistiek (Logistics) De methodes of handelingen die gebruikt worden om goederen en diensten over te brengen, te verdelen en te behandelen op hun weg van de producent naar de consument. Marketingonderzoek (Marketing research) Het verzamelen en evalueren van gegevens over welke voorkeuren consumenten hebben voor bepaalde producten of diensten. Het onderzoeken van de markt, het verzamelen van informatie en gegevens die nuttig zijn voor de verdere omgang met een product. Er bestaan twee soorten marketingonderzoek: 1) primair onderzoek (veldonderzoek) - het verzamelen van gegevens die tot dan toe niet beschikbaar waren 2)secundair onderzoek (bureauonderzoek) - het verzamelen en organiseren van bestaande gegevens vanuit een nieuwe bedoeling Materiaaladaptatie (Materials Adaptation) Het aanpassen van bestaande leermaterialen met de bedoeling om tegemoet te komen aan de noden van een specifieke leerder of groep leerders. Materialen die geschikt zijn op nationaal niveau kunnen bijvoorbeeld aangepast of gewijzigd moeten worden om te beantwoorden aan de behoeften van de leerders op lokaal niveau. Metacognitieve kennis (Metacognitive knowledge) De kennis waarbij het gaat om strategische kennis, kennis van cognitieve taken en zelfkennis. Metadata (Metadata) Data over data, die de inhoud, kwaliteit, toestand en andere kenmerken ervan beschrijven. Informatie over inhoud waardoor die bewaard en terug beschikbaar gemaakt kan worden in een database. Metatags (Metatags) Een HTML tag waarmee men de inhoud van een website identificeert. Vaak vindt men in de metatags informatie over auteursrechten, trefwoorden voor zoekmachines en formaatsbeschrijvingen van de pagina. Glossarium 123

7 Mobiel leren (M-Learning) Mobiel leren is het leren via mobiele draadloze toestellen zoals palmtopcomputers en gsm s. Module (Module) Een cursus kan in verschillende modules worden opgedeeld. Een module kan gedefinieerd worden als een programma of als een curriculum. Motivatie (Motivation) Motivatie is een psychologische constructie die een innerlijke toestand of conditie beschrijft die dient om bepaalde gedragingen te activeren of te stimuleren en er richting aan te geven. De meeste psychologen gaan ervan uit dat er twee soorten motivatie bestaan: intrinsieke en extrinsieke. Intrinsieke motivatie heeft te maken met een activiteit die een individu omwille van zichzelf doet. Bij extrinsieke motivatie gaat het daarentegen eerder om goedkeuring van buitenaf, om beloningen of om aanmoedigingen. Multimedia (Multimedia) Leertechnologieën die de verschillende media - audio, video, animatie, tekst, grafische voorstellingen etc. - integreren in een pakket waar de gebruikers toegang toe hebben of dat ze kunnen controleren via een computer. Niet-geaccrediteerd leren (Non-accredited learning) Leren dat informeel is en niet direct leidt tot enige vorm van externe accreditatie, beloning of kwalificatie. Normen Zie Standaarden OAO (ODL) Open- en Afstandsleren. OAO combineert de eigenschappen van het open en flexibel leren met die van het afstandsleren. Onafhankelijk leermodel (Independent learning model) Een pedagogisch model dat gericht is op autonoom leren, m.a.w. leren dat gecontroleerd wordt door de leerder. Het is gebaseerd op de verwachting dat de studenten in staat zijn om zichzelf autonoom te leiden en om hun eigen doelen te definiëren met behulp van de taken die aanbevolen worden door de leraar. Onderwijsbeheersysteem Zie LMS Onderwijsontwerp / Educatief ontwerp (Instructional Design) Onderwijsontwerp is de systematische ontwikkeling van educatieve specificaties waarbij gebruik gemaakt wordt van pedagogische principes om de kwaliteit van het onderwijs te garanderen. Het is het hele proces van analyse van leerbehoeften en -doelen en de ontwikkeling van een drager om aan die behoeften tegemoet te komen. Het omvat ook het ontwikkelen van onderwijsmaterialen en -activiteiten en het uitproberen en evalueren van alle onderwijs- en leeractiviteiten. (Berger en Kam) Onderwijstechnologie (Instructional Technology) De theorie en praktijk van ontwerp, ontwikkeling, gebruik, management en evaluatie van processen en middelen voor het leren. Ongestructureerde cursus (Unstructured course) Een programma dat aanvankelijk niet helemaal gestructureerd is; de eigenschappen en behoeften van de studenten kunnen uiteindelijk wel tot wijzigingen leiden in de loop van de cursus. Dit is mogelijk door de interactie tussen student en leraar te vergroten en het wordt mogelijk gemaakt 124 Van start gaan met OAO door een benadering op basis van hergebruikbare leerobjecten, met andere woorden: door materiaal te ontwikkelen dat opgedeeld werd in kleine blokken, zodat wijzigingen en andere combinaties mogelijk worden tijdens het leerproces. Online leren (Online Learning) Het aanbieden van leren door genetwerkte computers, hetzij via internet of via een intranet van een bedrijf. Ontwikkelaar / aanmaker (Developer / Designer) De persoon die het OAO-materiaal ontwikkelt. Ontwikkeling van programma's (Authoring) Het proces waarbij ontwikkelaars mediacomponenten assembleren om op die manier programma's te maken. Ze maken daarbij gebruik van een computerprogramma: een auteurssysteem ( authoring system ). Open en flexibel leren (Open and Flexible Learning (OFL)) Wanneer aan leerders een keuzemogelijkheid wordt geboden wat betreft de plaats waar gestudeerd wordt, de manier waarop het leermateriaal aangeboden wordt, het studietempo, de ondersteuningsmechanismen en de instap- en uitstappunten in het leren. Deze vorm van leren kan eveneens kenmerken van afstandsleren vertonen. Opleiding Zie Bijscholing Opleiding onder leiding van een instructeur (Instructor Led Training) Opleiding die door een live instructeur wordt aangeboden, zoals in een klascontext of bij live lessen via een webgebaseerd conferentiesysteem. Gewoonlijk verwijst de term naar traditionele lessen in klasverband, waarbij een instructeur lesgeeft aan een klas studenten. De term wordt gebruikt als een synoniem voor "leren op de werkvloer" en "leren in klasverband" Op maat gemaakte leermaterialen (Bespoke Learning Materials) Materialen die ontworpen en uitgewerkt werden om tegemoet te komen aan de specifieke leerbehoeften en -resultaten van een organisatie. Op technologie gebaseerde opleiding (Technology Based Training (TBT)) Het leveren van inhoud via internet, LAN of WAN (intranet of extranet), satellietuitzendingen, audio- of videocassettes, interactieve tv of cd-rom. Onder deze noemer vallen zowel de computergebaseerde als de webgebaseerde opleidingen. Organisatiecultuur (Organisational culture) De algemene gewoonten en overtuigingen van een groep mensen die op een bepaald moment op een gestructureerde manier en voor een gemeenschappelijk doel samenwerken. Pedagogie (Pedagogy) De studie of praktijk van de methodes en activiteiten van het lesgeven of leren. Pedagogisch platform (Pedagogical platform) Een pedagogisch platform is een model dat de volgende beschouwingen in acht neemt: Pedagogie (hoe wordt er lesgegeven? - voor de doelgroep geschikte doelen en methodes) Technologie (welke media die geschikt zijn voor de doelgroep worden er gebruikt?) en de technische (welke apparatuur wordt het beste gebruikt voor de gekozen methodes en media?), Organisatie (middelen en planning, ontwikkeling, management en onderhoud van de OAO). Glossarium 125

8 Percentage leerders die de cursus afmaken of verderzetten (Retention Rates) De verhouding van leerders die ofwel hun cursus beëindigen, ofwel hun cursus voortzetten op een volgend niveau. Gewoonlijk worden ze enkel berekend voor leerprogramma's die minstens 12 weken duren. Permanente vorming (Continuing Education) Vorming die aangeboden wordt aan mensen vanaf 21 jaar die hun opleiding wensen voort te zetten en die nieuwe vaardigheden en kwalificaties willen opdoen, of verder willen bouwen op de reeds bestaande. Prestatie-indicatoren (Performance Indicators) Middelen om iemands kunnen te evalueren. Referentiekader Zie Kader Samenwerkend leren / collaboratief leren Zie Computerondersteund samenwerkend leren / collaboratief leren SCORM (SCORM (Sharable Content Object Reference Model)) Een reeks standaarden die, wanneer ze worden toegepast op een cursusinhoud, kleine, hergebruikbare leerobjecten produceren. SCORM is een initiatief van het Department of Defense's Advance Distributed Learning (ADL). Cursussen die voldoen aan de SCORM-normen kunnen vlot samengevoegd worden met andere, soortgelijke cursussen, waardoor het mogelijk wordt om een sterk modulaire databank van leermaterialen uit te bouwen. "Soft skills" (Soft skills) Vaardigheden die geen verband houden met IT, zoals leiderschap, onderhandelen, team building en luisteren. Standaarden / normen (Standards) Onderdelen van een leerdoelstelling die een beschrijving geven van de verwachtingen omtrent de mate waarin de leerder presteert, m.a.w. accuraatheid, tempo en kwaliteit. Sterkte-zwakte analyse (SWOT analysis) Een manier om je sterktes ( Strengths - de kracht en voordelen van de organisatie) en zwaktes ( Weaknesses - zwakke punten van de organisatie) te analyseren, en om te onderzoeken met welke kansen ( Opportunities - hoe kunnen we nieuwe kansen krijgen op de markt?) en bedreigingen ( Threats ) je organisatie te maken heeft. Het uitvoeren van een analyse op basis van het SWOTkader helpt je om je activiteiten te concentreren op dié gebieden waar je de grootste kansen hebt. Synchroon leren / Synchroon onderwijs (Synchronous Learning/Instruction) Een leeractiviteit die plaatsvindt op een welbepaald moment en onder leiding van een instructeur en waarbij alle deelnemers op hetzelfde moment ingelogd zijn en rechtstreeks met elkaar communiceren. In een dergelijke virtuele klascontext behoudt de instructeur de controle over zijn klas en kan hij beslissen om bepaalde deelnemers het woord te geven. In de meeste platforms kunnen zowel de studenten als de leraars gebruik maken van een soort schoolbord waarop ze het werkproces kunnen volgen en kennis met elkaar kunnen uitwisselen. De interactie kan eveneens gebeuren via audio- of videoconferenties, telefoneren via internet, of live uitzendingen in twee richtingen. (E-Learning Glossary, gecompileerd door Eva Kaplan-Leiserson) Zie Genetwerkt leren Synchroon onderwijs Zie Synchroon leren Tekstlagen (Text layers) Tekstlagen omvatten een basistekst met verticale links. De basistekst kan een definitie zijn, de tweede laag kan een ruimere verklaring zijn en de derde en vierde laag kunnen voorbeelden zijn. Tekstlagen geven de leerder de kans om meer informatie te vinden over een specifiek thema door door de lagen heen te linken. Terugverdieneffect (Return on investment - ROI) Het opleveren of opbrengen (van winst of voordeel) als compensatie voor arbeid, investeringen of uitgaven. Toegankelijkheid (Accessibility) Een eigenschap van technologie die het voor mensen met een handicap mogelijk maakt die technologie te gebruiken. Goed toegankelijke websites kunnen bijvoorbeeld bezocht worden door mensen met een visuele, auditieve, motorische, of cognitieve handicap. Goed toegankelijke ontwerpen zijn eveneens bruikbaar voor mensen met oudere of tragere software en hardware. Traditioneel leren (Traditional learning) Het traditionele leren kan aan de hand van de volgende kenmerken worden omschreven: Lineaire progressie, gaande van eenvoudig naar complex Een curriculum dat gebaseerd is op kennis Een leertraditie die gebaseerd is op just-in-case kennis Doelstellingen die gedefinieerd zijn in termen van kennisverwerving Tutor (Tutor) De persoon die bij het lesgeven gebruik maakt van OAO-materialen. Veranderingsmanagement (Change Management) Het proces waarbij veranderingen effectief beheerd worden op het niveau van de organisatie en op het persoonlijke niveau. Verificatie (Verification) Authenticatie of validatie, gewoonlijk in de vorm van accreditatie van een organisatie of van een deel van de activiteiten van een organisatie. Verstrekker (Facilitator) Een andere term die gebruikt wordt voor trainer, instructeur of leraar. Een verstrekker in het constructivistische leren is een leraar die de leerder adviseert en stimuleert en die een katalysator is voor het kritische denken van de leerder en voor de analyses en syntheses die hij tijdens het leerproces maakt. Videoconferentie (Video Conferencing) Een opstelling waarbij televisieschermen, camera's en microfoons aan elkaar gekoppeld worden op zo'n manier dat twee of meer mensen op verschillende plaatsen elkaar kunnen zien en horen en met elkaar kunnen spreken. Virtuele campus (Virtual Campus) Een deel van een universiteit, bijvoorbeeld een faculteit, waar onderwijsfaciliteiten worden aangeboden op om het even welke plaats en tijd, via internet. Virtuele leeromgeving (Virtual Learning Environment (VLE)) Een omgeving die gebruikt kan worden om een reeks leercontexten te ondersteunen, gaande van een conventioneel klassikaal onderwijs, tot off-line afstandsleren en on-line leren, via internet. 126 Van start gaan met OAO Glossarium 127

9 Virtuele universiteit (Virtual University) Een universiteit die al haar onderwijsfaciliteiten via internet aanbiedt. Overzicht Engelse Terminologie Volwassenenonderwijs (Adult Education) Onderwijs en leren waarbij de nadruk ligt op de principes van het volwassenenleren, ook bekend onder de naam andragogie. Webgebaseerde opleiding (Web based training (WBT)) Het aanbieden van onderwijsinhouden via een webbrowser op het openbare internet, een privé intranet of een extranet. Bij webgebaseerde opleidingen zijn er vaak links naar andere leermiddelen, zoals referenties, , prikborden en discussiegroepen. Bij webgebaseerde opleidingen kan ook een verstrekker betrokken zijn die richtlijnen omtrent de cursus kan geven, discussieforums kan beheren, lezingen kan geven, etc. Wanneer een webgebaseerde opleiding in combinatie met een verstrekker wordt aangeboden, biedt dat bepaalde voordelen van het leren met een instructeur, zonder dat de voordelen van het computergebaseerde leren daarom verloren gaan. (E-Learning Glossary, gecompileerd door Eva Kaplan-Leiserson) Werkgebaseerd leren / Werkgebaseerde opleiding (Work based learning/training WBT) Een opleiding die plaatsvindt terwijl een persoon tewerkgesteld is. Het is gewoonlijk gebaseerd op de behoeften van ieders persoonlijke carrière en de behoeften van de werkgever. Het leren kan formeel zijn (zie Geaccrediteerd leren) of informeel, zoals bijvoorbeeld een cursus van één dag, binnen het bedrijf, over PowerPoint. Werkgebaseerde opleiding Zie Werkgebaseerd leren Werkpakketten (Work packages) Een manier om de inhoud van een OAO-module te organiseren. Een werkpakket omvat: Specificaties, onder andere duidelijke instructies, zodat de leerders precies weten hoe ze moeten werken met het materiaal en de evaluatievorm. Dit houdt eveneens beschouwingen in over combinaties tussen theorie en praktijk, communicatie en feedback Eén of meerdere leerobjecten die materialen en taken bevatten waar de leerder mee zal werken Extra materiaal of referenties Werkproces (Working process) De dingen die leraren en leerders beslissen te doen tijdens het onderwijs, de achtergrond en de argumenten voor de verschillende keuzes. Het zijn zowel de algemene als de vakspecifieke beschouwingen op het didactische niveau. XML (XML (Extensible Markup Language)) De next-generation Webpage codeertaal die het voor siteontwerpers mogelijk maakt hun eigen markup commando's te programmeren, die kunnen worden gebruikt alsof het standaard HTML commando's zijn. Zelfevaluatie (Self-assessment) Een test of evaluatie van de leerder of de organisatie die door henzelf wordt uitgevoerd. Zelfkennis (Self-knowledge) Dit verwijst naar de kennis die iemand heeft van zijn of haar sterktes en zwaktes. Zendingsverklaring (Mission statement) Een korte, schriftelijke verklaring van de doelstellingen van een bedrijf, vzw, overheidsinstelling of openbare instelling. 128 Van start gaan met OAO Accessibility Accommodative process Adult Education Andragogy Assimilative process Asynchronous Learning Accreditation Accredited learning Audio Authoring Authoring System or Authoring Tool Bandwidth Broadband Benchmarking Blended Learning Basic Skills Bespoke Learning Materials CD-ROM Change Management Chat Classroom Training Collaborative learning or Computer Supported Collaborative Learning [CSCL] Community-centred environments Competencies Computer Based Learning/Training Computer Managed Instruction (CMI) Content Management Systems (CMS) Constructionism Constructionist learning Constructivism Continuing Education Content Crisis management Curriculum Delivery Method Developer/ Designer Digital Divide Distance Learning Distributed Learning Digital Versatile Disc E-book E-Learning (Electronic Learning) (Electronic Mail) E-Exclusion E-Inclusion E-Commerce Evaluation Face-to-face communication Facilitator Toegankelijkheid Accommodatieproces Volwassenenonderwijs Andragogie Assimilatieproces Asynchroon leren Accreditatie Geaccrediteerd leren Audio Ontwikkeling van programma's Auteurssysteem / -programma Bandbreedte Breedband Benchmarking Gemengd leren / Blended Learning Basisvaardigheden Op maat gemaakte leermaterialen Cd-rom Veranderingsmanagement Chat Leren in klasverband (Computerondersteund) samenwerkend leren / collaboratief leren Gemeenschapsgerichte leeromgevingen competenties Computergebaseerd onderwijs Computergestuurd onderwijs Inhoudsbeheersysteem Constructionisme Constructionistisch leren Constructivisme Permanente vorming Inhoud / Leerinhoud Crisismanagement Curriculum Drager Ontwikkelaar / Aanmaker Digitale kloof Afstandsleren Gedistribueerd leren DVD E-boek E-leren Digitale kloof Het dichten van de digitale kloof E-commerce Evaluatie Contactonderwijs Verstrekker Engelse terminologie 129

10 Flexible learning Flexibel leren Frameworks Referentiekader / Kader Firewall Firewall Feasibility Studies Haalbaarheidsstudie Generic Courseware Generisch lesmateriaal Goal Doel / Doelstelling HTML HTML Hypertext Hypertekst Independent learning model Onafhankelijk leermodel Informal learning Informeel leren Information and Communications Technology (ICT) ICT Informatie- en communicatietechnologie Information and Learning Technologies (ILT) Informatie- en leertechnologieën Instructional Design Onderwijsontwerp / Educatief ontwerp Instructional Technology Onderwijstechnologie Instructive programmes Educatieve programma's Instructivism Instructivisme Integrated Publishing Geïntegreerde publicaties Interactive Learning Interactief leren Interlocutor Gesprekspartner Internet Internet Internet based training Internetgebaseerde opleiding Intranet Intranet Just-in-case Just-in-case Just-in-time Just-in-time Key Skills Basisvaardigheden Knowledge-centred environments Kennisgerichte omgevingen Knowledge management Kennismanagement Learner autonomy Leerderautonomie Learning Leren Learning Centres Leercentrum Learner-centred environments Leerdergerichte omgevingen Learning Content Management System (LCMS) Learning Content Management System Learning environment Leeromgeving Learning Management System (LMS) LMS / Onderwijsbeheersysteem Learning Outcomes Leereffect / Leerresultaten Learning Object Leerobject Learning Objective Leerdoel / Leerdoelstelling Learning platform Leerplatform Learning portal Leerportaal Learning space Leerruimte Learning style Leerstijl Life cycle Levenscyclus Lifelong Learning Levenslang leren Logistics Logistiek M-Learning Mobiel leren Marketing research Marketingonderzoek Multimedia Multimedia Materials Adaptation Materiaaladaptatie Metacognitive knowledge Metacognitieve kennis Metadata Metadata Metatags Metatags Mentored Learning Leren met een mentor Mission statement Zendingsverklaring 130 Van start gaan met OAO Module Motivation Networked Learning Non-accredited learning ODL Open and Flexible Learning (OFL) Online Learning Off-the-Shelf Products Organisational culture Pedagogy Performance Indicators Pedagogical platform Quality Quality Assurance System Retention Rates Return on investment Reusabel Information Objects (RIOs) Reusable Learning Objects SCORM (Sharable Content Object Reference Model) Self-assessment Self-paced learning Self-knowledge Soft Skills Standards Structured course SWOT analysis Synchronous Learning / Instruction SMEs Target group Technology Based Training (TBT) Training Text layers Traditional learning Training Needs Analysis Tutor Unstructured course Vocational Education / Training / Learning Video Conferencing Virtual Campus Virtual Learning Environment (VLE) Virtual University Verification Web based training (WBT) Work based learning/training WBT Work packages Working process XML Module Motivatie Genetwerkt leren Niet-geaccrediteerd leren OAO Open en flexibel leren Online leren Generisch lesmateriaal Organisatiecultuur Pedagogie Prestatie-indicatoren Pedagogisch platform Kwaliteit Kwaliteitsbewakingssysteem Percentage leerders die de cursus afmaken of verderzetten Terugverdieneffect Hergebruikbare informatieobjecten Hergebruikbare leerobjecten SCORM Zelfevaluatie Leren op eigen tempo Zelfkennis Soft Skills Standaarden / Normen Gestructureerde cursus Sterkte - zwakte analyse Synchroon leren KMO's Doelgroep Op technologie gebaseerde opleiding Bijscholing / Opleiding Tekstlagen Traditioneel onderwijs Analyse van de opleidingsbehoeften Tutor Ongestructureerde cursus Leren op de werkvloer Videoconferentie Virtuele campus Virtuele leeromgeving Virtuele universiteit Verificatie Webgebaseerde opleiding Werkgebaseerd leren / Werkgebaseerde opleiding Werkpakketten Werkproces XML Engelse terminologie 131

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

e-leren in een KMO, kan dat?

e-leren in een KMO, kan dat? e-leren in een KMO, kan dat? Mathy Vanbuel ATiT mathy.vanvuel@atit.be Overzicht Kennismaking Wat is e-leren, Waar komt e-leren vandaan en waar gaan we naartoe? e-leren in de praktijk voorbeelden De 9 geboden

Nadere informatie

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 DEEL 1 E-LEARNING IN DE TIJD 1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 3. Heden... 10 3.1 Voor- en nadelen van e-learning...10 3.1.1 Voordelen van e-learning...10 3.1.2 Nadelen

Nadere informatie

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Blended Learning met Canvas De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Als opleider weet u als geen ander hoe belangrijk het is om kennis snel en succesvol over te dragen. Daarnaast wilt

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Vraagstelling/Probleemstelling Omschrijving: De opleiding via afstandsonderwijs is ontstaan vanuit een vraag op de arbeidsmarkt. Er was een tekort

Nadere informatie

Competenties en skills. Verbreding van de horizon of een doodlopende weg?

Competenties en skills. Verbreding van de horizon of een doodlopende weg? Competenties en skills Verbreding van de horizon of een doodlopende weg? Taxonomie van Benjamin Bloom (1956) Paradigmawisseling Onderwijs in een industriële samenleving Gericht op kennisoverdracht Leerkracht

Nadere informatie

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen Mareen van Londen van de Beek Opleidingskundige & e-learningadviseur www.kies-advies.nl Welkom Mareen van Londen Opleidingskundige & (e)learning adviseur Blended learning design Interne adviseur Externe

Nadere informatie

The Courseware Company BV Postbus 394 3500 AJ UTRECHT Tel: 030 2399 090 Fax: 030 2399 091 www.courseware.nl BTW: 80.63.88.407.B.

The Courseware Company BV Postbus 394 3500 AJ UTRECHT Tel: 030 2399 090 Fax: 030 2399 091 www.courseware.nl BTW: 80.63.88.407.B. Articulate Studio 13 PRO Algemeen Maak snel e-learningmodules, quizzen en andere interactieve content met een auteurstool waarmee je meteen aan de slag kunt! Onderdelen Studio PRO Articulate Studio PRO

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

Green Shipping. Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren?

Green Shipping. Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren? Green Shipping Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren? & Welkom! Introductie De automobielsector als benchmark Tools, functionaliteiten en voordelen: Virtual Classroom Training - VCT Video-based

Nadere informatie

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK?

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? Dit stappenplan neemt je mee langs vragen die relevant zijn als je online onderwijs wilt ontwikkelen: waarom wil je inzetten op online

Nadere informatie

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven

Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren. Katrien Struyven Disseminatie: artikels schrijven, presenteren en publiceren Katrien Struyven Ervaringen Wie heeft pogingen ondernomen of reeds een artikel geschreven? Hoe heb je dit ervaren? Wie heeft er reeds deelgenomen

Nadere informatie

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Verkenning rondom mogelijkheden, meerwaarde en aandachtspunten 27 januari 2011 NOT Academie Presentatie: Arnout Vree a.vree@avetica.nl www.avetica.nl

Nadere informatie

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Online learning is the single biggest change in education since the printing press John Chubb and Terry Moe Inhoud Online leren Voordelen en aandachtspunten

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

De checklist voor e-learning

De checklist voor e-learning De checklist voor e-learning voor een duurzame vorm van e-learning Dit project is gefinancierd met ondersteuning van het Leonardo da Vinci-programma 2012-2014 van de Europese Commissie en geeft alleen

Nadere informatie

Dag van de Trainer. Gaat online leren ten koste van verbinding?

Dag van de Trainer. Gaat online leren ten koste van verbinding? Dag van de Trainer Gaat online leren ten koste van verbinding? Marion Reijerink 10 jaar ABN AMRO Trainer sinds 2005 Online trainer sinds 2010 Opleidingen in VS Nu: directeur atsync Trainer van het jaar

Nadere informatie

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5 ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 2.1 ICT-VISIE...3 2.2 AMBITIE VAN DE RSG...3 3. DOELEN...4 3.1 LEREN OVER COMPUTER...4 3.2 WERKEN MET COMPUTER...4 3.3 LEREN DOOR MIDDEL VAN COMPUTER...4

Nadere informatie

De E-module Driehoek. Een nieuw model voor het maken van motiverende e-learning PRAXIS

De E-module Driehoek. Een nieuw model voor het maken van motiverende e-learning PRAXIS trends Tim Lansink Een nieuw model voor het maken van motiverende e-learning De E-module Driehoek De e-learning module is niet meer weg te denken uit het huidige aanbod van leeractiviteiten. Hoewel e-learning

Nadere informatie

Online samenwerken: discussie 1

Online samenwerken: discussie 1 Online samenwerken: discussie 1 in hoeverre zijn Hall s criteria door Nestor vervuld (of überhaupt van belang)? grote beschikbaarheid: geschikt voor verschillende soorten gebruikers scaleerbaarheid: toepasbaar

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") PROJECT & TEAM WORK. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen ) PROJECT & TEAM WORK. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") PROJECT & TEAM WORK Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com EMMA Pilots MOOCs Meerdere talen #EUMoocs Aggregator http://europeanmoocs.eu/

Nadere informatie

SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS

SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS ONLINE 2015-16 CURSUS SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS MAAK VAN JE PASSIE VOOR SPORT JE BEROEP HARVEY VAN STEIN Basketbalspeler BC Apollo Alumnus Sport Management Fundamentals Mijn doel is om mijn basketbal

Nadere informatie

Uw online leerplatform. Slimmer leren

Uw online leerplatform. Slimmer leren Uw online leerplatform Slimmer leren Leer slimmer Blijf vitaal bent een succesvolle organisatie. U past U zich aan nieuwe omstandigheden aan. U wilt dat uw medewerkers inspelen op die veranderingen. Daarom

Nadere informatie

FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS

FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS ONLINE 2015-16 CURSUS FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS MAAK VAN JE PASSIE VOOR VOETBAL JE BEROEP De cursus is een goede introductie in het voetbalmanagement, want het helpt je om verschillende situaties

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

Cursusontwikkeling / Centrale ELO

Cursusontwikkeling / Centrale ELO Cursusontwikkeling / Centrale ELO Leo Wagemans 7 september 2011 Overleg met Leeuwenborgh opleidingen Agenda Uitgangspunten van de OU Onderwijsontwerp en ontwikkeling ADDIE-cyclus Ontwikkelteam / Cursusteam

Nadere informatie

VNSG Collectieve inkoop - SAP Learning Hub. Webinar 26-05-2015 (Karin van den Brand & Marcel Lemans)

VNSG Collectieve inkoop - SAP Learning Hub. Webinar 26-05-2015 (Karin van den Brand & Marcel Lemans) VNSG Collectieve inkoop - SAP Learning Hub. Webinar 26-05-2015 (Karin van den Brand & Marcel Lemans) Public SAP LEARNING HUB VOOR EUR 800,- p.p. 1 Helpt bij SAP opleidings,- en studie uitdagingen Waarom

Nadere informatie

Klik om de stijl te bewerken. Op zoek naar het meest fantastische leren voor iedereen, altijd en overal. De rol van volwassenenonderwijs

Klik om de stijl te bewerken. Op zoek naar het meest fantastische leren voor iedereen, altijd en overal. De rol van volwassenenonderwijs Klik Klik om om de de stijl stijl te te bewerken bewerken Klik om de stijl te bewerken Op zoek naar het meest fantastische leren voor iedereen, altijd en overal De rol van volwassenenonderwijs Research

Nadere informatie

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Elektronische leeromgeving en didactiek Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Programma Wat is een ELO? Voorbeelden Didactiek en ELO Voorbeelden leeractiviteiten in een ELO Functionaliteiten

Nadere informatie

Powerapp! Achmea past kracht integratie werken en leren toe

Powerapp! Achmea past kracht integratie werken en leren toe Powerapp! Achmea past kracht integratie werken en leren toe Ser van Nuland Programmamanager Learning & Development 1 Learning goes social 90 seconds pitch: De kracht van social media is evident voor de

Nadere informatie

Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING

Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING INHOUD Voor wie? Waar staan wij voor? Opleidingsstructuur en diploma Inhoud van de modules Studiepunten Studieduur en modeltraject Flexibiliteit Waar en wanneer

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

Structuur. E-learning en samenwerkend leren. Wat weten we over samenwerkend leren

Structuur. E-learning en samenwerkend leren. Wat weten we over samenwerkend leren Samenwerkend leren in virtuele leeromgevingen. Wat vertelt onderzoek ons over functies, effecten en condities? M. Valcke, T. Schellens & B. De Wever Collaborative learning is in the air Everyone wants

Nadere informatie

VOICE OF THE CUSTOMER

VOICE OF THE CUSTOMER 4/20/ E-BOOK VOICE OF THE CUSTOMER Gratis e-book leansixsigmatools.nl Introductie Bij Six Sigma staat het denken vanuit de behoeften van de klant centraal. Juist de vertaling van de stem(men) van de klant(en)

Nadere informatie

Efficiënt presenteren Nederlands Vlot presenteren Frans Vlot presenteren Engels

Efficiënt presenteren Nederlands Vlot presenteren Frans Vlot presenteren Engels Efficiënt presenteren Nederlands Vlot presenteren Frans Vlot presenteren Engels Een voordracht geven, een toespraak houden voor collega s, een kritisch publiek overtuigen of een lezing verzorgen voor vakgenoten,

Nadere informatie

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau 2011 2014 Projectnummer 517575-LLP-1-2011-1-CH- ERASMUS-EMCR OVEREENKOMST NR. 2011-3648 / 001-001 Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding economie

Specifieke lerarenopleiding economie Specifieke lerarenopleiding economie Leuven Brussel Antwerpen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject

Nadere informatie

Zakelijke taalopleidingen voor professionals

Zakelijke taalopleidingen voor professionals 8 STE EDITIE Zakelijke taalopleidingen voor professionals DUITS / ENGELS / FRANS KORTRIJK OF LEUVEN OKTOBER 2010 - FEBRUARI 2011 CONCEPT We hanteren een uniek en innovatief opleidingsconcept gebaseerd

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

e-leren voor vakmensen en beroepsleerlingen

e-leren voor vakmensen en beroepsleerlingen mits mechatronica modulair interactief training systeem e-leren voor vakmensen en beroepsleerlingen Dit project werd gefinancierd met de steun van de Europese Commissie Een praktische leidraad voor opleiders

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") Evaluatie. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen ) Evaluatie. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") Evaluatie Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie. De

Nadere informatie

Natural Europe - Natuurlijk Europa

Natural Europe - Natuurlijk Europa Natural Europe - Natuurlijk Europa General Information Summary Natuurlijk Europa zet een aantal softwaretools in die het mogelijk maken voor leerkrachten om innovatieve online trajecten te ontwerpen via

Nadere informatie

E-learning. MOOCs. Een blended verhaal, de hype voorbij.

E-learning. MOOCs. Een blended verhaal, de hype voorbij. E-learning. MOOCs. Een blended verhaal, de hype voorbij. Cindy De Smet Onderzoeker en Lector @hogent PhD-student @ugent @drsmetty (Twitter) Alsook op Pure, Slideshare, Academia.edu, Google Scholar, ResearchGate,

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") E-LEARNING. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen ) E-LEARNING. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") E-LEARNING Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie. De

Nadere informatie

Valkuilen, middelen en begeleiding van docenten Klaas Bellinga

Valkuilen, middelen en begeleiding van docenten Klaas Bellinga Docent is keyin blended learning Valkuilen, middelen en begeleiding van docenten Klaas Bellinga Blended learning Blended learning omvat een mix van e-learning en andere vormen van onderwijs, Daarbij gaat

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2009-2010 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

(Gedeeltelijk) afstandsonderwijs in SLO.

(Gedeeltelijk) afstandsonderwijs in SLO. (Gedeeltelijk) afstandsonderwijs in SLO. 05 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak p e d stage Uitdaging Doel Aanpak/oplossing

Nadere informatie

CAK maakt online leerportal compleet met Springest

CAK maakt online leerportal compleet met Springest CAK maakt online leerportal compleet met Springest Het CAK richtte in 2013 een online portal op voor leren in haar organisatie. Meer zelfregie op het gebied van opleiding & ontwikkeling was het uitgangspunt.

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Portfolio Innovation Manager & Reisleider in de Digitale Wereld. Copyright 2015 ITpreneurs. All rights reserved.

Portfolio Innovation Manager & Reisleider in de Digitale Wereld. Copyright 2015 ITpreneurs. All rights reserved. Portfolio Innovation Manager & Reisleider in de Digitale Wereld Usability in Courseware Development Ellen Schuurink Gastcollege Usability Engineering Agenda Leren en usability Usability van cursusmateriaal

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

TALENT KAMPIOENEN. www.epathways.eu. e-pathways CPD Handboek. Handboek nr. in serie

TALENT KAMPIOENEN. www.epathways.eu. e-pathways CPD Handboek. Handboek nr. in serie TALENT KAMPIOENEN e-pathways CPD Handboek Handboek nr. 15 in serie www.epathways.eu Wat zijn talentkampioenen? De pool met getalenteerd personeel is waarschijnlijk de grootste hulpbron die elke organisatie

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Blended Learning & Crossmedia Probleemomgeving De Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ) van de Hogeschool Utrecht (HU) profileert zich als een instituut waar

Nadere informatie

Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30-

Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30- Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30- Inleiding: De opleiding in en intergenerationele samenwerking is bedoeld voor

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Via secretariaat en/of website. Bij aanvang van dit opleidingsonderdeel dient de cursist over de volgende competenties te beschikken:

ECTS- FICHE. Via secretariaat en/of website. Bij aanvang van dit opleidingsonderdeel dient de cursist over de volgende competenties te beschikken: HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Visies op Begeleiden Code: Visies op begeleiden Academiejaar: 2015-2016 Studietijd: 60 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal: Nederlands

Nadere informatie

Gebruikersovereenkomst

Gebruikersovereenkomst Gebruikersovereenkomst Het Olympus e-learning platform (https://elearning.olympus-europa.com) is een webgebaseerde leeromgeving die speciaal bedoeld is om in training te voorzien gerelateerd aan Olympus

Nadere informatie

Ad van Hest. Titel project Leerarrangementen samenstellen met Wimba Create

Ad van Hest. Titel project Leerarrangementen samenstellen met Wimba Create 1 1. GEGEVENS AANVRAGER Onderwijsinstelling Naam Postadres Postbus 61 Bezoekadres Sterrenlaan Postcode/plaats Website schoolorganisatie Postbankrekeningnummer Bankrekeningnummer BRIN-nummer Volledige naam

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR

SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR Eenheid 0: Inleiding Leermodule ontwikkeld in het kader van het project KEYROMA: Ontwikkelen van sleutelcompetenties en sociale vaardigheden

Nadere informatie

De stille revolutie van technologie

De stille revolutie van technologie De stille revolutie van technologie Jeroen Krouwels Leren in de zorgsector van de 21e eeuw WAT WILLEN WE IN ONZE INSTELLING? Doelstelling leren en ontwikkelen binnen XXXXX als Leerhuis: Van functie- en

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Virtuele Mobiliteit. Droom of realiteit? Katrin Bijnens (EuroPACE ivzw/ K.U.Leuven - AVNet)

Virtuele Mobiliteit. Droom of realiteit? Katrin Bijnens (EuroPACE ivzw/ K.U.Leuven - AVNet) Virtuele Mobiliteit Droom of realiteit? Katrin Bijnens (EuroPACE ivzw/ K.U.Leuven - AVNet) EuroPACE Europees netwerk van onderwijs-instellingen Missie: bevordering genetwerkt e-leren Interesses: Onderwijs-innovatie

Nadere informatie

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER Dit project werd gefinancierd en ondersteund door de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening weer van de auteur en de Commissie kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol A cluster randomised controlled trial evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Namens de EU-EBM EBM Unity Sjors Coppus Ben Willem Mol Vaardigheidstest

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? De plaats van e-learning dr. Wiebe de Vries Aanpak Waarom Onderwijsmethode Educatie items Evidence based Nadelen Treatment recommendation. Instruction

Nadere informatie

E-Learning productie. Hulp on the moment of need

E-Learning productie. Hulp on the moment of need E-Learning productie Software Creëren IT gebruikersdocumentatie Hulp on the moment of need Corporate Learning Talent Management Over tts tts knowledge matters. tts zorgt voor kennisoverdracht en de ontwikkeling

Nadere informatie

Dia 2 Faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen. Groepswerk. Dia 4 Faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen. Dia 3.

Dia 2 Faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen. Groepswerk. Dia 4 Faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen. Dia 3. Het leerpad Minerva Elise studiedag e-leren Het leerpad in Minerva (Dokeos) Presentatie 14 september 2006 1. Voorgeschiedenis 2. Herontwerp van de cursus 3. Elektronische versie van cursus in leerpad 4.

Nadere informatie

SOL. SOL self-organised learning

SOL. SOL self-organised learning SOL self-organised learning SOL is een didactisch concept waarin verschillende moderne methoden op een nieuwe manier gebruikt worden. Essentieel is dat SOL het leren combineert met doceren met als achterliggende

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2007-2008 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Vragenlijst vergelijking teleleerplatformen (de meeste vragen zijn met ja/ nee te beantwoorden) Productnaam:

Vragenlijst vergelijking teleleerplatformen (de meeste vragen zijn met ja/ nee te beantwoorden) Productnaam: Vragenlijst vergelijking teleleerplatformen (de meeste vragen zijn met / nee te beantwoorden) Productnaam: Versie: Algemeen Studywiser Het teleleerplatform kan het leerstof/ toetsdeel, het communicatiedeel

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Evi Geeroms en David Evenepoel Koninklijk Atheneum Etterbeek Wie zijn wij? Leerkrachten Koninklijk Atheneum Etterbeek (Brussel) Nederlandstalige

Nadere informatie

Gedifferentieerde leertrajecten

Gedifferentieerde leertrajecten Studiedag: Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie VERSLAG WORKSHOP PCA / 4 februari 2015 Gedifferentieerde leertrajecten Dit verslag is een beknopte weergave van de gevoerde

Nadere informatie

TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis

TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis Deelnemen? Opdracht Voorbeeld : combineer de eerste kolom met de tweede. : 1 = B of 2 = LL (dit zijn niet

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2 Hoe starten met OAO?

HOOFDSTUK 2 Hoe starten met OAO? 2. EEN STAP VERDER DAN DE INLEIDING Om evidente redenen kan dit inleidende hoofdstuk niet meer doen dan het thema inleiden. In de volgende hoofdstukken gaan we dieper in op veel van de concepten die hier

Nadere informatie

TENCompetence: infrastructuur

TENCompetence: infrastructuur TENCompetence: infrastructuur voor de competentieontwikkeling van individu, team en organisatie in Europa. Presentatie Dr. Marlies Bitter-Rijpkema, Open Universiteit Nederland. Horeca Branche Instituut,

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Cliënten leren zelfstandig wonen met (computer)programma Mpower. Kennisplein 18 november 2013

Cliënten leren zelfstandig wonen met (computer)programma Mpower. Kennisplein 18 november 2013 Cliënten leren zelfstandig wonen met (computer)programma Mpower Kennisplein 18 november 2013 Ad & Ellen presenteren... 1. Wat is Mpower? 2. Waarom Mpower? 3. De Pilot 4. De toekomst van Mpower 5. De succesfactor

Nadere informatie

Memo DARE,CMS en LCMS

Memo DARE,CMS en LCMS DARE in relatie tot CMS en LCMS 1 Inleiding Tijdens de bestuursvergadering van E-merge op 29.11.2002 heeft het bestuur gevraagd om een korte studie naar de relatie tussen het initiatief Digitaal Platform

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) In deze module leer je projecten op te stellen en te programmeren in de VB.NET-omgeving.

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) In deze module leer je projecten op te stellen en te programmeren in de VB.NET-omgeving. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A5 Programmeren 1 (9 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module leer je projecten

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

De voordelen van Drupal

De voordelen van Drupal Drupal is een open source Content Management System (CMS). Daarnaast kun je Drupal zien als een framework, dit betekent dat je modules (oftewel mini-applicaties) kunt implementeren in je installatie van

Nadere informatie

Leerpaden in Toledo.

Leerpaden in Toledo. Leerpaden in Toledo. 16 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak p e d stage Uitdaging Het is belangrijk dat studenten

Nadere informatie

KNOWLEDGE MANAGEMENT (KM) PERFORMANCE SUPPORT (PS) DE TOOL VOORBIJ

KNOWLEDGE MANAGEMENT (KM) PERFORMANCE SUPPORT (PS) DE TOOL VOORBIJ KNOWLEDGE MANAGEMENT (KM) PERFORMANCE SUPPORT (PS) DE TOOL VOORBIJ Agenda Knowledge Management De tool voorbij Context Inleiding Knowledge Management (KM) Performance Support (PS) + Demo KM/PS projectvoering

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Door Pieter Swager, Lectoraat elearning, mei 2006

Door Pieter Swager, Lectoraat elearning, mei 2006 Interview met etutor Jaap Jansen, Docent en coördinator van internationale Master Visual Knowledge Building (VKB) van de School of Communication & Media Rotterdam (Hogeschool INHOLLAND) Door Pieter Swager,

Nadere informatie

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Deze brochure geeft een overzicht van de cursussen op het gebied van informatievaardigheid die worden aangeboden

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie