tijksdienst voor de ijssdmeerpoiden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "tijksdienst voor de ijssdmeerpoiden"

Transcriptie

1 ministerie van verkeer en waterstaat tijksdienst voor de ijssdmeerpoiden 1 C'c'..! werkdocument B!Bil'JTnf.En IP~JKSDI;'..-.;SI' VOOR oe De leer- en textielcollectie van het Museum voor Scheepsarcheologie te Ketelhaven: opberging, documentatie en restauratie (stageverslag) door P.J. van der Burg maart Abw I postbus AP lelystad smedinghuis zuiderwagenplein 2 tel. (03200) telex 40115

2 INHOUD 1. INLEIDING 2. DE LEER- EN TEXTIELCOLLECTIE EN HET BEHEER 3. EISEN AAN DE OPSLAG VAN LEER EN TEXTIEL 4. SITUATIE VOOR DE AANVANG VAN DE STAGE 5. SITUATIE NA DE STAGE EN WENSEN VOOR DE TOEKOMST 6. TIJDENS DE STAGE VERRICHTE PROEVEN; DOEL EN RESULTATEN 7. TIJDENS DE STAGE VERRICHTE CONSERVERENDE HANDELINGEN EN RESTAURATIES 8. AANBEVELINGEN 9. GERAADPLEEGDE LITERATUUR

3 1. INLEIDING De hier beschreven stage is gelopen in opdracht van de Opleiding Restauratoren. Hij is geplaatst in het kader van het vierde studiejaar en de lessen leer- en tectielrestauratie. De stage heeft plaatsgevonden bij de sectie Onderzoek, Collectie en Beheer vande afdeling Scheepsarcheologie van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders in het Museum voor Scheepsarcheologie te Ketelhaven. Het museum toont de resultaten van opgravingen van scheepswrakken in de IJsselmeerpolders en daarbuiten. De opgravingen worden door medewerkers van de afdeling Scheepsarcheologie verricht. Hierdoor ontstaat de unieke situatie dat dit museum zijn eigen collectie "uit de grond haalt", restaureert, conserveert en opslaat. Omdat alle objecten van een vindplaats uit herzelfde schip komen, heeft men die consequent als eenheid gerestaureerd en door gebrek aan ruimte bij elkaar opgeslagen. Administratief gezien is dit een logische gang van zaken. Helaas veroorzaakt het conserveringstechnisch enige problemen, die we1 onderkend zijn m ar waaraan door het ontbreken van mogelijkheden en tijd tot nu toe weinig of geen aandacht kon worden besteed. Metalen, houten en stenen voorwerpen lijden minder onder een gemengde opslag in groentekisten dan bij voorbeeld textilia en leer. Aan de problematische organische materialen werd vroeger in de archeologie veel minder aandacht besteed. Ondanks deze aanvankelijk algemene nonchalance is echter zowel van leer als van textiel een zeer noemenswaardige collectie bijeen "gespit". Tot voor enige jaren is zeer weinig gedaan aan het beschrijven en conserveren van de (toen ook aanzienlijk minder)opgegraven textilia en lederwaren. Dit verslag beschrijft de stageperiode van 1 maart 1983 tot 31 maart 1983 en van 28 augustus 1983 tot 27 januari In deze periode is het leer en textiel uit de in de polders opgegraven schepen opgeborgen en het textiel is sumier beschreven. Tevens zijn enige voorwerpen van textiel en leer geconserveerd. De werktijden bij het museum zijn van 8.00 tot uur. Elke vrijdag vindt een werkbespreking plaats met de medewerkers; deze besprekingen zijn door de stagiair bijgewoond. Voor de begeleiding tijdens de stage ben ik dank verschuldigd aan de heer K. Vlierman, beheerder van de collectie, en aan mej. A. Kipp en de heer G. Taconis

4 2. DE LEER- EN TEXTIELCOLLECTIE HET BEHEER De leercollectie bevat ruim 750 genummerde vondsten. Hiernaast zijn er nog 10-tallen voorwerpen van verschillende aard die niet meer of nooit zijn genummerd. In de collectie bevinden zich voldoende reconstrueerbare vondsten om een redelijk compleet overzicht te geven van bij voorbeeld de ontwikkeling van schoeisel in de periode Ook zijn er verschillende dolk- en messcheden enenkele bijbelbanden uit verschillende eeuwen. De textielcollectie bevat ruim 250 vondstnummers. Een vondstnummer kan staan voor; - een dekzeil - een compleet kledingstuk in onderdelen - een stukje touw - pakket gebundelde lapjes behorende bij scheepsuitrusting dan we1 lading - complete trossen - visnetten - een stukje weefsel of breisel van 4 cm2. Alle weefsels, vilten en breisels zijn van wol of zijde. De plantaardige vezels en kleurstoffen zijn door de bodemzuren opgelost. De collecties zijn opgeslagen, gezamenlijk met de nadere onderdelen van een scheepsinventaris in plastic zakken of glazen potten in groenten-- kisten. Het.gehee1 staat in een ruimte waar de temperatuur per dag 10 tot 15 graden varieert en waar de vochtigheid een dagelijkse verandering van 15 tot 20% ondergaat. 's Zomers is de vochtigheid f 80% terwijl dit in de winter daalt tot om en nabij de 30%. Dit zijn duidelijk niet de meest ideale omstandigheden om een dergelijke collectie in op te slaan.

5 3. ETSEN AAN DE OPSLAG VAN TEXTIEL EN LEER Voor de beschrijving van eisen gesteld aan leer- en textielopslag volgen hier enige citaten uit een document van de "textielcomissie": "vuistregels voor het behoud van textiel": - het ideale klimaatis %.R.V. en C, - een te hoge R.V. bevordert schimelgroei. - een te lage R.V. makt het materiaal bros, - een sterk wisselende R.V. kan spanningen veroorzaken, - grote wisselingen in temperatuur kunnen condensatie op het object veroorzaken (pag. 2),. - houdthet lichtniveau zo laag rn~gel~jk, - door het licht kan textiel verkleuren en vergaan (pag. 4 ), - dierlijke vezels (wol, bont, veren, zijde en leer) zijn gevoelig voor insecten (pag. 6), - kasten Voordelen Nadelen massief hout. werkt bufferend. kan looizuur afschei- hout, gedeeltelijk meubelplaat metaal t.a.v. R.V. en temperatuur den dat nadelig op textiel werkt. kan hars afscheiden. laden en deuren kunnen trekken, dus kieren slechte buffer. kan schadelijke gassen af s taan. geeft geen scha-. slechte buffereigen- delijke gassen af schappen. goed schoon te. condensatie kan ontstaan houden bij temperatuurwisselingen. kan roesten, indien onvoldoende gelakt kunststof. korrodeert niet,. slechte buffer, kan gemakkelij k soms schadelijke gassen schoon te houden afstaan - dozen: opbergdozen laten rnaken van zuurvrij karton (pag. 8), - leg vlak leer en textiel zoveel mogelijk neer, rol groot format stoffen over rollen zuurvrij karton met een flinke diameter, of hang deze over brede steunen (pag. 9), - berg leer en textiel nooit weg in afgesloten plastic zakken (kans op vochtplekken en schimmel) (pag. 9). Uiteraard moet materiaal met een driedimensionale vorm, (schoeisel, schedes, mutsen en hoeden) ook driedimensionaal gesteund worden opgeborgen.

6 4. SITUATIE VOOR DE AANVANG VAN DE STAGE Aangezien de wijze van opslag hiervoor reeds is.beschreven behoeft hier slechts de conditie waarin de voorwerpen verkeren omschreven te worden. Erg veel verschilin conditie van de verschillende vondstnummers was er niet. Over het algemeen gold het volgende: - zeer droog (vooral textiel); - vaak vuil; - zwaar gekreukeld dan we1 gevouwen (vnl. textiel) ; - zeer bros (behalve het goede met polyethyleenglycol (PEG) behandelde leer) ; - veel roe~taantastin~; - vaak zeer gevoelig voor beweging en aanraking. Van de bewaarde stukken touw waren a1 grote stukken tot stof vergaan. Er waren reeds enige delen textiel gebruikt voor proefnemingen (in de 70er jaren); op de resultaten daarvan wordt later ingegaan. Het leer kan in twee groepen worden verdeeld. - Het leer dat voor het invoeren van de PEG behandeling is opgegraven, werd na spoeling gewoon aan de lucht te drogen gelegd. Dit leer is allemaal vervormd, hard en hoornachtig geworden. Sinds 1969 is in Ketelhaven de volgende behandeling toegepast (Vlierman, 1980) : "In een bad met een 50% oplossing PEG 600 worden de voorwerpen gedurende ten minste 36 uur ondergedompeld. Hierna worden ze onder de kraan afgespoeld (om overtollige PEG-resten te verwijderen) en aan de lucht gedroogd". De tot nu toe geboekte resultaten met dit eenvoudige systeem zijn goed. Het leer blijft soepel en vervormt niet. We1 moet de oplossing bij intensief opvolgend gebruik regelmatig worden gecontroleerd, omdat door steeds inbrengen van nieuwe natte stukken leer de verhouding water/peg snel verandert. De voordelen van impregneren met PEG 600 zijn: - de stukken leer kunnen droog worden opgeborgen; - de documentatie, zoals nummeren en tekenen, levert weinig of geen problemen op; - de toestand van het leer is na bewaring gedurende ongeveer 10 jaar onder niet altijd optimale condities nog vrijwel onveranderd; - de hygroscopische werking van leer gevuld met PEG bevordert kennelijk de blijvende flexibiliteit; - de gevolgde conserveringsmethode' is omkeerbaar door de PEG in water op te lossen; daarna is conservering in een ander middel mogelijk".

7 5. SITUATIE NA DE STAGE EN WENSEN VOOR DE TOEKOMST A1 voor de stage waren er voor opslag van leer en textiel bestemde houten ladenkasten. A1 deze kasten zijn om afscheiding van looizuur tegen te gaan van binnen bekleed met zuurvrij karton. Tevens zijn de kasten muisvrij gemaakt. Alle voorwerpen zijn uit de plastic zakken en potten gehaald en in vloeipapier per schip opgeborgen in de zuurvrij gemaakte laden. Drie dimensionale vormen als hoeden en schoenen zijn ruimtelijk gesteund. Kleinere stukken zijn zo goed en kwaad als het ging vlak opgeborgen, op een enkele na zijn ze niet echt "gevlakt"; brosse stukken zoals stukken gedroogd touw zijn per stuk in open plastic kistjes stootvrij opgeborgen. De afmetingen van de laden (50x60 cm) hebben problemen opgeleverd voor de wat grotere stukken, voornamelijk textiel uit schepen uit de vorige eeuw. Deze stukken moesten helaas we1 gevouwen worden opgeborgen. Voor drie grote stukken middeleeuws textiel was er gelukkig we1 een grotere ruimte beschikhaar waardoor deze weliswaar apart van de rest van de textielcollectie, vlak konden worden opgeslagen. Er zijn nog verschillende stukken groter textiel als zakdoeken en restanten van gemengde weefsels die verfrommeld een plaatsje in de laden hebben gekregen. Deze stukken moeten nodig worden gevlakt waarna ze een grotere opslagruimte behoeven. Behalve in laden kunnen de grotere stukken natuurlijk ook opgerold worden opgeslagen. Hiervoor zullen dan rollen met een voldoende diameter moeten worden bekleed en er moet een constructie worden gemaakt waar deze rollen kunnen hangen. Van het schip F3 zijn er a1 enkele stukken textiel gevlakt en opgerold opgeborgen, hoewel met slechts een tijdelijk karakter kan dit we1 een indicatie geven van hoe het zou kunnen. Verder zal de gehele textielcollectie zo spoedig mogelijk opnieuw moeten worden gewassen om de in overvloed aanwezige verontreinigingen zoveel mogelijk te verwijderen en de kansen op behoud van de textilia zodoende te vergroten. Voor goed en functioneel wassen is het echter noodzakelijk om over een spoelbak van voldoende afmetingen en een handdouche met regelbare waterdruk te beschikken. Ook zullen de ruimschoots aanwezige roestaandoeningen aan zowel textiel als leer zo snel mogelijk teniet moeten worden gedaan. Roest is zo ongeveer de meest funeste aantasting die mogelijk is. Er zullen voor deze collecties zo spoedig mogelijk klimatologisch beheerste ruimten moeten worden gevonden. Vooral het textiel verkeerd in een nogal zorgwekkende en vooral uitgedroogde staat. Deze uitdroging kan eigenlijk alleen maar met voldoende geconcentreerde Relatieve Vochtinheid worden bestreden. Het aanwezige niet geimpregneerde touw verkeert over het algemeen in zeer slechte staat. Wil dit bewaard blijven dan zal men toch tot een vorm van impregneren over moeten gaan, het meest voor de hand ligt dan een impregnatie met PEG 4000.

8 Dan zijn er nog verschillende geheel complete kledingstukken, deze zullen moeten worden gereconstrueerd om verdere beschadigingen en vermissingen te voorkomen. In geval van expositie van de zeker aanwezige waardevolle voorwerpen zullen deze eerst moeten worden gerestaureerd. Geexposeerde objecten zullen regelrnatig rnoeten worden gecontroleerd.

9 6. TIJDENS DE STAGE VERRICHTE PROWEN: DOEL EN RESULTATEN In verband met de heersende droogte en de eventuele impregnatie van textiel, zijn er een aantal proefjes gedaan met stukjes touw, vilt en zeildoek. De proefjes zijn uiteraard van te korte duur geweest om met zekere resultaten te gaan schermen, maar geven we1 enige mogelijkheden. aan. Zo is geprobeerd te impregneren met lanoline. Lanoline lost echter alleen maar op in wasbenzine, en deze wasbenzine dringt niet door in droge textiel. Ook niet in met water of in met alcohol doordrenkte textiel. De lanoline komt dus niet in aanraking met de vezels. Resultaat: nihil. Proef met impregneren met lijnolie leidde tot de volgende resultaten: - vilt droogt niet en blijft dus vet - touw wordt na twee weken hanteerbaar, maar blijft vettig en breekbaar - zeil wordt droog en blijft breekbaar. Een proef met Polyethyleenglycol % in water leidde tot het volgende: - eerst het textiel in warm water gedrenkt met 50% alcohol om het doordringend vermogen te vergroten; - vilt blijft soepel, maar droogt slecht; -touw blijft redelijk soepel, is nog we1 breekbaar, maar beduidend minder dan vbbr de behandeling; - zeil geeft dezelfde resultaten als touw, kwetsbaar, dan en dubbelgevouwen textiel is na PEG behandeling met behulp van een warme f6hn te scheiden. PEG % in alcohol: - viltwordt hard, maar is met warmte weer te bewerken; - touw dito; - zeil dito. Daar PEG een uitspoelbaar materiaal is, is impregnering hiermee volgens de huidige resultaten beslist een haalbare zaak. Uiteraard is gewone gecontroleerde verhoging van de R.V. te prefereren. De tijdens de stage uit dichte plasticzakken te voorschijn gehaalde stukken textiel die in het begin van de 70er jaren met PEG 50% zijn geimpregneerd zagen er als volgt uit: touw - hard, 'wol - vettig, hoe het reageert op de buitenlucht zal nog moeten worden afgewacht, zijde - droger dan de wol, maar ook hier zal de invloed van de buitenlucht afgewacht moeten worden. We1 waren de stukken zeer goed bewaard en te hanteren. Op het gebied van leer zijn er ook enkele proefjes gedaan. Zo is de methode die door het Britisch Museum gebruikt wordt om nat leer te conserveren uitgeprobeerd. Uit de vele gebruikte methoden is juist deze gekozen omdat deze het meest aannemelijk en praktisch klonk, en omdat deze methode niet een overvloed van tijd en vaste voorzieningen noodzakelijk maakt. De methode luidt als volgt: Klauwenolie en water worden m.b.v. 2-3% emulgator gemengd op een ver-

10 houding van 1:l. Het leer wordt op een geperforeerde plastic schaal of in een dito zak precies in de bovenste helft van de emulsie gehangen. Zodra de emulsie in het leer begint binnen te dringen begint ook het schiftingsproces waardoor de olie van het water wordt gescheiden. Als de scheiding voltooid is,zal de bovenste helft van de emulsie bestaan uit klauwenolie (hierin hangt het leer) en de onderste helft zal bestaan uit het water, het water dat door de olie uit het leer gedrongen is inclusief verontreinigingen en zouten uit het leer. Een herhaling moet een vollediger vervanging van water door klauwenolie bewerkstelligen. Met alcohol de klauwenolie uit het leer dringen en laten drogen. Als emulgatoren zijn gebruikt Marlophen 84/85 en Teepol. Deze emulgatoren moesten in hogere concentraties worden tqegepast. Uit het scheepswrak NZ 66w zijn vijf stukjes leer gebruikt om de methode uit de proberen. En dan is nog gezocht naar de juiste methode om het leer te drogen na voornoemde behandeling. Resultaten: NZ 66w/losse vondst: Opgehangen in emulsie water/klauwenolie. Emulgator: Teepol 10%. Na schiften emulsie opnieuw geroerd. Hierna behandeling met nieuwe klauwenolie herhaald (totaal 4x). Leer in alcohol gelegd om klauwenolie te verdringen (24 uur). Aan de lucht in een gesloten doos laten drogen. Leer is redelijk soepel en bruinkleurig. Het is echter niet vlak gedroogd. In PEG/alcohol gelegd voor 10 minuten en vlak tussen vloeipapier onder bezwaar laten drogen. Het leer is soepel en vlak en van een redelijke bruine kleur. NZ 66~111 : Opgehangen in emulsie van water en klauwenolie met als emulgator 10% Teepol. Aan de lucht laten drogen. Trekt krom en wordt hard, terug in water gedaan. -- Noot: de klauwenolie was a1 voor gebruik oud en enigszins troebel. Vervolgens in Rotyleen: het leer is duidelijk lichter geworden; 3 dagen in PEG 50% 600. Aan de lucht laten drogen. Leer blijft redelijk soepel hoewel het gedeeltelijk een spontane splits ondergaat. -- Kleur: over het algemeen donderbruik met lichte randen. : Opgehangen in emulsie van klauwenolie en water. Emulgator 5% Morlophen 84 en 5% M 85. Driemaal laten schiften. Schiftingsproces duurt met dit mengsel het langst. Klauwenolie door middel van alcohol uit het leer verdreven. In PEG/alcohol gelegd (enige uren) en onder bezwaar laten drogen. Resultaat: leer wordt bruin maar is toch stug en droog op het gevoel. NZ 66~1441 : Opgehangen in emulsie van klauwenolie en water. Emulgator 10% Morlophen 84. Drie maal laten schiften. De klauwenolie uit het leer verdreven met behulp van alcohol. Het leer wordt mooi bruin, ietwat droog, maar we1

11 NZ 66~14411 soepel. Na enige minuten in PEGialcohol, laten drogen. Nabehandeling: drenken in PEGfalcohol. Na enige uren onder bezwaar en in vloeipapier laten drogen. Resultaat: redelijk tot goed. : bpgehange< in emulsie van klauwenolie met water. Emulgator 10% Morlophen 85. Drie maal laten schiften. De klauwenolie uit.het leer verdreven met behulp van alcohol. Het leer wordt mooi bruin en flexibel, maar voelt ietwat droog aan. Als nabehandeling het leer ingesmeerd met klauwenolie, het materiaal kleurt meteen zwart, en is na droging enigszins stug. Ook is er geprobeerd om met een onderhoudsmiddel voor reeds geconserveerd leer te komen. De voorkeur van het museum ging uit naar gebruik van reeds aanwezig materiaal, wat de mogelijkheden beperkte tot: Klauwenolie, Colloni Anti Rain, PEG 50% in water en PEG 70% in alcohol, dezelfde concentratie als gebruikt bij de voorgaande proeven. Deze materialen zijn uitgeprobeerd op niet behandeld en gedroogd leer en op met PEG geimpregneerd leer. Geen der resultaten leidde tot groot enthousiasme. Overigens is nabehandeling van met PEG geimpregneerd leer door het regulerend vermogen van de PEG bij een redelijk stabiel gehouden R.V. niet dringend noodzakelijk. Het niet geimpregneerde leer kan na een voorbehandeling van warm water met alcohol alsnog met een redelijk succes met PEG worden geimpregneerd Er zijn tot slot nog enige metingen gedaan van de zuurgraad in enige slechteren stukken leer. Helaas leidde de blijkbaar toch niet echt eenvoudig verwijderbare PEG tot een uiterst neutrale meting van ph 6-7. Ondanks het voorgaande is het misschien aan te bevelen om bij het reinigen van het leer en het spoelen gebruik te maken van enkele druppels ammonia in het water om het eventueel aanwezige overschot aan zuur te neutraliseren. Het kan in ieder geval geen kwaad en echt arbeids intensief is deze handeling ook niet.

12 7. TIJDENS DE STAGE VERRICHTE CONSERVERENDE HANDELINGEN EN RESULTATEN De conserverende handelingen in het groot, zoals het heropbergen van de leer- en textielcollectie zijn reeds beschreven. De meer uitgebreide behandelingen zullen per object in de vorm van een restauratierapport worden beschreven. OK Omschrijving voorwerp: vilten muts - Materiaalsoort : wol - Toestand voor de bahandeling en schade: De muts zag er uit als een pakket vilt van 2 cm dikte f 15 cm hoog en t 20 cm breed. Het pakket was hard, stug, vuil en plaatselijk door roest aangetast. - Restauratieplan: De muts onderdompelen in handwarm water met een scheut alcohol. De alcohol dient om het bevochtigend vermogen te vergroten. Als de muts weer iets van zijn soepelheid heeft herkregen hem wassen met Teepol, en de roest met behulp van de ultrasoon verwaijderen. De muts vervolgens in vorm zetten en hem gesteund op vloeipapier,laten drogen. Ten slotte een passende vorm van bekleed schuimplastic maken en de muts aldus ruimtelijk gesteund zuurvrij opslaan. - Restauratieverloop: Verliep geheel volgens plan. - Duur van restauratie: f 48 uur voordat de muts weer geheel droog is, waarvan ongeveer 6 uur aan actieve behandeling. FO Omschrijving voorwerp: open weefsel, waarschijnlijk een sprei of het restant van een gemengd weefsel. - Materiaalsoort : wol - Toestand voor de bahandeling en schade: Het weefsel was uiterst verfrommeld en zeer moeilijk herkenbaar. Het was tevens zeer vuil en stug. Afmetingen waren niet te nemen. - Restauratieplan: Het materiaal voorzichtig met een plantenspuit invochten en vervolgens in vorm strijken. - Restauratieverloop: De restauratie verliep geheel volgens plan. Na het bevochtigen bleek de stof redelijk gemakkelijk in vorm gelegd te kunnen worden. Tijdens het strijken dat hierop volgde bleek ondanks de laagste stand van de bout dat er zeer veel vervuiling in het textiel zat, daar dit gedeeltelijk verschroeide en een zeer onsmakelijke geur danwel stank afgaf. Afmetingen na bahendeling: 50x40, 55x123. Het materiaal is na vlakken tussen twee lagen vloeipapier om een met melinex bekleede rol 0 10 cm gerold. - Duur van restauratie: 2 uur in totaal. - Opmerkingen: De bij het strijken geconstateerde grote hoeveelheid in het materiaal aanwezige verontreinigingen had sterk verminderd kunnen worden indien er bij het reinigen van de vondsten gebruik gemaakt werd van zeep, een vlakke spoelbak met aftap en een handdouche. De zeer verfromelde staat waar het object in verkeerde had voorkomen kunnen worden indien het na wassen op melinex gevlakt, gedroogd was en vervolgens vlak danwel opgerold opgeborgen was.

13 FO Omschrijving voorwerp: zakdoek - Materiaalsoort : wol - Toestand voor de behandeling en schade: De zakdoek was zeer verfrommeld en stug door vuil. Afmetingen waren niet te nemen. - Restauratieplan: De zakdoek voorzichtig met een plantenspuit invochten en vervolgens in vorm leggend strijken. - Restauratieverloop: De restauratie verliep geheel volgens plan, gelijk aan nr. FO Afmetingen na restauratie: 67x70. - Duur van restauratie: 14 uur. - Opmerkingen: Hier vallen dezelfde opmerkingen te maken als bij voorgaande verslag. FO (bijlage 3) - Omschrijving voorwerp: stond geboekt als een muts maar bleek bij nadere studie en na verwijdering van grote klon: ten roest een evaatje te zijn. - Materiaalsoort : wol - Toestand voor de behandeling en schade: Zoals reeds gezegd was er een grote hoeveelheid roestaantasting. Tevens was de wol erg vuil en uiterst verfrommeld. Het schortje was in drie delen gescheurd, maar was we1 compleet, tot en met de sluithaakjes toe, zij het dat deze in andere nummers waren ondergebracht. Het schortje was erg vuil en op veel plaatsen kapot. - Restauratieplan: Het schortje voorzichtig met een beetje Teepol wassen en spoelen. Met de ultrasoon zoveel mogelijk van de roestaandoeningen verwijderen. Vlak laten drogen. Vervolgens de gaten en kleine scheuren repareren. De drie delen in hun originele staat terugbrengen en daarna op een zwarte ondergrond doubleren. - Restauratieverloop: Het materiaal in handwarm water ondergedompeld en met de ultrasoon de roestvlekken zoveel mogelijk verwijderd, hierbij kon helaas niet voorkomen worden dar er enige stukjes van het textiel verloren gingen. Het alternatief, dat er roest achter zou blijven was echter erger. Vervolgens met Teepol toevoeging het geheel gewassen en driemaal gespoeld. Uitgevlakt op melinex en onder vloeipapier aan de lucht gedroogd. Alle delen op stiknaden gespeld, gestikt, de scheuren met creppeline gerepareerd en getekend (1:4). Eerst het grootste deel op zwart katoenen ondergrond rastgezet vervolgens de twee kleinere! delen. Met creppeline de gaten en randen op de ondergrond vastgezet. Voor het steviger stikwerk, de oude bestaande stikranden en de dubbele contourlijnen is zwart katoenen garen gebruikt. Nadat de doublure van een inslag was voorzien zijn de twee haakjes aangebracht. Het geheel is naderhand nogmaals gestreken en in zuurvrij papier opgeborgen.

14 - Duur van de restauratie: f 14 uur in totaal. - Opmerkingen: Door de vele scheuren en gaten kon de stof zelf niet genoeg sterkte meer geven om voldoende zelfdragend te zijn, en moest dus van een steunlaag voorzien worden. Er kon gekozen worden uit een gestikte steunlaag of een gelijmde. Er is gekozen voor een gestikte. Om deze vrij dikke en uiterst droge stof te kunnen lijmen had er zoveel lijm gebruikt moeten worden dat het eindeffect meer op een vetvrije placemat geleken had dan op een stuk antiek textiel. Het evaatje was ietwat groenzwart, daarbij is een afwijkende namelijk roodzwarte ondergrond gezocht. OH Gmschrijving voorwerp: een lakense 314 jas - Materiaalsoort : wol - Toestand voor de behandeling en schade: Alle stiksels alsmede de voering waren verdwenen, verder leek de jas we1 in zijn geheel aanwezig te zijn (na enig zoeken bij andere nummers van hetzelfde schip). Alleen waren de oorspronkelijke knopen die bestonden uit een metalen kern en een textiele buitenkant geheel verroest. Dat de knopen een weefsel aan de buitenkant hebben gehad was te zien aan de afdrukken die in het ruimschoots aanwezige roest nog waren achtergebleven. Het roesten van de knopen,waarvan er aan elk voorpand drie gezeten hebben,had ook op de mouwen grote afdrukken nagelaten. Behalve deze roest waren er veel plantenresten in de stof achtergebleven en was de toch a1 niet brandschone jas na enige jaren open expositie ruimschoots smerig geworden. Er zaten in alle aanwezige panden gelukkig geen gaten, hoewel er we1 in totaal ongeveer 2,5 meter aan gleeen was ontstaan. - Restauratieplan: Eerst moesten alle roestvlekken worden verwijderd, vervolgens moest de jas worden gewassen. Hierna de scheuren en gleegn repareren. Dan de jas weer in elkaar zetten op de oude stikselranden. Indien nodig in de jas een steunlaag aanbrengen. Van drie stukken stof die op de voering achter de insnedes voor de zakken hebben gezeten worden 8 knopen gemaaet (afmeting van de knopen werd bepaald door de maten van de roestvlekken en knoopsgaten). - Restauratieverloop: Eerst is het roestaangetaste deel in handwarm water met behulp van de ultrasoon gereinigd. Hierna is het geheel stuk voor stuk met toevoeging van Teepol gereinigd en vervolgens gespoeld. Tijdens het drogen zijn de nog aanwezige wortelresten zo veel mogelijk met een pincet verwijderd. Alle stukken zijn 10s van elkaar onder tweedoeken te drogen gelegd. Alle gleeen en scheuren in alle onderdelen met creppeline in twee richtingen eerst met de "ik en jij" steek en vervolgens met de "spansteek" gestikt. Eerst zijn de zijpanden aan het achterpand gestikt, daarna de mouwen rond en vervolgens aan de jas gezet. Bij het aanzetten van de kraag bleek deze ruim 4 centimeter te kort te zijn. De kraag is opnieuw in warm water ondergedompeld en gestrekt gedroogd, na deze rekactie bleek

15 de kraag net te passen. Als laatste zijn de zakkleppen aangebracht. Stikranden en indrukken in de stof gaven aan dat de kleppen boven de zaksnedes hadden gezeten in plaats van erover heen. Na voltooiing van de jas bleek dat het echt noodzakelijk was om hem van een steunlaag te voorzien. Hiervoor werd een overhemd ontdaan van knopen, manchetten en kraag. Vervolgens werd het overhemd in zijn geheel, na passend te zijn bevonden, in de jas vastgestikt. Om de 10 cm werd er in baksteenmotief een stiksel aangebracht - I - I - I I - I - I - Ten slotte is de complete aldus gesteunde jas op een passende romp in de expositie terug gezet. - Duur van de restauratie: * 120 uur, aan daadwerkelijke arbeid. - Opmerkingen: Omdat de oude toch a1 verzwakte naden waarschijnlijk te veel spanning zouden krijgen als de panden per stuk van eensteunlaag voorzien zouden worden is hier de gekozen oplossing gebruikt. Bij nader inzien echter is het de vraag of dit we1 verstandig was. Bij een eventuele volgende restauratie in deze richting zal hier nog wat extra aandacht aan geschonken moeten worden. Ook bleek tijdens het restauratieproces dat de grote panden nogal verschillend waren gekrompen, of dit gebeurd is bij het hier beschreven proces dan we1 bij de eerdere reiniging is niet duidelijk. We1 is zeker dat andere vondsten, niet tijdens deze stage behandeld, ook deze verschillen in krimp tonen. Wat betreft de kraag bestaat er we1 zekerheid dat hij a1 voor de restauratie de besproken krimp toonde. Bij eventuele volgende vondsten en wasbeurten-is het aanbevelenswaardig om bij dergelijke materialen de betreffende onderdelen op elkaar liggend opgespannen te drogen. Ook kunnen de stukken afzonderlijk op gelijke lengte gespannen te drogen worden gelegd. Zeker is het noodzakelijk om textiele vondsten zoveel mogelijk van roest te ontdoen, ook als dit soms ten koste gaat van stukjes weefsel. Ook is het 'gebruik van zeep bij de reiniging aan te bevelen. OB 55/12a - Omschrijving voorwerp: onderdelen van een messchede - Materiaalsoort : leer - Toestand voor de behandeling en schade: Het zeer dunne en door middel van perforaties rijk versierde leer zal in een glazen pot met water. Het leer was zeer zwak en hier en daar door roest aangetast. - Restauratieplan: In die geval was er nauwelijks sprake van restauratie daar de schede alleen maar met PEG geimpregneerd zou worden. - Restauratiever loop: Het'object werd uit het water overgeladen in een bak met 50% PEG 600. Na 36 uur is het hieruit verwijderd en onder bezwaar te drogen gelegd. Na droging is het rond een vorm in zuurvrij papier ingepakt en opgeborgen. - Duur van de "restauratie": In totaal f 2 uur.

16 OH Gmschrijving voorwerp: een vlak als portefeuille gevouwen stuk zwart leer - Materiaalsoort : schapenleer - Toestand voor behandeling en schade: Het leer was zeer bros en had een platgeslagen vorm. - Restauratieplan: Daar de brosheid en de platte indruk veroorzaakt werden door gebrek aan body werd besloten het leer gewoon te doubleren met een ander stuk zwart schapenleer. - Restauratieverloop: Het oude stuk werd met stijfsel op een stuk nieuw leer gelijmd. De invouwen werden vrijgehouden en om het nieuwe stuk heen gevouwen. - Duur van de restauratie: Totaalduur 1 uur. OB Gmschrijving voorwerp: zwarte portefeuille, uitgevouwen f 20x13 cm, enkel stuk, met een snede en omslag halverwege, naar vorm gestempeld met rolfileet. - Materiaalsoort : zwart leder - Toestand voor behandeling en schade: De uiterlijke toestand is zeer redelijk, maar het object was op zuur bord tentoongesteld om enige steun te krijgen. - Restauratieplan: Het zure bord verwijderen en vervangen door stevig kalfsleder. - Restauratieverloop: Als plan, het oude leer op het nieuwe vastgezet door de inslagen om het nieuwe heen te slaan en dan te lijmen. Vervolgens de beschadigde delen aan de randen vastgezet. Als lijmsoort is het, bij het museum gebruikelijke Bison Tix gebruikt. - Duur van de restauratie: 1 uur. - Opmerking: Het is het overwegen zeker waard om het tot nog toe gebruikte Bison Tix te vervangen voor een minder schadelijke en beter reversibele lijmsoort. Bij voorbeeld de in de detailhandel verkrijgbare PVA-houtlijm. J 137 NOP Z 1959lVII 5 (bijlage 4 ) - Omschrijving voorwerp: messchede, rijk versierd met bestempelingen; gemaakt uit 1 vastgelijmd geweest stuk, in drie velden verdeeld door ribben met een touwmotief; de voorkant is bestempeld en in de achterkant op de dubbele stukken zit een "ANNO" - Materiaalsoort : leer - Toestand voor behandeling en schade: De schede was na spoeling gewoon aan de lucht te drogen gelegd, en was in een sterk gedraaide v om gefixeerd. Verder was het leer zo hard als hoorn. - Restauratieplan: Proberen het leer weer soepel genoeg te krijgen om het in vorm te kunnen krijgen. De schede in deze vorm fixeren.

17 - De schede is gedurende 8 uren in water gelegd waaraan wat Teepol, en ter ontzuring twee theelepels ammonia wargn toegevoegd. Het water is op 35 C gehouden, en tweemaal ververst. Daarna was het leer we1 stug, maar niet breekbaar meer. De schede is opgevuld,doo'r middel van plakband in vorm gelegd en gehouden en onder bezwaar aangedroogd. Vervolgens voor 12 uur in PEG %, en verder onder bezwaar laten drogen. Het resultaat is redelijk, zij het dat het leer nog wat stug is. De overlap is op de originele grens gelijmd. - Duur van de restauratie: 30 uur waarvan ruim 5 uur aan arbeid. - Opmerkingen:.. Dat\het leer stug is is niet merkwaardig, het gaat hier ten slotte om een dolkschede waar het wapen zonder a1 te veel problemen in en uit gehaald moet kunnen worden. Na de restauratie bleek ook duidelijk dat er in deze schede van leer een houten kern gezeten moet hebben, daar hij nu we1 in de originele vorm is, maar te breed voor een dolk. Ook blijkt dat in ieder geval de stempeling op de rug na de lijming in gebeurt, want het woord ANN0 is ook op de onderliggende inslag leesbaar. E 165 NOP Z 1954/XII 22 - Omschrijving voorwerp: een bijbelband inclusief grote delen van de originele platten en muiters - Materiaalsoort : leer, eik en messing - Toestand voor behandeling en schade: Het leer was zeer droog en uit vorm getrokken. Sterk gekrompen ten opzichte van het minder gekrompen hout van de platten. Het messing was sterk gecorrodeerd. - Restauratieplan: De platten en messing onderdelen verwijderen. Het leer soepel maken en in vorm brengen.nieuwe platten aanmaken, daar de oude platten niet meer te gebruiken waren door krimp en kromtrekken, en de messing onderdelen reinigen. Van zuurvrij karton een dummie boekblok op maat maken en de opnieuw te reconstrueren boekband hierop aanbrengen. - Restauratieverloop: De band gedemonteerd, het leer in handwarm water met Teepol ondergedompeld. Hieraan een scheut alcohol toegevoegd die als bevochtiger moest dienen. Na 4 uur het leer in een 50% PEG 600 ingebracht. Na 24 uur onder bezwaar gedroogd. De metalen delen in een straalcabine schoon gespoten. Van zuurvrij bord een dummie boekblok gemaakt en hierop van touw ribben aangebracht. Van oud eiken nieuwe platten gemaakt en deze aan het boekblok bevestigd. Vervolgens het leer over de platten en het blok getrokken en met behulp van band sterk aangedrukt. Gelijmd met stijfsel. Na droging de metalen delen opnieuw aangebracht. De muiters zijn met nieuw geknipte koper nageltjes vastgezet. - Duur van de restauratie: 35 uur in het totaal. Hiervan 12 uur arbeidstijd. E 81 NOP Z 1958lIV Omschrijving voorwerp: delen van een schoen - Materiaal : leer - Toestand voor behandeling en schade: De schoen was duidelijk incompleet; aanwezig waren: 2 zolen, 1 teenstuk en 2 hielstukken. Alle delen waren sterk verdroogd en krom getrokken. De schoen is na reiniging nooit verder behandeld.

18 - Restauratieplan: De delen weer soepel zien te maken en aan elkaar vaststikken volgens de aanwezige stikgaten. In vorm fixeren en expositie gereed maken. - Restauratieverloop: De delen zijn volgens de inmiddels bekende methode weer soepel gemaakt en geimpregneerd. Voor het aan elkaar stikken werden de delen behandeld met een mengsel: 1000 delen water op 100 delen glycerine en 10 delen briljantolie. Hierdoor werden zij tijdelijk soepel genoeg om aan elkaar gestikt te kunnen worden zonder te veel kracht op de draad uit re hoeven oefenen. De onderste zool is met Bizon Tix aan de andere zool en het bovenleer bevestigd. Hierbij is helaas teveel lijm gebruikt en hier en daar dus duidelijk zichtbaar. - Duur van de restauratie: 16 uur - Opmerkingen: Aan het probleem dat de overtollige lijm blijkt te geven bij het bijwerken blijken de geringe reversibele capaciteiten van de gebruikte lijmsoort.

19 8. AANBEVELINGEN Voor het behoud en een beter beheer van de collectie textiel en leer zijn in de toekomst de volgende maatregelen noodzakelijk: Textiel - Wassen van de gehele, zeer waardevolle, collectie; - Verwijdering van de aanwezige roestaantastingen; - Grotere stukken moeten worden gevlakt en vlak opgeborgen of gevlakt en opgerold worden opgehangen; - Het verdient aanbeveling om van oorsprong gevormde voorwerpen ook in vorm opgevuld te laten drogen en op te slaan; - Het is bevordelijk voor de kwaliteit van het materiaal om bij reiniging gebruik te maken vaneenneutrale zeep (Teepol, Morlophen 84 en 85) ; - E m eventueel te hoge zuurgraad in de materialen kan worden verminderd door aan het water, waarin de voorwerpen voor behandeling worden opgeslagen, enige amonia toe te voegen; - Reconstructie van kleding, om verdere beschadiging en vermissing van onderdelen te voorkomen; - Bij reconstructie moet gelet worden op het a1 dan niet van te voren verstevigen van onderdelen. Touw - - Praktisch a1 het touw is een zeer kort voortbestaan beschoren als het niet geimpregneerd wordt. - Leer - De met PEG behandelde voorwerpen zullen zo'n behandeling alsnog moeten ondergaan; - Er moet gezocht worden naar een onderhoudsmethode voor reeds geimpregneerd leer; - Roestaandoeningen zullen waar mogelijk moeten worden verwijderd; - Reconstrueerbare voorwerpen in elkaar zetten, om beschadiging en vermissing van onderdelen te voorkomen; - Het verdient aanbeveling om (gereconstrueerde) voorwerpen, in hun oorspronkelijke vorm opgevuld, te laten drogen en op te slaar.; - Het is bevorderlijk voor de kwaliteit van het materiaal om bij reiniging een neutrale zeep te gebruiken (Teepol, Morlophen 84 en 85); - Een eventueel te hoge zuurgraad van het leer kan worden verminderd door aan het water, waarin de voorwerpen voor behandeling worden opgeslagen, enige amonia toe te voegen; - Er zal voor het lijmen van leer naar een andere, meer reversibele, lijm moeten worden gezocht. Depotruimten - De depotruimten zullen voor het handhaven van een verantwoorde R.V./ temperatuur moeten worden aangepast.

20 Materialen - Om textielvondsten met goed resultaat te reinigen is een grote platte spoelbak met aftap en een handdouche, aangesloten op koud en warm water, noodzakelijk; - Om gevlakte of opgerolde grotere stukken textiel op te bergen zijn ladenkasten of kasten met rekken gewenst; - Bij een voorspelbare groei van de collectie zal voor de voorwerpen van de meest gangbare afmetingen uitbreiding van het aantal kasten noodzakelijk zijn.

Een verhaal uit het tijdschrift Handwerken zonder grenzen. ( 4/81 )

Een verhaal uit het tijdschrift Handwerken zonder grenzen. ( 4/81 ) VILTEN Een verhaal uit het tijdschrift Handwerken zonder grenzen. ( 4/81 ) De GESCHIEDENIS: Het vilten of vervilten van wol is een heel oude techniek en was en is verspreid over de hele wereld. Er werd

Nadere informatie

Met ossengalzeep insmeren en goed uitspoelen, daarna in de wasmachine wassen volgens het wasadvies.

Met ossengalzeep insmeren en goed uitspoelen, daarna in de wasmachine wassen volgens het wasadvies. Even voor alle duidelijkheid... Deze Remmelink Mode-Styling vlekken advieswijzer geeft u een vrijblijvend advies. Omdat wij niet aanwezig zijn bij de uitvoering van deze adviezen aanvaarden wij geen enkele

Nadere informatie

PAPIER PAPIER PERKAMENT LEER EN FILM EN VIDEO AUDIO DIGITAAL

PAPIER PAPIER PERKAMENT LEER EN FILM EN VIDEO AUDIO DIGITAAL Uit archeologische vondsten blijkt dat de Chinezen papier gebruiken vanaf de Han-dynastie (206 v. Chr.). In de achtste eeuw na Christus leren de Arabieren het productieproces kennen. Vijf eeuwen later

Nadere informatie

Stichting Gevelmözaiek Martinushof De heer A.M. Smeets Pacellilaan 36 5935 AR Steyl cc. Gemeente Venlo/Dhr. Denessen 1. Gegevens klant en object Gegevens Offertenummer Opdrachtgever Telefoon / mobiel Email

Nadere informatie

ALLES OVER KLEDING & WASSEN

ALLES OVER KLEDING & WASSEN ALLES OVER KLEDING & WASSEN WAS-LABEL INSTRUCTIES De getallen geven de maximum wastemperatuur aan, was nooit heter dan deze temperatuur! E-, spaar- en halve-wasprogramma s behoren ook tot de gewone wasprogramma

Nadere informatie

Restauratie-Atelier Nabuurs

Restauratie-Atelier Nabuurs Beschrijving van de voortgang van de restauratie van het schilderij van Cornelis van der Ven met als titel: Motto Zomer In opdracht van: Uitvoering van de restauratie door: Restauratie-Atelier Nabuurs

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Drukken. Zeefdrukken 2. Een zeefdrukraam prepareren DR-03-02-01. Voorkennis: Zeefdrukapparatuur

OPDRACHTKAART. Thema: Drukken. Zeefdrukken 2. Een zeefdrukraam prepareren DR-03-02-01. Voorkennis: Zeefdrukapparatuur OPDRACHTKAART DR-03-02-01 Voorkennis: Zeefdrukapparatuur Intro: Zeefdruk is een doordruktechniek. De inkt wordt door de open gaatjes van het gaas gedrukt. Het beeld wordt gevormd door gaatjes dicht te

Nadere informatie

FICHE 12: GRAFISCHE DOCUMENTEN INPAKKEN

FICHE 12: GRAFISCHE DOCUMENTEN INPAKKEN FICHE 12: GRAFISCHE DOCUMENTEN INPAKKEN Welke verpakkingsmethode u kiest, hangt af van de aard en het formaat van het werk, van het budget, enz. De materialen die u gebruikt, moeten chemisch inert zijn.

Nadere informatie

Belangrijker nog HS PROTECT BOUW beschermt uw relatie met uw klant!

Belangrijker nog HS PROTECT BOUW beschermt uw relatie met uw klant! HS PROTECT BOUW is een luchtdrogende coating ter bescherming van ramen en profielen tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol

Nadere informatie

Digitaliseren en de rol van de restaurator

Digitaliseren en de rol van de restaurator Archievenblad een uitgave van de Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland. November 2013 Auteur Janien Kemp, hoofd van de sectie Fysiek Beheer van het Stadsarchief Amsterdam. jkemp@stadsarchief.amsterdam.nl

Nadere informatie

Tutorial jongensblazer

Tutorial jongensblazer Tutorial jongensblazer Ik vertrok van een basispatroon dat ik online kocht en uitprintte op de website van Knipmode. Hier vind je de link: http://www.knippie.nl/shop/jongen/jas/kek-blazertje-grotemaat-pdf-patroon

Nadere informatie

Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120

Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120 Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120 Deze schitterende ranken met doppen en bloemen kunt u in een handomdraai van eenvoudige materialen maken

Nadere informatie

HANDLEIDING BEHANDELING MET LAGE ZUURSTOF (ANOXIE) VAN KLEINE VOORWERPEN

HANDLEIDING BEHANDELING MET LAGE ZUURSTOF (ANOXIE) VAN KLEINE VOORWERPEN HANDLEIDING BEHANDELING MET LAGE ZUURSTOF (ANOXIE) VAN KLEINE VOORWERPEN bron: Agnes BROKERHOF, senior consultant bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed Nederland BENODIGDHEDEN -specifieke plasticfolie die

Nadere informatie

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen.

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen. Beschrijving verkleining ophangrand: Benodigdheden: 1. Scherp Stanley mes. 2. Metalen liniaal op rechte metalen lat om langs te snijden. 3. Ondergrond om op te snijden. 4. standaard plakband. 5. schaar.

Nadere informatie

HANDLEIDING KARSTEN TUNNELTENT

HANDLEIDING KARSTEN TUNNELTENT HANDLEIDING KARSTEN TUNNELTENT Type 2800 en 3600 Gefeliciteerd met uw Karsten Tunneltent, een ambachtelijk kwaliteitsproduct van Karsten Tenten B.V. Voor optimaal kampeerplezier raden wij u aan om deze

Nadere informatie

Applicatiemethoden voor Avery zelfklevende films uitgebracht: 20/09/2001

Applicatiemethoden voor Avery zelfklevende films uitgebracht: 20/09/2001 Applicatiemethoden voor Avery zelfklevende films uitgebracht: 20/09/2001 Avery zelfklevende films zijn verkrijgbaar in een groot aantal verschillende kwaliteiten voor even zovele verschillende toepassingen.

Nadere informatie

Omschrijving van de stenen grafkist uit de St. Annakerk te Aldeneik

Omschrijving van de stenen grafkist uit de St. Annakerk te Aldeneik Omschrijving van de stenen grafkist uit de St. Annakerk te Aldeneik Destenengrafkistzoalsdezeindekerk werd aangetroffen. De grafkist was bij het verplaatsen op enkele houten balken geplaatst. De grafkist

Nadere informatie

Onderhoudstips- en symbolen

Onderhoudstips- en symbolen - en symbolen Zijde Zijde is een verfijnde maar ook zeer gevoelige stof. Kleine ongelukjes veroorzaken in de regel grote vlekken. Van sterk zonlicht kan zijde verkleuren. Let op dat uw zijden kleding niet

Nadere informatie

Hygroscopische eigenschappen

Hygroscopische eigenschappen 2013/12 Hout Hygroscopische eigenschappen Hout en vocht Hout is een natuurproduct dat na droging en verwerking gevoelig blijft voor vocht. Dit betekent dat het kan uitzetten en krimpen. Gebeurt dit ongelijkmatig,

Nadere informatie

Montage Handleiding van SignWorld

Montage Handleiding van SignWorld Montage Handleiding van SignWorld 1. De ondergrond reinigen Ook al lijkt de ondergrond schoon, u moet de ondergrond altijd reinigen op de hierna beschreven wijze: Maak de ondergrond schoon met zeepwater

Nadere informatie

PADDY. Alternatief. www.kitepassion.nl Jan van Leeuwen

PADDY. Alternatief. www.kitepassion.nl Jan van Leeuwen PADDY Alternatief PADDY Deze markante vlieger is ontworpen door Willy Koch. Deze Duitse kunstenaar heeft al menige mooie vlieger ontworpen. In zijn ontwerpen gebruikt hij vaak het zo bekende vlechtwerk.

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013. Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord. Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje

Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013. Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord. Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013 Dag 1: Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje Dag 3: Dag 4: Kleuters: Tien gebodenzuil Midden: Tien geboden in klei

Nadere informatie

Wasverzorging. Gastvrij - Aandacht - Vertrouwen - Eerbied

Wasverzorging. Gastvrij - Aandacht - Vertrouwen - Eerbied Wasverzorging Gastvrij - Aandacht - Vertrouwen - Eerbied Wasverzorging van kleding en linnengoed Als u in het Mennistenerf woont, dan heeft u over het algemeen geen eigen wasmachine meer en kunt u dus

Nadere informatie

Voor de montage van de Bear County schutting Garden Design WPC

Voor de montage van de Bear County schutting Garden Design WPC MONTAGEHANDLEIDING BELANGRIJKE INFORMATIE Voor de montage van de Bear County schutting Garden Design WPC Lees de hele handleiding aandachtig. Als de hierin vermelde instructies niet worden opgevolgd, is

Nadere informatie

Belangrijk! Bewaar deze instructies voor informatie over: Schoonmaken en onderhoud om uw Drinkwell juist te laten werken Garantie

Belangrijk! Bewaar deze instructies voor informatie over: Schoonmaken en onderhoud om uw Drinkwell juist te laten werken Garantie Belangrijk! Bewaar deze instructies voor informatie over: Schoonmaken en onderhoud om uw Drinkwell juist te laten werken Garantie Gebruiksaanwijzing: DRINKWELL NOOIT AANZETTEN ZONDER WATER! 1. Kijk aan

Nadere informatie

A HECHTINGSPROEFKIT (HPK) WWW.ONDERHOUDNL.NL/HPK

A HECHTINGSPROEFKIT (HPK) WWW.ONDERHOUDNL.NL/HPK A HECHTINGSPROEFKIT (HPK) WWW.ONDERHOUDNL.NL/HPK Bepaling van de hechting van verf op hout : de HPK (HechtingsProefKit) versie 2015 1. Voorwoord Dit document is opgesteld door de Commissie Verf op Hout.

Nadere informatie

hout Zo kunt u zelf Overzicht producten Stappenplannen

hout Zo kunt u zelf Overzicht producten Stappenplannen hout Zo kunt u zelf houtproblemen Productinformatie oplossen Overzicht producten Stappenplannen Houtvuller Heeft u een beschadigde deur of een verrot kozijn? In deze folder vindt u hulp om de meest voorkomende

Nadere informatie

Waarom en op welke manier maken wij zelf een achterwand.

Waarom en op welke manier maken wij zelf een achterwand. Waarom en op welke manier maken wij zelf een achterwand. Waarom? Tja dat is een korte vraag, maar met een lange uitleg. Waarom ik deze zelf gemaakt hebt? Om de simpele reden dat ik een buitenmaat van aquarium

Nadere informatie

Zorg er altijd voor dat de spanten haaks op kiel staan! Het gebruik van een bouwhelling (Billing Boats nr. 301) vereenvoudigt deze taak (Fig. 1).

Zorg er altijd voor dat de spanten haaks op kiel staan! Het gebruik van een bouwhelling (Billing Boats nr. 301) vereenvoudigt deze taak (Fig. 1). Bouwtips Houten romp Zorg er altijd voor dat de spanten haaks op kiel staan! Het gebruik van een bouwhelling (Billing Boats nr. 301) vereenvoudigt deze taak (Fig. 1). Daarna dekken en schotten aanbrengen.

Nadere informatie

PRODUCTINFORMATIE POSTKASTSYSTEMEN Briefkleppen. Briefklep type C. Briefklep type W. Briefklep type X WWW.OOSTWOUD.COM

PRODUCTINFORMATIE POSTKASTSYSTEMEN Briefkleppen. Briefklep type C. Briefklep type W. Briefklep type X WWW.OOSTWOUD.COM PRODUCTINFORMATIE POSTKASTSYSTEMEN Briefkleppen Briefklep type C MATERIAAL Gepoedercoat zincor, corrosievast staal kwaliteit.40 (AISI 04) gepoedercoat of geborsteld, corrosievast staal kwaliteit.440 (AISI

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Werkplaatspers Datona

Veiligheidsinstructies Werkplaatspers Datona Veiligheidsinstructies Werkplaatspers Datona *dt-56202man* LEES VOOR GEBRUIK EERST DEZE HANDLEIDING Inhoud Inleiding... 2 Veiligheidsinstructies... 2 Technische gegevens... 3 Voor gebruik... 3 Gebruik

Nadere informatie

constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel.

constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel. HS PROTECT SANI is een luchtdrogende coating ter bescherming van uw sanitair tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of

Nadere informatie

VERFSYSTEMEN Woodcore jachten

VERFSYSTEMEN Woodcore jachten VERFSYSTEMEN Woodcore jachten Woodcore onder de waterlijn Woodcore boven de waterlijn Woodcore dek Woodcore opbouw Woodcore interieur www.de-ijssel-coatings.nl januari 2015 JACHTEN WOODCORE EPOXY INHOUD

Nadere informatie

Op de grote vitrines in het midden van de zaal liggen rode lappen. Je mag ze optillen en de bijzondere boeken bekijken.

Op de grote vitrines in het midden van de zaal liggen rode lappen. Je mag ze optillen en de bijzondere boeken bekijken. OPDRACHTENFORMULIER PAS OP Lucht- en lichtgevaar ZAAL 2 Op de grote vitrines in het midden van de zaal liggen rode lappen. Je mag ze optillen en de bijzondere boeken bekijken. 1. Waarom liggen die lappen

Nadere informatie

Papierbehang - Werkwijze Advies 3. Vliesbehang - Werkwijze Advies 4. Algemene Behangtips 5

Papierbehang - Werkwijze Advies 3. Vliesbehang - Werkwijze Advies 4. Algemene Behangtips 5 Behang Tips Papierbehang - Werkwijze Advies 3 Vliesbehang - Werkwijze Advies 4 Algemene Behangtips 5 Behangtips Partners at Home 2 / 7 Papierbehang - Werkwijze Advies Stap 1: Maak het plaksel volgens de

Nadere informatie

Heksen-hoed en heksenbezem

Heksen-hoed en heksenbezem Heksen-hoed en heksenbezem 515.965 De heksen-hoed Wat heb je nodig: 515965 512037 598800 400338 synthetisch knutselvilt, zwart, niet uitwasbaar, afmetingen: 45 x 70 cm, dikte 3,5 mm, per stuk knutselvilt-set,

Nadere informatie

Lader rol reiniging FS 2000 / FS 3000 series

Lader rol reiniging FS 2000 / FS 3000 series Lader rol reiniging FS 2000 / FS 3000 series Inhoudsopgave Uw machine handmatig reinigen pagina 3 Storingen & oplossingen pagina 13 1. Schakel de machine uit. 2. Open beide kleppen aan de voorzijde. 3.

Nadere informatie

VERFSYSTEMEN VOOR POLYESTER EN HOUTEPOXY

VERFSYSTEMEN VOOR POLYESTER EN HOUTEPOXY VOOR POLYESTER EN HOUTEPOXY Billy Black 003 VOOR POLYESTER EN HOUTEPOXY Verschillende soorten polyester Polyester, ook wel bekend als GRP (Glass Reinforced Plastic), wordt gemaakt uit polyesterhars, versterkt

Nadere informatie

VERWERKINGSADVIES MOXILON 200 TOPICAL SEALER BETONVERDICHTING voor betonvloeren en horizontale delen

VERWERKINGSADVIES MOXILON 200 TOPICAL SEALER BETONVERDICHTING voor betonvloeren en horizontale delen Voorbereidingen Voor een goed resultaat van de werking van Moxilon 200 Topical Sealer is het van belang dat het product volledig in het oppervlak kan indringen. Het te behandelen oppervlak dient schoon,

Nadere informatie

Inhoud! Taak 1.3.8 Plannetje Door Paul van der Linden en Bas de Cort. Taak 1.3.8 Plannetje

Inhoud! Taak 1.3.8 Plannetje Door Paul van der Linden en Bas de Cort. Taak 1.3.8 Plannetje Inhoud! Taak 1.3.8 Plannetje Inhoud!... 1 Voorwoord... 2 Het bedrukken van het T-shirt in zeefdruk... 3 Het gaas lichtgevoelig maken met emulsie... 3 Het inwikkelen van de drukvorm... 4 Inrichten van een

Nadere informatie

Schadebeelden. Schimmel, houtworm, vocht, hoe herken en voorkom ik schade in mijn collectie? Schadebeelden

Schadebeelden. Schimmel, houtworm, vocht, hoe herken en voorkom ik schade in mijn collectie? Schadebeelden Schimmel, houtworm, vocht, hoe herken en voorkom ik schade in mijn collectie? Workshop 2 Zuidwestbrabants Museum Halle zaterdag 26-1-2013 Schadebeelden Rondvraag: welke schadebeelden kennen we reeds? houtrot

Nadere informatie

Provinciaal blad 2012, 14

Provinciaal blad 2012, 14 ISSN 0920-105X Provinciaal blad 2012, 14 Besluit van Gedeputeerde Staten van Utrecht van 13 maart 2012, nr.80a9bc35, houdende beleidsregels inzake de aanwijzing van Gemeentelijke Depots Bodemvondsten (Beleidsregel

Nadere informatie

Pijlenkokers voor op de rug en op de heup.

Pijlenkokers voor op de rug en op de heup. Pijlenkokers voor op de rug en op de heup. Tekst en foto s: Marc Wilborts. Opmaak en redactie: Jan van der Veen. Hieronder volgt een beschrijving van het maakproces van deze fraaie quivers voor op de rug

Nadere informatie

De bouwonderdelen bij dit nummer

De bouwonderdelen bij dit nummer Bouwhandleiding De bouwonderdelen bij dit nummer Bij deze aflevering ontvangt u de onderdelen van de onderlijzeilspieren, verdere losse schietbuizen en de kettingen voor het roerblad van uw Victory. Houten

Nadere informatie

Acryl hoogglans wordt aangeboden als prijsalternatief voor de gepolierde hoogglans lakdeuren.

Acryl hoogglans wordt aangeboden als prijsalternatief voor de gepolierde hoogglans lakdeuren. MATERIALEN VOOR FRONTEN ACRYL Eigenschappen acryl Acryl hoogglans wordt aangeboden als prijsalternatief voor de gepolierde hoogglans lakdeuren. Acryl hoogglans is een kunststof en kan enkel als vlakke

Nadere informatie

Wasadvies Welke maat moet ik hebben? Krimp Katoen of polyester? Juiste maat van een judoband? Een losse judobroek kopen nodig? IJF Approved uitleg

Wasadvies Welke maat moet ik hebben? Krimp Katoen of polyester? Juiste maat van een judoband? Een losse judobroek kopen nodig? IJF Approved uitleg Wasadvies Welke maat moet ik hebben? Krimp Katoen of polyester? Juiste maat van een judoband? Een losse judobroek kopen nodig? IJF Approved uitleg Wasadvies Er gaan vele verhalen en misverstanden rond

Nadere informatie

Algemene Verpakkingsinstructie voor archiefmateriaal. Gebaseerd op de Normering Materiële Toestand van de Rijks Archief Dienst uit 1991

Algemene Verpakkingsinstructie voor archiefmateriaal. Gebaseerd op de Normering Materiële Toestand van de Rijks Archief Dienst uit 1991 Algemene Verpakkingsinstructie voor archiefmateriaal Gebaseerd op de Normering Materiële Toestand van de Rijks Archief Dienst uit 1991 Aangepast voor Metamorfoze in 2014 HET VERPAKKEN VAN ARCHIVALIA De

Nadere informatie

Spanning Capaciteit (mm) (mm) (g) (V) (mah) PR10-D6A PR70 1,4 75 5,8 3,6 0,3 PR13-D6A PR48 1,4 265 7,9 5,4 0,83 PR312-D6A PR41 1,4 145 7,9 3,6 0,58

Spanning Capaciteit (mm) (mm) (g) (V) (mah) PR10-D6A PR70 1,4 75 5,8 3,6 0,3 PR13-D6A PR48 1,4 265 7,9 5,4 0,83 PR312-D6A PR41 1,4 145 7,9 3,6 0,58 Product Zink-luchtbatterij Modelnaam IEC Nominaal Nominaal Diameter Hoogte Gewicht Spanning Capaciteit (mm) (mm) (g) (V) (mah) PR10-D6A PR70 1,4 75 5,8 3,6 0,3 PR13-D6A PR48 1,4 265 7,9 5,4 0,83 PR312-D6A

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Werkplaatskraan Datona

Veiligheidsinstructies Werkplaatskraan Datona Veiligheidsinstructies Werkplaatskraan Datona *dt-53114man* LEES VOOR GEBRUIK EERST DEZE HANDLEIDING Inhoud Inleiding... 2 Veiligheidsinstructies... 2 Technische gegevens... 2 Voor gebruik... 2 Gebruik

Nadere informatie

HANDLEIDING KARSTEN TUNNELTENT

HANDLEIDING KARSTEN TUNNELTENT HANDLEIDING KARSTEN TUNNELTENT Gefeliciteerd, u heeft een kwaliteitsproduct van Karsten Tenten B.V. aangeschaft. Om hieraan maximaal plezier te beleven, raden wij u aan om deze handleiding zorgvuldig te

Nadere informatie

Proef wasbare incontinentie luiers

Proef wasbare incontinentie luiers Proef wasbare incontinentie luiers Test van de Popolini wasbare luiers voor volwassenen Test 1 Kombolone met Wrap De Kombolone set: bestaat uit 5 Kombolone inleg luiers (maar nu 4 want we houden er hier

Nadere informatie

Belangrijker nog HS PROTECT EPOX beschermt uw relatie met uw klant!

Belangrijker nog HS PROTECT EPOX beschermt uw relatie met uw klant! H S PRO TECT EPO X is een luchtdrogende coating ter bescherming van gepolierde beton en epoxy. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel. H S PRO TECT EPO X beschermt

Nadere informatie

Conserveren van uw fotografisch materiaal VERPAKKEN IS MEER DAN EEN PAPIERTJE EROMHEEN

Conserveren van uw fotografisch materiaal VERPAKKEN IS MEER DAN EEN PAPIERTJE EROMHEEN Conserveren van uw fotografisch materiaal VERPAKKEN IS MEER DAN EEN PAPIERTJE EROMHEEN Nederlands Fotomuseum 2006 1 Het belang van de juiste verpakking wordt nog vaak onderschat Allemaal beseffen we dat

Nadere informatie

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Ing. D. Bos en Dr. Ir. A. Veerman Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector AGV PPO 5154708 2003 Wageningen,

Nadere informatie

Productinformatieblad

Productinformatieblad weber.mix 6 in 1 is een kant-en-klare mortel geschikt voor diverse toepassingen. Ideale oplossing voor renovatieklussen en verbouwingen Vloer & wand Binnen & buiten Veelzijdig inzetbare mortel welke geschikt

Nadere informatie

Stedelijk Museum restaureert 'The Beanery' van Kienholz

Stedelijk Museum restaureert 'The Beanery' van Kienholz Stedelijk Museum restaureert 'The Beanery' van Kienholz Report vrijdag 22 juni 2012 Sophia Zürcher Het Stedelijk Museum Amsterdam is op dit moment druk bezig met de restauratie van The Beanery (1965) van

Nadere informatie

Uit LandIdee 03 juni-juli 2014. Gehaakt en gebreid alles van raffia

Uit LandIdee 03 juni-juli 2014. Gehaakt en gebreid alles van raffia Uit LandIdee 03 juni-juli 2014 Gehaakt en gebreid alles van raffia Dankzij het gemakkelijk te verwerken rayon raffia (strengen met een looplengte van 20 m) creëer je leuke voorwerpen die de (voor)zomer

Nadere informatie

Onderdelen lijst SPEELHUIS TIJGER

Onderdelen lijst SPEELHUIS TIJGER SPEELHUIS TIJGER Onderdelen lijst SPEELHUIS TIJGER Omschrijving Nummer Onderdeel Hoeveelheid hoeveelheid 1 1 Vloerplaat-terras 1 4 2 2 Vloerplaat-speelhuis 1 5 3 3 dakpaneel 1 4 4 4 dakpaneel 2 1 5 5 Verbindingsstrook

Nadere informatie

~ ~ Just SEW It! Knoopsgaten

~ ~ Just SEW It! Knoopsgaten ~ ~ Just SEW It! Knoopsgaten Knoopsgaten Knoopsgaten zitten in bijna alle naaiprojecten, zowel in kleding als in decoratieve projecten en zijn in de meeste gevallen de finishing touch van uw project. Ze

Nadere informatie

Onderhoudsvoorschriften

Onderhoudsvoorschriften Onderhoudsvoorschriften VOOR EEN MOOIERE BUITENWERELD Producten van Falco zijn samengesteld uit meerdere onderdelen en meerdere materialen. In dit voorschrift vindt u informatie over het onderhoud van

Nadere informatie

Een tandheelkundige behandeling onder algehele anesthesie Adviezen voor thuis

Een tandheelkundige behandeling onder algehele anesthesie Adviezen voor thuis Vandaag heeft: u uw kind de door u begeleide patiënt met lichamelijke en/of verstandelijke beperking een tandheelkundige behandeling ondergaan. Graag geven wij u informatie over wat u kunt verwachten na

Nadere informatie

Verpakkingsinstructie archieven Objectsoorten: Losse stukken en gebonden delen

Verpakkingsinstructie archieven Objectsoorten: Losse stukken en gebonden delen Verpakkingsinstructie archieven Objectsoorten: Losse stukken en gebonden delen Verpakking: Algemeen Archiefbescheiden zijn vrij van stof en vuil Archiefbescheiden zijn vrij van insecten en schimmel. Metalen

Nadere informatie

Breipatroon voor een (draag)poncho voor mama & kind Storm op Zolder

Breipatroon voor een (draag)poncho voor mama & kind Storm op Zolder Breipatroon voor een (draag)poncho voor mama & kind Storm op Zolder Maten Klein, Middel & Groot, globaal overeenkomend met maten 36 tot 40, 42-44 & 46 tot zeker 52. De maten zijn in de patroonbeschrijving

Nadere informatie

Genaaide organizer. Knutselidee. com N 103.633

Genaaide organizer. Knutselidee. com N 103.633 Een nuttige helper die u helpt om orde te houden en een frisse wind door uw huiskamer laat waaien! Eerst worden de afzonderlijke stoffen op maat geknipt en op de bruine basisstof de latere rangschikking

Nadere informatie

? COTROLERE REIIGE VERSCHEPE Uw Handleiding bij het Exporteren van Zeecontainers naar ieuw-zeeland ? COTROLERE REIIGE VERSCHEPE Schone Zeecontainers zonder Verontreinigende Stoffen Aanwijzingen voor inladers

Nadere informatie

Freebook kleurrijke lapjesdeken Gigi

Freebook kleurrijke lapjesdeken Gigi 2014 Freebook kleurrijke lapjesdeken Gigi Nicole Claudia Blok Collie-Collie.com 13-6-2014 De lapjesdeken wordt gemaakt van diverse stofjes en je kan zelf bepalen hoeveel soorten stofjes je gaat gebruiken.

Nadere informatie

BEHANDELINGEN INTERIEUR

BEHANDELINGEN INTERIEUR Als u in contact wilt komen met het Meguiar s Detailing Center kunt u mailen naar: info@meguiarsdetailcenter.nl of neem direct contact op met Marcel 0615113744 of Randy 0651904248. Ook kunt u altijd bellen

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZINGEN

GEBRUIKSAANWIJZINGEN GEBRUIKSAANWIJZINGEN VERTARGIL zelf gebruiksklaar aanmaken (zie uitleg bij foto s 1-3) of uit de tube direct op de huid of wond aanbrengen met een dikte van 0,5 tot 1 cm. De bandage kan men droog omzwachtelen,

Nadere informatie

www.zonweringbenelux.nl

www.zonweringbenelux.nl www.zonweringbenelux.nl Model : Met Flap Wij maken hier een vouwgordijn van 1 meter breed x 1 meter hoog gemaakt van een kamerhoge stof die recht van draad is. Benodigdheden: Schaar Naaimachine Strijkplank

Nadere informatie

Wand-, plafond- en gevelafwerking 4941 Watergedragen muurverfsystemen

Wand-, plafond- en gevelafwerking 4941 Watergedragen muurverfsystemen Brander Afbouwprodukten 1/6 november 1998 OMSCHRIJVING ALGEMENE ASPECTEN Brander watergedragen muurverfsystemen kunnen, afhankelijk van het type muurverf, gekozen worden om technische of esthetische redenen.

Nadere informatie

MEISJESBLOES MET KNOOPSLUITING EN CLAUDINEKRAAG

MEISJESBLOES MET KNOOPSLUITING EN CLAUDINEKRAAG FICHE MEISJESBLOES MET KNOOPSLUITING EN CLAUDINEKRAAG 1 2 MEISJESBLOES MET KNOOPSLUITING EN CLAUDINEKRAAG Schattig toch deze meisjesbloes met afgeronde kraag. De felblauwe knoopjes en de felrode kraag

Nadere informatie

Tegelen op hout. www.omnicol.info

Tegelen op hout. www.omnicol.info Tegelen op hout www.omnicol.info TEGELEN OP HOUT Tegelen op hout ligt niet voor de hand. Immers, keramische tegels en houten ondergronden zijn materiaalsoorten die niet goed samen gaan. Tegels zijn hard

Nadere informatie

SCHILTZ norms. n1150 LCI.SL. www.schiltz-norms.be

SCHILTZ norms. n1150 LCI.SL. www.schiltz-norms.be VILTSTIFT MET VlOEIBARE kleurstof LCI.SL 1 Viltstift met onuitwisbare lakverf die schrijft op ongeveer alle propere materialen: metaal, glas, hout, rubber, karton. De verf geeft weinig geur af, zonder

Nadere informatie

FICHE 8: EEN METALEN VOORWERP SCHOONMAKEN CORROSIE BEHANDELEN

FICHE 8: EEN METALEN VOORWERP SCHOONMAKEN CORROSIE BEHANDELEN FICHE 8: EEN METALEN VOORWERP SCHOONMAKEN CORROSIE BEHANDELEN Corrosie -belangrijkste oorzaak van verwering bij metalen voorwerpen Corrosie is een verandering veroorzaakt door een chemische reactie tussen

Nadere informatie

Detector installatie. Detector bouw A.P.L.S. de Laat, J.G. Oldenziel. HiSPARC. 1 Detector bouw handleiding. 2 Materiaal lijst

Detector installatie. Detector bouw A.P.L.S. de Laat, J.G. Oldenziel. HiSPARC. 1 Detector bouw handleiding. 2 Materiaal lijst Detector installatie HiSPARC Detector bouw A.P.L.S. de Laat, J.G. Oldenziel 1 Detector bouw handleiding Dit document beschrijft de stappen die nodig zijn bij het maken van een HiSPARC detector. Een detector

Nadere informatie

NIEUW. Rigips TopStuc. Stap-voor-stap handleiding. Zelf stukadoren is nu gemakkelijker dan ooit door de unieke receptuur van Rigips TopStuc.

NIEUW. Rigips TopStuc. Stap-voor-stap handleiding. Zelf stukadoren is nu gemakkelijker dan ooit door de unieke receptuur van Rigips TopStuc. NIEUW Rigips TopStuc Stap-voor-stap handleiding Zelf stukadoren is nu gemakkelijker dan ooit door de unieke receptuur van Rigips TopStuc. www.rigips.nl DOE - HET - ZELF MET RIGIPS. DAN ZIT HET ZO! Stukadoren

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Augustus 2013 001_NL Gebruiksvoorschrift F1 F2 F3 Er bestaan drie uitvoeringen gaasbakken. De 4983 heeft een verhoogde bodem. De 4980 en de 4984 hebben een verstevigde bodem

Nadere informatie

FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1

FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1 FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1 LD1 COMMERCIËLE GEGEVENS Nr artikel : DULVLD0120000 Lengte: 2,00 m Aantal per doos : 2 stuks Minimale te bestellen hoeveelheid : 1 doos LEVEL DESIGN LD1

Nadere informatie

Bouwbeschrijving speed

Bouwbeschrijving speed Bouwbeschrijving speed Hier volgt een bouwbeschrijving van onze Speed. Het is aanbevolen om heel wat ervaring te hebben in het bouwen van vliegers. Ervaring van het maken van matrassen is een pré. Wanneer

Nadere informatie

113.185 B l i k s e m b o l Let op!. Benodigd gereedschap: Stuklijst Aantal Afm. (mm) Omschrijving Nr.

113.185 B l i k s e m b o l Let op!. Benodigd gereedschap: Stuklijst Aantal Afm. (mm) Omschrijving Nr. is uniek 113.185 Bliksembol Let op!. Opitec bouwpakketten zijn na afbouw geen speelgoed, maar leermiddelen als ondersteuning in het pedagogisch vakgebied.dit bouwpakket mag door kinderen en jongeren alleen

Nadere informatie

Dit is een stuk uit de cursus TV drukken 2 de graad BSO en gaat over het wassen van het inktwerk op Heidelberg TOK.

Dit is een stuk uit de cursus TV drukken 2 de graad BSO en gaat over het wassen van het inktwerk op Heidelberg TOK. Dit is een stuk uit de cursus TV drukken 2 de graad BSO en gaat over het wassen van het inktwerk op Heidelberg TOK. Dit is de ingevulde versie van de cursus. Alle tekst in schriftletters, moet door de

Nadere informatie

1.Carrosserie en lak. Krassen die langer zijn dan 10 cm en niet meer te polijsten zijn. Beschadigingen groter dan 24mm (1 euro muntstuk) Krassen

1.Carrosserie en lak. Krassen die langer zijn dan 10 cm en niet meer te polijsten zijn. Beschadigingen groter dan 24mm (1 euro muntstuk) Krassen INLEVERSCHADE Beschadigingen aan de auto ten gevolge van bijvoorbeeld steenslag, aanrijding en (poging tot) inbraak waarbij de ontstane schade niet voldoet aan de criteria's zoals deze zijn omschreven

Nadere informatie

PROTECTIVE FABRICS. Weefsels met vlamvertragende finish. Advies voor wassen, verzorging en onderhoud

PROTECTIVE FABRICS. Weefsels met vlamvertragende finish. Advies voor wassen, verzorging en onderhoud PROTECTIVE FABRICS Weefsels met vlamvertragende finish Advies voor wassen, verzorging en onderhoud Inhoud 1.0 INLEIDING 2.0 INDUSTRIEEL WASSEN 2.1 Wasmiddelen en andere wasproducten 2.2 Wasprocedures 2.3

Nadere informatie

Onderhoudsinstructies

Onderhoudsinstructies Uw Solidfloor heeft verzorging en bescherming nodig! Regelmatig onderhoud verlengt de levensduur. Regelmatig stofzuigen of met een zachte bezem vegen beperkt het risico van krassen. Gebruik een deurmat

Nadere informatie

Actinische keratosen. Poli Dermatologie

Actinische keratosen. Poli Dermatologie 00 Actinische keratosen Poli Dermatologie Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen zijn plekjes op de huid die ontstaan door schade van zonlicht. Deze plekjes ontstaan op delen van het lichaam

Nadere informatie

Binnendeuren en kozijnen Verwerkings- en onderhoudsvoorschriften

Binnendeuren en kozijnen Verwerkings- en onderhoudsvoorschriften 1 INLEIDING... 2 2 ONTVANGST/OPSLAG OP DE BOUWPLAATS... 2 3 TRANSPORT... 2 4 PLAATSINGSVOORWAARDEN OP DE BOUWPLAATS... 2 5 VERWERKINGSVOORSCHRIFTEN... 2 5.1 BASISDEUREN... 2 5.1.1 Sparingen... 2 5.1.2

Nadere informatie

Handleiding werken met een mal Handleiding Het werken met een polyester mal.

Handleiding werken met een mal Handleiding Het werken met een polyester mal. Handleiding Het werken met een polyester mal. Hoekseize 3 8711 HR WORKUM tel.: 0515-543556 info@polymat.nl www.polymat.nl. Het werken met een polyester mal. 1. Info vooraf 2. Mallen bouw en plug. 3. het

Nadere informatie

M I J N Z E L F B O U W A Q U A R I U M A C H T E R W A N D

M I J N Z E L F B O U W A Q U A R I U M A C H T E R W A N D 1 M I J N Z E L F B O U W A Q U A R I U M A C H T E R W A N D Na wat rondkijken op internet, en vragen stellen aan andere aquarianen ben ik toch zelf begonnen. Ik had er ook in div. winkels al veel gezien

Nadere informatie

Voor de toepassing van : Isomar Eurokoumé multiplex Isogarant 20 jaar Eurokoumé multiplex Isoprime Eurokoumé multiplex Isopaint 20 jaar Eurokoumé

Voor de toepassing van : Isomar Eurokoumé multiplex Isogarant 20 jaar Eurokoumé multiplex Isoprime Eurokoumé multiplex Isopaint 20 jaar Eurokoumé Hl Voor de toepassing van : Isomar Eurokoumé multiplex Isogarant 20 jaar Eurokoumé multiplex Isoprime Eurokoumé multiplex Isopaint 20 jaar Eurokoumé multiplex INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 - Opslag pag. 3

Nadere informatie

Werken met polyester, Uitgebreide handleiding.

Werken met polyester, Uitgebreide handleiding. Werken met polyester, Uitgebreide handleiding. 1)De ondergrond. In bijna de meeste toepassingen is een goede hechting met de ondergrond zeer belangrijk. Voor een goede hechting is het noodzakelijk dat

Nadere informatie

Informatiebrochure cliënten. 1. Procedure... 1.1 Wassen/drogen/afwerken 1.2 Chemisch reinigen 1.3 Interne distributie 1.4 Kosten

Informatiebrochure cliënten. 1. Procedure... 1.1 Wassen/drogen/afwerken 1.2 Chemisch reinigen 1.3 Interne distributie 1.4 Kosten Informatiebrochure cliënten INHOUD 1. Procedure... 1.1 Wassen/drogen/afwerken 1.2 Chemisch reinigen 1.3 Interne distributie 1.4 Kosten 2. Persoonsgebonden artikelen... 2.1 Aanschafadviezen kleding 2.2

Nadere informatie

Gebruik de juiste doos

Gebruik de juiste doos Inpaktips 1 Tips waar je blij van wordt - Inpakken Gebruik de juiste doos Voor elke grote doos heb je vier kleine tot middelgrote dozen nodig. Gebruik de kleinere dozen voor zware voorwerpen zoals boeken

Nadere informatie

Hier gaan we uitleggen hoe je te werk gaat om het achterraampje van een cabrio kap te vervangen.

Hier gaan we uitleggen hoe je te werk gaat om het achterraampje van een cabrio kap te vervangen. Hier gaan we uitleggen hoe je te werk gaat om het achterraampje van een cabrio kap te vervangen. Let op: dit geldt enkel voor ramen met een ritssysteem, dus niet de ingenaaide versie! Je kan het best zorgen

Nadere informatie

EPDM staat voor Ethyleen Propyleen Dieen Monomeer en behoort tot de kunststof groep rubber.

EPDM staat voor Ethyleen Propyleen Dieen Monomeer en behoort tot de kunststof groep rubber. Veel gestelde vragen Artdeck Algemeen wat is Artdeck Onder de naam Artdeck wordt een gepatenteerd product geleverd waarbij roosters geheel of gedeeltelijk gevuld zijn met EPDM korrelgranulaat. Met Artdeck

Nadere informatie

WILLCO Fassade Profil

WILLCO Fassade Profil WILLCO Fassade Profil De WILLCO Fassade Profil is een decoratieve sierlijst voor geveltoepassing. Productinformatie De WILLCO Fassade Profil bestaat uit een polystyreen kern, afgewerkt met een cementvrije,

Nadere informatie

Toolbox-meeting Werken op hoogte

Toolbox-meeting Werken op hoogte Toolbox-meeting Werken op hoogte Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Volgens de Arbowet is werken op hoogte: al het werk dat op hoogte

Nadere informatie

1.2 Structurele blindklinkbevestigers

1.2 Structurele blindklinkbevestigers HOOFDSTUK 1 Technische informatie blindklinken 1.1 POP nagels De POP nagel bestaat uit een holle klinknagel die gemonteerd is op een metalen pen. De verwerking van POP nagels is zeer eenvoudig omdat ze

Nadere informatie

voor het plaatsen van Lincrusta

voor het plaatsen van Lincrusta Verwerkingsvoorschriften voor het plaatsen van Lincrusta Verwerkingsvoorschriften voor het plaatsen van Lincrusta Om een perfect resultaat te garanderen, bevelen wij u aan volgende plaatsingsaanwijzing

Nadere informatie

Garantie. Garantievoorwaarden bert plantagie

Garantie. Garantievoorwaarden bert plantagie Garantie bert plantagie heeft uw meubel met uiterste zorg vervaardigd. Mocht het, ondanks onze goede zorgen, nodig zijn om aanspraak te maken op de garantie, dan dient u zich te wenden tot de dealer waar

Nadere informatie

Specifieke onderhoudsgegevens. ontvangst direct uit de plastic verpakking om vocht- en

Specifieke onderhoudsgegevens. ontvangst direct uit de plastic verpakking om vocht- en beiras omschrijving kwaliteit Mogelijkheden collectie specifieke gebruiksinstructies Specifieke onderhoudsgegevens Wat als er een vuurvonk op het tapijt komt? Ontvlambaarheid van textielvloerbedekking

Nadere informatie