Bedrijven moeten harder groeien

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.utnws.utwente.nl Bedrijven moeten harder groeien"

Transcriptie

1 weekblad van de Universiteit Twente nummer 32 donderdag 6 november 2008 UT N I E U W S 2 10/11 15 UT levert al weer een ISO-voorzitter Bedrijven moeten harder groeien Muziek uit een naaimachine (NL) consequent = (E) consistent (E) consequently = (NL) als gevolg TaalCoördinatiePunt English Tip Want more? See College voor lege zaal Harde knip tussen bachelor en master Vanaf 2010 zijn alle masteropleidingen alleen toegankelijk voor studenten die hun bachelordiploma hebben gehaald. Dat staat in het moderniseringsplan voor het bachelor-master stelsel dat onderwijsminister Plasterk afgelopen week heeft besproken in de ministerraad. Rector magnificus Henk Zijm is niet onverdeeld gelukkig met deze maatregel, de studentenbonden evenmin. Plasterk was altijd al voorstander van een harde knip. Nu kunnen studenten al aan een doorstroommaster beginnen als nog niet alle vakken uit de bachelor zijn gehaald. Volgens de minister maken studenten daardoor geen bewuste masterkeuze. Om te voorkomen dat studenten onnodige studievertraging oplopen, wil de bewindsman universiteiten aanmoedigen om met meerdere instroommomenten te gaan werken. Rector magnificus Henk Zijm is niet onverdeeld gelukkig met de invoering van de harde knip. Wij zijn niet voor een harde knip, wel voor een hardere knip dan dat er nu is. Dat geeft de studenten iets meer flexibiliteit. Zijm stelt zich bij zo n hardere knip voor dat studenten aan een masteropleiding mogen beginnen als ze 160 van de 180 studiepunten hebben behaald, als ze hun bacheloropdracht hebben afgerond en als ze geen vakken meer hebben openstaan die nodig zijn voor de master. Universiteiten die al met een harde knip werken, kennen ook vaak deze criteria voor het verlenen van dispensatie aan bijzondere gevallen, aldus de rector magnificus. Dat de minister extra instroommomenten wil voor de masteropleiding, noemt Zijm makkelijker gezegd dan gedaan. Dat kost namelijk veel geld. Anderzijds kan de harde knip universiteiten ook geld opleveren. Zijm: We zijn dus niet alleen maar negatief. Wij krijgen geld voor elk bachelordiploma. Als er voor studenten meer druk achter staat om dat diploma te halen, zullen wij dus ook eerder onze inkomsten ontvangen. De studentenbonden LSVb en ISO reageren negatief op de maatregel van Plasterk. Het is een rigide maatregel die te grote en onnodige studievertragingen oplevert, meent ISO-voorzitter en tbk-student Hidde Terpoorten. Als een studie één instroommoment heeft en je mist maar twee kleine vakken, dan ligt je studie dus bijna een jaar stil. KNIP, vervolg op pagina 3 English Edition Page 6 Universitair hoofddocent Hans Zwart van toegepaste wiskunde geeft college voor de camera s van UTV en ICTS, maar in de zaal zit geen enkele student. Op de tweede verdieping van de Vrijhof is deze week een speciale studio ingericht om colleges van Zwart en zijn elektrotechniekcollega Stefano Stramigioli op te nemen. De colleges worden op dvd aangeboden aan studenten van 3TU-programma s, opleidingen binnen de samenwerking tussen Twente, Eindhoven en Delft. Die kunnen de vakken dus op elk gewenst moment volgen en via de docent vragen stellen. Het is voor Zwart wel even wennen om college te geven zonder publiek. We hebben daar mediatraining voor gehad. Je moet heel statisch zijn. Tijdens een college loop je heen en weer, maar hier moet je steeds naar de camera blijven kijken. Verder moet je de stof eigenlijk nog enthousiaster brengen dan dat je in een live-college doet. Dat er geen studenten zitten, was niet eens het moeilijkste. Vooral de cameramensen zijn storend. Die staan daar maar wat, terwijl jij je college geeft. Ik snap dat ze bij het format horen, maar het leidt wel een beetje af. Foto: Gijs van Ouwerkerk veel ongemak door storingen in dept-domein Het cluster werd instabiel en ging plat Aan de crisis die vorige week woensdag ontstond binnen het UT-netwerk, kwam afgelopen maandagmorgen een einde. Om precies 7.11 uur konden de medewerkers in het DEPT-domein weer bij hun opgeslagen data, nadat zij dagenlang slechts gedeeltelijk hadden kunnen werken. Wat de afgelopen dagen gebeurde is een van onze grootste angstvisioenen, zegt Tom Koppen, directeur ICT Servicecentrum. Natuurlijk, je kunt niet alles voor zijn en af en toe gebeuren er nou eenmaal dingen, maar we proberen de risico s zoveel mogelijk in te perken. Hij wuift weg dat de storingen iets te maken zouden hebben met de fusie van ICTS. Integendeel. De samenwerking tussen de verschillende ICT-groepen is het afgelopen jaar door de fusie juist veel hechter geworden. De storingen van de afgelopen dagen raakten de dataopslag in het DEPTdomein. Meer dan duizend medewerkers maken hier gebruik van: de faculteit MB, alle concerndirecties en alle servicecentra. Volgens Koppen hebben de faculteiten CTW, GW, TNW en EWI bijna niets van de storingen gemerkt. Zwaarst gedupeerd was de faculteit MB. Juist deze faculteit had de laatste maand veel last van alle storingen. Daarover werd volop geklaagd. En dat is begrijpelijk. Voor de meeste gebruikers is ICT een standaardgereedschap, dat gewoon altijd moet werken. Klaar uit. Koppen: We hebben de gebruikersdata tot en met maandag, deels dinsdagavond, terug kunnen plaatsen. Van alle data worden dagelijks back ups gemaakt op tape. Die vormen een laatste redmiddel. Sinds de grote brand van 2002 hadden we ze niet meer hoeven gebruiken. Over schade, in euro s, kan hij niet veel zeggen. De UT is geen augurkenfabriek, die eenvoudig een paar dagen omzet verliest. Maar dat het functioneren van de getroffen faculteit en diensten is beïnvloed, dat is pijnlijk helder. Die schade is niet in geld uit te drukken. Wat er vorige week woensdag precies gebeurde was dat alle schijven van het DEPT-domein in één keer corrupt waren. De harde schijven raakten zodanig in de war, dat je de data niet meer kon benaderen. ICTS stond voor een raadsel hoe dit zo massaal kon gebeuren. Gelukkig lukte het afgelopen maandag de oorzaak te achterhalen, zodat nu herhaling voorkomen kan worden. Koppen vertelt dat de behoefte aan data-opslag het afgelopen jaar explosief is toegenomen. Er is steeds meer verkeer met foto s, video s en mp3- tjes. Daarom nam het ICT Servicecentrum begin oktober voor het DEPT-domein een extra zware machine in het cluster van de fileservers op. Daardoor daalde de belasting van 95% naar 5%. De gebruikers konden sneller bij hun data, maar we merkten al snel dat het cluster instabiel werd en op een onbegrepen moment plat ging. Maandag ontdekten we in de grote kennisdatabase van Microsoft een artikel met de conclusie dat je zulke fileservers met exact dezelfde glasvezeladapters en softwareversies moet aansluiten op de centrale harde schijven. Dat was bij ons niet zo en dat was dus de verklaring voor de ellende van de afgelopen weken. Externe deskundigen hebben inmiddels bevestigd dat dit de vermoedelijke oorzaak van de problemen is. Medewerkers van ICTS hebben vanaf woensdagmorgen tot zondagnacht non-stop gewerkt aan herstel van de dataopslag. Ook s nachts. Op gegeven moment hebben we sommige medewerkers naar huis moeten sturen. Bij oververmoeidheid worden immers fouten gemaakt. Dat het allemaal zo lang duurde, komt volgens Koppen omdat het terugplaatsen vanaf tapes erg tijdrovend is. NETWERK, vervolg op pagina 3

2 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 2 donderdag 6 november 2008 De twintigjarige UT-student Hidde Terpoorten is de nieuwe voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), de grootste landelijke studentenorganisatie. De derdejaars technische bedrijfskunde is de derde UTstudent in een paar jaar die tot voorzitter is gekozen. Sebastiaan den Bak en Madelein Hofmijster gingen hem voor. Mignon van Dijk Hoe ben je voorzitter geworden? Sinds mei ben ik bestuurslid bij ISO. Na het vertrek van Merel van Wanrooij ben ik met de andere drie bestuursleden om de tafel gaan zitten met de bedoeling de taken te verdelen. We hebben besloten niet op zoek te gaan naar een vijfde bestuurslid, omdat we al te ver in het jaar zijn en het te veel tijd kost iemand te zoeken en in te werken. Toen heb ik gezegd dat ik wel voorzitter wilde worden. Jouw voorganger Merel van Wanrooij heeft deze functie neergelegd omdat ze het voorzitterschap niet met haar studie kom combineren. Hoe ga jij dat doen? Ik weet niet waar dat bericht vandaan komt, maar dat klopt absoluut niet. Wij hebben alle vijf onze studie een jaar stopgezet. Zij zat niet op haar plek en haalde geen voldoening uit haar werk. Als je iets niet leuk vindt, dan werkt het niet. Dan moet je de knoop doorhakken en ermee stoppen. hidde terpoorten, derdejaars technische bedrijfskunde UT levert al weer een ISO-voorzitter Hidde Terpoorten. Foto: Sebastiaan ter Burg. Voor de derde keer in korte tijd levert de UT een voorzitter. Heb je daarvoor een verklaring? Dat is natuurlijk hartstikke leuk voor Twente. Misschien komt het door het klimaat op de UT, waar het ontzettend gestimuleerd wordt iets naast je studie te doen. Heel veel studenten zetten zich ergens voor in en zijn bij een vereniging aangesloten of bij een bestuur betrokken. Het is niet uit te sluiten dat dat er iets mee te maken heeft. Wat voor bestuurlijke ervaring heb jij opgedaan op de UT? Ik heb in een commissie gezeten van studievereniging Stress en vorig jaar maakte ik deel uit van de fractie van UReka. Dat was een goede voorbereiding op deze functie bij ISO. Wat zijn de taken van de voorzitter? Als voorzitter ben je het uithangbord van het ISO. Je vertegenwoordigt deze organisatie op besprekingen, congressen en in de media. Daarnaast heb ik een aantal portefeuilles, zoals het onderhouden van contacten met de achterban om te proeven wat er leeft onder onze lidorganisaties, onderwijskwaliteit en onderzoek en kennisvalorisatie. Ook heb ik contact met minister Plasterk, maar ik niet alleen. We hebben in het bestuur afgesproken, dat we wat meer samen gaan doen en ieder voor zich het woord voeren voor een onderwerp uit een bepaalde portefeuille. Waarvoor ga jij je als voorzitter inzetten? Wij hebben als ISO heel duidelijk gekozen voor de kwaliteit, de flexibiliteit en de toegankelijkheid van het onderwijs. Waar het om gaat is dat iedereen die de capaciteiten heeft een plaatsje moet kunnen krijgen in het hoger onderwijs, ongeacht zijn achtergrond. Daarnaast is het belangrijk dat je zelf keuzes kunt maken en niet een van te voren bepaald traject hoeft af te leggen. Ook op het gebied van internationalisering en ondernemerschap willen we ons profileren. Voor 2009 staat op de planning om een onderwijsplan voor de lange termijn te ontwikkelen, waarin we formuleren waar we over tien jaar willen staan met het hoger onderwijs. Volgende week hebben we een lustrumcongres en vieren we het feit dat het ISO al 35 jaar een landelijke koepel is. Ik denk dat wij in al die jaren ons nut wel hebben bewezen voor onze achterban en alle andere studenten. Hoeveel tijd kost deze functie je? Ik verwacht er vijftig tot zeventig uur per week mee bezig te zijn. Het voordeel is dat ik het ontzettend leuk vind. Dan is het minder erg om er veel tijd in te steken. Ik ben verhuisd van Enschede naar Utrecht, want het is niet te doen om dagelijks drieëneenhalf uur in de trein te zitten. Het voorzitterschap geldt een jaar. Wat ga je daarna doen? Daarna kom ik absoluut weer terug in Enschede. Dan ga ik sowieso niet nog eens een fractie- of bestuursjaar doen, alleen misschien wat hand- en spandiensten voor UReka en het ISO, want ik moet ook een keer aan mijn studie denken. In ben in 2006 begonnen en moet nog heel wat punten halen. Ik hoop uiteindelijk een beroep te vinden op het raakvlak van bestuurlijk werk en technische bedrijfskunde. De toekomst zal het uitwijzen. utnieuws Onafhankelijk weekblad voor personeel en studenten van de Universiteit Twente jaargang 46. Verschijnt donderdag op de campus; vrijdag/zaterdag buiten de UT. Oplage: exemplaren. Redactie-adres: Vrijhof kamers 215, 216, 217, 228, 219. Postadres: Postbus 217, 7500 AE Enschede. Telefoon: ( ) 2029 zie verder onder redactie. Fax: ( ) redactie: Internet: of via de homepage van de UT. Redactie: Bert Groenman (hoofdredacteur, 2030) Paul de Kuyper (4084) Maaike Platvoet (3815) Sandra Pool (tel. 2936) Mignon van Dijk (tel. 2028) Office-management: Brigitte Boogaard (2029) Vaste medewerkers: Harold de Boer, Aryo Breton van Groll, Surpiyo Chatterjea, Henriëtte van Dorp, Robbin Engels, Anindita Ganguly, Bianca Hagen, Egbert van Hattem, Bas Klaver, Hans van de Kolk, Ashok Sridhar, Frans van der Veeken, Bauke Vermaas. Automatisering/internet: Martijn Baars Joris van Balen Ivar Engel Foto s: Arjan Reef / Gijs van Ouwerkerk Redactieraad: prof.dr. E.R. Seydel (vz). Advertenties: Bureau Van Vliet BV, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, Tel Site: Advertentietarieven op aanvraag. HOP: UT-Nieuws is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP). Adreswijzigingen: Abonnees (ook studenten) dienen deze schriftelijk door te geven aan de redactie UT-Nieuws Postbus 217, 7500 AE Enschede of per Stage of buitenlands studieverblijf: studenten die op stage gaan of in het buitenland gaan studeren kunnen UT- Nieuws op schriftelijk verzoek opgestuurd krijgen. Wie prijs stelt op deze (gratis) service zendt een adreswijziging naar de redactie o.v.v. faculteit, stagelocatie en periode (zo nauwkeurig mogelijk). Kopij: Bestemd voor de Infomededelingenrubriek dient per maandag voor uur in het bezit te zijn van de redactie UT-Nieuws. Abonnementen: Jaarabonnement: 37 euro. Abonnementen schriftelijk aan te vragen met vermelding van naam, adres, postcode, plaats, telefoonnummer en bank-/girorekening. Abonnementen kunnen wekelijks ingaan. Betaling via factuur. Het jaarabonnement wordt automatisch verlengd, tenzij men minimaal 1 maand voor afloop van de abonnementsperiode schriftelijk opzegt. Technische vervaardiging: Wegener Huis aan Huiskranten B.V. Bezorging Campus: Motorsportgroep UT, coördinator Tim Wolda, tel Copyright UT-Nieuws: Auteursrecht voorbehouden. Het is verboden zonder toestemming van de hoofdredacteur artikelen schema s foto s of illustraties geheel of gedeeltelijk over te nemen en/of openbaar te maken in enigerlei vorm of wijze. Wie: Ben Companjen (22) Studie: bachelor informatica Op weg naar: Vrijhof Ik sta hier voor de ingang van de Vrijhof even een luchtje te scheppen. Frisjes ja, zo in mijn polo. Ik ben vanaf half acht vanmorgen, samen met mijn collega s van de campusomroep Drienerlo, al bezig met opnames voor 3TU-videocolleges. Eerst hadden we een briefing, daarna een testrun en toen konden we gaan filmen. Daarvoor hebben we op de tweede verdieping speciaal een zaal ingericht. Nu hebben we in ieder geval één college al op de band staan. Mijn taak is die van regisseur, ik probeer te kijken zoals straks ook de studenten naar dit college gaan kijken. Kijkt het prettig? Is de volgorde logisch? Dat soort dingen. De inhoud van het college gaat eigenlijk compleet langs me heen. Ik weet wel dat het van een niveautje hoger is dan ik gewend ben, haha. Iets over Systems and Control, van de afdeling Robotica. Vanmiddag filmen we in ieder geval nog door tot een uur of vijf. Daarna heb ik een training van de Stretchers, en als ik dan nog puf heb, ga ik aan mijn bachelorreferaat werken. Maar die kans acht ik niet groot. Zo vroeg beginnen is nogal wat. En morgen en donderdag ben ik ook weer van de partij. Waar gaat dat heen...? Foto: Arjan Reef.

3 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 3 donderdag 6 november 2008 UT met drie projecten op nationale roadmap Op de nationale roadmap met 25 grootschalige onderzoeksfaciliteiten staan drie vanuit de UT geïnitieerde projecten. Naast NanoLabNL, waar we vorige week al over berichtten, zijn dat de projecten Data Infrastructure for the Social Sciences (DISS) en European Social Survey (ESS). Die laatste komt ook voor op de Europese roadmap. De roadmapcommissie adviseert daarom ESS voorrang te verlenen bij financiering. paul de kuyper De European Social Survey is een tweejaarlijkse enquête die in bijna alle Europese landen wordt afgenomen. Het onderzoek monitort opvattingen over actuele sociale en politieke kwesties zoals het vertrouwen in de overheid, leeftijdsdiscriminatie en immigratie. Daarbij kunnen verschillen worden getoond tussen landen, maar ook binnen landen afgezet tegen de tijd. Hoofdaanvrager van ESS voor de nationale roadmap is hoogleraar Jacques Thomassen van de vakgroep Political Science and Research Methods (faculteit MB). Omdat het project al op de Europese roadmap voorkomt en de roadmapcommissie minister Plasterk heeft geadviseerd eerst de acht projecten van die Europese lijst te financieren, is Thomassen optimistisch dat hij de vijf miljoen euro binnensleept die hij heeft aangevraagd. In december wordt daarover beslist. Het project loopt inmiddels vanaf 2002, licht Thomassen toe. De data worden op een centraal punt gearchiveerd en zijn vanaf elke computer oproepbaar. Het aangevraagde geld investeren we vooral in het iedere twee jaar kunnen houden van de enquête. Per keer kost dat zo n zes à zeven ton. Daarnaast hebben we wat projecten lopen die de validiteit van de onderzoeken moeten vergroten. De onderzoeksfaciliteit Data Infrastructure for the Social Sciences behoort niet tot de kopgroep van acht op de nationale roadmap. Hoofdaanvrager Kees Aarts, hoogleraar in dezelfde vakgroep als Thomassen, moet daarom iets langer wachten op financiering van de overheid. De roadmapcommissie adviseert voor dit project, net als voor NanoLabNL, geld vrij te maken op de voorjaarsnota of uit het Fonds Economische Structuurversterking. Bij de aanvraag van Aarts gaat het om een bedrag van 52 miljoen voor de periode tot Dat geld wordt ingezet om met nieuwe informatietechnologie een databank op te zetten die verschillende langlopende surveys (enquêtes) met elkaar verbindt. Het begin is er, maar de komende tien jaar moet zo n infrastructuur verder worden ontwikkeld. Aarts zelf participeert met het Nationaal Kiezersonderzoek in DISS. Met een betere infrastructuur kunnen we preciezere metingen doen en resultaten van verschillende surveys aan elkaar koppelen. We zijn dan in staat vragen te beantwoorden die we nu nog niet kunnen onderzoeken. Omdat ook het Centraal Bureau voor de Statistiek meedoet, kunnen we bijvoorbeeld kiezersonderzoek koppelen aan de inkomensgegevens uit het belastingregister. Dan krijg je betrouwbaardere data dan wanneer je mensen naar hun inkomen vraagt. Netwerkstoring (vervolg van voorpagina) De gebruikers kunnen weer werken, maar de calamiteit is voor ICTS nog niet gesloten. Er werd al aan een plan gewerkt voor de data-infrastructuur op langere termijn. Dat project heeft nu de hoogste prioriteit. We schakelen daarbij externe deskundigen in. Consultants van KPMG begeleiden het proces. Harde knip in aantocht (vervolg van voorpagina) Daarom voelen wij meer voor een halfzachte knip waarbij je tot twintig punten marge hebt voor je aan de master begint. De ISO-voorzitter hoopt via een lobby onder Tweede Kamerleden alsnog een positieve draai te kunnen geven aan de harde knip. Terpoorten: De gedachte van Plasterk is dat studenten beter nadenken over een keuze voor hun master. Daar zit wel wat in, maar dan moet ook de voorlichting van universiteiten beter worden. Je moet nu te veel moeite doen om te weten te komen welke master je na je bachelor kunt volgen. Alumni. Ongeveer honderd oud-bestuurskundestudenten kwamen afgelopen zaterdag naar Prismare in de nieuwe wijk Roombeek (foto onder) om studiegenoten te ontmoeten en te spreken over de ontwikkelingen binnen hun vakgebied. Deze eerste alumnidag werd verder ingevuld met een rondleiding door Roombeek en een aantal workshops. Dertig oud-studenten bedrijfsinformatietechnologie vierden diezelfde zaterdag in het gezelschap van dertig huidige studenten en evenzoveel docenten en staf, het feit dat hun opleiding vijftien jaar bestaat. In de Broeierd waren lezingen (van onder meer FC Twente s Jan van Halst) en een buffet. Daarna zag men gezamenlijk in de Grolsch Veste Twente onnodig verliezen van een bleek Ajax. Foto s: Frans van der Veeken. twente index 2008 Vrouwen stimuleren eigen bedrijf te starten Een groot percentage studenten wil misschien een eigen onderneming beginnen, maar het aantal jonge starters in de regio Twente ligt nog onder het landelijk gemiddelde. Dat is een van de conclusies van de Twente Index 2008, een jaarlijkse vergelijking van de Twentse economie die wordt uitgevoerd door de UT, Saxion, Kamer van Koophandel en andere instanties. Ondernemerschap moet nog meer in het onderwijs worden geïntegreerd is een van de aanbevelingen. Daarnaast ziet de Twente Index een uitdaging in het bevorderen van ondernemerschap onder vrouwen. De interesse voor een eigen bedrijf is bij de mannelijke studenten van Saxion en de UT anderhalf tot tweemaal zo hoog. Het percentage dat misschien zelfstandig ondernemer wil worden ligt onder vrouwen juist hoog. Daarom moet vooral deze groep gewezen worden op de voordelen van ondernemerschap. De Twente Index constateert verder dat een aanzienlijk deel van de startende ondernemers de regio verlaat. Dit percentage ligt echter hoger onder spin-offs van Saxion dan onder starters van de UT. Enkele andere opvallende conclusies in het onderzoek zijn dat de regio Twente op veel vlakken nog achterloopt op het landelijk gemiddelde. De werkloosheid daalde, maar is nog altijd hoger dan in de rest van het land. Ook de werkgelegenheid in de kennisintensieve industrie daalde. De regio heeft bovendien relatief weinig hoogopgeleiden en de meerderheid van zowel de universitaire studenten als hbo-studenten verlaat Twente na het afstuderen. Ondanks het feit dat Twente relatief goed scoort op het vlak van de leefomgeving, blijft de migratie naar de Duitse grensstreek groeien. Benoeming. UT-hoogleraar taaltechnologie Franciska de Jong is vorige week voor een periode van vijf jaar benoemd in het bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderwijs (NWO). De afgelopen vier jaar maakte ze al deel uit van het bestuur van het NWO-gebied Geesteswetenschappen. De Jong ziet in haar benoeming de kans om inzichten die ze eerder heeft opgedaan opnieuw vorm te geven. In het vakgebied Geesteswetenschappen heb ik me bijvoorbeeld veel beziggehouden met de discussie over infrastructurele voorzieningen. Het is mooi dat ik nu vanuit een nieuwe functie op een ander niveau opnieuw mijn ideeën hierover kan inbrengen. Een benoeming in het NWO-bestuur gebeurt op persoonlijke titel. Ik zit daar dus niet om de UT-belangen te behartigen, zegt de taaltechnoloog, Al draagt het natuurlijk wel bij aan de zichtbaarheid van de UT. Student gezocht (1) UT-Nieuws zoekt per medio januari 2009 een studentmedewerker ter ondersteuning van het secretariaat. De voorkeur gaat uit naar een vlotte ouderejaars (v/m), die zich tenminste een jaar voor deze baan wil inzetten. De nadruk van de werkzaamheden ligt bij de mededelingenrubriek Info: het bewerken en verwerken van college- en andere mededelingen die per binnenkomen. Nodig: nauwkeurigheid, pc- en taalvaardigheid, klantvriendelijkheid. Beloning: in overleg, op basis van UT-Flex. Tijdsbesteding: elke maandag, zes tot acht uur. Mail je motivering met spoed naar de hoofdredacteur van dit blad, utwente.nl (kopie naar Voor meer informatie:

4 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente donderdag 6 november 2008 technische geneeskunde Project vip-brain networks beloond Technische Geneeskunde haalde afgelopen maandag een subsidie van 2,3 miljoen binnen voor het project ViP-Brain Networks. Het geld is afkomstig uit het programma Pieken in de Delta van Economische Zaken. Minister Maria van der Hoeven reikte de cheque in Nijmegen uit aan wetenschappelijk directeur Peter Vooijs Dat gebeurde maandag in het FC Donders Centre for Cognitive Neuro-imaging waar de minister op werkbezoek was. Met het geldbedrag liet de UT andere subsidie-inschrijvingen achter zich. Wij eindigden op de eerste plek en haalden de grootste som geld binnen, zegt een trotse Vooijs. Volgens hem komt dat omdat het project Virtual Patient Brain Networks precies past bij de ambitie van het economisch stimuleringspro- gramma dat gericht is op innovatieve projecten die ontstaan uit samenwerking tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Het hersenonderzoekinstituut FC Donders is een van de partners van het project, net als het UMC St. Radboud, Siemens en de twee UT-spin-offs Advanced Neurotechnology BV en Twente Medical Systems International. Samen gaan ze de komende vijf jaar werken aan nieuwe technologieën die tijdig De subsidie werd maandag in Nijmegen uitgereikt. Daarbij waren aanwezig, van links af gedeputeerde provincie Gelderland Marijke van Haaren, EZ-minister Maria van der Hoeven, TG-wetenschappelijk directeur Peter Vooijs en gedeputeerde provincie Overijssel Carry Abbenhues. Foto: Jack Tillmanns. zuurstoftekort in de hersenen signaleert. Lukt je dat, dan ben je beter in staat om herseninfarcten te voorkomen, legt Vooijs uit. Belangrijk, want het gaat in Nederland toch om een risicogroep van veertigduizend gevallen per jaar. Door preventief zuurstoftekort in hersenen op te sporen, draagt de nieuwe technologie indirect bij aan de economie. Het bespaart maatschappelijke kosten omdat mensen niet ruw uit het arbeidsproces worden getrokken en ze belanden niet in een lang revalidatietraject. Direct draagt het ViP-Brain Networks ook bij aan de economische ontwikkeling. Het biedt mogelijkheden voor het vermarkten van nieuwe producten voor preventie, diagnose, therapie en revalidatie. Na het project verwachten we dat er dertig mensen bij de verschillende partners aan het werk zijn op dit gebied. En de kans is groot dat er spin-offs ontstaan. Gedurende het project willen de onderzoekers, samen met partners uit het bedrijfsleven, onder meer nieuwe meetmethoden, gebaseerd op EEG en MRI, ontwikkelen die inzicht geven in de rol van zuurstof bij het functioneren van het brein. Met het totale project is ruim vijf miljoen euro gemoeid, de subsidie bedraagt 2,3 miljoen. Volgens Vooijs is dit nog maar het begin van de subsidiestroom. ViP Brain Networks is de aanjager van een hele groep projecten waarvoor ook financiële aanvragen klaar liggen. Hogeschool Tio verzorgt erkende hbo- en mbo-opleidingen voor de reiswereld, eventsector en hotellerie. Jaarlijks studeren zo n 2000 studenten aan Hogeschool Tio. Dankzij de succesvolle ontwikkeling van deze particuliere vorm van onderwijs groeit de organisatie gestaag en daarmee ook de behoefte aan medewerkers die vorm willen geven aan de verdere ontwikkeling van Hogeschool Tio. STUDENTEN GEZOCHT Wij zoeken studenten voor: t 5BBMLVOEJHF DPSSFDUJFT t 7FS[PSHJOH WBO MBZ PVU WBO UFOUBNFOT FO TZMMBCJ Profiel: t (PFEF CFIFFSTJOH WBO EF /FEFSMBOETF UBBM t (FTUSVDUVSFFSE FO OBVXLFVSJH LVOOFO XFSLFO t,sjujtdi t,voofo XFSLFO NFU TKBCMPOFO JO 8PSE t,voofo XFSLFO NFU EF TPGUXBSFQSPHSBNNB T &YDFM 1IPUPTIPQ 1PXFSQPJOU "EPCF "DSPCBU Wat hebben wij te bieden: t 'MFYJCFMF JOWVMMJOH WBO XFSLUJKEFO t 'MFYJCFMF JOWVMMJOH BBOUBM VSFO QFS XFFL t "GXJTTFMFOEF XFSL[BBNIFEFO t 0SHBOJTBUJF NFU PQFO LBSBLUFS /BEFSF JOGPSNBUJF LVO KF JOXJOOFO CJK NX EST. + )FWJOL 4MPUT )PPGE 0QMFJEJOHFO 5JP WFTUJHJOH )FOHFMP UFMFGPOJTDI CFSFJLCBBS PQ o 8JK OPEJHFO KF VJU PN CJOOFO EBHFO POMJOF UF SFBHFSFO WJB Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Hengelo Mijn job Naam: Peter Timmerman (35) Functie: Programmamaker Studium Generale Locatie: Vrijhof Peter Timmerman (35) Foto: Arjan Reef. Ja, ik heb hier echt een prachtig uitzicht. Ik kijk uit over de campus. Die vind ik fantastisch. Ik geef ook rondleidingen. Je wilt niet weten hoeveel verschillende groepen interesse hebben in de campus. Dat varieert van de Rotary Club tot aan ouders van studenten. Ik vind het gewoon leuk om te doen. Mijn dagelijkse werk is voornamelijk het in elkaar draaien van het Studium Generale programma. Dat doe ik sinds 2000, vrijwel direct ma mijn studie wijsbegeerte voor wetenschap, technologie en samenleving die ik het jaar ervoor afrondde. De functie is mij op het lijf geschreven. Ik dokter samen met mijn collega s Anneke en Henk en een commissie van studenten en medewerkers nieuwe lezingen uit. Dat begint met een brainstormsessie waaruit ruwe ideeën rollen die leiden tot een lezingcyclus. Momenteel willen we iets doen met onsterfelijkheid. Enerzijds proberen we de technische biologische kant te belichten. Anderzijds de levensbeschouwelijke kant. Eigenlijk is dat wel de missie van Studium Generale: onderwerpen van verschillende kanten benaderen. Om zo met verrassende en nieuwe perspectieven te komen die het denken in beweging houden en opnieuw prikkelen. Het vinden en uitnodigen van aantrekkelijke sprekers is een hele kunst. Ze moeten levendig vertellen, toegankelijk zijn en het publiek pakken. Geen gemakkelijk klus. Daarna begint het mediacircus en op de avond zelf ontvang ik de sprekers. Meestal met een etentje. Praktisch voordeel hiervan is dat je zeker weet dat ze op tijd zijn. Bovendien komen ze daarna niet zo koud de zaal in. Als voorzitter introduceer ik later de spreker en leid ik de discussie. Het kan best zijn dat ik pas om tien uur s avonds thuis ben.

5 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente donderdag 6 november 2008 psychologiestudente studeert af op gevaren van computerspelletjes Gamen werkt verslavend De 25-jar ige Mar ia Haagsma is onlangs afgestudeerd bij psycholog ie op een onderzoek naar gameverslaving. Voor haar scriptie met als titel Gamegedrag onder Nederlandse mannen: prevalentie en r isicofactoren voor verslaving kreeg ze een negen. De bladen De Groningse Studentenbond heeft het college van bestuur van de RUG gevraagd een universitaire truiendag op vrijdag in te voeren. De bedoeling is dat hiermee energie wordt bespaard. De tentamenhal moet een zogenaamd truiengebouw worden, waar de temperatuur altijd lager is. Bij de Groningse rechtenfaculteit deed de fractie Progressief Rechten een soortgelijk voorstel. Daar kwam kritiek op omdat een lage temperatuur op een werkdag eigenlijk meer kost dan dat het oplevert. Later moet er namelijk bijgestookt worden. Een truiendag op een vrijdag kan echter wel, want in de weekenden staat de verwarming sowieso lager. Mignon van Dijk Wat heb je onderzocht? Ik heb een vragenlijst ontwikkeld aan de hand van literatuur over de risicofactoren voor verslaving en de criteria voor gokverslaving. Die vragenlijst heb ik op tien Nederlandse gamefora geplaatst. Daarop hebben 176 mannen en zes vrouwen gereageerd, waarna ik heb besloten de vrouwen weg te laten in mijn onderzoek. Tachtig procent van de respondenten was jonger dan twintig jaar en woonde nog thuis. Wat zijn de risicofactoren voor gameverslaving? Factoren als depressie, ontsnappen aan de werkelijkheid en zelfeffectiviteit, dat is de mate waarin je jezelf in staat acht iets te doen. Ik heb bijvoorbeeld gevraagd of de gamers het moeilijk vinden om te stoppen met spelen. Maria Haagsma. Foto: Gijs van Ouwerkerk. En? De respondenten zijn gemiddeld negentien uur per week aan het gamen. Vooral online spelletjes zijn populair. Daarbij spelen ze met verschillende mensen en is er onderling veel interactie. Motieven om te gamen zijn prestaties leveren, competitiedrang en contacten leggen. Maar als ze niet lekker in hun vel zetten en het spelen gebruiken als ontsnapping aan de werkelijkheid en ook nog eens heel snel opgaan in het spel, dan kan dat leiden tot verslaving. Volgens mijn criteria is twee tot drie procent van de respondenten verslaafd. Een punt van discussie in mijn onderzoek is de schaal. Ik heb op een bepaald moment gemeten en het kan ook best zijn dat meer mensen problemen ervaren, maar dat dat niet naar voren is gekomen in mijn onderzoek. Wat zijn je aanbevelingen? Verslaafden vinden het moeilijk om hulp te zoeken. Daarom zou je op scholen voorlichting kunnen geven en informatie kunnen plaatsen op een gameforum. Dat moet dan wel op een laagdrempelige manier gebeuren, bijvoorbeeld door mensen die ervaring hebben met gameverslaving hun verhaal te laten vertellen. Ook moeten de ouders benaderd wor- den, zodat zij eerder kunnen ingrijpen als het gedrag van kind uit de hand loopt. Maar er moet vooral meer onderzoek komen naar gameverslaving. Wat ga je nu doen? Ik wilde al promoveren toen ik nog met mijn bachelor bezig was en dat wil ik nog steeds. Ik hoop een promotieplaats te vinden die mij aanspreekt. Ik heb twee scriptiebegeleiders gehad, van psychologie en communicatiewetenschap, en beiden hebben interessante onderzoeksvoorstellen, waarop ik zou kunnen solliciteren. Ik moet nog overleggen wat ik ga doen. Studiereis naar Chili en Peru dacht heb ik niet zo n zin. Daarom heb ik al flink wat haardoeken ingeslagen, lacht ze. Dekker verheugt zich heel erg op de studiereis. We zijn in februari al begonnen met de voorbereidingen. Vanaf de zomer heb ik er meer dan dertig uur aan gewerkt. Alle deelnemers tellen 1250 euro neer voor de reis, daarnaast zijn er sponsoren en hebben de studenten allemaal zo n 100 uur gewerkt bij bedrijven om geld te verdienen. In Chili en Peru zullen de kosten niet hoog zijn, verwacht Dekker. In Chili hebben we het trouwens best sjiek voor elkaar. We slapen daar in driesterren hotels, een hostel was lastig te regelen. In Lima verblijven de studenten wel in hostels. De voorzitter verheugt zich vooral op het bezoek aan de oude Inka-stad Machu Picchu - één van de zeven wereldwonderen - en aan de grootste mijn ter wereld, maar ook op het ontdekken van, zoals ze dat noemt, andere bedrijfsculturen. En stiekem heb ik ook al heel erg zin in het einde van de studiereis, want dan ga ik namelijk met mijn vriend nog door ZuidAmerika reizen. Ik vlieg Harold de Boer Het is aftellen geblazen voor de 25 studenten van studievereniging Stress die deelnemen aan de studiereis Centrimundo. Dinsdag 11 november stappen zij op het vliegtuig voor een drieweekse reis naar Chili en Peru. Daar staan in ieder geval 21 bedrijfsbezoeken op het programma. Praktijkhoogleraar Jacques Troch en de docenten Huub Ruel en Rick Middel begeleiden de studenten in Zuid-Amerika. Chantal Dekker, studente bedrijfskunde, is voorzitter van de commissie die de studiereis organiseerde. Met haar hoogblonde haar - als enige in de groep - denkt ze in Zuid-Amerika wel op te vallen. Ik heb me laten vertellen dat mannen dan direct met je willen trouwen. Nou, in die aan- Uit Het Lood Belang Voorzitter. Eerder heb ik op deze plaats onthuld dat meerdere ministers onroerend goed op Bonaire hebben gekocht. Zij profiteerden zo van de waardestijging die volgde na hun besluit van Bonaire een Nederlandse gemeen- dan ook pas 29 december terug naar Nederland. Overigens geldt dat voor veel medestudenten. Bijna iedereen gaat op eigen houtje verder reizen. Het is natuurlijk ook wel een hele mooie kans, zo n studiereis. Via de website nu is de studiereis van Stress te volgen. te te maken. Dat is handel met voorkennis. Uit de brief van het kabinet blijkt nu dat alleen minister Eurlings een huis op Bonaire heeft, en dat hij dat pas na het besluit heeft gekocht. Andere fracties doen dit nu lacherig af als handel met nakennis. Feit blijft dat Eurlings in juni van dit jaar nog 5 miljoen euro gemeenschapsgeld heeft gespendeerd aan een waterzuiveringsinstallatie ter behoud van het koraal rond Bonaire. Wil de corrupte politicus zijn huis duur verhuren aan snorkelaars? Voorzitter, dit geval staat niet op zich. Onlangs steunde het kabinet ABN AMRO, Fortis en ING. Hoeveel ministers hebben een rekening bij deze banken? Tevens verhoogde Vrouwen zijn aan de technische universiteit Delft altijd welkom, maar bij studievereniging Civitas Studiosorum Reformatorum (CSR) geldt sinds een maand een vrouwenstop. Aanleiding was volgens een persbericht dat er een significante toename van het aantal vrouwen binnen Civitas was waar te nemen. Het blijkt om een ludieke grap te gaan, want als je de toelichting leest, wordt duidelijk dat de vrouwenstop bedoeld is om juist meer vrouwen aan te trekken. In de woorden van CSR: Overwegende dat vrouwen samenklieken en op zoek zijn naar andere vrouwen, en een stop zal suggereren dat CSR overloopt van vrouwen, wat gezien de neiging tot klieken zeer gunstig is om nog meer dames aan te trekken Jaren na hun missie lijkt het met de geestelijke gezondheid van Nederlandse veteranen mee te vallen. Ze hebben net zo vaak psychische stoornissen als burgers. Dat zegt de Leidse psychiater Frans Zitman. Het vooroordeel wil dat oorlogen en traumatische ervaringen de menselijke geest beschadigen. Uit onderzoek onder soldaten die in Kosovo en Libanon hebben gezeten, bleek dat iets minder dan een vijfde last had van psychiatrische problemen. Dat lijkt veel, aldus Zitman, maar het is net zoveel als in de burgermaatschappij. Somberheid, angsten en dwangverschijnselen komen veel meer voor dan iedereen denkt. De OV-chipkaart werd in Duitsland en in Nijmegen gekraakt. Nu is het de beurt aan Eindhoven. Onderzoekers van de TU/e hebben het zogeheten McEliece-encriptiesysteem weten te kraken. Dit systeem zal internet moeten beveiligen in het tijdperk van de kwantumcomputer, de voorspelde supersnelle computer van de toekomst. Het McEliece-systeem is bestand tegen aanvallen van andere kwantumcomputers, maar volgens de Eindhovense wetenschappers niet tegen conventionele pc s. Daarom hebben ze direct een nieuwe versleuteling gepresenteerd waarmee de code wel kraakbestendig is. De Utrechtse economiehoogleraar Peter de Gijsel heeft in opdracht van de universiteit zijn hengel uitgeworpen in de studentvijver van onze oosterburen. Over een paar jaar moeten er drie keer zoveel Duitse studenten in de Utrechtse collegebanken zitten als in 2007 het geval was. De Gijsel weet dat Nederlandse universiteiten en hogescholen populair zijn onder Duitsers. Uit een rapport blijkt dat het academisch onderwijs in Duitsland er tamelijk belabberd voor staat. Zolang die situatie niet verbetert en de kans daarop is de komende jaren klein zal het aantal Duitse studenten in Nederland toenemen vanwege de hogere kwaliteit van het Nederlands academisch onderwijs. het de bankgarantie tot euro. Waarom niet nog hoger? Voorzitter, ik heb hier een lijst met alle gedupeerden die meer dan een ton hadden gestald bij Icesave. Daar staat geen enkele minister op. Noch enig direct familielid. Dat kan geen toeval zijn! Vorige week maakte het kabinet goede sier met een forse verlaging van de successieheffing. Mijn fractie heeft uitgezocht hoe groot het vermogen van de ouders van de ministers is. Eén keer raden wie dit straks gaan erven! Wie daarover straks dus vele tonnen minder belasting gaan betalen! Voorzitter, dit kabinet regeert uit eigenbelang. De hypotheekrenteaftrek is onbespreekbaar, omdat de ministers zelf een hypo- theek hebben. En ga maar door. De PVV vindt dit verwerpelijk. Wij bepleiten bijvoorbeeld dat de schaarse middelen van Binnenlandse Zaken niet langer ingezet mogen worden voor de bescherming van politici, maar uitsluitend ter bestrijding van criminaliteit waar de gewone man last van heeft. Zoals bedreiging van hun grote leider. Het kabinet stelt dat al zijn besluiten ten goede komen aan de samenleving, waar het nu eenmaal zelf deel van uitmaakt. Maar voorzitter, daar kan eenvoudig verandering in aangebracht worden. Sluit het kabinet, net als alle andere boeven, veilig op in de gevangenis. En zorg dat het daar ook na zijn regeerperiode nooit meer uit vrijgelaten wordt. Bij deze onze motie.

6 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente Thursday 6 November 2008 kennispark twente symposium on entrepreneurship Science and business yield profitable results The number of business success stories at Kennispark Twente is growing as more graduates and fourth-year PhDs discover the possibility to create a spin-off, start their own company or gain employment in innovative enterprises that are seeking to tap into the valuable wealth of knowledge at the University of Twente (UT). future.within the half-year program, they come in close contact with many business cases, financiers, and highlevel international trainers. He predicts at the close of the program, a large portion of high-growth companies, lead by strong management teams, will be spawned and ready to meet the next challenge. The pairing of science and business appears to be a blueprint for the creation of jobs and new business opportunities, which can supply the region with many graduate entrepreneurs. Kennispark Twente is a high-priority program for the regional and municipal governments, said Kees Eijkel, the director of Kennispark, whose organization aims to create 10,000 new jobs by Nancy Trip, the project manager of Kennispark Twente said students will have the opportunity to talk with experts at the symposium during the one hour lunch break. We are planning to repeat this formula every six months, and also offer periodic workshops on relevant topics to raise the level of awareness about the wide range of services available to PhDs who want to explore business opportunities and Our goal is to further build upon the entrepreneurial success of the UT to create an environment that stimulates innovation and entrepreneurship. People and organizations have to be aware of their options. Perhaps you want to start your career as a junior in a large corporation or entrepreneurship is your thing. One of our most important goals is to make students and others aware of all these options and have them make informed choices instead of going with the flow, said Eijkel. Since the Rector Van den Kroonenberg gave the UT the name of entrepreneurial research university in the 1980s, around 700 spin-off companies have been developed. According to the 2007 annual report of Kennispark Twente, new job growth (not including UT jobs) dramatically rose to 6.6 percent from 0.3 percent in the previous year. These statistics clearly indicate progress in the creation of new jobs from 17 in 2006 to a whopping 306 in While scientific knowledge gained at the university can be turned into profitable results, most people are uninformed about the broad network of services offered. Event planners hope to narrow this information gap by offering a symposium on November 14 at the Drienerburght Conference Hotel. The symposium will help students who are asking themselves: Is there potential economic value in my research? Who can I contact to find out more about what steps to take? Many people make conscious decisions in this area, but many more do not, said Eijkel. Speaker Aard Groen of Nikos, the university s institute for knowledge-intensive entrepreneurship, will speak about the Venture Lab, which is a joint program involving the UT and Saxion Hogeschool. This new initiative is scheduled to start at the beginning of Eijkel said: It is a pressure cooker, where 50 participants are going through an intense practical training program to acquire skills needed for an entrepreneurial Grote Kerk of Enschede Most European cities are characterized by a city centre with a church or a cathedral, each with a unique history worth investigating. Enschede is no exception - the Grote Kerk, located at the old market - is arguably the most famous landmark of this Dutch border city. The origin of the Grote Kerk, a reformed church, dates back to around 1200 AD, when it was constructed as a Romanesque church. Throughout its 800year old history, it was subjected to several reconstructions as well as restorations. The first major reconstruction was in the year 1480, when the church was enlarged southwards and eastwards. Later, in the year 1842, it was rebuilt as an aisle-less church. This effort was virtually in vain, as the church had to be reconstructed again in the year 1862, as a result of destruction by fire. Incidentally, this was not the only time Enschede was partly or completely destroyed by fire. Several other major fire accidents have devastated this city at different times, the most recent of which is the Vuurwerkramp, otherwise known as the fireworks disaster, which rocked the city in the year A vertical sundial was mounted in 1836 on the exterior of the southern wall. In 1892, the impressive Lambertus van Dam pipe organ with 39 registers was installed. In order to counter the ill-effects of aging, the church was recently subjected to restoration.this latest refurbishment gives a new lease of life to one of the oldest churches in the Netherlands. Since 1995, the Grote Kerk is the third music stage of the Podium Twente, a provider of concerts and performances. The church continues to host weddings, business diners, and the occasional university graduation party, offering a seating capacity to accommodate 400 guests. Entrance to the Grote Kerk is free. For information concerning the opening times and excursions, contact Podium Twente at Ashok Sridhar safeguard their scientific discoveries, she added. Students will have the opportunity to create their own schedule for the day by picking and choosing which events or workshops they want to attend and all parts of the symposium will be offered in English, said Janinka Feenstra, the Kennispark Twente communications coordinator. Interested in attending? Visit the Kennispark website: Coordinator: Robbin Engels/UT-Nieuws Contributors: Ashok Sridhar, Supriyo Chatterjea, Anindita Ganguly and Audrey Rhodes. For comments and suggestions, For previous editions, see: Atatürk Movie Night In honor of the founder of modern-day Turkey, the Turkish Students Association (TUSAT) will be presenting a documentary film, in English language, about the life of one of Turkey s beloved leaders, Mustafa Kemal Atatürk. The movie night in the Vestingbar will be on November 9, at 8pm, ending at 11pm.The event is open to the public and free of charge. Robbin Engels Favorites: Film: I love the pixar animations because they have such strong messages Food: Fresh water fish from Colombian rivers Website: wikipedia Purchase: Flight tickets, they change your life Music: I enjoy just about everything Admired person: Carl Sagan Photo: Gijs van Ouwerkerk Colombian bursting with national pride The best thing about living in the Netherlands, according to Colombian student Andrea Sanchez, is the equality. She wishes the rest of the world would model themselves on the honesty and directness of Dutch people. She loves it here. But she also has a few words of advice for the honest Dutch, In Colombia people are friendly and open. It s easy to strike up a conversation. People complain less about small things like the weather, and not because it s always sunny, but because there are more serious problems to worry about.the Dutch are not aware of how lucky they are. Here there is so much to be thankful for. Sanchez hails from Bogota, Colombia where she studied for her bachelor in mechanical engineering at the National University of Colombia. She attended the UT for three months in 2003 to complete an internship in the dynamics and acoustics group, and credits her time at the UT with her decision to follow a career path in dynamics. Before receiving her scholarship from the UT to commence her masters in applied mechanics, Sanchez gained valuable work experience in Colombia. She worked as both a business support engineer for a multi-national company as well as a predictive engineer in the oil-rich province of Santander.While traveling she experienced a deep emotional connection to her country. I fell in love with everything.the people are so diverse, also the culture, music, food and the way of life. It s a big country.there are things that gather us together as a nation, like the problems with violence and kidnapping. When these things happen, the whole country becomes unified. Colombians share a lot of national pride. Sanchez is appreciative of the academic enrichment philosophy adopted by the organization that partially sponsors her studies. COLFUTURO has developed a strategy to improve the future of our country.their policy is to lend money to students so that they can study abroad, and if they return to Colombia they only pay back some of the loan.this stops the brain drain problem and allows students who have studied abroad to return to our country and apply what they have learned to benefit our own people. When she has completed her masters, Sanchez hopes to study for a PhD in the field of science and technology management in the United States. She says, I want to learn about implementing designs and find out why it s so difficult to drive technologies in developing countries. Friends are extremely important to Sanchez and she has acquired an extra family here in the Netherlands, including a grandma, grandpa and a little brother. But nothing can substitute her real family, especially her younger sister, with whom she enjoys such a close relationship that she calls home every two days. Although committed to her studies, Sanchez still finds time to party and can dance the salsa with abandon. Europeans focus more on the choreography.we are more natural.with the right music I can really dance. She also loves the socially equalizing effect that cycling lends to Dutch culture. Everybody cycles here regardless of age or background.the Dutch love nature and cycling gives them the freedom to enjoy it in an environmentally friendly way. Sanchez tries to participate in most of the Erasmus Student Network (ESN) events, most notable of which was the trip to Ameland last spring. She enjoys reading in her spare time and has particularly fond memories of the philosophical stories of Richard Bach she read as a child. Her own philosophy is that happiness is in the giving and not the receiving. On completion of her academic career she hopes to return to the country of her birth where she wants to have a family, start a consulting business in engineering management, and more importantly, share her skills with the community by teaching. Audrey Rhodes

7 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente donderdag 6 november 2008 Remon Klein Woolthuis (18) PSY: bio- en neuropsychologie Remon staat bij de uitgang van sportzaal 1 te wachten. Op een vriend van me. Ik was na drie kwartier al klaar. Ik denk dat het wel redelijk gegaan is, het tentamen was wel wat ik verwacht had. De stof die we moesten leren was niet heel gedetailleerd maar wel heel veel. Op het tentamen kregen we dan ook eigenlijk maar weinig vragen die tentamentijd Ik heb heel veel zitten schrappen Het is druk in en rondom het Sportcentrum. Het is nog steeds tentamentijd. Voor de eerstejaars van biomedische technologie en psychologie was vorige week de vuurdoop, met respectievelijk de tentamens inleiding wiskunde I en bio- en neuropsychologie. Hoe ging het? bas klaver Wouter Exterkate en Svenja Leferink alle stof afdekten. Ik heb zelf ongeveer de helft van de hoofdstukken geleerd, dat is een stuk meer dan dat ik op de middelbare school gedaan zou hebben. Of ik zenuwachtig was? Eigenlijk niet, daar heb ik nooit zo n last van. Volgende week heb ik nog twee tentamens, onderzoeksmethodologie en inleiding psychologie. Daar heb ik al wel iets voor gedaan, maar nog niet noemenswaardig. Voor onderzoeksmethodologie hoef ik sowieso niet veel Student gezocht (2) UT-Nieuws zoekt per 1 februari 2009 een (zeer) taalvaardige, nauwkeurig ingestelde student (m/v) voor de eindcorrecties van de pagina s. De corrector werkt non-stop op de woensdag van (of eerder) tot tenminste uur. Meld je snel aan met een gemotiveerde mail + cv bij de hoofdredacteur, met een kopie naar Salariëring conform UT-Flex. Remon Klein Woolthuis meer te doen, maar vijf hoofdstukken ofzo. Ik heb een intensieve variant van het vak gevolgd, waarbij je een groot deel tijdens de collegeweken al afsluit. Dat komt volgende week wel goed dus. Wouter Exterkate (18) en Svenja Leferink (18) BMT: inleiding wiskunde I Svenja en Wouter staan druk na te praten over het tentamen inleiding wiskunde I, de opgaven nog in de hand. Svenja: Ik kwam heel enthousiast de zaal uit, ik heb misschien een voldoende! Maar van dat napraten ga ik alleen maar weer twijfelen, haha! Ik had eigenlijk niet zo goed geleerd, ik dacht dat ik het toch niet zou gaan halen. Maar het ging beter dan verwacht, dus ik ben benieuwd. Ik zag tijdens het tentamen dat een paar studenten al na een half uur weggingen, maar ik denk dat dat van een ander tentamen was. Ik heb heel veel zitten schrappen, ik begin altijd eerst dingen op te schrijven voor ik ga nadenken. Dan krijg ik opeens een geniale ingeving, dan vind ik mezelf heel slim, maar moet wel alles over. Voor de tentamens van volgende week ga ik me wel iets beter voorbereiden. Maar ja zoals ik al zei, ik dacht dat ik wiskunde toch niet zou gaan halen, Werken in de industrie? Kun jij organisatie aanbrengen in de voorbereiding, uitvoering en oplevering van een grote constructieprojecten? Trek je graag de kar en ben je communicatief? dus dan ga je er ook niet echt je best voor doen. Wouter is er vrij zeker van dat hij het goed gemaakt heeft. Ik heb gisteren de hele dag wiskunde zitten doen. Ik ben ook naar alle colleges geweest, ik denk dat dat wel heeft geholpen bij de voorbereiding. En veel oefententamens maken natuurlijk. Daardoor weet je wat je kan verwachten, dus daar heb ik wel veel aan gehad. Aan de volgende tentamens ben ik nog niet begonnen. Ik heb er ook niet de hele week voor vrij gepland. Niet dat ik op vakantie ga hoor, maar ik ben niet van plan de hele week te leren, haha! Antje Drawert (19) PSY: bio- en neuropsychologie Antje komt als een van de laatste studenten de tentamenzaal uit. Ook zij heeft zitten zwoegen op het tentamen Bio- en neuropsychologie. Ik denk dat het wel goed ging, ik ben tevreden. Ik had verwacht dat het moeilijker zou zijn, Antje Drawert omdat het zoveel stof was. Ik ben natuurlijk niet zeker over alle vragen, maar ik heb er zeker geen slecht gevoel over. Er zit nu nog een persoon binnen, daar wacht ik nog even op. Of ik hier veel voor geleerd heb? Voor mijn doen wel ja! Ik heb een week in de bibliotheek gezeten, dat is voor mij echt niet normaal! Het tentamen was wel een beetje anders dan ik in Duitsland gewend was. We hebben daar geen multiple choice tentamens. Dat is niks voor mij. Dan denk ik verder en verder, terwijl je soms maar heel kort na moet denken. Dan geef ik een ander antwoord omdat ik verward ben, ik ben niet echt zo n zwart/ wit-denker. Ik ben nog niet begonnen aan de tentamens van volgende week. Ik had gehoord dat die niet zo zwaar zouden zijn. En als die tentamens geweest zijn ga ik lekker nog even vakantie vieren! LUSTRUM. De faculteit Management en Bestuur bestaat veertig jaar en dat wordt gevierd met een lustrumweek van 17 tot 21 november. De meeste activiteiten zijn vooral toegankelijk voor medewerkers en studenten van de faculteit. Op vrijdag wordt er in het stadion van FC Twente een lustrumsymposium georganiseerd, ook voor belangstellenden van buiten MB. Het thema is Open innovation and creativity in management and governance. Behalve veel MB-onderzoekers zullen ook wetenschappers van andere instellingen lezingen geven. De lustrumweek wordt vrijdagavond afgesloten met een besloten feest. Gevraagd: (bijna) afgestudeerde engineers die willen doorgroeien in (petro) chemie, die body willen geven aan project management middels data management. Enige feeling met databases, data management of programmeren is een pre. We werken met grote bedrijven als Shell in het binnenen (verre) buitenland. Ons bedrijf in Utrecht is klein en informeel, geeft je een hoge mate van vrijheid en de mogelijkheid tot diverse opleidingen om verder te groeien. Ook zijn er mogelijkheden voor stages. Contact: T: , Eerste lustrum Bastille De Bastille viert maandag 17 november haar eerste lustrum sinds de verbouwing en heropening als hét studentengebouw. De hele dag zullen er daarom allerlei activiteiten en acties zijn. Om 8.30 uur begint het lustrum met een ontbijt voor alle bewoners. Op de Boulevard zal rond elven warme chocolademelk met slagroom worden uitgedeeld. s Middags is het mogelijk om in het Atrium goedkoop te lunchen. Bij de huismeester kunnen hiervoor muntjes van 50 cent worden gekocht. Om uur is er in het Atrium een dynamisch debat, onder leiding van tv-presentator Victor Deconinck. Deelnemers aan dit debat zijn ondere andere oud-rector Frans van Vught en de hoogleraren Antoni Brack en Marc Wouters. Ook studenten kunnen mee debatteren. Na afloop volgt om uur de officiële opening van Campusboekhandel Broekhuis. In het Atrium en de Vestingbar kan er s avonds voor weinig geld geborreld worden.

8 utnieuws week /9 donderdag 6 novemb meer vrouwen in topfuncties blijft moeilijk Tenure track moet uitkomst bieden roel pieper, zakenman en deeltijdho Technologie, m dat is mijn dri Hoewel enkele faculteiten wel vooruitgang boeken om meer vrouwen aan de top te krijgen, worden de centrale streefcijfers van de UT van 2010 niet gehaald, zegt Monique Duyvestijn van PA&O nu al. Tenure tracks en een monitorsysteem tijdens sollicitatieprocedures zijn nieuwe initiatieven om het proces meer te stroomlijnen. De ambitie van de UT is om in 2010 vijftien procent meer vrouwelijke hoogleraren te hebben, 25 procent meer vrouwelijke universitair hoofddocenten en 35 procent meer vrouwen van het ondersteunend- en beheerspersoneel in schaal 12 of hoger. Dat die cijfers niet gehaald worden, kan Duyvestijn wel verklaren. De decanen zijn er inmiddels van doordrongen dat de UT meer vrouwen aan de top wil en daar ook beleid voor maakt. Dat is de drempel niet meer. We hebben echter ook te maken met individuele hoogleraren. Zij vinden het prima dat er vrouwen worden aangesteld, maar, zo zeggen ze De uit Italië afkomstige Katia Bertoldi (30) is een van de eerste vrouwen die zo n tenure track volgt. Ze is sinds juni dit jaar universitair docent bij de leerstoel Multi Scale Mechanics van de faculteit CTW en hoopt na het zesjarige programma universitair hoofddocent te zijn. In de komende periode moet ik laten zien dat ik capabel genoeg ben om dat te worden, vertelt Bertoldi. Daarvoor zijn allerlei vereisten in het tenureprogramma opgenomen. Ik moet in staat zijn om colleges te geven, lessen voor te bereiden, mijn kennis over te dragen aan studenten en goed met ze kunnen communiceren. Ook zal ze elk jaar moeten publiceren. Duurzaam onderzoek doen is ook een criterium. Ik zal dus geld moeten binnenhalen. In tussentijdse bijeenkomsten met een begeleidende commissie met daarin onder andere de CTW-decaan, twee externe professoren en enkele UT-hoogleraren, wordt Bertoldi drie keer in het hele traject beoordeeld. Daarnaast zullen de commissieleden haar afzonderlijk of in kleinere groepen evalueren. Ze checken of je op de goede weg zit, sturen je bij, doen suggesties of bevestigen dat je de juiste keuzes vaak, kwaliteit staat voorop. Wij willen ze ervan doordringen dat vrouwen óók kwaliteit zijn. Daarom wil het UT-ambassadeursnetwerk voor vrouwen aan de top beter inzicht in het sollicitatieproces. We zouden graag zien hoe het wervingsproces van de faculteiten verloopt, zegt Duyvestijn. Reageren er vrouwen op een vacature? Zo niet, welke actie onderneemt men om toch vrouwen te werven? En zo ja, worden ze op gesprek uitgenodigd? De vragenlijst ligt klaar om ingevoerd te worden al is het nu nog vrijblijvend. Uiteindelijk willen we dat het voor elke faculteit een verplichte invuloefening wordt. Ook de wijze van selectie wil het ambassadeursnetwerk onder de aandacht brengen. Kijkt de hoogleraar alleen naar het aantal publicaties en het aantal niet-gewerkte jaren door bijvoorbeeld zwangerschap? Of heeft hij ook oog voor teamwork, de inhoud en het maatschappelijk belang van onderzoek? Duyvestijn realiseert zich maar al te goed dat Katia Bertoldi volgt een tenure track. Foto: Gijs van Ouwerkerk een hoogleraar voornamelijk wetenschappelijk opereert en zich nauwelijks bezighoudt met human resource zaken. Toch willen we die vragen bij ze neerleggen. Die bewustwording is een moeizaam proces, want het geniet geen prioriteit. Het succes in het aannemen van meer vrouwen wisselt per faculteit, zegt Duyvestijn. Zo is de faculteit CTW volgens haar goed bezig. Zij hadden als doelstelling dat de helft van de nieuwe UHDers vrouw moest zijn. Dat hebben ze gehaald. Van de zes UHD-ers zijn er drie vrouw. Bij de faculteit Technische Natuurwetenschappen proeft Duyvestijn een grote bereidwilligheid. Maar ze hebben een wisseling van decaan gehad en daardoor is het nog te onrustig om de plannen uit te voeren. Ook het fenomeen tenure track kan bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen, denkt ze. Bij de faculteit EWI zijn er dit collegejaar twee vrouwen begonnen met het loopbaantraject. Bij CTW ook en daar is ook nog iemand in procedure. Italiaanse ziet traject als een uitdaging hebt gemaakt. Ik zie het als een soort gids, al hangt het verder helemaal van mijzelf af of het gaat lukken. Bertoldi die een civiele technische achtergrond heeft en haar postdoc deed bij MIT in Boston (Amerika), kende het fenomeen tenure track al. In Amerika doen ze niets anders. Daar bestaan standaard-aanstellingen helemaal niet. Zelf ziet ze het loopbaantraject als een kans om te groeien. Het kost je meer energie dan een normale UD-functie, maar je hoopt er uiteindelijk iets voor terug te krijgen. Ik verwacht dat ik een mogelijkheid krijg om in een fijne werkomgeving een onderzoeksgroep neer te zetten die goed onderzoek verricht. En wat als ze het niet haalt? Daarover zijn geen afspraken gemaakt. Nee, geld terug betalen zal niet hoeven, lacht ze. Samen met de commissie zullen we dan de beste oplossing vinden. In Amerika komt deze categorie dan in het onderzoek terecht. Morgen is er in de Horsttoren T1300 een bijeenkomst van het Female Faculty Network Twente over Gender Management. Voor meer informatie: Grootinvesteerder Roel Pieper blijft wereldwijd de gemoederen bezighouden. Zijn akkoord met premier Poetin over de bouw van een vliegtuigfabriek in Rusland ligt nog vers in het geheugen. Een groot steenkolenproject staat op de rails. Als ik in het nieuws ben dan weet je dat er iets gebeurt. Interview met een ondernemer die tussen de bedrijven door - zo af en toe - zijn gezicht laat zien in Twente, waar hij deeltijdprof is. Zoals deze week bij de oratie van collega Aard Groen. Bert Groenman Sinds de zomer van 2008 is Pieper de grote baas van Eclipse Aviation, de fabrikant van de kleine zakenjet Eclipse 500, een luxueuze airtaxi voor zes personen. Van dit bedrijf met tweeduizend werknemers in het Amerikaanse Albuquerque is zijn investeringsmaatschappij ETIRC Aviation al jaren de grootste aandeelhouder. Nadat Pieper had vastgesteld dat de productie van het vliegtuigje fors achterbleef bij de ontwikkeling ervan greep hij in. Dat gebeurde vlak voor de zomer. Ik run het bedrijf en zit er bovenop. De creatieve kant kreeg te veel accent, dat was het probleem. Het hoeft allemaal niet nog mooier en veiliger. Productie is vanaf nu prioriteit nummer één. Op dit moment vliegen er 280 rond, de meeste in Amerika, en staan er meer dan 2000 orders uit. De aanschaf per stuk? Twee miljoen dollar. Daar is dus nog wel wat geld te verdienen. Zodra de fabriek weer in de go-mode staat stapt hij er uit, zegt hij, en steekt hij zijn tomeloze energie in een nieuw project. Ik investeer continu in contacten, legt hij uit. Ik communiceer met veel mensen in allerlei talen, daar ben ik goed in. Het leuke van dit werk is dat ik de ene dag om tafel zit met Russische autoriteiten, de volgende dag praat met Turkse zakenlui of ergens in Amerika een meeting heb. Ik start projecten en bouw ze waar nodig ook weer af. Het afbouwen eindigt vaak emotioneel. Ik word daar ook niet blij van, maar als het moet dan moet het. Dat doet pijn, het kost geld en ook tijd. Die kan je dan maar beter steken in dingen die wel goed gaan. Soms heb je geluk, soms Loopbaan gaan dingen mis en dan beken je kleur. De kunst is altijd om op tijd te stoppen als het niet goed gaat. Risico s horen bij ondernemen. Ondernemer dat is hij, maar geen bestuurder. Daarom mislukte zijn Philipsavontuur een kleine tien jaar geleden. Dat was van twee kanten een foute inschatting. In Silicon Valley, de hightechregio rond Stanford University en San Francesco werkte hij voor verschillende bedrijven en maakte hij kennis met het grote zakendoen. Het is de bakermat van venture capital. Daar steek je, om een voorbeeld te noemen, tien euro in tien verschillende bedrijven. Je kunt die tien euro ook, na lang nadenken, in één bedrijf steken. Dat is typisch Europees. In het eerste geval is de kans op succes vele malen groter, maar je moet er ook veel harder voor werken want je moet tien bedrijven volgen. Dat is Pieper ten voeten uit. Snel, slim, zakelijk, vaak onnavolgbaar. Mijn kinderen hebben geen idee wat hun pa voor werk doet. Als hun vriendjes er naar vragen zeggen ze: mijn vader koopt en verkoopt bedrijven. Ik ben inkoper en verkoper van ideeën. Mijn radar staat altijd aan, ik zie, ik hoor, ik denk, ik knoop aan elkaar. Ik leg de schakel tussen de technologie (het idee), de markt en het geld. Dat noem ik mijn driehoekje. Dat is er altijd. Er zijn weinig mensen in de wereld die, zoals ik, thuis zijn in al die disciplines tegelijk. Dat maakt de investeringskansen realistischer. In de loop der jaren heeft Pieper met zijn Nederlandse investeringsbedrijf Favonius Ventures in Bloemendaal een team van loyale medewerkers opgebouwd. Voor zaken reist hij de hele 1956 geboren in Vlaardingen 1980 cum laude afgestudeerd als informatica-ingenieur in Delft Chief Technology Officer Software AG (Duitsland en VS) Amerika. President en CEO bij Unix System Laboratories, UB Networks, Tandem Computers en executive vice president bij Compaq Executive vice-president Philips heden deeltijdhoogleraar electronic commerce faculteit Management en Bestuur, Universiteit Twente. Daarnaast talrijke investeringsprojecten over de hele wereld Chairman, CEO en President Eclipse Aviation in Albuquerque, VS. wereld rond. Dat doet hij al jaren, maar nu specifiek voor zijn vliegtuigjes. Er is in Nederland permanent onbegrip voor waar ik mee bezig ben. We zitten op verschillende golflengtes. Dit land kan niet omgaan met mislukkingen. Men is bang voor risico s. Er is veel te veel bureaucratie, de overheid is te nadrukkelijk aanwezig. Als een van mijn projecten misgaat, zegt men: zie je wel! En als een project succesvol is en er veel geld wordt verdiend dan is het ook niet goed. Dat is typisch Nederlands en dat is al eeuwen zo. In Amerika word je gewaardeerd om wie je bent en wat je weet, meer dan hoe je er uit ziet. Die typisch Nederlandse mentaliteit had hij willen veranderen als hij - zoals de bedoeling was - minister van Onderwijs was geworden in een kabinet dat werd geleid door Pim Fortuyn. Dan had ik Nederland gewoon door elkaar geschud. De dood van zijn geestverwant noemt hij een zwarte bladzij in zijn bestaan. De ware toedracht rond de moord zal wel nooit boven water komen. Korte broek, bruine instappers, lichtblauwe polo met ingeweven het logo van Eclipse, zijn nieuwe aanwinst. Met zijn 1 meter 97 is Pieper tussen de Franse obertjes van hotel Meridien in het Zuid-Franse Juan les Pins een imposante verschijning. Hij neemt afscheid van twee zakenrelaties en schakelt probleemloos over op zijn nieuwe bezoek. Die gave heb ik, ik schakel snel, tsjak. Ik doe met gemak tien tot dertig meetings per dag, lacht hij. Het hotel met zijn markante glazen gevel ligt niet ver van zijn vakantiehuis in Cap d Antibes - waar zijn zeejacht op dit moment wedstrijdklaar wordt gemaakt -, het vliegveld van Nice en zijn reguliere woning in Monaco. Dit voorjaar Roel Pieper. Foto: UT-Nieuws

9 blad van de Universiteit Twente er 2008 ogleraar in twente arkt, geld: ehoekje week Pieper met zijn gezin uit naar Monaco nadat Justitie voor de tweede keer had verzuimd hem in te lichten over de verloven van de tbs er die hem en zijn vrouw in 2003 in hun huis in Aerdenhout zwaar toetakelde. Het wonen in Frankrijk bevalt prima, zegt hij, maar het kan best zijn dat Aerdenhout ons tweede vakantiehuis wordt en we daar een deel van de zomer zullen zitten om de drukte hier in de zomer te vermijden. Glaasje cola light, een zonovergoten terras, fraai uitzicht op zee. De buitentemperatuur schommelt op deze zonnige donderdagnamiddag rond de vijfentwintig graden. Pieper voelt zich ontspannen, zijn vlucht naar Amerika is verschoven naar zondag. Dat geeft wat lucht en dat is best lekker, erkent hij. De laatste maanden waren uitermate hectisch, veel gereis over de hele wereld, veel zakengesprekken, veel interviews met grote Amerikaanse dag- en vakbladen. Als de Wall Street Journal, New York Times en al die andere aircraft- en financiële bladen me interviewen moet ik heel erg op m n woorden letten. Alles wat ik zeg en doe wordt in de VS breed uitgemeten. Dit praat lekkerder. Pieper vertelt over hoe hij op een ontvangst in Rusland in contact kwam met de gouverneur van de Russische regio Irkoetsk, die hem later ter plekke in Siberië zijn ambitieuze energiepolitiek toevertrouwde. Het was echt heel bizar en spectaculair. Ik loop er zo tegenaan. De man zegt, ik beschik over waanzinnig veel elektriciteit, opgewekt uit water en steenkool: daar kunnen we nog eeuwen mee verder. Een paar maanden later kom ik via via in contact met een bedrijfje in San Diego dat steenkool direct kan omzetten naar dieselolie. Geweldig. Je raadt het al: ik heb meteen die Amerikaanse technologie gekoppeld aan de energieplannen van de Russen. We opereren in beide landen en die Amerikanen hebben niks met die Russen. Dus zijn we nu hun exclusieve distributeur. Simpel en oprecht. We hebben de rechten, de technologie is ingekocht, de zaak is enabled. De geplande zomervakantie naar Corsica en Sardinië van het gezin Pieper (zijn Duitse vrouw en drie nog thuiswonende zonen, de voertaal is Engels) ging niet door vanwege de drukte rond de Eclipse. Dat was wel een tegenvaller. Soms ga ik een tikje te hard. Dat komt, ik leef in een netwerk van verschillende relaties. De activiteiten die ik nu en straks, stap voor stap ontplooi zijn al een jaar of drie, vier geleden voorgeprogrammeerd. Het een volgt uit het ander. Tussen de bedrijven door geeft Pieper college op de UT. Mijn bijdrage wisselt per jaar. Ik ben in de loop der jaren meer een soort mentor/coach dan onderwijzer geworden. Ik breng de praktijk tot leven - vertel studenten hoe dingen goed en fout kunnen gaan -, ik zoek samenwerking met bedrijven, zorg voor derdegeldstroomprojecten. Ik heb met collega Aart Groen het fenomeen venture lab gereanimeerd. Ik sla de brug tussen fundamenteel onderzoek, de praktijk en de toepassingen, dat soort dingen. Voorlopig is het de Eclipse 500 die zijn inzet vraagt. En daarna volgt aansluitend het steenkolenproject in Siberie, ergens volgend jaar. Geld is niet de voornaamste drijfveer, mijn focus is vooral om mijn doelen te halen. Pieper is een van de sprekers op het symposium dat vooraf gaat aan de oratie van Groen. Studenten zullen er ongetwijfeld veel van opsteken. Aard Groen. Foto: Arjan Reef aard groen ziet venturelab als middel om die slag te maken Bedrijven moeten harder groeien Hoogleraar innovatief ondernemerschap Aard Groen van de vakgroep NIKOS buigt zich in zijn inaugurele rede - vandaag donderdag 6 november - over de vraag hoe technologische kennis sneller en efficiënter is onder te brengen bij een onderneming om zo meer economische groei te realiseren. Eén hulpmiddel daarbij is volgens de orerende hoogleraar het nieuwe nog op te zetten VentureLab Twente. Een faciliteit die managementteams creëert om technologie te commercialiseren. sandra pool Ondernemen doe je niet alleen, dat gebeurt in netwerken, luidt Groen s wetenschappelijke uitgangspunt. En dan bedoel ik niet alleen de netwerkborrels hè, verduidelijkt hij. De zelfstandige ondernemer als eenzame cowboy is louter een mythe, zegt Groen. Natuurlijk zijn er leidinggevende individuen die hun stempel drukken op een bedrijf. Maar in hun eentje zou het ze nooit lukken een florerende onderneming neer te zetten. Dat gebeurt door interactie met andere betrokken partijen in een netwerk. De UT is een van die partijen, zegt de hoogleraar. Eén die al lang geen ivoren toren meer is op het terrein van technologische innovatie. Ook spin-offs zijn tegenwoordig belangrijke spelers op dit gebied. Kijkend door deze netwerkbril, stelt Groen in zijn oratie een dissonant vast. Er is veel ondernemerschap, maar er zijn weinig bedrijven die echt hard groeien. De meeste UT-spin-offs verkeren in de zogeheten comfortzone: een prima draaiende zaak waar men een aardige boterham mee verdient met aan boord tien tot vijftien medewerkers. Kritisch: Een akkoord dat in mijn oren niet écht lekker klinkt. Volgens Groen is er sprake van een kennisparadox. We ondernemen te weinig met de beschikbare technologische kennis die veelvuldig aanwezig is. Hoe halen we eruit wat erin zit? Het is een zoektocht naar de heilige graal. Waarbij het gaat om het vinden van manieren die innovatieve en technologische kennis verder kunnen uitdiepen. Eigenlijk willen we een soort leid-akkoord ontdekken dat een zuiver klinkend tweede akkoord oplevert. Die metaforische muziektermen komen voort uit zijn vele optredens als trombonist in de Euregio Brassband. Ze duiden in deze context op het vinden van een oplossing. Die wél lekker in de oren klinkt! Zoals het VentureLab Twente, de facilitaire samenwerking tussen de UT en Saxion Hogeschool waarover NIKOS de regie voert. Doel van dze nieuwe activiteit is competente teams te matchen met technologisch ondernemerschap. Alle belangrijke managersfuncties willen we in een team invullen. Het gaat om de financiële man, de techneut, de marketingmanager en een algemene manager. De nieuwe werkwijze is gebaseerd op succesvolle ervaringen uit een eerder afgerond Rabobank-project Kansrijk je eigen baas, uitgevoerd onder leiding van NIKOS. Dat was weliswaar van een ietwat andere aard, maar de insteek is hetzelfde: groepen startende ondernemers begeleiden met ondernemerschap en netwerken. Input voor deze coachrol haalt NIKOS uit inspirerende ondernemers die zelf veel ervaring hebben met het opzetten van snelgroeiende bedrijven. Roel Pieper, deeltijdhoogleraar, leerstoel electronic commerce van de faculteit Management en Bestuur, is typisch zo n praktijkvoorbeeld. Groen: Pieper is adviseur van het VentureLab en we maken dankbaar gebruik van zijn informatie over snelle business ontwikkeling én van zijn kennis over venture capital fondsen van krachtige instellingen die bereid zijn te investeren in nieuwe business. Want wil je als bedrijf groeien, dan heb je ook geld nodig, stelt Groen. NIKOS beschikt door haar onderzoeksactiviteiten over een netwerk van meer dan honderd venture capital bedrijven in Nederland, Zweden, Israël en Amerika. Toch is het nog een hele kunst om financiële support te bemachtigen, merkt hij op. Het business plan moet precies passen in het stramien van een venture capital aanbieder. Omdat elke vc zijn eigen regels hanteert, is Roel Pieper s kennis hierover goed bruikbaar. Praktische drijfveer voor het opzetten van een venturelab is volgens Groen de eenzijdige, veelal technische, organisatie van bedrijven. Ze zijn te weinig marktgericht. Op de vraag of ondernemen zo maakbaar wordt, lacht Groen ontkennend. In de deelnemersgroep, ongeveer zestig man, vindt een natuurlijk selectieproces plaats. Door intensieve samenwerking stimuleren we dat. Naar verwachting weten mensen elkaar uiteindelijk te vinden en komen ze erachter of ze wel of geen klik met elkaar hebben. De rol van de UT en spinoffs is het inbrengen van technologische kennis, vindt de hoogleraar. Een wetenschapper kan zijn fundamentele onderzoek aanreiken en wij bouwen daar een managementteam omheen. De onderzoeker blijft als de techneut van het stel nauw betrokken bij verdere ontwikkelen en behoudt een aandelenpakket. Voor NIKOS biedt zo n faciliteit tegelijkertijd een mogelijkheid voor het doen van vernieuwend onderzoek. Studenten kunnen hier hands on studie maken van technologie gebaseerd ondernemerschap. Zo snijdt het mes aan drie kanten van onderwijs, onderzoek en valorisatie. Loopbaan Geboren en getogen in het Groningse Nieuwe Pekela kwam Aard Groen (47) in 1982 naar Enschede waar hij bestuurskunde studeerde (1988). Promoveren deed hij in Groningen. Daarna werkte hij bij ingenieursbureau Fugro. In 1997 keerde Groen terug naar de UT en werd hij docent marketing bij de toenmalige faculteit Technologie en Management. In 2001 werd hij universitair hoofddocent marketing in het bijzonder ondernemerschap en tevens directeur van het kenniscentrum en vakgroep NIKOS. In 2007 volgde zijn benoeming tot hoogleraar van de leerstoel innovatief ondernemerschap. Groen houdt vandaag - donderdag 6 november om uur zijn inaugurele rede in het Amphitheater van de Vrijhof. Daarvoor is er van tot uur een symposium over innovatief ondernemerschap met onder andere Roel Pieper als spreker.

10 November Mastermaand mastersinleiden.nl Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. 28 en 29 november Amsterdam RAI 2008 Ontdek jouw mogelijkheden bij de overheid Voor meer informatie en gratis entree ga je naar Zoek jij de ideale mix van techniek recht? Heb je net een exacte studie, zoals (werktuig)bouwkunde, natuurkunde, industrieel ontwerpen of een vergelijkbare studie, afgerond en wil je hier meer uit halen? Dan zit je goed bij EP&C. Bij ons vind je de ideale combinatie van techniek en recht. Wij zoeken een: Octrooigemachtigde m/v in opleiding EP&C helpt ondernemingen bij het omgaan met intellectuele eigendom door middel van het adviseren over, het verkrijgen en handhaven van octrooien, merken en modellen. Samen met onze cliënt bepalen we de sterkste strategie. EP&C heeft 28 enthousiaste en inspirerende octrooigemachtigden in dienst. Bescherming en advisering Bij EP&C werk je met de nieuwste uitvindingen en adviseer je bedrijven over wereldwijde beschermingsmogelijkheden. Je zit in een vroeg stadium met uitvinders aan tafel. Je adviseert en ziet mogelijkheden voor het product of proces. Je denkt met jouw technische achtergrond mee in alle fasen van de commercialisering. Je komt te werken in een enthousiast team op het kantoor van EP&C in Amsterdam-Zuid. Hiervandaan bedienen wij grote, internationaal georiënteerde ondernemingen. Tevens werken wij veel samen met de beste IE-advocaten van Nederland, die vaak op loopafstand van ons kantoor gevestigd zijn. Alleen al om deze reden doen zij vaak een beroep op EP&C om grote rechtszaken te helpen winnen of om cliënten te adviseren in gevoelige kwesties met betrekking tot octrooien. Beloning en uitdaging Bij EP&C word je als octrooigemachtigde breed ingezet. Maar ook als je nog niet zover bent, krijg je bij EP&C alle ruimte. Je doet veel praktijkervaring op, je wordt intensief begeleid en volgt de opleiding tot octrooigemachtigde. Sowieso pro teer je van werken in teamverband, een prima salaris, dito secundaire arbeidsvoorwaarden en een aantrekkelijke bonusregeling. Maar bovenal werk je elke dag aan uitdagende zaken voor onze cliënten. Jouw advies bepaalt de uitslag voor de cliënt: win or lose, to have lunch or to be lunch. Kun je deze druk aan? Stuur dan je sollicitatiebrief en cv naar Voor inhoudelijke vragen kun je contact opnemen met Walter Hart, telefoonnummer Contentpartners: Mediapartners: Rijswijk I Amsterdam De Carrièrebeurs Overheid is een activiteit van, een onderdeel van de Morgen kunnen we sneller chips maken. Vandaag mag jij ons vertellen hoe. Deep UV-licht (193 nm) In de chip-lithografiesystemen waar ASML nu aan werkt, wordt een schijf fotogevoelig silicium (de wafer) op hoge snelheid belicht. De race om steeds meer IC-schakelingen op de vierkante centimeter te realiseren, is niet de enige race in de chipwereld. Fabrikanten willen ook de chipproductie zélf versnellen. Maar hoe voer je een machine op, die op de nanometer nauwkeurig moet presteren? 33 m/s 2 t 6 m/s 0 v Chips met 45-nm-details kun je alleen maken als je - tussen versnelling en vertraging door - op de nanometer exact belicht sensoren en 8000 actuatoren bedwingen en daarmee 180 wafers per uur belichten. Hoeveel software en processoren vraagt dat? En hoe manage je de architectuur daarvan? 33 m/s 2 De wafer ligt op de zogenoemde waferstage (ruim 35 kilo). Die beweegt onder het licht door. Heen en weer, dus met een extreme versnelling en vertraging van 33 m/s 2. Versnellen met 33 m/s 2 is al een uitdaging op zich. Welke motoren kies je? Waar vind je versterkers met 100 kw vermogen, 120 db SNR en 10 khz BW? En dan begint het pas. Want voorkom maar ns dat al die warmte je systeem weer onnauwkeurig maakt... Voor engineers die vooruitdenken Profiel: Wereldwijd marktleider in chip-lithografiesystemen Marktaandeel: 65% R&D-budget: 500 miljoen euro Kansen voor: Fysici, Chemici, Software Engineers, Elektrotechnici, Mechatronici en Werktuigbouwkundigen Ontdek: ASML.com/careers

11 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 6266UT pers.adv :20 Pagina UT 11 pers.adv donderdag 62 november :20 Pagina UT pers.adv :20 Pagina 1 ALGEMEEN Studium Generale - Lezingen over nieuwe energie Wereldwijd neemt de vraag naar energie toe, terwijl de voorraden fossiele brandstoffen slinken. Bovendien is hun verbranding belastend voor het milieu. Kernenergie zou uitkomst kunnen bieden, maar is niet 100% schoon. Wetenschappers zoeken daarom hard naar nieuwe, milieuvriendelijke energiebronnen. Lezingen hierover op: Di. 11 november: De laddermolen - Prof. dr. Wubbo J. Ockels zou deze lezing geven maar hij is verhinderd. Zijn collega Dr. Richard Ruiterkamp vervangt hem.; Di. 18 november: Kunstmatige fotosynthese - Prof. dr. Herbert van Amerongen (hoogleraar biofysica aan de Wageningen Universiteit en doet onderzoek naar natuurlijke en kunstmatige fotosynthese). Vrijhof/Amphitheater, 19:30-21:00 uur. Aanmelden vooraf niet mogelijk. op op zoek zoek op zoek naar een andere baan? naar een een andere baan? baan? Vacatures interne werving Vacatures interne werving Skillslabmedewerker PhD Technische Natuurwetenschappen (TNW) Skillslabmedewerker Mixed matrix membranes for toxin removal from blood (08/266) Technische Natuurwetenschappen (TNW) (TNW) Science and Technische Technology medewerker (38 uur per week) PhD Technische researcher Construerende Technische Wetenschappen (CTW) Industrial medewerker Design Engineering (38 uur (38 per uur week) (1.0 per week) fte) (08/267) Engineering Construerende Construerende Technology Technische Technische Wetenschappen Wetenschappen (CTW) (CTW) UD Human Resource Management 6266UT pers.adv Medewerker admission Bedrijf, 11:20 office Bestuur en Pagina (1.0 fte) (08/268) UD Technologie 1 Student (BBT) UD & Human Onderwijs Human Service Resource Resource Centrum Management Management I n fo De ruimte voor mededelingen op deze INFO-pagina s is beperkt. De redactie wijst indieners van kopij erop dat hun mededelingen alleen worden geplaatst indien deze kort en bondig zijn. Aanleveren in Word, utwente.nl) bij de redactie op kamer 217 (Vrijhof). Lengte: maximaal 100 woorden, platte tekst (geen tekens, niet vet, niet onderstreept, woorden en/of zinnen niet in hoofdletters. Tekst zoveel mogelijk achter elkaar (geen returns gebruiken). Lever uw mededelingen zoveel mogelijk in één bestand aan en mail dit in één keer door naar de redactie. Info kopijsluiting voor de krant van donderdag: maandag uur. Kopij die later arriveert wordt in de wacht gezet voor de week daarna. Kleine wijzigingen zijn mogelijk tot dinsdagmiddag uur. A lgemeen Bedrijf, Bestuur en Technologie (BBT) Bedrijf, Bestuur en Technologie (BBT) PhD Liquefaction technology for lignocellulosic biomass (08/269) Science and Technology Promovendus Leerlingvolgsystemen (32 38 uur per week) Meer op informatie en vacatures: zoek Meer (08/270) informatie en vacatures: Meer Gedragswetenschappen informatie en vacatures: PhD & Post-doc position Photoacoustic Breast Imaging (08/271+08/272) Science and Technology naar een andere baan? Enthousiaste Secretaresse International Office (08/273) Student & Onderwijs Service Centrum PhD position project Meander Reactor (08/274) Science Vacatures and Technology interne werving Skillslabmedewerker Full Professor Energy, Materials and Systems (08/276) Science and Technology Technische Natuurwetenschappen (TNW) PhD on the topic of infrastructure management (08/277) Engineering Technology Technische medewerker (38 uur per week) Post Doc Construerende Traffic flow simulation Technische of Cooperative Wetenschappen Adaptive (CTW) Cruise Control (08/278) Engineering Technology UD Human Resource Management Post Doc Bedrijf, Damage Bestuur healing en in Technologie composite materials (BBT) (08/279) Engineering Technology Meer informatie en vacatures: mededelingenrubriek Braintraining voor studenten met dyslexie Half november organiseert de UT een braintraining mindmappen, geheugentraining en snellezen voor studenten met dyslexie/concentratieproblemen. Studenten met dyslexie of concentratieproblemen ondervinden belemmeringen in het bestuderen van studiemateriaal, het maken van aantekeningen, het onthouden van begrippen/namen en het scheiden van hoofd- en bijzaken. Om dit te compenseren biedt de UT deze studenten trainingen aan waarin vaardigheden worden geleerd die de student kunnen helpen. De braintraining wordt gegeven door mt-compagny (www.mt-compagny.com) op wo. 19 en do. 20 november, 18:30-21:30 uur, SP2. Kosten neemt de UT voor haar rekening. Studenten kunnen zich inschrijven voor de training via Zie: balie/cursussen. Dine with the Dutch Ben jij als Nederlandse student altijd al eens benieuwd naar je international collega-student? Doe met je huis mee aan Dine with the Dutch. Het doel van Dine with the Dutch is het in contact brengen van Nederlandse en internationale studenten. Studentenhuizen hebben vaak karakteristieke eigenschappen die voor internationale studenten onbekend zijn. Omgekeerd hebben internationale studenten vaak mooie verhalen te vertellen over hun thuisland. Meld je als studentenhuis aan op Dit kan tot 7 november. Na aanmelding koppelt de organisatie huizen en studenten (2 a 3 per huis) aan elkaar. In november kun je je gasten uitnodigen om langs te komen. Schrijf je in op dine/. CES Café You are welcome on Monday the 17th of November, 16:00 hrs in Spiegel 5, to the first Centre for European Studies-Café of this academic year. Subject CES-café: National Parliaments and the European Union. Mr. Han ten Broeke, Member of the Tweede Kamer of the Dutch Parliament for the Liberal Party (VVD) will discuss the possibilities to influence EU decision-making at the disposal of national parliaments and its members. After a short presentation, you have the chance to engage in a debate with Mr. Han ten Broeke. Right after the meeting, you are invited for a (free) drink with Mr. Han ten Broeke. Please confirm your participation to Julia Golla. Send a mail to: Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) Vr. 28 november in Utrecht: MMM: de Mega Medezeggenschap Manifestatie. Een dag voor alle medezeggenschappers vol leuke workshops, een lezing van Karl Dittrich (voorzitter NVAO), een diner en een borreldebat met onderwijsexperts. Georganiseerd door de LSVb, LOF en SOM. Voor meer informatie kijk op nl/mmm en schrijf je in. ORATIE Prof.dr. A.J. Groen, benoemd tot hoogleraar Innovatief Ondernemerschap, aan de faculteit Management en Bestuur, over Ondernemerschap: van dissonant naar oplossing!?, donderdag 6 november 2008, uur, De Vrijhof. SPE Zo 9-11, 10:30 uur, ochtendviering met voorganger Bert Koek, Vrijhof, Audiozaal. # Zo 9-11, 16:00 uur, rondleiding moskee, 2e Emmastraat 50, Enschede. # Ma , documentaire Beyond the Da Vinci Code ter voorbereiding op weekend Parijs, 20:00 uur, Vrijhof k245. # Di , 20:15 uur, Zen meditatie, Vrijhof, Stiltecentrum k233. # Di , 19:30 uur, Speculaasavond: hoe heilig zijn de sinten? Vrijhof k245. # Wo , 19:30 uur. Vrijhof zaal 4: Studiegroep WIS, Evolutionaire verklaringen van de moraal. # Do , 20:00 uur, Diamantweg Boeddhisme meditatie, Vrijhof, Stiltecentrum k233. # Zie ook of spestudentenplein. hyves.nl. # Binnenlopen kan altijd. Interim studentenpastor Roshnee Ossewaarde- Lowtoo is op di-wo-do-middag in de Vrijhof op de 2e verdieping, k245, , , Typisch SPe Hoe zou een moskee er van binnen uitzien? In het kader van onze bezoeken aan religieuze gebouwen van verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen gaan we op zondagmiddag 9 november naar de moskee aan de 2e Emmastraat 50. Om 16:00 begint de rondleiding. Daarna proberen we een Turkse pizza (gratis). Benieuwd? Meld je aan of kom gewoon naar de moskee. # Hoeveel weten we van St. Maarten, St. Nicolaas en St. Claus? Onder het genot van speculaas en warme chocolade ontdekken we samen de levensverhalen van de sinten. Verrassend. Dinsdagavond 11 november om 19:30 uur in Vrijhof kamer 233. URAAD U -RAAD De Universiteitsraad vergadert wo. 12 november opnieuw met het College van Bestuur. Het college vraagt de raad om in te stemmen met het instellen van de eigenstandige bacheloropleiding European Studies. Verder wordt advies gevraagd over de collegegeldtarieven voor en zal de UR een ongevraagd advies formuleren m.b.t. de plannen van het college voor een Gemeenschappelijke OER. Ook zal in de overlegvergadering gesproken worden over RoUTe 14 en het evaluatierapport 3 TU Federatie. Het college geeft tot slot een toelichting op het voorzitterschap van de ECIU. De vergadering is in Horsttoren 1300, start: 9.00 uur. De vergadering is openbaar, u bent van harte welkom. VESTINGBAR O raties S pe V estingbar Elke zondagavond, vanaf 21:00 uur: Gezellige KVB avond met kaasplankje. # Elke dinsdag: Pubquiz. Start: 21:30 uur. Gratis deelname in teams van 4-6 personen. De winnaars krijgen een gratis rondje booze. # Elke woensdag gratis film i.s.m. de Bellettrie. Film start: 21:00 uur. Programma: 12-11: There Will Be Blood, 19-11: Ichi the Killer : Auf der anderen Seite. # Ook elke woensdag: 20 ct korting op speciaalbier uit fles (~50 soorten). # Do. 27 november 22:00 uur: Mijn Muts Is Mooier Feest. # Openingstijden: zo.-di.: 21:00 uur, wo.: 20:30 uur, do.-za.: 22:00 uur. MEDISCH CENTRUM Campus huisartsenpraktijk, open voor nieuwe patiënten. tel # Tandarts H. Huizinga. Behandeling volgens afspraak. Inschrijving dagelijks. Openingstijden: mado van uur, tel Gebouw Langezijds 17 tweede verdieping. # Fysiotherapeut R. Polman. Behandeling volgens afspraak. Openingstijden: mavr. van uur, tel of Gebouw Langezijds 17 tweede verdieping, Promoties Medisch centrum A ALLE FACULTEITEN lle faculteiten Mw. R.S. Marin Perianu (EWI) over Wireless sensor networks in motion clustering algorithms for service discovery and provisioning, 6 november 2008, 13:15 uur, SP2. Ir. R.J. Moerland (TNW) over Controlling light emission with plasmonic nanostructures, 6 november 2008, 15:00 uur, SP2. M. Marin Perianu (EWI) over Collaborative wireless sensor networks in industrial and business processes, 6 november 2008, 16:45 uur, SP2. T. Mathew (CTW) over Surface modification of carbon black by plasma polymerisation. From process to performance in elastomer blend systems, 7 november 2008, 13:15 uur, SP2. Ir. R.W. Herfst (EWI) over Degradation of RF mems capacitive switches, 12 november 2008, 15:00 uur, SP2. P. Polyakov (TNW) over Study of the thermal diffusion behavior of simple binary mixtures, 20 november 2008, 13:15 uur, SP2. Mw. drs. P.R. Honnef-Runhaar (GW) over Promoting teachers professional development, 20 november 2008, 15:45 uur, Vrijhof. Ir. J.W.M. Jacobs (EWI) over Model-based application development for massively parallel embedded systems, 20 november 2008, 16:45 uur, SP2. Ir. M.A.H. Huijbregts (EWI) over Segmentation, diarization and speech transcription: suprise data unraveled, 21 november 2008, 13:15 uur, SP2. Ir. T.H.F. Broens (MB) over Dynamic context bindings: infrastructural support for context-aware applications, 21 november 2008, 15:00 uur, SP2. Mw. drs. C.F. van Uden-Kraan (GW) over Online peer support for patients with somatic diseases, 21 november 2008, 16:45 uur, SP2. M. Hartmann (TNW) over Serial intravascular ultrasound assessment of coronary atherosclerosis progression and remodeling, 27 november 2008, 13:15 uur, SP2. Ir. V. Lukocius (EWI) over Statistical analysis of dependencies within insurance portfolios, 27 november 2008, 15:00 uur, SP2. G. Giovannetti (TNW) over Electronic structure of various carbon based, correlated and multiferroic materials from abinitio investigations, 27 november 2008, 16:45 uur, SP2. UniPartners Twente Vacatures Wij zoeken: 1)Bestuurslid. Wil jij een echte managementfunctie ervaren door een jaar lang je eigen consultancybureau te runnen en je zo perfect voorbereiden op je carrière? Wij zoeken een professionele instelling; goede communicatieve vaardigheden; een ondernemende geest; enthousiasme en inzet. Start: vanaf januari 2009, uur p/w. 2)Projectmanager. Als projectmanger ben jij verantwoordelijk voor het succesvol realiseren van een project. Je houd je bezig met acquisitie en het schrijven van offertes. Tevens ben je bent het aanspreekpunt voor de organisatie en stuur je de consultant(s) aan. 3)Consultant. Als consultant kan je theoretische kennis in de praktijk brengen door vraagstukken voor bedrijven op te lossen.

12 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 12 donderdag 6 november 2008 Op deze manier doe je tijdens je studie al praktijkervaring op. # Studeer je iets anders maar zijn er op dit moment geen opdrachten? Schrijf je dan gewoon in zodat we aan jou kunnen denken wanneer we een project hebben dat bij jou past. Mail voor een vrijblijvend informatiegesprek naar: CTW Afstudeercolloquium OPM F. de Groot over Development of a new innovative product for Vacu Vin, 14 november 2008, 14:00 uur, OH 115. Afstudeercolloquia TM R.J. Meijnen over Design of a tyre/road noise measurement device, 11 november 2008, 14:00 uur, SP4. T.J. Nieuwenhuis over Aluminium die design by the combined use of analytical and numerical methods, 12 november 2008, 15:30 uur, HR N109. Afstudeercolloquium TS K.W. Huckriede over Transpiration boundary condition for numerical study of unsteady 2D sheet cavitation on hydrofoils, 14 november 2008, 14:00 uur, OH 116. EWI Deelname vak Bachelorreferaat (219925/239977) INF/BIT B3. Als je in het 2e semester van dit studiejaar deel wilt nemen aan het vak bachelorreferaat, dien je via de TeleTOPsite van dit vak, je in te schrijven tussen 3 november en 5 december Bij deze vakken is het aantal docenten sterk afhankelijk van het aantal studenten. In verband hiermee is het noodzakelijk dat inschrijving voor 5 december plaatsvindt. Bovendien is tijd nodig om de voorkenniseis te checken (propedeuse + 60 EC exclusief Minor). Deadline voor het bereiken van voorkenniseis is 1 december Vakken van het 1e kwartiel worden hierbij meegeteld indien behaald. Alleen inschrijven als men ook daadwerkelijk wil deelnemen en verwacht te mogen deelnemen. Integrand C TW E WI Imtech Vonk in Coevorden is een zelfstandige B.V. binnen het Imtech concern en is gericht op het leveren van technische oplossingen in de markten Olie & Gas, Energietechniek en Vermogenselektronica. Deze zelfstandige organisatie is op zoek naar een enthousiaste student die onderzoek wil doen naar een aantal concepten en het resultaat wil uitwerken. Resultaten van een student zullen door het concern geïmplementeerd worden. De opdracht is uitdagend en biedt aansluitend een ruime vergoeding. Ben jij op zoek naar een bachelor of afstudeeronderzoek? Interesse? Ga naar stagenummer utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 4369, of mail naar 16 donderdag 14 december 2006 GW G W Afstudeercolloquium EST S. Reyniers over Hoe is teamleren te verklaren aan de hand van de organisatie cultuur? Een onderzoek naar de rol van de organisatiecultuur bij teamleren, 7 november 2008, hrs, SP 7. Afstudeercolloquium MPS F. Boomsma over De keerzijde van cohesie?, 7 november 2008, 14:00 uur, CU C238. Afstudeercolloquia PSY O.C. Thiel over Prijsstrategieën en de rol van congruentie (Thema: Consument & Gedrag), 7 november 2008, 11:40 uur, CU B200a. C. Frese over Onderzoek naar de relatie tussen burnout, bevlogenheid en objectieve studieprestatie onder studenten (Thema: Veiligheid & Gezondheid), 7 november 2008, 13:00 uur, CU B200a. B. Mommer over Adverteren van onze soldaten : testen van de effectiviteit van in game advertenties (Thema: Cognitie, Media en Ergonomie), 7 november 2008, 14:00 uur, CU B108. M.J.C. Klijnstra over Normoverschrijdend gedrag bij allochtone en autochtone jongeren in Twente (Thema Veiligheid & Gezondheid), 7 november 2008, 14:20 uur, CU B200a. P.A. Franken over De risicoperceptie van kinderen en adolescenten (Thema Veiligheid & Gezondheid), 7 november 2008, 15:00 uur, CU B200a. M. Getkate over Professionele steun bij vermoeidheid bij patiënten met reumatoïde artritis: Een kwalitatieve studie (Thema: Veiligheid & Gezondheid), 14 november 2008, 10:00 uur, CU B200a. in advertising ingeroosterd in het tweede blok op woensdag het 1e en 2e uur zal komen te vervallen. Intekenen vakken 2e blok (1e semester) studiejaar CW/MCS. Wil je in het 2e blok (werk)colleges of practica volgen, dan kun je je via de TeleTop-vakwebsite inschrijven. De inschrijfprocedure verloopt als volgt: 1. Je meldt je aan voor het vak via TeleTop.; 2. Ga naar 'Inschrijvingen' in het linker menu. Klik op 'Inschrijven'. Kies een werkgroep en bevestig dit door te klikken op 'Opslaan'.; Voor onderstaande vakken geldt deze inschrijving: B1: Dataverzameling voor CW werkcollege groep 1, 2, 3 en 4; # B2: Data-analyse 2, werkcollege/practicum groep 1, 2; Ontwerpen van print media, practicum groep 1, 2 en 3; # B3: Filosofie van de communicatie; CPraktijkdeel TW Communicatieonderzoek; # Master; Theoriedeel SMOC; Reclamepsychologie; Project ICT en organisaties. Geslaagde WWTS, PSTS d.d L. Bitsch, Aalborg, Denmark. Ontwerpen van nieuwe mediatoepassingen roosterwijziging (243121) MB Ferro Techniek BV is een innovatieve industriële toeleverancier die zich op verschillen- MB de marktsegmenten beweegt. De door Ferro B1 CW. Bovenstaand hoorcollege (3e blok) Afstudeercolloquium BA Techniek BV geëmailleerde warmtewisselaars T NW wordt, in tegenstelling tot wat op het rooster zijn reeds vele jaren succesvol wereldwijd staat vermeld, aangeboden op maan- M.A.E. van Aard over When there s time, ingezet. Zij zijn op zoek naar een innovatief dag het 5e en 6e uur in de there s Grolsch: Feasibility study of flexible ingestelde kandidaat die onder goede begeleiding (wel met een bepaalde zelfstandigheid) weken 6, 7, 11 en 12. Het work schedules at Grolsch, 19 november college vindt plaats in 2008, 13:45 uur, SP4. zich bezighoudt met onderzoek op het gebied Cubicus B209. Wat betreft van . Onderzoek jij de eigenschappen de practica komt groep 3 Afstudeercolloquium BIT van warmtewisselaars en verwarmingsele- Interesse? Ga naar (vrijdagmorgen) te vervallen. menten? T.z.t. kun je je dus T.P.H. Hoogstraten over Strategic infor- nl, stagenummer 4298, of mail naar mation systems planning and BIZZdesign: alleen inschrijven voor de practica van groep 1 a proposal of a method and modeling integrand.nl. (woensdagmiddag), groep domain, 18 november 2008, 16:00 uur, HO 2 (donderdagmiddag) en B1216. STUDENT UNION groep 4 (maandagochtend). Afstudeercolloquium IE&M R.M. van de Meeberg over A framework for Bestuur Student Union Statistiek 1 roosterwijziging project risk management, 21 november (196216) 2008, 13:45 uur, SP6. De Student Union zoekt voor maart 2 nieuwe bestuursleden voor de portefeuilles B1 CW. Bovenstaand EAfstudeercolloquia WI TBK Communicatie & Internationalisering en hoorcollege (3e blok) Academische Vorming. Zoek je een nieu- we uitdaging, wil je jezelf verder ontwik- wordt, in tegenstelling tot Recent: K. Moorman over Het vergelijken wat op het rooster staat van het werkelijke risico van beleggingsportefeuilles kelen? Dan is het bestuur van de Student vermeld, aangeboden op van cliënten met hun geko- Union misschien iets voor jou. Mail naar dinsdag het 3e en 4e uur zen risicoprofiel, 31 oktober # De in de weken 6 t/m 14. Tot M.C.J. Boenders (doctoraal) over Door de Student Union zoekt studenten voor in de en met week 12 vindt het waardebonnen het bos weer kunnen zien? Lustrum commissie. Interesse? Mail naar college plaats in Cubicus Een onderzoek naar de ontwikkeling van # Altijd B209, week 13 in Spiegel 1 een instrumentarium waarmee ABN AMRO al de lay-out van een veelbezochte website en week 14 in Spiegel 5. de koers van Value Center Zaken kan willen ontwerpen? En hierbij ook nog kans meten, 14 november 2008, 10:30 uur, HR maken opeur 1.000? Informatie: # Wil je een Experimental N109. research in advertising (240240) J.I. Sijtema (doctoraal) over Herinrichting van het werkvoorbereidingsproces van onderhoudswerkzaamheden bij de Direct vreemde taal leren? Doe dan nu mee met het Language Exchange Program van ESN en de Student Union. Zie MCS. Het master-vak Sheet Plant, een werkeenheid van Corus, utwente.nl/language. Experimental research 14 november 2008, 15:30 uur, HO Deelname vak Bachelorreferaat (219925/239977) TNW G W INF/BIT B3. Als je in het 2e semester van dit studiejaar deel wilt nemen aan het vak bachelorreferaat, dien je via de TeleTOPsite van dit vak, je in te schrijven tussen 3 november en 5 december Zie onder EWI. Afstudeercolloquium APH K.G. Winkels over Design and testing of a microfluidic bubble pump, 7 november 2008, 16:00 uur, HO T4. Soft matter course (357000) TN. In deviation from the information in VIST, the "soft matter" course will this year aim at understanding the behavior of soft matter in biological systems. The course will be based on the textbook "applied biophysics - a molecular approach for physical scientists" by T.A. Waigh. A selection of topics will be made during the first meeting, on Monday 10 November, 10:40 hrs, room Z126 of the horstring. Further information can be obtained from Teletop or by contacting W.K. den Otter or J.T. Padding. Integrand STUDIEVERENIGINGEN Dimensie T NW S tudieverenigingen Wil je graag naar het gala, maar heb je nog geen date? Wo. 12 november: speeddate bor-

13 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 13 donderdag 6 november 2008 rel, 16:00-19:00 uur, in de Rubix. Zet ook alvast het gala van 27 november in je agenda en kom in de bestuurskamer langs om een kaartje te halen. # In februari maken wij plaats voor een nieuw bestuur. Lijkt het jou leuk om onze opvolger te worden of wil je eerst wat meer informatie? Je kunt elke dag tussen 10:00-16:00 uur binnenlopen en een bestuurder aanspreken. 19 november: dineren met het huidige bestuur. Geef even door aan het bestuur als je hier bij wilt zijn. W.S.G. Abacus Di. 11 november in de pauze wordt de 1e Ideaal! van het jaar uitgereikt onder het genot van een gratis lunch. # De avond van 12 november is het tijd voor het Running Diner. Schrijf je in en geniet van elkaars kooktalenten. # Do. 27 november is het Getronics Consulting Diamonds are Forever gala. Kaarten te koop bij het bestuur. # Activiteiten horende bij het gala: wo. 12 november: speeddateborrel in de Rubix; do. 13 november: gelegenheid tot het passen en aanschaffen van galakleding; 19, 24 en 26 november: mogelijkheid tot volgen danslessen. # Vergeet niet het kerstdiner van 16 december in de agenda te zetten. C.T.S.G. Alembic 11 november is er een case van Accenture. De case is voor alle jaargangen. # Op 12 november is het Alemfest, hierbij kun je voor 7,50 euro een pul kopen en deze de hele avond gratis vullen. Inschrijven op de inschrijflijst bij de Alembickamer. # We gaan op Korte Buitenlandse Reis naar Praag op 17 november. # 24 november is de eerste voorlichtingsmiddag van de vakgroepen voor derdejaars studenten ST. # Op de Alembickamer kun je altijd langskomen met vragen of opmerkingen of om gewoon even koffie of thee te drinken. # C.T.S.G. Alembic. Tel Website: W.S.G. Isaac Newton Na de tentamenweken doet iedereen even wat rustiger aan met de studie, sommigen gaan er zelfs even tussenuit. Dat geldt bijvoorbeeld voor de deelnemers van de Beneluxreis, die maandag voor 4 dagen zullen vertrekken naar Nederland, België en Duitsland. # Voor de Pré-Masters organiseren we do. 13 november een avondje bowlen. Schrijf je hiervoor in in de Newtonkamer. # Verder is er volgende week weer de boekenverkoop. # Kijk voor meer info op www. isaacnewton.nl of bel (053) S.V. Arago Denk er aan dat je je tentamen kan inleveren in de Arago Kamer. Ben je de eerste, dan krijg je een gratis pul bier of fris tegoed op een borrel. # Volgende week kun je van maandag t/m woensdag in de pauze je boeken weer bij ons kopen. Ben je vergeten ze te bestellen, kom dan woensdag naar de vrije verkoop. # Wo. 12 nov organiseert de FyFy het SWAT Bowlingtoernooi, waar je je nu nog voor kunt inschrijven. # Donderdag organiseert Arago samen met Océ een interessante lunchlezing, met heerlijke Subway broodjes. # Vr. 14 november: Vrijdag Middag Borrel in de Tombe, getapt door de BRAK. Inter-Actief Op 11 november (16u) houdt Inter-Actief de Twentsche borrel voor Twentenaren en niet- Twentenaren. # Op 12 november vindt de speeddateborrel voor het Gala plaats in de Rubix # Op 13 november vindt de workshop Dress to impress plaats: kom professioneel voor de dag. De inschrijving is open. # 13 november bedanken wij alle actieve leden met eten en een borrel # 27 oktober vindt Diamonds Are Forever -gala plaats. Koop je kaartje bij Inter-Actief. Nog geen pak? 12 november is er pasdag # 18 november is de legendarische Oh Wat Is Het Fijn Om Een Meisje Te Zijn -borrel er weer. Stress De tentamenperiode is weer bijna afgelopen, hopelijk ging alles goed en zijn er weer veel studiepunten binnengehaald. # Voor het volgende kwartiel zijn er weer vele activiteiten bedacht binnen alle Stress thema s. #Check de site voor de data van alle trainingen, lezingen en feesten (zoals de DoMiBo en de San Remo borrel do. 13 november) en om in te schrijven voor bepaalde activiteiten, zoals de activiteit met Euros de 20e. # Heb je zin om jezelf te verbreden naast je studie? Wij hebben genoeg mogelijkheden om je verder te ontwikkelen. Voor meer informatie; mail Freek op S.V. Paradoks Voor iedereen die zijn tentamenstress/ vreugde/verdriet kwijt wil staat de deur van de kamer altijd open. # Ook biedt de Lustrumweek, die aanstaande week van start gaat, genoeg afleiding: de kaartverkoop van het gala is in volle gang en ook voor de andere geweldige activiteiten kun je je inschrijven op onze site of kan je langs komen in de kamer. #Tijdens onze lustrumweek is ook onze studiereis interessebijeenkomst op vrijdag 14-nov. Lijkt je het wat om naar Japan te gaan? Kom dan naar deze bijeenkomst. #Voor alle informatie kun je onze site bezoeken CULTUUR Bellettrie/Fanaat Bellettrie en Fanaat zullen op 11 november een gezamenlijke ALV houden. In tegenstelling tot vorige berichten zal deze plaats in de Drakenkelder. Deze ALV zal gaan over een mogelijke overlapping van de twee besturen. De vergadering zal om 19:30 uur beginnen. Komt allen. SHOT Studenten Harmonie Orkest Twente heeft op 13 november 2008 een open repetitie. Speel je een instrumenten dat in het harmonieorkest past? Kom dan bij SHOT. Wij zijn op dit moment vooral op zoek naar een hoho, fagotten en klarinetten, maar iedereen is meer dan welkom. Dus neem je instrument of je stokken mee en kom 13 november om 20:00 uur naar de Audiozaal in de Vrijhof om gezellig met ons mee te repeteren. PAKKERIJ C ultuur P akkerij C.S.V. Alpha Dat de tijd van tentamens is aangebroken, betekent niet dat er louter gestudeerd wordt binnen Alpha. Er vonden afgelopen week twee kringavonden plaats en donderdag werd in Flux de film Wall Street bekeken, gevolgd door een buitengewone sociëteitsavond. # Zo. 2 november gingen we gezamenlijk naar de Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk in Enschede West. # Wo. 5 november was het dankdag: des avonds bezochten we de Renatakerk. # Wo. 13 november zal er een Praise & Prayer zijn, om 20:00 uur in Flux. # Geïnteresseerd in C.S.V. Alpha? Kom eens langs in sociëteit Flux, bezoek csvalpha.nl of mail naar A.S.V Taste Afgelopen dinsdag was er op de lichtkrant de tentamenlunch, waarbij vele Taste-leden een broodje hebben gegeten om even tussen de boeken uit te zijn. # Nu de tentamenweken alweer bijna voorbij zijn, wordt het weer druk op de kroeg. We hopen dat iedereen zich er goed doorheen heeft geslagen. # Taste bestaat dit jaar 20 jaar en dat gaat goed gevierd worden. Deze week is het lustrumprogramma voor de leden bekend gemaakt, met spectaculaire activiteiten zoals een zeepkistenrace, en een lustrumgala in knokke. # Voor vragen of informatie over A.S.V. Taste, bel of mail het bestuur: ( of of kijk op onze website: (www.asvtaste.nl). Audentis De tentamens zijn bijna achter de rug, dus tijd voor een feestje. Vr. 007 november is het traditionele Na-tentamenfeest bij Audentis. Heel studerend Enschede is hierbij welkom om 22:00 uur op Sociëteit T.R.A.M. Het thema is: Maak het niet te Bond. # Di. 11 november is er voor alle eerstejaars een Mini-ALV en leren ze alle ins en outs over een echte ALV bij Audentis. # Do. 13 november organiseert Dispuut Prometheus de Braskampioenschappen en wordt bepaald wie de Braskoning en koningin van 2008 worden. # Voor meer informatie: of bel of mail de Senaat ( of INTERNATIONAAL International Office (DiSC) Get over 40,000 discounts with the International Student Identity Card (ISIC). # The German Academic Exchange Service (DAAD) provides information about studying in Germany. # On Saturday 8 November, the Day of the International Student (DIS) will be held at the World Forum in the Hague. # On Saturday 15 November, the tenth annual African Student Conference is held at the Institute of Social Studies, The Hague. # Watch the video report of International Students Meet Enschede 2008 on our website. # The SPe StudentenPlein organizes many events this November/December. # Moneto provides information to students looking for accommodation abroad. # For more news, information and answers about studying abroad loot at DIVERSEN Kivi Niria Wetenschapsquiz 2008 Do. 27 november, 13:00-16:30 uur organiseert Kivi Niria Students Twente in LA2520 de eerste Nationale Kivi Niria Wetenschapsquiz waarbij teams van verschillende opleidingen strijden om de titel van slimste technische opleiding van Nederland. Dit gebeurt aan de hand van een aantal meerkeuze vragen over uiteenlopende technische onderwerpen. De teams dienen vanuit een opleiding of studievereniging gevormd te worden en uit 5 personen (hoogleraren, docenten, medewerkers, studenten) te bestaan. Inschrijven en deelname is gratis en kan via Naast de prestigieuze prijs van slimste technische opleiding van Nederland gaat het ook om de individuele kwaliteit ofwel om de slimste technische student van Nederland. CD-Uitleen I nternationaal D iversen Nieuwe aankopen, voor iedereen te leen. Pop: 1.Snow Patrol-A Hundred Million Suns; 2.Kaiser Chiefs-Off With Their Heads; 3.Ryan Adams-Cardinology; 4.Marillion-Happiness Is The Road I & II; 5.Ray Lamontagne-Gossip In The Grain; 6.Mercury Rev-Snowflake Midnight; 7.The Cure-4:13 Dream; 8.Thievery Corporation-Radio Retaliation; 9.Heather Nova-Jasmine Flower; 10.Sabrina Starke-Yellow Brick Road; Blues: B.B. King- King Biscuit Flower Hour Live; Jazz: Miles Davis Quintet-Live In Milan 1964 (DVD); Klassiek: Magdanena Kozena-Songs My Mother Taught Me; Wereld: Carmen Souza- Verdade; DVD: Brigitte Kaandorp-Alle theatershows op DVD. Deze en zo'n andere CD's, DVD's, SACD's en LP's, op de 1ste etage van de Openbare Bibliotheek, hartje Enschede. Koop en reserveer on-line. Zie: Tel.: Postbus 217, 7500 AE Enschede Studentenrestaurant Maandag 10 november Kip in teriaki saus, Schouderkarbonade Italiaanse groente met tofu Jus, Teriaki saus Doperwten, Spruiten Rijst, Gekookte aardappelen Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Dinsdag 11 november Stampot boerenkool, Duitse biefstuk, ½ rookworst ½ speklap, Vegetarische worst Jus, Uiensaus Broccoli, Zilveruien Gebakken aardappelen Rauwkostsalade Dessert naar keuze Woensdag 12 november Macaroni, Cordonbleu, Groentespies Geraspte kaas Tomatensaus, Knoflooksaus Spitskool Stokbrood, Pommes croquettes Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Donderdag 13 november Hachee, Kippepoot, Gevulde Gourgettes Hotsaus Rode kool, Mexico mix Puree, Rijst Rauwkostsalade - Dessert naar keuze Vrijdag 14 november Gebakken kibbeling, Schnitzel, Tomaat mozzarella, Remoulade saus, Jägersaus Wortelen, Witlof met ham-kaas, Witlof-kaas Gebakken aardappelen, Gekookte aardappelen Rauwkostsalade - Dessert naar keuze 'De Stek' Maandag 10 t/m vrijdag 14 november Hap aan de Tap Halve haan Frites en rauwkost Superhap Entrecote met kruidenboter Pommes kroket en rauwkost For the English menu: studentenrestaurant Openingstijden Studentenrestaurant: Ma. t/m vr. 11:30-19:00 uur. Warme maaltijden zijn verkrijgbaar tussen 12:00-13:30 uur en 17:00-19:00 uur. Openingstijden De Stek: Ma. t/m vr. 17:00-19:30 uur. Voor meer informatie: UT-Catering: Reserveringen Faculty Club en De Stek online via

14 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente 14 donderdag 6 november 2008 Nieuw elan op vers ijs Met de komst van de schaatsbaan in Enschede prijzen niet alleen de UT-schaatsers zich gelukkig, maar ook de ijshockeyers. De schaatsers trainden tot voor kort op de baan in Deventer en de ijshockeyers vonden domicilie in Nordhorn. Verre van ideaal dus. Nu is alles anders. Nieuwe tijden, nieuw elan en hopelijk nieuwe leden, zegt Niels Korteling van de vereniging. De mannen van de Studs hebben inmiddels het Enschedese ijs geproefd en in orde bevonden. Komende zondag 9 november uur beleeft de club haar vuurdoop met de eerste competitiewedstrijd in de nieuwe ijshal tegen Delft. Foto: Niels Korting. Motorfanaat langs de lijn Hij sleutelt in zijn vrije tijd aan motoren. Voor zijn club en als bijbaantje voor een bromfietszaak. Verder crosst hij door bossen of houdt hij zijn machine in balans op een rioolbuis. Aan het woord is motorfanaat Thomas Smit. Op deze zondagmiddag op het trialparcours aan de Achterhorst, smeert Smit broodjes en schenkt hij koffie Thomas Smit: Wie te snel rijdt komt te laat tot stilstand en raakt uit balans. Foto: Gijs van Ouwerkerk voor de dertig deelnemers aan deze wedstrijd. Verder houdt hij de boel organisatorisch een beetje in de gaten, maar liever deed hij mee. Om hem heen ronkende motoren en balancerende stylisten. Hier wordt vandaag de enige trialwedstrijd van het jaar voor de MSG gehouden. Enige wedstrijd of niet, motorfanaat Smit staat dus vandaag langs de zijlijn. Natuurlijk kriebelt het af en toe, zegt hij terwijl hij ziet hoe op het parcours een coureur een strafpunt maakt door zijn voet op de grond te zetten. Dat is bij trialwedstrijden nu eenmaal een doodzonde. Smit is zelf ook geen onverdienstelijk trialsporter. Qua niveau schommelt hij ergens tussen blauw en rood. Wit is eenvoudig, dan komt blauw, dan rood, en geel is de categorie voor de gelouterde specialisten. De spelregels zijn simpel. Wie zijn voeten het meest op de pedalen houdt en het minst op de grond zet, wint de wedstrijd. Met snelheid heeft trial niets te maken. Juist niet, benadrukt Smit, want wie te snel rijdt, komt te laat tot stilstand en raakt eerder Naam: Thomas Smit Leeftijd: 19 jaar Studie: bedrijfskunde Sport: trial en enduro Rol: Motor Sport Groep UT uit balans. En bij trial is het juist de kunst het evenwicht te houden. Smit zelf snoept als motorfanaat een beetje van twee walletjes. Hij is gek van de trialsport, maar hij schroomt ook niet af en toe de gashendel eens stevig open te trekken op wedstrijden waar het aankomt op snelheid. Over de risico s van de sport zegt hij: De trialsport is minder gevaarlijk dan het crossen. Als je met trial een keer omklapt kan dat vanwege het gebrek aan snelheid nauwelijks kwaad. Anders wordt het als je met hoge snelheid tegen een boom klapt. Verder zegt Smit dat nieuwkomers de trialtechniek vrij snel onder de knie krijgen. Dat is mooi aan deze sport. Na een paar keer oefenen zie je al resultaat. Zo verging het mij ook, toen ik anderhalf jaar geleden lid werd van de vereniging. Inmiddels kan Smit zelfs op het rode niveau al aardig uit de voeten. De wedstrijd van deze zondag op het heuvelachtige terrein - achterop de campus - is de enige wedstrijd van het jaar voor MSG. Volgens Smit laat de wedstrijdkalender van de nationale motorbond simpelweg niet meer wedstrijden toe. De motorclub op de UT telt twintig actieve trialsporters. De vereniging beschikt over twee motoren, waar regelmatig op het trialterrein cursussen mee worden gegeven. De motoren staan gestald in het sleutelhok van de vereniging in het sportcentrum. En daar is Smit ook vaak terug te vinden. Want als hij niet kan rijden, dan kan hij altijd nog sleutelen. Alohaan loopt marathon in VS Triatleet en Alohaan Bo Cornelisse liep de marathon van New York in een tijd van Dat was de 636ste plaats bij de mannen tot 25 jaar. Dichter bij huis, op Terschelling, liepen Bouke de Loos en Andrea Bakker de Berenloopmarathon. Op een loodzwaar duinenparcours liep Bakker met haar tijd van naar een tweede plaats bij de dames en De Loos met naar een 26ste plaats bij de mannen. Harambee klopt Longa De volleybalheren van Harambee deden goede zaken door in Lichtenvoorde het plaatselijke Longa 59 met 3-1 te kloppen (21-25, 27-29, en 25-22). DIOK gelijk tegen koploper De badmintonners van DIOK hebben afgelopen weekend 44 gespeeld in de derby tegen koploper Elo United 2 uit Hengelo. Hiermee handhaaft het team zich op de derde plaats in de derde divisie. De winst werd behaald in het mannendubbel, de enkelspelen van Peter van Soolingen en Lisa Stoeldraijer en een van de mixen. In de vierde divisie van de landelijke competitie won DIOK 2 met 6-2 van Poona uit Gaanderen. DIOK 3 verloor met 5-3 van Gova uit Arnhem en DIOK 4 ging met 7-1 onderuit tegen Racketeers 2 uit Emmen.

15 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 15 donderdag 6 november 2008 Cabaret Het leven is best makkelijk, alleen de eerste 65 jaar moet je even doorbijten. Dat beseft cabaretier Harry Glotzbach als geen ander. In zijn voorstelling Pura vida vraagt hij zich af hoe we in die tijd ons leven leuk en zinvol kunnen maken. Zet je in voor de bedreigde bevers in de Biesbosch of zoek een echt leuke partner waar je goed mee kunt praten en waar je ook nog goede seks mee hebt. Aldus zijn advies. Harry Glotzbach is winnaar van het Amsterdams Kleinkunst Festival Comedy Concours 2003 en finalist van het Leids Cabaret Festival Pura Vida van Harry Glotzbach, donderdag 13 november om uur in Rabotheater Hengelo. Claw Boys Claw Na jaren van afwezigheid treedt sinds een jaar de Amsterdamse gitaarband Claw Boys Claw weer op. In februari van dit jaar kwam er een nieuw album uit met de titel Pajama Days. De band van Peter te Bos en kornuiten scoorde in het verleden vooral goed in het clubcircuit. Volgende week vrijdag spelen ze in cultuurpodium Metropool in Hengelo. In het voorprogramma staat het duo Barbara Stok en Ricky van Duuren, alias de Straaljagers. Met zijn tweeën maken ze zogenaamde vrolijk stampende bluespunk. Claw Boys Claw, vrijdag 14 november om uur in Metropool Hengelo. Conversation Pieces In 21Rozendaal presenteert kunstenaar en fotograaf Joke Robaard een serie beelden uit de kunstcollectie van de gemeente Enschede. Vijf inwoners van Enschede konden een item kiezen uit werken van de vier kunstenaarsfamilies Bolink, Ebeling Koning, Kamphuis en Klomp. Over deze werken werd gediscussieerd en dit werd in verschillende fotosessies vastgelegd. Zo ontstond de tentoonstelling Conversation Pieces waarin de menselijke relatie tot kunst centraal staat. Conversation Pieces, van zaterdag 15 november tot zondag 25 januari 2009 in 21Rozendaal Enschede. Het Singers Portatief van Edo Hebinck. Foto: Gijs van Ouwerkerk Muziek uit een naaimachine Wat kun je zoal met een oude naaimachine? Orgel spelen, grammofoonplaten draaien en bellen blazen, weet kunstenaar Edo Hebinck. Hij geeft oude werktuigen een nieuwe toepassing en exposeert zijn werk in Concordia Enschede. Pronkstuk is het Singers Portatief: drie aaneengeschakelde Singer naaimachines die samen een orgel vormen. Als je aan de slinger draait, komt er muziek uit. Paul de kuyper Met mijn werk wil ik mensen laten waarnemen, en dan vooral nieuw waarnemen. Dankzij de wetenschap zijn tegenwoordig heel veel dingen bekend, maar toch valt er voor gewone mensen nog heel veel te ontdekken. Dat heeft met waarneming te maken. Als je op een andere manier kijkt, zie je dat instrumenten andere toepassingen kunnen krijgen. Zo vat kunstenaar Edo Hebinck uit Ede zijn werk samen. Van oude Singer naaimachines maakt hij onder andere bellenblazers, orgels of 78-toerenplatenspelers. Een deel van zijn werk is de komende maanden te zien in het Centrum voor Beeldende Kunst Concordia in Enschede. In de tentoonstelling Een dierbaar muziekinstrument laat hij vooral die apparaten zien die muziek kunnen maken of klanken kunnen vertolken. Het Singers Portatief is een van de pronkstukken van Hebinck. Bezoekers van de tentoonstelling kunnen ook zelf muziek maken op dit orgel dat wordt aangedreven door drie naaimachines. Als je aan de slinger draait, ontstaat er een klankspel. Als ze maar niet te snel draaien, waarschuwt Hebinck. Daar kan de techniek niet tegen. Het begon tien jaar geleden op dezelfde manier als Afrikaanse jongetjes met conservenblikken en wat ijzerdraad vrachtwagentjes bouwen, vertelt de kunstenaar uit Ede. Mijn vader had nog wel 78-toerenplaten maar geen platenspeler meer. Toen heb ik uit de garage met een oud fietswiel, een oude draaitafel en een pijp zelf een platenspeler gemaakt, aldus Hebinck die inmiddels vrijwel allerlei oude materialen, maar hoofdzakelijk naaimachineonderdelen, gebruikt om zijn instrumenten te maken. Zo kon hij het transport- en stikmechanisme in de machine ook gebruiken om een grote bellenblazer te bouwen. Centraal in Hebincks werk staan herkenning en droom. De instrumenten zijn nog herkenbaar als naaimachines, maar ze scheppen ook ruimte voor verbeelding. Dat merk je ook aan reacties van het publiek. Ze herkennen de oude Singer van oma en dan krijg je smeuïge verhalen te horen over tante die op de doortrapper kleren kwam verstellen als er op het Groningse platteland weer een kleine was geboren. Tegelijkertijd zien ze dat die machine ook nieuwe toepassingen kan krijgen. Ik kan bijna alles gebruiken, besluit Hebinck. Toeschouwers zien in mijn werk een reactie op de weggooimaatschappij. Dat zit er ook in. Wil ik het gebruiken, dan moet een apparaat een verleden hebben. Ik moet de mensen zowel de eerste toepassing als het tweede verhaal kunnen laten zien. Tentoonstelling Een dierbaar muziekinstrument, t/m zaterdag 17 januari 2009 te zien in CBK Concordia Enschede. Theatersport Theatersportvereniging Pro Deo speelt donderdag 13 november een theatersportwedstrijd tegen Improvizaadjes uit Hengelo, de winnaar van het Twents Theatersport Toernooi van vorig jaar. De twee teams strijden tegen elkaar in een vorm van improvisatietheater waarbij het publiek handvatten aanreikt voor de inhoud van de scènes. Zo geven ze bijvoorbeeld aan hoe de relatie tussen twee personen er uit moet zien of welke voorwerpen in de scène moeten voorkomen. Drie rechters geven de teams punten, maar ook het publiek beslist mee over wie de winnaar wordt. Pro Deo Theatersportwedstrijd, donderdag 13 november om uur in het Amphitheater van de Vrijhof. Naakte Eva Marjolijn Ham speelt in Broodje Cultuur Naakte Eva, een raamvertelling over het leven van een vrouw en haar vader die zielsveel van elkaar houden maar niet goed in staat zijn om elkaar die liefde te geven. Daarbij draait het om het verliezen van onschuld en de manier waarop je die onschuld weer terug kunt krijgen. De voorstelling Naakte Eva is een van de afstudeervoorstellingen van de Amsterdamse Theater Academie die zijn geselecteerd voor een tournee door het land. Op elke derde maandag van de maand is dit najaar een van die voorstellingen te zien in het Vrijhof Cultuurcentrum. Naakte Eva door Marjolijn Ham, maandag 17 november om uur in het Amphitheater van de Vrijhof. SHOT Studenten Harmonie Orkest Twente (SHOT) houdt open repetities en is voor het nieuwe seizoen op zoek naar muzikanten. Als je een instrument bespeelt, kun je volgende week donderdag een keer met het studentenorkest meerepeteren. SHOT wordt geleid door dirigent Ronny Buurink en geeft op het UT-terrein minimaal twee keer per jaar een groot concert. Het eerstvolgende concert zal op 18 december plaatsvinden in de Agora van de Vrijhof. Open repetities SHOT, donderdag 13 november om uur in de Audiozaal van de Vrijhof. Donderdag 6 november Muziekcentrum: Jan Bijkerk Lunchconcert. Kamermuziek. Eigen composities uur. Toegang: gratis. Zaterdag 8 november Muziekcentrum Enschede: Culinaire en muzikale avond met het Orkest van het Oosten, i.s.m. Hanninkshof (verzorgt de culinaire stands) en Podium Twente. Na het concert introduceert OvhO Meet the Musicians uur. EUR 49,95. Zondag 9 november Concordia: Interactieve lezing muziek en poëzie. Stadsdichter Bob Boswinkel vertelt over zijn inspiratiebronnen uur. EUR Reserveren gewenst. Metropool, Hengelo: Dommelsch Clash of the Cover Bands. Tweede halve finale Overijssel/Drenthe. Pop/Rock. Met de bands: Barly Wine, Diezl, InHaze, Remedy, The Draggers, Travelin Time uur. EUR 10/8.50. Tot en met zondag 9 november Rijksmuseum Twenthe: Tentoonstelling Ine Vermee. De werking en eigenschappen van kleuren staan centraal in deze expositie. Di. t/m zo. en feestdagen: uur. EUR 6/4/3 (t/m 18 jaar gratis). Dinsdag 11 november Eetcafé SamSam, Enschede: Nine O clock Jazz. Wekelijkse jamsessie uur. Toegang: gratis. Woensdag 12 november Café de Buren, Boekelo: Jeffrey Spalburg Brommers kiek n. Cabaret uur. Donderdag 13 november Atak: Uriah Heep. Britse hardrocksensatie uur. EUR 31/29. Vrijdag 14 november 21 Rozendaal, Enschede: Joke Robaard Conversation Pieces. Serie beelden met Collectie Enschede als uitgangspunt. s t a d Tentoonstelling te zien van 15 november 25 januari. Opening: 14-11, uur. Zie deze pagina. Concordia: Natascha Morsink, Carolien Drewes, Gepke Witteveen Alma Mahler. Muziektheater uur. EUR 12.50/10.50/9.50. Zaterdag 15 november Rabotheater, Hengelo: Toneelgroep Aluin Maria Stuart. Over de katholieke Maria Stuart die vanuit haar kerker een gevaar is voor de protestantse koningin Elizabeth. Gebaseerd op historie uur. EUR Zondag 16 november Rijksmuseum Twenthe: Stichting Literaire Manifestaties Enschede Drienerwoldelezing. Specialist aan het woord om een aspect van het eigen aandachtsgebied nader te belichten. Dit jaar komen Louis Peter Grijp en Nico van der Meel met het onderwerp: Het Antwerps Liedboek, een bron van laatmiddeleeuws vermaak. Wetenschap & muziek uur. EUR 6. Voorverkoop via boekhandel Broekhuis. Vrijdag 21 november Muziekcentrum: Benny Golson en The Millennium Jazz Orchestra. Ter gelegenheid van de opening van het Nationale Muziekkwartier. Pop & Jazz uur. EUR 23.25/20.75/ Kaarten te koop bij de kassa van Podium Twente in het Nationaal Muziekkwartier. Zie ook: www. muziekkwartier.nl. Zaterdag 29 november CBK Concordia: Nasi Idjo Balinese dans en cultuur workshop. Dansworkshop: uur. EUR 37.50/32.50/ Inschrijven tot uiterlijk 20 november bij Stichting Nasi Idjo, tel , Max. aantal deelnemers is 20 personen. Zie Tot en met 5 december Galerie Werkplein Enschede: Natasja Fühler PURE (Persoonlijke Uiting die je Raakt door z n Eenvoud). Expositie schilderijen uur. Donderdag 6 november Agora, Vrijhof: PeerGroup - Ik hou van de stad,... maar soms produceert het te veel licht Jeugdvoorstelling uur & uur. EUR 9/6.50. Kaarten bestellen via Podium Twente. Studenten met Xtra-card kunnen de kaarten in de voorverkoop krijgen voor de voorstelling van uur voor EUR 5, te koop in Vrijhof, kamer 127. Vrijdag 7 november Agora, Vrijhof: Growing up in public. Thema-avond I m every woman. Toneel/literair. Tekst en spel door Daphne de Bruin. EUR Kaarten via Podium Twente. Studenten met Xtra-card kunnen de kaarten in de voorverkoop krijgen voor EUR 7.50, te koop in Vrijhof, kamer 127. Maandag 10 november Amphitheater, Vrijhof: Vincent Geers Overdaad. Een zoektocht naar de zekerheid in een wereld die is zoals hij is, en niet zoals hij zou moeten zijn. Winnaar Camaretten uur. EUR 5/3/1. Amphitheater, Vrijhof: Try-out Camarettenselectie De beste 9 deelnemers zijn gekozen en 3 van hen spelen hun try-out. Artiesten: Annika Campfens (Rotterdam), Han Coucke (Schelderode, België) en Jorrit Rogaar (Capelle a/d IJssel) uur. EUR 5/4/2. Dinsdag 11 november Amphitheater, Vrijhof: Nieuwe energie De laddermolen. Lezing van Studium Generale, door Dr. Richard Ruiterkamp uur. Aanmelden vooraf niet mogelijk. 18 november is er tevens een lezing van Studium Generale over nieuwe energie. Donderdag 13 november Amphitheater, Vrijhof: Pro Deo Theatersportwedstrijd uur. EUR 5/3/1. Zie deze pagina. Maandag 17 november Amphitheater, Vrijhof: ATA on tour #3. Tour waarin de vier c a m p u s beste afstudeervoorstellingen van de Amsterdamse Theater Academie worden getoond. Ditmaal Marjolijn Ham met de voorstelling Naakte Eva uur. EUR 5/3/1. Zie deze pagina. Dinsdag 18 november Amphitheater, Vrijhof: Nieuwe energie Kunstmatige fotosynthese. Lezing van Studium Generale, door Prof. dr. Herbert van Amerongen uur. Aanmelden vooraf niet mogelijk. 11 november is er tevens een lezing van Studium Generale over nieuwe energie. Donderdag 20 november Grote expositieruimte, Vrijhof: Diverse kunstenaars uit de UTcollectie Brandgrens. Selectie gemaakt door gastconservator Tine Zevenhuizen. Do. 20 november, uur: opening tentoonstelling door Anne Flierman, voorzitter College van Bestuur van de UT. Tot en met 11 januari 2009 Paleis a/d Blijmarkt, Zwolle: Paul Citroen ( ) tussen modernisme en portret. Twee van de geëxposeerde werken zijn afkomstig uit de collectie van het Vrijhof Cultuurcentrum. De rest van de Citroencollectie is te bezichtigen in de Universit eitsbibliotheek. Culturele cursussen Vrijhof Cultuurcentrum biedt elk half jaar ruim 35 culturele cursussen en workshops. Aanmelden via Voorwaarde: in bezit van Xtra-card. Cursussen zijn in week 40 gestart, 2e cyclus week 5 (jan. 2009). Info: Joke Sanchez, utwente.nl. Kunstuitleen Bestemd voor UT-medewerkers en -studenten. Open: elke di. en do. van uur en op afspraak. Vrijhof kamer 136, 1e verdieping. Informatie: Tessa Lieffering, tst. 5746,

16 weekblad van de Universiteit Twente nummer 32 donderdag 6 november 2008 UT Vanaf 2010 zijn alle masteropleidingen alleen toegankelijk voor studenten die hun bachelordiploma hebben gehaald. Dat staat in het moderniseringsplan voor het bachelor-master stelsel dat onderwijsminister Plasterk afgelopen week heeft besproken in de ministerraad. Rector magnificus Henk Zijm is niet onverdeeld gelukkig met deze maatregel, de studentenbonden evenmin. Plasterk was altijd al voorstander van een harde knip. Nu kunnen studenten al aan een doorstroommaster beginnen als nog niet alle vakken uit de bachelor zijn gehaald. Volgens de minister maken studenten daardoor geen bewuste masterkeuze. Om te voorkomen dat studenten onnodige studievertraging oplopen, wil de bewindsman universiteiten aanmoedigen om met meerdere instroommomenten te gaan werken. Rector magnificus Henk Zijm is niet onverdeeld gelukkig met de invoering van de harde knip. Wij zijn niet voor een harde knip, wel voor een hardere knip dan dat er nu is. Dat geeft de studenten iets meer flexibiliteit. Zijm stelt zich bij zo n hardere knip voor dat studenten aan een masteropleiding mogen beginnen als ze UT levert al weer een ISO-voorzitter 160 van de 180 studiepunten hebben behaald, als ze hun bacheloropdracht hebben afgerond en als ze geen vakken meer hebben openstaan die nodig zijn voor de master. Universiteiten die al met een harde knip werken, kennen ook vaak deze criteria voor het verlenen van dispensatie aan bijzondere gevallen, aldus de rector magnificus. Dat de minister extra instroommomenten wil voor de masteropleiding, noemt Zijm makkelijker gezegd dan gedaan. Dat kost namelijk veel geld. Anderzijds kan de harde knip universiteiten ook geld opleveren. Zijm: We zijn dus niet alleen maar negatief. Wij krijgen geld voor elk bachelordiploma. Als er voor studenten meer druk achter staat om dat diploma te halen, zullen wij dus ook eerder onze inkomsten ontvangen. De studentenbonden lsvb en ISO reageren negatief op de maatregel van Plasterk. Het is een rigide maatregel die te grote en onnodige studievertragingen oplevert, meent ISO-voorzitter en tbk-student Hidde Terpoorten. Als een studie één instroommoment heeft en je mist maar twee kleine vakken, dan ligt je studie dus bijna een jaar stil. KNIP, vervolg op pagina 3 Wat de afgelopen dagen gebeurde is een van onze grootste angstvisioenen, zegt Tom Koppen, directeur ICT Servicecentrum. Natuurlijk, je kunt niet alles voor zijn en af en toe gebeuren er nou eenmaal dingen, maar we proberen de risico s zoveel mogelijk in te perken. Hij wuift weg dat de storingen iets te maken zouden hebben met de fusie van ICTS. Integendeel. De samenwerking tussen de verschillende ICT-groepen is het afgelopen jaar door de fusie juist Bedrijven moeten harder groeien Aan de crisis die vorige week woensdag ontstond binnen het UT-netwerk, kwam afgelopen maandagmorgen een einde. Om precies 7.11 uur konden de medewerkers in het DEPT-domein weer bij hun opgeslagen data, nadat zij dagenlang slechts gedeeltelijk hadden kunnen werken. Page 6 veel hechter geworden. De storingen van de afgelopen dagen raakten de dataopslag in het DEPTdomein. Meer dan duizend medewerkers maken hier gebruik van: de faculteit MB, alle concerndirecties en alle servicecentra. Volgens Koppen hebben de faculteiten CTW, GW, TNW en EWI bijna niets van de storingen gemerkt. Zwaarst gedupeerd was de faculteit MB. Juist deze faculteit had de laatste maand veel last van alle storingen. Daarover werd volop geklaagd. En dat is begrijpelijk. Voor de meeste gebruikers is ICT een standaardgereedschap, dat gewoon altijd moet werken. Klaar uit. Koppen: We hebben de gebruikersdata tot en met maandag, deels dinsdagavond, terug kunnen plaatsen. Van alle data worden dagelijks back ups gemaakt op tape. Die vormen een TaalCoördinatiePunt English Tip Universitair hoofddocent Hans Zwart van toegepaste wiskunde geeft college voor de camera s van UTV en ICTS, maar in de zaal zit geen enkele student. Op de tweede verdieping van de Vrijhof is deze week een speciale studio ingericht om colleges van Zwart en zijn elektrotechniekcollega Stefano Stramigioli op te nemen. De colleges worden op dvd aangeboden aan studenten van 3TU-programma s, opleidingen binnen de samenwerking tussen Twente, Eindhoven en Delft. Die kunnen de vakken dus op elk gewenst moment volgen en via de docent vragen stellen. Het is voor Zwart wel even wennen om college te geven zonder publiek. We hebben daar mediatraining voor gehad. Je moet heel statisch zijn. Tijdens een college loop je heen en weer, maar hier moet je steeds naar de camera blijven kijken. Verder moet je de stof eigenlijk nog enthousiaster brengen dan dat je in een live-college doet. Dat er geen studenten zitten, was niet eens het moeilijkste. Vooral de cameramensen zijn storend. Die staan daar maar wat, terwijl jij je college geeft. Ik snap dat ze bij het format horen, maar het leidt wel een beetje af. Foto: Gijs van Ouwerkerk laatste redmiddel. Sinds de grote brand van 2002 hadden we ze niet meer hoeven gebruiken. Over schade, in euro s, kan hij niet veel zeggen. De UT is geen augurkenfabriek, die eenvoudig een paar dagen omzet verliest. Maar dat het functioneren van de getroffen faculteit en diensten is beïnvloed, dat is pijnlijk helder. Die schade is niet in geld uit te drukken. Wat er vorige week woensdag precies gebeurde was dat alle schijven van het DEPT-domein in één keer corrupt waren. De harde schijven raakten zodanig in de war, dat je de data niet meer kon benaderen. ICTS stond voor een raadsel hoe dit zo massaal kon gebeuren. Gelukkig lukte het afgelopen maandag de oorzaak te achterhalen, zodat nu herhaling voorkomen kan worden. Koppen vertelt dat de behoefte aan data-opslag het afgelopen jaar explosief is toegenomen. Er is steeds meer verkeer met foto s, video s en mp3- tjes. Daarom nam het ICT Servicecentrum begin oktober voor het DEPT-domein een extra zware machine in het cluster van de fileservers op. Daardoor daalde de belasting van 95% naar Muziek uit een naaimachine Want more? See 5%. De gebruikers konden sneller bij hun data, maar we merkten al snel dat het cluster instabiel werd en op een onbegrepen moment plat ging. Maandag ontdekten we in de grote kennisdatabase van Microsoft een artikel met de conclusie dat je zulke fileservers met exact dezelfde glasvezeladapters en softwareversies moet aansluiten op de centrale harde schijven. Dat was bij ons niet zo en dat was dus de verklaring voor de ellende van de afgelopen weken. Externe deskundigen hebben inmiddels bevestigd dat dit de vermoedelijke oorzaak van de problemen is. Medewerkers van ICTS hebben vanaf woensdagmorgen tot zondagnacht non-stop gewerkt aan herstel van de dataopslag. Ook s nachts. Op gegeven moment hebben we sommige medewerkers naar huis moeten sturen. Bij oververmoeidheid worden immers fouten gemaakt. Dat het allemaal zo lang duurde, komt volgens Koppen omdat het terugplaatsen vanaf tapes erg tijdrovend is. NETWERK, vervolg op pagina 3 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 16 donderdag 6 november 2008 Studentenleven Pompoenen Leden van studentenvereniging Taste hielden dinsdag een Amerikaanse avond in de Pakkerij. In de kleine kroeg kwamen zo n vijftig studenten bijeen om op een groot scherm live de presidentsverkiezingen in de VS te volgen. Tegelijkertijd werd een Halloween Party gehouden, wat één grote verkleedpartij was. Naast griezelige figuren liepen er ook vrolijk uitgedoste studenten rond. Zo waren de dames op de foto verkleed als pompoenen. Pittige sperziebonen met gehakt in rijstkraag Snelle maaltijd, ideaal als je nog moet sporten Moeilijkheid: Inleiding: Gehakt is misschien wel de meest veelzijdige vleessoort die er is; niet gek dat gehakt veel gebruikt wordt in de studentenkeuken. Vroeger werd gehakt gemaakt van restjes vlees, maar omdat het tegenwoordig zo veel verkocht wordt, zijn ook de betere stukken vlees in gehakt terug te vinden. Sperziebonen worden in de Hollandse keuken vaak met gehakt gegeten. Traditioneel eet men in Nederland de bonen met gesmolten boter en nootmuskaat, maar vandaag gaan we variëren op dat thema en krijgen de bonen een Aziatisch tintje. Dat Aziatische tintje is niet gek in combinatie met de bonen, sperziebonen komen dan wel oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, maar worden ook veel in (met name Zuid-Oost) Azië gegeten. Omdat sperziebonen (en rijst) licht op de maag liggen, is dit een perfecte maaltijd voor het sporten. 4 personen Ingredienten: 1 pak rijst (notenrijst is lekker en gezond) 800 gram sperziebonen 500 gram gehakt 2 uien 1 teentje knoflook 1 bouillonblokje Flinke scheut ketjap Theelepel sambal Bereiding: Zet een waterkoker water op. Dop en was de sperziebonen (of open de blikken laat de bonen uitlekken) Bak het gehakt rul in een pan met antiaanbaklaag. Kook ondertussen de bonen (bij verse bonen minuten, bij houdbaar alleen opwarmen) en de rijst. Schil de uien en de knoflook en hak ze fijn. Als het gehakt helemaal doorbakken is voeg dan uien en knoflook toe. Voeg na een paar minuten bouillonblokje, ketjap en sambal toe en roer het geheel door. Giet de bonen af en roer deze door het voor SPEK & BONEN Redactie: Joris van Hoof en Willem Pieterson adres: gehaktmengsel. Giet de rijst af en serveer alles tegelijk. Tip: Bij gerechten met rijst / pasta en een bepaalde vulling kan een leuke manier van opdienen zijn dat je met een soeplepel de rijst / pasta op het bord legt en met een draaibeweging in het midden van het bord een ruimte vrij maakt voor de vulling. Zo krijg je een rondo van rijst langs de rand van het bord. Drank: Indien je nog gaat sporten: mineraalwater. Anders kan een fris biertje (wit) ook lekker zijn. Wist je dat? Rijst het belangrijkste voedsel is voor een groot deel van de wereldbevolking. Er rijstkorrels gevonden zijn die ongeveer jaar oud zijn. Harde knip tussen bachelor en master 2 N I E U W S ENGlISH EDITION (NL) consequent = (E) consistent (E) consequently = (NL) als gevolg Deze krant woensdagavond al digitaal lezen? GA naar: 10/11 College voor lege zaal veel ongemak door storingen in dept-domein Het cluster werd instabiel en ging plat 15 Over en... Uitrusten Het valt niet mee, dat hele ochtendritueel. En heus niet omdat we de halve nacht de Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben gevolgd. Het is gewoon ronduit balen als de wekker om uur af gaat. En om uur, en om uur. Nooit eens het gevoel dat je lekker bent uitgerust. Dat je fris en fruitig uit dat bed springt en een half uur later stralend naar je werk vertrekt. Nee, het is een kwestie van knorrend en morrend een plens koud water in het gezicht, wallen wegwerken en je in die auto hijsen. Het scheelt dat de collega s er ook last van hebben. Inclusief baas. Die is misschien nog wel het ergste. Wij vormen geen uitzondering. De helft van de Nederlanders voelt zich namelijk moe. En dat komt omdat mensen gemiddeld een uur per nacht minder slapen dan veertig jaar geleden, zo bleek uit onderzoek van het Amsterdamse bedrijf Visiom. Daarom riep dit bedrijf deze week uit tot Nationale Uitrustweek. De tips van Visiom luidden als volgt: acht uur slaap, drie gezonde maaltijden, beweging en minstens een kwartier frisse buitenlucht. Verder een rustig dagschema en niet meer dan één ding tegelijk doen. Grote beslissingen moeten deze week even worden uitgesteld. En my god, wat genoten we ervan! Het was heerlijk bijtanken, deze dagen. Al keek onze knorrige baas wel even raar op, toen we vanmorgen fris en fruitig zo rond tienen binnenwandelden. Hoe we het in hemelsnaam in ons hoofd haalden!? En of we dachten dit ongestraft te kunnen maken? Yes, we can! Trui Warme berichten uit Groningen deze week! De studentenbond van de Rijksuniversiteit Groningen vroeg aan haar college van bestuur om een vaste universitaire truiendag in te voeren. Casual friday, zo vlak voor het weekend, zou een geschikte dag zijn, vindt de bond. De kachel een graadje lager en iedereen in trui naar college. Scherpe geest verzekerd, in de frisse collegezaal annex koelcel. Energiebesparend, dat ook. Klinkt best eenvoudig en veelbelovend. Toch liggen de zaken ietwat gecompliceerder. De ene trui is de andere niet. En dat beseffen de collegeleden zich maar al te goed. Het kledingstuk is sterk onderhevig aan de grillen van de mode. Meer dan het geestdodende grijze maatpak. Bij de trui draait het om smaak, de juiste patroontjes en motiefjes en de raak gestoken breisteek. Elegant of grof. Kabels of niet? Het breisel maakt de trui en kleding maken de man. Niet iedereen kan in een ANWBfleecetrui naar het werk. Zie je Anne Flierman het al doen? No way. Voor hem gewoon een kashmir exemplaar. Óf een pullovertje met een fleurig blouseje eronder. Plezant voor de afwisseling. Een authentieke Noorse woltrui of schipperstrui is ook niet voor iedereen weggelegd. Misschien kan daarom onze door de wol geverfde rector Henk Zijm een echte lamswollen trui meenemen van zijn geboorte-eiland. Vers geschoren van het Texelse schaap en op ambachtelijke wijze gebreid. Leuks als cadeautje voor zijn opvolger. Wij zien hem al geïrriteerd peinzen tijdens diesrede, want die is ook op een vrijdag. Wat jeukt er nou zo? Het wollige taalgebruik of is het toch mijn trui?...sluiten UT-Nieuws stelling v/d week Ik fiets 's avonds laat liever niet in mijn eentje over de campus GA naar: Uitslag vorige stelling: De allerbeste studenten hoeven geen college geld te betalen 21% EENS ONEENS 79%

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM PROGRAMMA NETWERKDAG EN LEARNING ENCOUNTER 21 JANUARI 2005 AMSTERDAM PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM INLEIDING Op deze dag beogen wij een ieder met elkaar in contact te brengen, die

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Resultaten. Harm Hospers

Resultaten. Harm Hospers Resultaten Harm Hospers Doelen? Gemotiveerde en getalenteerde internationale studenten interesseren en selecteren voor LAS Studenten een breed, open curriculum bieden, met bijzondere aandacht voor academische

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Beta s rol in toekomstige PhD programma s

Beta s rol in toekomstige PhD programma s Sessie Lunteren, over Verleden, heden en toekomst van het PhD onderwijs Beta s rol in toekomstige PhD programma s Geert-Jan van Houtum Wetenschappelijk directeur van Onderzoeksschool Beta voor Operations

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig?

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig? Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland

Studiekeuzetraject. Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Studiekeuzetraject Het belang van het vak Nederlands binnen het IB-diploma voor studie in Nederland Opbouw IB-diplomaprogramma Vak Nederlands binnen IB-diploma Higher level Standard level A versus B (B

Nadere informatie

Introductie 2014. Engelse Taal en Cultuur. Lidwien Cluitmans - studieadviseur Maandag 18 augustus LIN6

Introductie 2014. Engelse Taal en Cultuur. Lidwien Cluitmans - studieadviseur Maandag 18 augustus LIN6 Introductie 2014 Engelse Taal en Cultuur Lidwien Cluitmans - studieadviseur Maandag 18 augustus LIN6 Intro ETC 2014 Welkom bij de Radboud Universiteit Radboud Universiteit Voorzitter van CvB: Prof. dr.

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Beste Inbounds, There is a english version just below the page

Beste Inbounds, There is a english version just below the page Beste Inbounds, There is a english version just below the page De vakantie is alweer bijna voorbij en een nieuwe lichting exchangers is zojuist gearriveerd. Voor sommige is dit het begin van hun exchange

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Jennifer Machielse I am Jennifer Machielse, spontaneous, self-conscious and a go-getter, that s me. I am a fourth-year student Marketing & Communication in Tourism

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011 Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011 28 april 2011 CENTR Marketing Workshop April 2011 - Helsinki 2 Agenda Campaign 2010: Goal Campaign Results & Learnings Market research: Goal Outcome Learnings

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN

ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN PETS D1570 Groei door Inspiratie ALTERNATIEVE MANIEREN CLUB BIJEENKOMSTEN Frank van der Meijden Public Image Coordinator zone 13A&C, 18B OPLOSSING? Alternatieve vormen Club bijeenkomsten: Oplossing voor

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014 Learn like a startup Next Learning 2014 16 April 2014 Rob Hermans Founder Achieved @hermans85 rob@achieved.co Achievements: Setup game startup incubator. Helped 10 startups go to market. Learned to code

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

OPEN DAGEN WO FEBRUARI 2016. Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer.

OPEN DAGEN WO FEBRUARI 2016. Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer. OPEN DAGEN WO FEBRUARI 2016 Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer. 1 FEBRUARI 2016 (13:15-16:00) Meeloopdag International

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021 Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers http://www.maastrichtuniversity.nl/ Christine Majelle (international relations officer) maakt je wegwijs in het

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde wo bedrijfskunde Goede managers komen altijd aan de bak, ook in tijden van crisis. Maar nu het herstel tegen lijkt te vallen moet je wel voorbereid zijn op verrassingen. Veel bedrijfskunde-opleidingen

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

OPEN DAGEN WO MAART 2016. Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer.

OPEN DAGEN WO MAART 2016. Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer. OPEN DAGEN WO MAART 2016 Kijk voor aanvullende informatie op de site van de universiteit. Lever tijdig een roze formulier in bij de decanenkamer. 1 MAART 2016 (13:00-16:00) Meeloopdag Bestuurskunde: Economie

Nadere informatie

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger.

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. 1 What do you want to be? Lees de tekst. Kruis daarna één van de zinnen aan. De tekst gaat over beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. grow up job future choose space groot worden baan toekomst

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Seasondeals. p: +31 (0)20 894 6363 e: info@season.deals w: http://nl.season.deals. Seasondeals, Postbus 717 9400AS, Assen, Nederland

Seasondeals. p: +31 (0)20 894 6363 e: info@season.deals w: http://nl.season.deals. Seasondeals, Postbus 717 9400AS, Assen, Nederland Seasondeals, Postbus 717 9400AS, Assen, Nederland p: +31 (0)20 894 6363 e: info@season.deals w: http://nl.season.deals Seasondeals The Rich Media Ad Company 01 PROBEER HET - WIN UW PRIJS GA MOBILE FIRST

Nadere informatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Dexia & social media Frank Van ssche, Head of Brand & Project Office, Communicatie Gent, 28/04/2011 Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Quotes Social media isn't (just) about the media,

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

TALENTINFO. Belangrijke data. Reist u mee met unit wit?

TALENTINFO. Belangrijke data. Reist u mee met unit wit? TALENTINFO Belangrijke data Maart/april Reist u mee met unit wit? Reis door je lichaam samen met unit wit Reis door je lichaam dat was het onderwerp van afgelopen weken in unit wit. En nog steeds zijn

Nadere informatie

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Need To Know info Introductie Kennismaking Opzet van colleges, hoe wordt er getoetst Wat gaan we de

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

Exploitant. CM-Bureau

Exploitant. CM-Bureau Van Exploitant Naar CM-Bureau You do not lead by hitting people over the head that s assault, not leadership MT MediaGroep BV 2014, Berend Jan Veldkamp Dwight D. Eisenhouwer Over MT MediaGroep boeit en

Nadere informatie

21-4-2016. Info voor B2 TOM studenten van. Opleiding Werktuigbouwkunde

21-4-2016. Info voor B2 TOM studenten van. Opleiding Werktuigbouwkunde 21-4-2016 Info voor B2 TOM studenten van Opleiding Werktuigbouwkunde PROGRAMMA Doel Derde jaar Minor Afstuderen Master ME Regelingen Tot Slot Doel Opleiden Academische Werktuigbouwer met oog voor wat er

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Welke informatie hebben wij nodig? Let op:

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Welke informatie hebben wij nodig? Let op: Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree Naam instelling(en) Contactpersoon/contactpersonen Contactgegevens Universiteit

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Wat is het Heerbeeck International College?

Wat is het Heerbeeck International College? Wat is het Heerbeeck International College? Het HIC is een onderwijsstroom in ons havo en vwo waarin we leerlingen voorbereiden op studeren, leven en werken in een internationaal georiënteerde wereld.

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Signal from the Stream

Signal from the Stream Signal from the Stream How social technologies are changing business. Eugenie van Wiechen http://nl.linkedin.com/in/eugenievanwiechen Sanoma Uitgevers LinkedIn EMEA Eugenie van Wiechen McKinsey LinkedIn

Nadere informatie

rubenvanderpoel@enabler.nl

rubenvanderpoel@enabler.nl Personalia Naam: Adres: Postcode + woonplaats: Koos Ruben van der Poel Soetendaalseweg 66A 3036 ES Rotterdam Mobiel: 06-52187600 E-mail: rubenvanderpoel@enabler.nl Geboortedatum: 18-10-1985 Geboorteplaats:

Nadere informatie

PUM Netherlands senior experts and NBA

PUM Netherlands senior experts and NBA PUM Netherlands senior experts and NBA Wim Boone, sectorcoördinator accountancy,financial & admin. management 14 maart 2013 Agenda Why SMEs need support About PUM Sector Accountancy etc. Cooperation PUM-NBA

Nadere informatie