magazine over de idahoeve

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "magazine over de idahoeve"

Transcriptie

1 magazine over de idahoeve Ik praat liever over leuke dingen Levensverhaal in beeld Je moet het zelf willen De psychiater vertelt Betekenissen Iedereen komt hier met een reden

2 Beste lezer, redactioneel (Suzannahoeve) & (Hélènehoeve) feliciteren de Idahoeve met haar 5-jarig bestaan We hopen dat we ieder op onze eigen wijze nog lang mogen bijdragen aan het welzijn van hen die voor langere of kortere tijd op Tiengemeten verblijven. Frisse wind en avontuur. Die woorden kenmerken wat ik ervaarde toen ik vijf jaar geleden voor het eerst de oversteek maakte naar mijn nieuwe baan bij de Idahoeve. En die woorden zijn kenmerkend gebleven. De Idahoeve was toen nog onbekend. Niet iedereen was meteen enthousiast: het zou een te geïsoleerde locatie zijn, niet meer van deze tijd. We hebben al onze overtuigingskracht ingezet om aan hulpverleners en cliënten duidelijk te maken wat onze plannen waren. De Idahoeve moest nog bekendheid krijgen en haar identiteit ontwikkelen. Nu zijn we vijf jaar verder en durf ik te zeggen: de Idahoeve is een frisse wind binnen de geestelijke gezondheidszorg. En dat is ze geworden dankzij de inzet van al die mensen die met ons dit avontuur wilden aangaan: medewerkers, vrijwilligers, omwonenden en vooral ook de bewoners zelf. De Idahoeve is een plek geworden met een heel eigen identiteit. Een plek waar naar ménsen wordt gekeken, niet alleen naar ziektes of afwijkingen. Die identiteit willen we u laten zien in dit magazine. Het avontuur van de Idahoeve is nog maar net begonnen. De sector Geestelijke Gezondheidszorg is volop in beweging met nieuwe overheidseisen, wetgeving en samenwerkingsverbanden met gemeentes. Als een frisse wind gaan we een nieuwe periode in. Rob van der Laan, manager Idahoeve. Dit en dat Hebbedingen, weetjes, uitjes 6 Eiland van natuur De mooiste foto s van Tiengemeten Vertrouwen als uitgangspunt De professionals in een dubbelinterview inhoudsopgave 4 25 Betekenissen Portretten met een betekenis Eilandtijd Column Broer en zus vertellen over elkaar Gefeliciteerd De Idahoeve is jarig 2 3

3 dit & dat boerderijwinkel Dat rapportcijfer krijgt de Idahoeve van groepen die hebben meegewerkt als vrijwilliger, bijvoorbeeld als bedrijfsuitje of als schoolproject. De groepsleden vinden het fijn dat ze iets kunnen betekenen voor mensen op de Idahoeve, en waarderen het gastvrije onthaal en de gezellige sfeer. De bewoners van de Idahoeve ontwikkelen dankzij de ontmoetingen hun sociale vaardigheden en zelfvertrouwen. Ook een dag(deel) meehelpen op de Idahoeve? Kijk op voor meer informatie. Havermoutkoekjes á la Idahoeve 100 gram witte en 100 gram bruine basterdsuiker, 60 gram boter, 1 theelepel vanillesuiker, 2 eieren, 130 gram havermout, 120 gram bloem, 4 gram bakpoeder, 4 gram kaneel, 1 snuf zout, schaaltje fijngehakte walnoten, handje fijngehakte chocolade, 24 gepelde halve walnoten. Oven op 190 c. Mix boter en suiker, voeg eieren en vanillesuiker toe en meng 10 minuten. Meng in andere kom bakpoeder, kaneel, havermout, bloem en zout. Voeg dit mengsel stukje bij beetje bij het andere mengsel en mix goed door elkaar. Meng walnoten en chocolade erdoor. Maak van het deeg 24 balletjes en plaats op een bakplaat. Doe per koekje een halve walnoot op de bovenkant. Bak de koekjes in 10 minuten in de oven op 190 c. Geniet ervan! Dit is Ria, één van de verkoopsters die in de Boerderijwinkel van de Idahoeve staat. Zij heeft in de afgelopen jaren vogelhuisjes, huisgemaakte mosterd, houten dienbladen en heel veel andere producten verkocht. Via de Boerderijwinkel laat Ria u kennis maken met deze en andere producten die bewoners van de Idahoeve maken. Een deel van de winkelopbrengst wordt gebruikt om Ria en andere bewoners een dagje uit te laten gaan. Tot ziens! Openingstijden: De winkel is van mei tot en met september open op: maandag, woensdag en vrijdag van uur en van uur. zaterdag en zondag van uur en van uur tot uur cijfers en zo 42,7% van de inwoners van Nederland heeft ooit te maken gehad met psychische klachten. Een kwart van de bevolking heeft op dit moment een psychische aandoening. In de top 10 van ziekten met de grootste ziektelast in Nederland, zijn 4 van de 10 ziekten te scharen onder psychische stoornissen: angststoornissen, depressie, alcoholverslaving en dementie. 1 op de 3 mensen met een psychische stoornis, doet een beroep op een zorgverlener. Bijvoorbeeld een huisarts, psycholoog, psychiater of instelling. Teksten: Jolanda en Barbara 6% van de mensen met een psychische stoornis wordt opgenomen in een ggz-instelling. ABN Amro helpt in de tuin van de Idahoeve. Bron: bramenjam in contact blijven 4 Met gewassen van het eiland, maken Idahoeve-bewoners zelf producten, zoals deze bramenjam. Te koop in de Boerderijwinkel voor 3,50. Vier keer per jaar brengen de bewoners van de Idahoeve Nieuwsbrief De Snoeshaan uit. Op de verzendlijst? Mail: Volg de Idahoeve en de bewonersraad via 5

4 Tiengemeten: Eiland van natuur Tiengemeten is het kleinste bewoonde eiland van Zuid-Holland. Het begon in de zeventiende eeuw als zandplaat van 10 gemet lang, ongeveer 5 hectare. Later werd het landbouwgebied. Tot Natuurmonumenten het eind vorige eeuw overnam en de boeren plaatsmaakten voor natuur. In één van de voormalige boerderijen creëerde Bavo Europoort toen een woonlocatie voor mensen met psychiatrische aandoeningen. Zij maakten een fotoreportage over hun bijzondere woonomgeving. Foto: Michel Op het eiland zijn honderden vogelsoorten. Er zijn massa s eenden, waaronder duizenden wintertalingen, krak- en slobeenden. Maar ook roofvogels, kluten, zilverreigers, lepelaars en brandganzen en moeras- en rietbewoners als roerdomp, rietzanger en kleine karekiet. Foto: Mohammed Een opvallende diersoort op het eiland is de Schotse Hooglander, die hier vrij rondloopt en graast. Foto: Tom Het achtererf van de Idahoeve ligt op het oosten en geeft zicht op bessenstruiken, een moestuin en de tuinkas, waar bewoners in werken. Foto: Ria 6Vanwege een doorgestoken dijk kan zoetwater uit het Haringvliet het eiland opstromen. Foto: Fabrizio. 7

5 Foto: Richard De veerpont zet mensen over van vaste wal naar Tiengemeten, een tocht van zo n 7 minuten. Jaarlijks bezoeken duizenden dagjesmensen het autoluwe natuureiland om te wandelen, vogels te zien, de Herberg, een museum of het natuurspeelterrein te bezoeken. Naast de bewoners van de Idahoeve, wonen er nog 10 oorspronkelijke eilanders. Tekst: Barbara Bosma. Beeld: Fotowerkgroep Idahoeve Foto: Genja De Idahoeve werd gebouwd rond 1807 en huisvestte verschillende boerenfamilies, zoals de familie De Vos en Van der Linden. In 2009 werden het voormalige woonhuis en de stallen omgebouwd tot een zorgboerderij voor mensen met psychiatrische aandoeningen. Foto: Richard Foto: Jos Fotowerkgroep: inzicht geven in beleving Vrijwilligers Willem van Gilst en Gerard Beulink zijn amateurfotograaf en natuurkenner en begeleiden de fotowerkgroep van de Idahoeve. De deelnemers aan de werkgroep krijgen informatie en advies over fotografie. De foto s worden veelvuldig Vanwege gebruikt, een bijvoorbeeld doorgestoken op dijk de website kan zoetwater van de uit Idahoeve, het de vrijwilligerssite van Natuurmonumenten en in de wisselende Haringvliet expositie het in eiland het gebouw. opstromen. De fotowerkgroep Fotograaf: Fabrizio. is een hoog gewaardeerde activiteit in de Idahoeve die bewoners helpt in hun ontwikkelingsproces. Foto s maken is immers méér dan een mooi plaatje schieten: het is oog hebben voor je omgeving en anderen inzicht geven in hoe jij die beleeft. Op het eiland staan nog een handjevol oude boerderijen en woonhuizen. Andere gebouwen zijn afgebroken en hebben plaatsgemaakt voor natuur. Foto: Tom. 8 9

6 Het gebied in het oosten van het eiland wordt Weemoed genoemd en bestaat uit kleine akkertjes met ouderwetse gewassen en stevige trekpaarden, zoals het was in de oude jaren. Foto: Jolanda Foto: Tom 10 11

7 Idahoeve: vertrouwen als uitgangspunt Een bijna verlaten eiland, alleen bereikbaar met een veerpont, ver van winkels en ziekenhuizen. Geen voor de hand liggende plaats voor een nieuwe woonvoorziening voor psychiatrische patiënten, voor wie het nu juist zo dringend is dat zij integreren in de samenleving. Toch werd de locatie in de loop der jaren een voorbeeld binnen de geestelijke gezondheidszorg. Wat maakt deze plek zo bijzonder? Gevraagd naar voorbeelden van mensen die tijdens hun verblijf op de Idahoeve stappen zetten in hun ontwikkeling, raken psychiater Alexander van Galen en coördinator Lieske Sperling amper uitgepraat. Zo is er Henk die na 20 jaar van opnames nu zelfstandig woont in Oud-Beijerland en daar dagelijks helpt in de keuken van een verpleeghuis. Of Anneke, waar psychiaters geen behandeling meer voor wisten, en die nu vanzelfsprekend het dagprogramma volgt. En niet te vergeten Bert en Marie die op de Idahoeve elkaars beste vrienden werden en samen verhuisden naar een meer zelfstandige woonvoorziening. De Idahoeve biedt plaats aan 27 vrouwen en mannen met uiteenlopende klachten, zoals schizofrenie, persoonlijkheidsstoornissen, depressies en mensen die psychische aandoeningen hebben door hersenletsel na een ongeluk of herseninfarct. Het gaat om mensen die vaak al lange tijd zorg hebben ontvangen vanwege hun aandoening. Meer dan 80 mensen zijn in vijf jaar tijd ingeschreven op de Idahoeve, van wie er 53 na kortere of langere tijd weer zijn verhuisd. Ruim 50% van deze mensen heeft minder intensieve zorg nodig dan voorheen. Opvallend welke vorderingen mensen hier maken. Cijfers zijn natuurlijk relatief. Er zijn veel omstandigheden die een rol spelen in het leven van mensen. Toch is het opvallend welke vorderingen mensen hier maken. En die schrijf ik toe aan deze plek en de aanpak die hier wordt geboden, zegt psychiater Van Galen. Eigenwaarde De Idahoeve ligt op natuureiland Tiengemeten en heeft als doel mensen te helpen op weg naar een meer zelfstandig leven. Het gaat ons erom samen met de cliënt te werken aan herstel op al zijn of haar leefgebieden, zowel psychisch als fysiek en maatschappelijk, zegt Lieske Sperling. Ons uitgangspunt is: kijken naar de mogelijkheden van mensen, in plaats van naar wat zij niet kunnen. En vertrouwen hebben in hun potenties. Begeleiders stimuleren bewoners mee te werken in en rond de hoeve of in de nabije omgeving. Werkzaamheden zijn bijvoorbeeld tuinieren, houtwerk of huishoudelijk werk. Werken zorgt voor nuttige afleiding en zingeving, aldus Sperling. Werken vergroot de eigenwaarde, iets waaraan psychiatrische patiënten vaak behoefte hebben. Op de Idahoeve zijn zoveel soorten werkzaamheden te doen, dat het niet moeilijk is een activiteit te vinden die goed bij een cliënt past. De natuurlijke omgeving van het eiland geeft rust en creëert geestelijke ruimte. Hier is het leven overzichtelijk. Mensen op het eiland en in de dorpen kennen elkaar en houden elkaar in het oog. Geen druk verkeer, piepende mobieltjes en winkels. En niet onbelangrijk: hier koop je niet een-twee-drie verdovende middelen. Op het gebruik daarvan staat ook een absoluut verbod bij de Idahoeve. Ik ben ervan overtuigd dat dit mensen helpt om nieuwe stappen te zetten, zegt de psychiater. Je moet het zelf willen. Het eerste jaar dat de Idahoeve de deuren opende, moest de instelling nog zoeken naar cliënten. Nu is er een kleine wachtlijst. Mensen die zich aanmelden, krijgen een intakegesprek in Rotterdam. Ook brengen ze een bezoek aan de Idahoeve om zo te ervaren wat de plek inhoudt en of het bij hen past. De motivatie van de cliënt is één van de belangrijkste criteria voor inschrijving. Psychiater Van Galen: Herstellen doe je samen. Tegen cliënten zeg ik: Het is jouw proces. Jij moet het zelf willen. Wij begeleiden en faciliteren. Mensen spreken elkaar aan op gedrag. Sociale vaardigheden Voor een zelfstandiger leven zijn goede sociale vaardigheden essentieel. Daaraan besteedt de Idahoeve dan ook veel aandacht, bijvoorbeeld door te stimuleren dat bewoners samen naar de dagopening gaan, een moment van stilte hebben voor het eten, wachten tot iedereen klaar is met eten, samen het huishouden draaien. Volgens Sperling vergroot dit het corrigerend vermogen van de groep. De onderlinge sfeer is er één van vertrouwen. De verhoudingen zijn over het algemeen goed. Mensen spreken elkaar aan op gedrag. Als iemand scheldt, dan zegt een ander dat dat niet kan

8 De Idahoeve in het kort Tekst: Barbara Bosma. Beeld: Elard Pijnaken Ook de psychiater ervaart de positieve effecten van deze aanpak. Dat mensen op een goede manier met elkaar omgaan en elkaar aanspreken op waarden en normen, is gezondmakend. Het zorgt er ook voor dat er geen ziekenhuissfeer ontstaat. Bewoners vragen elkaar mee als ze gaan hardlopen. Ze stimuleren elkaar om te stoppen met roken. Ze kloppen bij elkaar aan als iemand te lang alleen zit. Dat is allemaal veel effectiever, dan wanneer ik dat vanuit mijn rol als psychiater zeg. Gemeenschap In vijf jaar tijd is de Idahoeve onderdeel gaan uitmaken van de lokale samenleving en zijn er veel contacten met omwonenden. Zo werken cliënten bij de musea op het eiland, helpen ze mee met afvalinzameling voor Natuurmonumenten, werkt iemand in de tuin van een nabijgelegen school en helpen bewoners bij een muziekfestival van Herberg Tiengemeten met het ophalen van glazen. Het aantal vrijwilligers neemt voortdurend toe en draagt zorg voor sociale contacten en afwisselende activiteiten zoals paardrijden, hulp bij tuinieren en fotografie. Bedrijven als Neste Oil, PGGM en ABN Amro komen soms een dag vrijwilligerswerk doen als teamuitje. De Protestante Kerk uit Zuid-Beijerland houdt vieringen op de hoeve en gemeenteleden sturen verjaardagskaarten aan bewoners. Sperling: Samen zorgen we voor een netwerk dat zorgdraagt voor de bewoners. Juist die betrokkenheid van anderen is van belang om de symbolische muren van de instelling te verkleinen. Eigenlijk vormen we samen één gemeenschap. (De namen van de cliënten zijn gefingeerd)...is gericht op mensen met een ernstig psychiatrische aandoening en mensen met niet aangeboren hersenletsel....telt 27 appartementen....biedt 24 uur per dag, zeven dagen per week zorg....heeft een strikt verbod op het gebruik van drugs....biedt een keur aan activiteiten, zoals tuinieren, koken, houtbewerking, djembé spelen, fotografie, paardenverzorging....hecht veel belang aan het betrekken van familieleden en naasten bij het herstelproces....heeft een groot aantal vrijwilligers die activiteiten ondernemen met de bewoners....is een initiatief van Bavo-Europoort. betekenissen Wat brengt mensen naar de Idahoeve? Vijf mensen vertellen over hoe de Idahoeve op hun levenspad kwam en wat deze plek voor hen is gaan betekenen. DOOR TE CREEREN, LAAT JE SPOREN NA HET BOTSTE WELEENS IK BEN NIET DIE JUNK DIE OP STRAAT ZWIERF Ik kan me beter focussen TUSSEN MIJ EN HEN IS GEEN VERSCHIL Mensen helpen weer grip te krijgen op hun leven. Door het bieden van laagdrempelige, deskundige behandeling en begeleiding. Zo dichtbij en zo kort mogelijk. Zo lang en intensief als noodzakelijk. Dat doet Bavo Europoort, specialist in psychiatrie. Wij kunnen u helpen

9 DOOR TE CREEREN, LAAT JE SPOREN NA Ik kan me beter focussen Het is soms beter om mee te buigen, dan om ergens tegenin te gaan. Tijdens houtbewerken, had een bewoner ergens een set breinaalden opgeduikeld. Ondanks het programma hield hij voet bij stuk en zou met textiel werken. Eerst probeerden wij hem andere dingen te laten doen, zoals schilderen of beeldhouwen. Maar dat had geen nut. Nu hebben we gezorgd voor materialen, zodat hij Japans kan vlechten. Hij is weer in zijn sas. Deze plek leert mij milder te zijn. Met aandacht kijken naar wat er gebeurt en het laten zijn. Dankzij de rust en het de afzondering van een eiland, gebeuren hier mooie dingen. Daar wil ontstaat tussen bewoners en dieren. Het is prachtig als je mag aanschouwen dat een moeilijk toegankelijke bewoner langs de wei gaat staan, als vanzelf een paard naar hem toeloopt, en zij samen een lang gesprek voeren. We werken nu in het atelier met klei. Dat betekent letterlijk je handen in Moeder Aarde zetten. Vormen. Sommige bewoners vinden dat eerst vies en eng. Ze denken dat ze het niet kunnen. Als ze dan uiteindelijk toch een beeld maken, dan geniet ik daarvan. Ik vertel aan anderen: Kijk, dit beeld heeft Simon gemaakt. En deze is van Han. Door iets te creëren, te scheppen, laat je sporen na. Het betekent dat je er bent en mag zijn. Sommige mensen denken dat dit eiland isolement vergroot. Het tegendeel is waar. Vroeger woonde ik in de stad. Daar zijn te veel prikkels. Overal is verkeer, zijn mensen aan het praten, is drukte. Als ik boodschappen ging doen, kon ik soms letterlijk verdwalen. Dan wist ik niet meer waarvoor ik eigenlijk in de winkel stond. Het liefst sloot ik me op in mijn huis. Hier durf ik weer buiten te komen en contact te maken. Hier is rust. En hoef ik me niet voortdurend met onbelangrijke dingen en mensen uiteen te zetten. Daardoor kan ik me beter focussen. Het mooie is dat ik de laatste tijd merk dat ik meer mogelijkheden heb dan ik dacht. Ik doe veel voor de Snoeshaan, dat is de nieuwsbrief van de Idahoeve. Ik zorg dat alle copy op tijd binnen is, schrijf teksten en doe de vormgeving. Ik ontdek ook een creatieve kant in mijzelf die ik nog niet kende. Ik blijk van schilderen, tekenen en boetseren te houden, bijvoorbeeld. Ik werk aan mijzelf en maak stappen. Ik ben nog niet waar ik wil zijn. Het helpt mij dat daarop geen druk wordt gelegd. Daardoor heb ik minder last van faalangst. Hier mag ik fouten maken en de tijd nemen. En zo ga ik vooruit. Mijn zelfzekerheid groeit. Ik voel dat ik steviger kom te staan. Jolanda (35), bewoner Idahoeve. ik oog voor hebben. Zoals de connectie die Helmoed (53 jaar), woonbegeleider

10 Ik ben niet die junk die op straat zwierf TUSSEN MIJ EN HEN IS GEEN VERSCHIL Dit is een gezonde plek. Helend voor lichaam historisch onderzoek voor het Landbouwmuseum, Mijn bijdrage is maar bescheiden, hoor. Als ik Verhalen van anderen vind ik intrigerend. en geest. Dat komt door de natuur en de schone zoek ansichtkaarten en ander materiaal over de er ben, help ik mee met de bakgroep. We maken Dat is wat mij steeds doet terugkeren. Het is lucht en het ritme. s Avonds is het hier donker veerpont, zit in de redactie van de nieuwsbrief samen iets lekkers: taart, cake of koekjes. al een avontuur om op de veerpont te staan en stil. Dan ga je slapen. Dat gaat bijna vanzelf. van de Idahoeve en ben voorzitter van de cliënten- Het is altijd gemoedelijk en gezellig. We praten naar het eiland en daar anderen te ontmoeten. En hier word ik altijd op tijd wakker. raad. en lachen samen. En intussen bereiden we een De Idahoeve verruimt mijn wereld. Mij verdiepen Ik ben open over wie ik ben en over mijn leven. Laatst mocht ik spreken op een congres. Ik kreeg gerecht. Heeft koken niet alles te maken met in anderen levert mij op dat ik meer begrip heb Ik schaam me er niet voor. Als mensen mij niet zo n badge met mijn naam erop en Voorzitter van liefde? Je maakt iets lekkers voor elkaar en en minder oordeel. Kijk, op de Idahoeve wonen accepteren is dat hun probleem. Hier respecteren de cliëntenraad. Misschien dat dat voor anderen geniet er dan samen van door het te eten. gewoon mensen. Zij hebben misschien een mensen elkaar. We hebben het samen gezellig. gewoon is. Die kieperen zo n ding thuis in de Soms heb ik het zo druk met mijn gezin, iets ingewikkelder levensverhaal dan anderen. Je kunt mensen vertrouwen. Op andere plekken prullenbank. Voor mij was het een bevestiging: mijn werk, het huishouden. Dan twijfel ik of het Maar feitelijk is er tussen mij en hen geen is er meer strijd tussen bewoners. Als je even niet Ik ben niet die junk die op straat zwierf. Ik heb wel lukt om naar de Idahoeve te gaan. Maar elke verschil. oplet, is je pakje shag gejat. Bij de Idahoeve kun een identiteit. keer als ik er ben geweest, ben ik blij dat ik er tijd je gewoon je kamerdeur openlaten. voor heb gemaakt. Dan was het toch weer Pauline (45), vrijwilliger Idahoeve Ik heb hier veel om handen. Ik doe bijvoorbeeld Rob (47) bewoner Idahoeve de moeite waard

11 HET BOTSTE WELEENS eilandtijd COLUMN DOOR MARGREET ROOS De denkrimpel tussen de wenkbrauwen van Jan lijkt minder diep geworden. Zat hij aanvankelijk nog voorover gebogen op het puntje van de stoel, nu hangt hij losjes achterover tegen de rugleuning. Warme lentelucht stroomt binnen door de open deur van de Idahoeve-bibliotheek. Er is een stilte gevallen in ons gesprek waarin verlies, ziekte, verslaving en opnames aan de orde kwamen. Wat ik heb meegemaakt maakt me soms gespannen en onrustig. Het blijft malen door mijn hoofd. Ik vraag me af hoe ik nu verder moet, wat ik nog wil en kan in mijn leven, zegt Jan. Werken aan herstel is broodnodig voor de mensen die ik ontmoet op de Idahoeve. De levenservaringen waarvan zij mij deelgenoot maken, gaan me vaak door merg en been. Het vraagt innerlijk tijd en persoonlijke worstelingen om die gebeurtenissen een plek te geven. Vele bewoners heb ik zien komen en gaan de afgelopen jaren. Voor al die mensen is dit eilandtijd in hun leven. Het periode om eigen kwaliteiten te ontdekken, rust te vinden in acceptatie, hoop en uitzicht. Kortom: om weer toekomstperspectief te zien. Jan zette deze grote begrippen zo mooi in perspectief door oog te hebben voor het kwikstaartje. Fotografie: Elard Pijnaken. Interviews: Barbara Bosma Een kwikstaartje wipt over het erf. Dan zegt Jan, met een Inmiddels sta ik op de pont. Voorbijganger ben ik. Net als lichte verbazing in zijn stem: Dat is wat deze eilandtijd de ganzen die nu laag over onze hoofden vliegen. Mijn met me doet. Er ontstaat ruimte. Mijn gedachten worden eilandtijd maakt me stil en vol van de ontmoetingen en rustiger. Kleine dingen kunnen me ineens weer opvallen. verhalen met mooie, kleurrijke mensen. Langzaam varen Zo n vogeltje, bijvoorbeeld. Daar geniet ik zomaar ineens we naar de dagelijkse werkelijkheid van de stad. vreselijk van. Margreet Roos, geestelijk begeleider Bavo Europoort. Het is mijn laatste gesprek van die dag. Ik maak de (De naam van Jan is gefingeerd) wandeling terug naar de pont en laat de ontmoeting bezinken. Ik herinner mij wat schrijfster en filosofe Joke Hermsen beschrijft in haar boek Stil de tijd. Zij onderscheidt kloktijd en een andere, innerlijke tijd. Het eiland ken ik van haver tot gort. Toen de boeren het eiland moesten verlaten, omdat Natuurmonumenten het overnam, was dat een grote verandering. Ik raakte mijn vrienden kwijt. En mijn opdrachtgevers. De familie Van der Linden, die in de Idahoeve woonde, was altijd zorgzaam voor het huis geweest. Maar toen zij vertrokken, verwaarloosde het pand snel. Op een gegeven moment kon je zo door het dak heenkijken. Die onachtzaamheid deed me zeer. Toen kwam Bavo Europoort en werd de boerderij weer helemaal opgeknapt. Het heeft even geduurd voordat de medewerkers mij een beetje begrepen. Het botste wel eens. Maar langzaamaan groeide ik er in. Nu sta ik zelfs op de loonlijst voor één dag per week. Ik leer hier mijn prestatiedrang opzij te zetten. Thuis op de boerderij ben ik altijd bezig. Hier gaat de knop om. Als ik met bewoners van de Idahoeve werk, dan gaat het om aandacht en erkenning. Niet om resultaat. Voorheen kon ik me er geweldig over opwinden als een bewoner traag was of planten de grond uit trok in plaats van onkruid. Nu denk ik: het belangrijkste is dat die persoon vandaag lekker buiten op het land heeft gewerkt. En dat we even samen hebben gelachen. Boer Piet (66), medewerker Idahoeve. Wat Jan eilandtijd noemt, noemt zij: tijd voor de ziel. Het gaat om persoonlijke tijd die van levensbelang is om tot jezelf, tot creativiteit en inzicht te komen. Dat kan alleen met ruimte, aandacht en stilte. En die zijn nu juist volop aanwezig op Tiengemeten. Zo beleef ik dat ook zelf. Met de veerpont maak ik niet alleen een oversteek over water, maak ook een oversteek van hectiek naar rust. Waar in de stad de activiteit 24 uur per dag doorgaat, tikt op het eiland een andere klok. Hier onderga je een ander ritme. Een ritme dat wordt bepaald door de ponttijden, de pas van wandelaars, het klappen van vogelvleugels en de seizoenen

12 anja s fotoboeken Na een verblijf op de Idahoeve, verhuisde Anja naar Rotterdam. Vanuit haar nieuwe woonplaats, kijkt ze aan de hand van fotoboeken terug op haar leven dat niet altijd makkelijk is. Ik praat liever over leuke dingen. zou gebeuren. Dat is wijsheid. Schizofrenie zit in de familie. Ik heb erge dingen meegemaakt. Mijn nichtje is van zeven hoog naar beneden gesprongen toen ze twintig was. Ik was toen achttien. Zelf heb ik zes psychoses gehad. Ik hoorde stemmen. Ik heb de kerstboom omver gegooid. Mijn moeder schrikken, natuurlijk. De politie bracht me De trouwfoto van de ouders van Anja Bij haar Eerste Heilige Communie Dit zijn de grootouders van Anja Mijn lievelingsnichtje heet Magda. Ze woont in Warschau, net als ik vroeger. Toen ik klein was, ging ik soms een dagje uit met haar en haar ouders. Dan zochten we paddenstoelen in het bos. De goede aten we op. Maar daar moet je voorzichtig mee zijn, want sommige zijn giftig. Ik heb de Eerste Heilige Communie gedaan. Dat is ontzettend belangrijk voor mij. Als je communie doet, mag je naar het Dijkzigt ziekenhuis. In 2010 kreeg ik een plek op de Idahoeve. Ik had kamer 27. Ik hielp met koken, ik ging wandelen en voerde de lammetjes. Op de Idahoeve leerde ik notuleren en mocht ik helpen met andere administratieve taken. Het is een leuke, rustige plek, waar ik tot rust kwam. Tekst: Anne Gouweloos Op de kleuterschool Anja net na de geboorte, in de arm van haar vader In Warschau Anja nu Op de kinderboerderij in Wormer Met oma Anja en haar moeder het brood in je mond nemen van de pastoor in de kerk. Dan hoor je bij de kerk en bij God. Ik was ook een keer bij een processie. Daar strooien ze met bloemetjes. Mijn vader en moeder waren 19 jaar toen ze trouwden. Jong, hè?! Maar in die jaren was dat mode. Toen ik geboren werd, is mijn vader weggegaan. Een normale vader kijkt hoe zijn kind opgroeit, maar hij ging weg. Ik heb contact met hem gezocht toen ik 29 was. Ik schreef hem brieven en belde hem. Hij zei dat hij me wilde zien. Hij was blij. Als ik op vakantie in Warschau ben, bezoek ik hem. Ik heb nooit gevraagd waarom hij ons heeft verlaten. Voor hem was alcohol belangrijk. Hij zoop zich kapot. Nu heeft hij kanker met uitzaaiingen en krijgt hij een chemokuur. Hij drinkt niet meer. Tot nu toe wilde ik niet horen waarom hij is weggegaan bij ons. Misschien vraag ik het hem deze keer. Over een maand ga ik namelijk weer naar Polen. Mijn moeder en ik gaan naar Warschau, waar Magda woont. We logeren in een hotel. We gaan ook naar Zakopane, een toeristenstad. Dat is (brede lach, handen in de lucht) joepieeeeeeeeeeee! Dit jaar wil ik een ritje in de paardenkoets maken. En winkelen. Het is er goedkoop. Ik ben helemaal verliefd op die stad. Als ik mijn medicijnen niet neem, krijg ik ontwenningsverschijnselen. Dan tril ik over mijn hele lichaam. Dat vind ik vervelend. Ook om over te praten. Ik praat liever over leuke dingen. Soms ben ik ineens moe. Fysiek moe. Dan is de energie weg en moet ik weer opladen. Ik ga dan liggen en dan gaat het wel weer na een tijdje. Misschien kan ik mijn medicijnen afbouwen na de vakantie. Ik heb nu een fijn leven. Ik ben heel tevreden. Ik woon in Rotterdam samen met vier huisgenoten. Een dag in de week werk ik als vrijwilliger in een verzorgingshuis voor ouderen. Dan breng ik koffie, soep en warm eten rond. Ik laat elke dag mijn hond en die van mijn moeder uit. Pas heb ik meegedaan aan de toneelvoorstelling Wie is er nou gek?. Dat vond ik heel leuk. Daarom wil ik nu een toneelopleiding gaan doen. Een eigen huisje Ik heb een eigen kamertje bij het begeleid wonen. Met een eigen tv. ( ) Maar later, dan ga ik zelfstandig wonen, met hulp. Dat gaat mij echt wel lukken. Dan ben ik actrice. Dan leef ik van acteerwerk. Ik ben een pessimist, nee, nee, een optimist, dát ben ik. Later dan heb ik een eigen huisje vlakbij m n moeder en m n hondjes. En een We zijn naar Nederland verhuisd op mijn elfde. We woonden eerst in Rotterdam, daarna vier jaar in Wormer en later weer in Rotterdam. Ik leerde binnen drie maanden Nederlands praten. Ik ben goed in talen. Mijn oma zei altijd: Ik ben bang dat één van mijn kleinkinderen een psychische ziekte krijgt. Ze wist dat het vriend, misschien. Hier mag je alleen een vogel of een cavia. Maar later, ja, dan woon samen ik met mijn hondjes. Passage van Anja uit het toneelstuk Wie is er nou gek, of ik is een ander van het Rotterdams Centrum voor Theatercultuur. Shirley Gast schreef de teksten Anja (4) en haar moeder Hier is Anja 8 jaar oud Met een schoolvriendin

13 Anderen over Anja Ik kende Anja al van een andere locatie. Als ik haar voorbij zag lopen, strompelde ze en keek ze naar de grond. Het was mooi om te aanschouwen hoe zij hier bij de Idahoeve weer opkrabbelde. Anja is een krachtige persoonlijkheid. En ook heel attent. Als ze op vakantie ging naar Polen kreeg ik een kaartje. Ze koestert haar familie, die haar rust en veiligheid bieden in deze woeste wereld. Ik ben blij om te horen dat het nog steeds goed met haar gaat op haar nieuwe woonplek. Helmoed Weghorst, persoonlijke begeleider van Anja op de Idahoeve. Toen Anja hier woonde, hielp ze mij op het secretariaat. Ze had al computerervaring en kreeg hierin gaandeweg nog meer routine. Ze was nauwkeurig in het bijhouden van de omzet van de Boerderijwinkel. Meestal was ze stil en geconcentreerd met haar werk bezig. Maar af en toe babbelde ze gezellig over dingen die haar bezig hielden. Anja wist wat ze wilde: nieuwe stappen zetten in haar leven. Het was mooi om te zien hoe ze daarin zelf steeds beter slaagde. Valery Goetgeluk, secretaresse Idahoeve. broer en zus Als kind konden we goed met elkaar overweg, ook al hadden we ieder ons eigen leven en onze eigen vrienden. In de puberteit veranderde dat. Sjon werd agressiever, ook tegen mij. Het moest gaan zoals hij wilde. Dat was een moeilijke tijd. Voor mijn moeder was de opvoeding van Sjon niet makkelijk. Als kind werd Sjon een paar jaar in een dagcentrum geplaatst. Sjon lijkt op mijn moeder. Ik heb het karakter van mijn vader. Wij zorgen samen voor Sjon en mijn moeder. Veel geven, weinig terugkrijgen. Ach, het gaat eigenlijk vanzelf. Het is mijn broer. Dat is eigen. Daar doe ik het graag voor. En dat hij geestelijk ziek is, daar kan hij niks aan doen. Mijn broer heeft een heel zwaar leven gehad. Hij is heel diep gezonken, leefde op straat. Bijna was ik hem kwijt. Ik ben heel dankbaar dat hij nu in de Idahoeve woont. Dat is zijn redding. Daar voelt hij zich veilig en komt zijn hoofd tot rust. Hij krijgt goede begeleiding en het is fijn dat de medewerkers mij daarbij betrekken. Hij zal waarschijnlijk niet volledig herstellen, maar zet wel stappen vooruit. Hij is zelfs gestopt met roken. Dat is een bewijs van zelfdiscipline. Ik ben ontzettend trots op mijn broer. Manuela (45) Mijn zus is in veel opzichten het tegenovergestelde van mij. Zij is altijd lief en braaf. Dat was als kind al zo. Ze deed haar best op school en maakte nooit ruzie. Ik was juist druk. Een praatjesmaker. Een ruziezoeker. Soms ook ten koste van haar. Dan was ze mijn boksbal. Wat ik ook uitspookte: mijn zus was er altijd voor me. Zelfs toen het bergafwaarts met me ging en ik verslaafd raakte en op straat leefde, hield zij een oogje in het zeil. Ja, ik heb spijt van veel dingen die ik heb gedaan. Ik had mezelf graag in een ander leven gezien: als een rijk man, met een mooie auto en een leuke vrouw. Het leven dat ik nu heb, is eigenlijk geen leven. Soms ben in depressief, maar dat zeg ik haar niet. We bellen veel, ze komt soms langs en af en toe ga ik bij haar logeren in de stad. Aan die stad heb ik slechte herinneringen. Ik voel me er niet veilig. Maar met haar is het gezellig. We doen leuke dingen. Gaan samen uit eten, bijvoorbeeld. Dan hebben we leuke gesprekken over van alles en nog wat. Ook wel eens over de dood. Zij zegt dan dat als ze dood zou gaan, ze tevreden is over het leven dat ze heeft gehad. Mijn zus is altijd lief voor anderen. Wat ik haar zou toewensen, is liefde te ontvangen. Sjon (47) Eerste danspartner op de kleuterschool Anja moeder, tante, oom en kids 5 jaar. Op Vakantie Anja op Tiengemeten In Polen met kerst Beeld: Helmoed Weghorst. Tekst: Barbara Bosma

14 felicitaties Voor uw huur- en koopwoningen in de Hoeksche Waard hwwonen.nl colofon Tiengemeten, Zuid-Beijerland, oktober 2014 Coördinatie: Barbara Bosma Vormgeving: Nadine van Kleef, Ontwerpers om de hoek Redactie: Anne Gouweloos, Barbara Bosma, Jolanda Margreet Roos, Rob van der Laan Fotografie: Elard Pijnaken Illustratie: Helmoed Weghorst Drukwerk: KLD Graphics Cover: Sander, bewoner Idahoeve Dit is een eenmalige uitgave in opdracht van de Idahoeve, onderdeel van Bavo Europoort. In verband met privacy zijn vaak alleen voornamen gebruikt. Alle teksten op basis van interviews, zijn vooraf goedgekeurd door de betrokkenen. De Idahoeve, Tiengemeten 7, 3284 BE Zuid-Beijerland. Tel: Mail: Website: 26

15 Mensen wiens kompas verdraaid is, vinden dankzij de Idahoeve hun koers weer terug. Daarom draagt De Hoeksche Vaart de Idahoeve een warm hart toe. De Hoeksche Vaart ~ Voor al uw rondvaarten op het Haringvliet. De Hoeksche Vaart verzorgt rondvaarten in de omgeving van de Hoeksche Waard. Van feestjes of trouwpartijen tot vergaderarrangementen, alles is mogelijk. Stap aan boord van onze gezellige rondvaartboot de Heicondias en geniet van de schoonheid en rust van het water. Kijk voor meer informatie op onze website: 28

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie ggz voor doven & slechthorenden Schizofrenie Leven in een andere wereld Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie Herkent u dit? Denkt u wel eens dingen te zien

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van: Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:... Auteurs: Titia Boers en Anja Valk Projectleiding en eindredactie: Carola van der Voort cwh.vander.voort@let.vu.nl 020 5986575 Vrije Universiteit

Nadere informatie

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN

ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN ANTES ONDERSTEUNING - HUISHOUDEN - FINANCIËN - WERK - GEZONDHEID - WONEN De juiste keuze voor u! ONDERSTEUNING & BEGELEIDING WMO ROTTERDAM www.antesgroep.nl/rotterdam INHOUD SOCIAAL EN PERSOONLIJK FUNCTIONEREN

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie Wier Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen Patiënten & familie 2 Voor wie is Wier? Wier is er voor mensen vanaf achttien jaar (en soms jonger)

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst ggz voor doven & slechthorenden Angststoornissen Als angst en paniek invloed hebben op het dagelijks leven Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst Herkent u dit? Iedereen

Nadere informatie

Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam

Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam Rapport Tevredenheidsmeting Niet-geïndiceerde Dagopvang Appingedam Inleiding Voor u ligt het rapport met de uitkomst van de tevredenheidsmeting uitgevoerd door de afdeling BK&I van ZhgN onder deelnemers

Nadere informatie

Meer informatie en bestellingen: www.dynamicfood.nl / info@dynamicfood.nl

Meer informatie en bestellingen: www.dynamicfood.nl / info@dynamicfood.nl Dit essay is gepubliceerd in het boek Dynamic Food (2013). Dynamic Food is een reizend platform dat onderzoek doet naar en informatie verzamelt over de relatie tussen stad en platteland. In 2050 zal 75%

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

REINAERDE Reinaerde Kijker

REINAERDE Reinaerde Kijker REINAERDE Reinaerde Kijker Jaargang 9 december 2012 Nummer 59 Het verhaal van Ed Ed is 65 jaar. Hij woont in IJsselstein. Ed heeft veel meegemaakt in zijn leven. Dat waren niet allemaal leuke dingen. Zo

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Alzheimer Magazine 19

Alzheimer Magazine 19 Per 1 januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit heeft ingrijpende gevolgen, met name voor thuiswonende mensen met dementie en

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN &Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN & & VOLWASSENEN Ondersteuning voor mensen met een beperking Heb je een beperking of heeft je zoon of dochter een beperking? Dan is wat ondersteuning soms erg welkom. Ons Tweede

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting:

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Mijn hersenletsel Ik heb moeite met het vasthouden of verdelen van mijn aandacht. Ik ben snel afgeleid. Ik heb moeite om alles bij te houden/de wereld gaat zo snel. Ik heb moeite met flexibiliteit en veranderingen.

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Transitie in de zorg, transitie in haar leven

Transitie in de zorg, transitie in haar leven Transitie in de zorg, transitie in haar leven Op stap met onze Wandelcoach Tineke Franssen Transitie in de zorg Leonie (37) zwoegt en tobt. Ze hàd het naar haar zin, als psycholoog en casemanager in de

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP)

Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Gebruikersgids jeugdigen met een licht verstandelijke beperking Algemene informatie Informatie per zorgzwaartepakket (ZZP) Inhoud Samenvatting 3 Over welke problemen gaat het? 3 Voorbeelden 3 Welke hulp

Nadere informatie

Bij ons draait het om u.

Bij ons draait het om u. Bij ons draait het om u. En om de mensen die voor u belangrijk zijn. Als u wilt, kunnen wij u en uw naasten ondersteunen. Bijvoorbeeld met goede zorg, hulp bij het huishouden of een personenalarm. En alles

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar..

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. (gedicht) Kinderen met verslaafde ouders Even voorstellen. Verslag van het Voorjaarsfeest 28 Mei Budgetrecept van Hinke Buitenveldertgroep - Hoogeveen Contactgegevens

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL

ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL Ondersteuning bij wonen ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL Voorpagina: Kjerke de Vries: Ik heb niet erg veel hulp nodig. Daarom verhuis ik van een

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Je mag stralen je mag huilen je mag dwalen je mag schuilen je mag vragen je mag dromen je mag klagen je mag komen Hij wacht op jou

Je mag stralen je mag huilen je mag dwalen je mag schuilen je mag vragen je mag dromen je mag klagen je mag komen Hij wacht op jou Je mag stralen je mag huilen je mag dwalen je mag schuilen je mag vragen je mag dromen je mag klagen je mag komen Hij wacht op jou Heb je naar aanleiding van dit dagboek vragen of opmerkingen? Mail me

Nadere informatie

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 IN NAVOLGING VAN CLARA Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 januari jl. hield Marieke drent, studente TheoloGie (fhtl, utrecht) een boeiende voordracht

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat?

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Zingeving op MAAT Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Hoe maken we het hard? Aandacht voor levensvragen en ouderen in zorg en welzijn Expertisenetwerk Levensvragen en

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden.

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden. Bidden met jongeren Voorbede Ben je teleurgesteld in het leven? Ben je gekwetst door anderen? Draag je vervelende herinneringen met je mee? A. God, wij bidden U voor alle mensen die hun leven graag anders

Nadere informatie

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW

Johannes 15:1-10. Colofon. Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW Johannes 15:1-10 preek Johannes 15:1-10 Colofon Wim van der Schee 2011 datum en plaats 09-01-11 Amsterdam-ZW orde morgendienst welkom zingen Psalm 84,2.5 Psalm 36,2.3 stil gebed votum en groet zingen Opwekking

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

VACATURES Shalom Creatief

VACATURES Shalom Creatief VACATURES Creatief Atelier zoekt 2 rechterhanden Creatief bezig zijn voor ca. 4 uur per week Ben je actief met hout of kan je goed schilderen? Dan zijn wij op zoek naar jou. We zoeken twee actieve, creatieve

Nadere informatie

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen Nieuw Rijsenburg Op de biologisch- dynamische boerderij Nieuw Rijsenburg bieden we psychiatrische zorg voor jongeren van 18 tot 28 jaar. Ons aanbod Je volgt een intensief behandelprogramma. We combineren

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Recept voor heerlijke speculaas

Recept voor heerlijke speculaas Uitgave 8 - november 2014 Stap Verder Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer Recept voor heerlijke speculaas > www.hoeverandertmijnzorg.nl > Harry woont nu op zichzelf > Fer en Wilma enthousiast

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Harry woont nu op zichzelf. Uitgave 8 november 2014 Ertoe Doen Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer

Harry woont nu op zichzelf. Uitgave 8 november 2014 Ertoe Doen Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer Uitgave 8 november 2014 Ertoe Doen Nieuwsbrief voor en door cliënten van Pameijer Harry woont nu op zichzelf > www.hoeverandertmijnzorg.nl > Recept voor heerlijke speculaas > Fer en Wilma enthousiast over

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie