CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN"

Transcriptie

1 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN Algemeen informatiedossier over chocolade : Geschiedenis productie soorten wetgeving gezondheid cijfers MEI 2000 BROCHURE GEREALISEERD DOOR VZW CHOPRABISCO Koninklijke Belgische Vereniging van de Chocolade-, Praline-, Biscuit- en Suikergoed-industrie

2 HOOFDSTUK III. CHOCOLADE, GENOT EN GEZONDHEID 1. IS HET WAAR DAT CHOCOLADE BELANGRIJKE VOEDINGSSTOFFEN LEVERT? p IS CHOCOLADE EEN DIKMAKER? p VERHOOGT CHOCOLADE HET CHOLESTEROLGEHALTE? p IS CHOCOLADE VERBODEN VOOR DIABETICI? p VEROORZAAKT CHOCOLADE LEVERCRISISSEN? p VEROORZAAKT CHOCOLADE CONSTIPATIE? p KUNNEN SOMMIGE PERSONEN ALLERGISCH ZIJN VOOR CHOCOLADE? p VEROORZAAKT CHOCOLADE MIGRAINE? p WERKT CHOCOLADE VERSLAVEND? p ZOU MEN CHOCOLADE NIET BETER LATEN WANNEER MEN ACNE HEEFT? p VEROORZAAKT CHOCOLADE CARIËS? p MEN ZEGT SOMS DAT CHOCOLADE EEN ANTIDEPRESSIEVE WERKING HEEFT. IS DIT WAAR? p HEEFT CHOCOLADE EEN ZINNENPRIKKELENDE WERKING? p HEEFT CHOCOLADE KANKERWERENDE EIGENSCHAPPEN? p IS PURE CHOCOLADE VERBODEN VOOR COELIAKIE-PATIENTEN? p BIBLIOGRAFIE & BRONNEN p 29

3 WOORD VOORAF Dit document werd gerealiseerd op initiatief van Choprabisco, de Koninklijke Belgische Vereniging van de Chocolade-, Praline-, Biscuit- en Suikergoed-industrie. Als officiële Belgische vereniging van de sector waarborgt Choprabisco de vertegenwoordiging van de belangen van 90 aangesloten ondernemingen, waaronder 29 chocolatiers en pralinefabrikanten, van KMO s tot multinationals. Naast de algemene promotie van de sector komt Choprabisco op voor de gemeenschappelijke belangen van haar leden inzake voedingswetgeving, handelsreglementering, het Europees beleid met betrekking tot marktordeningen van grondstoffen, invoerregelingen en exportrestituties. Door haar constante betrokkenheid in de sector beschikt Choprabisco over een schat aan informatie die voortdurend geactualiseerd wordt. Zo groeide het idee om een algemeen document over chocolade samen te stellen waarin een antwoord gegeven wordt op de talrijke vragen van consumenten, studenten, journalisten en andere belangstellende personen. Dit document behandelt de geschiedenis van chocolade, de moderne productiemethoden, de invloed op de gezondheid en de economische situatie van de chocolademarkt. Er wordt tevens een non-exhaustieve samenvattende beschrijving gegeven van de chocolade en chocoladeproducten. Voor meer informatie kan u per brief, fax of terecht bij : Choprabisco Roodebeeklaan Brussel BELGIË Fax :32/2/ P4 CHOCOLADE VOEDSEL VAN DE GODEN

4 HOOFDSTUK III : CHOCOLADE, GENOT EN GEZONDHEID ANTWOORDEN OP AL UW VRAGEN OVER CHOCOLADE EN GEZONDHEID. 1. IS HET WAAR DAT CHOCOLADE BELANGRIJKE VOEDINGSSTOFFEN LEVERT? Ja, want chocolade bevat : eiwitten met de 8 essentiële aminozuren : onontbeerlijk voor het behoud en de vernieuwing van cellen; lipiden of vetten : geen negatief effect op het cholesterolgehalte (zie vraag 3). De lipiden leveren energie; koolhydraten (suikers en zetmeel) : in variabele hoeveelheden naargelang het suikergehalte en andere ingrediënten van de chocolade. Koolhydraten, de belangrijkste energieleveranciers, spelen gedurende gans het leven en vooral tijdens de groeiperiode een heel belangrijke rol; vezels : actief bij de spijsvertering; mineralen : onontbeerlijk voor de opbouw, vernieuwing en herstel van onze cellen, waaronder, met name : kalium, ideaal voor de spieren, fosfor, essentieel voor de beenderen, ijzer, waarvan we heel wat nodig hebben voor ons bloed, vooral jonge meisjes, calcium, vooral in melkchocolade, noodzakelijk voor gezonde beenderen, en magnesium, in grote hoeveelheden, noodzakelijk voor gezonde spieren en voor onze tonus in het algemeen; spoorelementen : leveren een waardevolle bijdrage, zoals koper en polyfenolen, met oxidatieremmende eigenschappen, en fluor, bekend om zijn bescherming tegen cariës ; vitaminen : voornamelijk vitaminen B1, B2, PP, E (en vitamine A in melkchocolade) verzekeren de optimale werking van alle organen en versterken ons weerstandsvermogen; tot slot het fameuze theobromine : stimuleert het zenuwstelsel, heeft een diuretische en hartversterkende werking en zou een heilzaam middel zijn tegen zwaarmoedigheid! P21 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

5 Magnesium: 100 gram donkere chocolade levert 110 mg magnesium, ofwel éénderde van de voorgeschreven inname per dag. Een tekort aan magnesium komt vrij vaak voor en kan leiden tot vermoeidheid, spiermoeheid, bevingen, angst, ; bovendien ontstaan deze angstgevoelens vaak door stress waardoor de behoefte aan magnesium toeneemt, enzovoorts Kortom, een vicieuze cirkel! We hebben hier slechts enkele bestanddelen van chocolade aangehaald. In totaal zijn er dat nagenoeg... achthonderd! Er worden regelmatig nieuwe wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd om de eigenschappen van deze bestanddelen te bestuderen: waarschijnlijk staan er ons nog heel wat (leuke) verrassingen te wachten. Dit rijke voedingsmiddel, complex en boordevol goede eigenschappen, is dus de manier bij uitstek om te genieten op een gezonde manier. En zelfs indien men niet te veel chocolade mag eten, is het toch een tonisch en energierijk voedingsmiddel met een lichte antidepressieve werking. Bovendien staat op chocolade geen leeftijd. Het is echter verbazingwekkend dat er zoveel heisa gemaakt wordt over de chocoladeconsumptie, terwijl chocolade zowel in Mexico bij de Azteken als veel later in Europa beschouwd werd als een echte weldaad. Chocolade betekende voor hen een bron van goede kwaliteiten: voedzaam, bevorderend voor de spijsvertering, stimulerend en zelfs zinnenprikkelend; de adellijke dames verorberden chocolade op elk uur van de dag en lieten hun dienstmeisjes zelfs chocolade serveren in de kerk om wakker te kunnen blijven tot op het einde van de mis! De apotheken werden volgestopt met geneesmiddelen op basis van chocolade. Deze werden voorgeschreven tegen allerlei kwaaltjes (onder andere ook tegen tuberculose en cholera!). Er is nog steeds een grote gevoelswaarde verbonden aan chocolade die vaak stamt uit de kinderjaren. Dit maakt het soms moeilijk om louter objectieve conclusies te trekken over de effecten van chocolade. Bijvoorbeeld: kan het alom bekend opwekkend effect toegeschreven worden aan de tegenwoordigheid van bepaalde stoffen die ook gebruikt worden in antidepressiva? Dit kan niet zomaar bevestigd worden. Ondanks deze vragen heeft de recente wetenschappelijke kennis en de kennis over de voeding geleid tot een realistischere visie op de kwaliteiten van chocolade. De zinnenprikkelende werking, bijvoorbeeld, blijkt (helaas) tot de legenden te behoren. Want de cacao die keizer Montezuma in overvloed dronk alvorens zijn harem te bezoeken, waren sterk gekruid en gepeperd. Maar peper, dat inderdaad een afrodisiacum is, wordt niet meer gebruikt in de chocolade die we tegenwoordig consumeren! P22 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

6 2. IS CHOCOLADE EEN DIKMAKER? De tijd dat men alle vetten en suikers achterwege liet in een vermageringsdieet is voorbij. Zo kan zelfs iemand die wil lijnen regelmatig, maar met mate, chocolade eten. Het is van belang dat men bij het volgen van een dieet een bepaalde calorie-inname per dag respecteert. Dit geldt zowel voor zwaarlijvige mensen als voor iemand die enkele kilo s moet afvallen. De inname varieert naargelang het geslacht, de leeftijd, levenswijze, fysieke activiteit en het aantal af te vallen kilo s. Bovendien moet het dieet een voldoende en evenwichtige inname garanderen van koolhydraten, eiwitten, lipiden en andere onontbeerlijke voedingsstoffen voor ons lichaam. Aangezien deze voedingsstoffen niet allemaal in alle voedingsmiddelen aanwezig zijn, moet men altijd zorgen voor een gevarieerde en evenwichtige voeding. Op deze manier krijgt ons lichaam alle noodzakelijke voedingsstoffen in voldoende hoeveelheden. Dit geldt zeker voor vermageringsdiëten die, indien ze niet goed samengesteld zijn, tekorten zouden kunnen veroorzaken. Hier zal chocolade een rol spelen binnen de psychologische aspecten van het voedingspatroon als "genotmiddel" om frustraties te vermijden. Verscheidene dokters raden chocolade aan wegens het heilzaam effect op de gemoedsgesteldheid. Bij wijze van vergelijking : een man van 70 kilo heeft calorieën en 410 gram koolhydraten per dag nodig om zijn gewicht te behouden. Een vrouw van 55 kilo heeft calorieën en 295 gram koolhydraten nodig. Over het algemeen kunnen we stellen dat lichaamsbeweging nog altijd de beste preventie is. 3. VERHOOGT CHOCOLADE HET CHOLESTEROLGEHALTE? Deze slechte reputatie heeft chocolade te danken aan het feit dat het een tamelijk vet voedingsmiddel is (30 à 40 % naargelang van het cacaogehalte). Het cholesterolgehalte, in het bijzonder het L.D.L. cholesterol (een kwalijke vorm van cholesterol die hartziekten veroorzaakt), wordt verhoogd door de consumptie van verzadigde vetten (vlees, fijne vleeswaren, volle melkproducten). Dit gehalte wordt daarentegen verlaagd door de consumptie van onverzadigde vetten (oliën, margarine, vis). Zo bestaat er een onverzadigd vetzuur, met name oliezuur, dat algemeen bekend is als een cholesterolverlager, omdat het de vorming van LDL (of slechte cholesterol) afremt. Een derde van de vetten in cacaoboter bestaat uit oliezuur. Cacaoboter bevat natuurlijk ook verzadigde vetzuren. Maar 41 % van deze verzadigde vetzuren samengesteld uit stearinezuur. Heel wat wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat stearinezuur een neutraal effect heeft op het cholesterolgehalte. Dit klinkt misschien allemaal een beetje theoretisch, maar uiterst nauwkeurige wetenschappelijke testen, uitgevoerd in de jaren zeventig op dieren en later op mensen, hebben aangetoond dat chocolade het cholesterolgehalte niet verhoogt. Chocolade bevat stoffen die de aderwand beschermen - de polyfenolen van de cacaoboon - en zo bijdragen tot de preventie van hartziekten. P23 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

7 4. IS CHOCOLADE VERBODEN VOOR DIABETICI? Diabetici mogen chocolade eten. In tegenstelling tot wat men vroeger dacht, is geen drastische beperking van de koolhydraten (suikers) nodig. De inname van koolhydraten moet wel gecontroleerd worden. Diabetici moeten inderdaad de inname van enkelvoudige suikers beperken (glucose, sacharose,...) om onverwachte verhogingen van de bloedsuikerspiegel te vermijden, wat niet wil zeggen dat ze van het menu geschrapt moeten worden. In feite moeten diabetici de inname van enkelvoudige suikers verspreiden over de dag zonder de toegestane hoeveelheid te overschrijden. Hetzelfde geldt dus ook voor chocolade. Bovendien is chocolade een voedingsmiddel met een lage glycemische index, wat wil zeggen dat het geen onverwachte verhoging van de bloedsuikerspiegel veroorzaakt. 5. VEROORZAAKT CHOCOLADE LEVERCRISISSEN? Neen, dit is weer zo n typisch fabeltje waar men trouwens te pas en te onpas spreekt over levercrisissen. In werkelijkheid bestaan er niet zo veel producten die schadelijk zijn voor de lever. Tot deze groep behoren vooral de giftige paddestoelen, alcohol en bepaalde geneesmiddelen. Bij biologische bloedonderzoeken traden er geen wijzigingen op van de leverfuncties na het eten van chocolade. Dus wanneer u de volgende keer getroffen wordt door een levercrisis - hoofdpijn en misselijkheid -, dan ligt dat zeker niet aan de chocolade die u eventueel gegeten zou hebben! Zoals alle lipiden kunnen ook die in chocolade (normale) contracties van de galblaas veroorzaken. Bij mensen met galstenen kan dit leiden tot galkolieken. Dit kan te wijten zijn aan de eventuele consumptie van chocolade, maar in de meeste gevallen is de schuldige een ander vetrijk voedingsmiddel. In tegenstelling tot wat meestal beweerd wordt, is chocolade gemakkelijk verteerbaar. Chocolade van goede kwaliteit wordt verteerd binnen het halfuur, als deze niet genuttigd wordt na een (veel te) zware maaltijd. Chocolade kan terugvloeiingen van maagsap in de slokdarm bevorderen. Daarom is chocolade geen aanrader voor mensen die last hebben van reflux. P24 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

8 6. VEROORZAAKT CHOCOLADE CONSTIPATIE? Neen, integendeel. In de eerste plaats omdat de looizuren van chocolade de samentrekkingscapaciteit van de spieren van de darmwand stimuleren. In de tweede plaats omdat de cacaomassa van chocolade, zoals de meeste plantaardige voedingsmiddelen, vezels bevatten die het voedseltransport bevorderen (100 g donkere chocolade bevat 6,6 g vezels). Het is mogelijk dat chocolade bij bepaalde personen constipatie veroorzaakt. Dit is echter te wijten aan een individuele overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen. Meestal reageren we niet allemaal op dezelfde manier op onze voeding. 7. KUNNEN SOMMIGE PERSONEN ALLERGISCH ZIJN VOOR CHOCOLADE? Een allergie is een abnormale reactie van het immuunsysteem op een bepaalde voedingsstof. (Allergieën mogen niet verward worden met voedselintoleranties, die niet tot stand komen door reacties van het immuunsysteem.) Allergieën worden gekenmerkt door een toename van de afscheiding van de bloedvatverwijdende stof histamine. Voedselallergieën manifesteren zich tamelijk snel (onmiddellijk of enkele uren later) na de inname van het voedingsmiddel in kwestie. De gevolgen kunnen heel verschillend zijn. Het is niet altijd gemakkelijk om het element op te sporen dat de allergie veroorzaakt, want het gaat hier over één enkel ingrediënt, met name een eiwit. Maar een chocoladeallergie komt zelden voor: slechts 1,5 % van de personen die reeds aan allergie lijden, in de vorm van astma, rinitis of netelroos, zouden vatbaar kunnen zijn voor een chocoladeallergie. Bovendien moet er een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen allergieën en intoleranties. Intoleranties zijn eveneens abnormale reacties van het lichaam op een bepaalde voedingsstof, maar deze doen geen beroep op het immuunsysteem. Voedselintoleranties kunnen veroorzaakt worden door een slechte werking van het enzym dat noodzakelijk is voor de transformatie van stoffen die zich in het voedingsmiddel bevinden. 8. VEROORZAAKT CHOCOLADE MIGRAINE? Neen, chocolade zelf veroorzaakt geen migraine. Chocolade bevat bepaalde stoffen, zoals tyramine, die migraine kunnen veroorzaken, maar hun concentratie is veel te laag om een aanval teweeg te brengen. Stress, hypoglycemie en de menstruatie kunnen ook leiden tot migraine tijdens de inname van chocolade. We moeten echter benadrukken dat bepaalde personen migraine kunnen krijgen na het eten van chocolade alleen. Dergelijke reacties komen zelden voor en worden veroorzaakt door deficiëntie bij deze personen van een bepaald enzym, de monoamineoxidase. Bij de meeste mensen zorgt dit enzym voor de afbraak van tyramine. Als dit niet gebeurt, kan de opstapeling van tyramine onrechtstreeks migraine veroorzaken. P25 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

9 9. WERKT CHOCOLADE VERSLAVEND? Neen, men kan niet spreken van verslaving, want chocolade leidt niet tot gewenning. Toch beweren sommige mensen dat ze niet zonder kunnen. In feite kunnen zelfs fervente snoepers gedurende verscheidene dagen hun chocolade laten zonder ontwenningsverschijnselen te vertonen. Men heeft ontdekt dat chocolade stoffen bevat die verwant zijn aan stoffen aanwezig in cannabis, maar men zou eigenlijk 11 kilo chocolade per dag moeten eten om dezelfde uitwerking te hebben! Het lijkt er dus sterk op dat de chocoladejunkies veeleer op zoek zijn naar een soort van genot dat op een complexe manier verbonden is aan het aspect verwennerij en terugkeer naar de geborgenheid van de kinderjaren van chocolade. Indien men deze behoefte niet kan beheersen, indien het een echte obsessie wordt, spreekt men veeleer van boulimie dan van toxicomanie. 10. ZOU MEN CHOCOLADE NIET BETER LATEN WANNEER MEN ACNE HEEFT? Goed nieuws voor alle tieners die last hebben van jeugdpuistjes: chocolade mág! Dit is natuurlijk nog geen reden om zich de hele dag door vol te proppen met chocolade. Eigenlijk bestaat er objectief gezien geen relatie tussen acne en het voedingspatroon. Deze opvatting is ongetwijfeld ontstaan uit een - onterechte - associatie tussen het aspect van een vette huid dat toegeschreven wordt aan acne en voedingsmiddelen die vetten bevatten. Alleen door totaal te vasten kan de talgafscheiding gedeeltelijk verminderd worden. Dit raadt natuurlijk niemand aan. Acne heeft verschillende oorzaken, met name psychische factoren - stress bijvoorbeeld - die de talgafscheiding bevorderen. Chocolade heeft ten onrechte een slechte naam gekregen wat acne betreft en dat geldt trouwens ook voor een heleboel andere huidaandoeningen. De reden hiervoor zou misschien ook kunnen gevonden worden in het oude volksgeloof. Vroeger bracht men acne in verband met schandelijke jeugdpraktijken. God strafte de zondaars met huidziekten! Zonder dat men het echt besefte, werd alles wat goed en plezierig was vaagjes beschouwd als een zonde. Ook de heerlijke chocolade ontsnapte niet aan dit oordeel. Bovendien deed het verhaal de ronde dat chocolade een afrodisiacum was. Enkele eeuwen geleden verbood de Kerk zelfs de consumptie van chocolade. P26 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

10 11. VEROORZAAKT CHOCOLADE CARIËS? Neen, chocolade alleen veroorzaakt geen cariës. Chocolade kan echter, zoals vele andere voedingsmiddelen die suikers bevatten (onder andere brood of aardappelen!), de uitbreiding van bestaande cariës bevorderen als men geen goede mond- en tandhygiëne in acht neemt. Cariës ontstaan door het samengaan van verschillende factoren, waaronder : - de erfelijkheid die invloed heeft op de kwaliteit van het tandglazuur, op de samenstelling van het speeksel en op de plaatselijke immuniteit, - de periode gedurende dewelke de voedingsmiddelen zich in de mond bevinden, - de transformatie van koolhydraten (suikers, zetmeel ) in zuren door de aanwezigheid van micro-organismen. Deze zuren tasten het tandglazuur aan. - de innamefrequentie (6 maaltijden bestaande uit voedingsmiddelen of drankjes rijk aan koolhydraten en in combinatie met twee poetsbeurten met fluortandpasta = een goede mond- en tandhygiëne). Cacao kan natuurlijk de negatieve erfelijke factoren niet wijzigen, maar bevat stoffen die cariës tegengaan : - de looizuren bevatten 6 % polhydroxyfenol die de ontwikkeling van micro-organismen voorkomen; - de fosfaten breken de zuren af die gevormd werden door het metabolisme van suikers; - en fluor (0,5 à 2,0 mg per kilo droge materie) verstevigt de weerstand van het glazuur. Bovendien komen de koolhydraten van chocolade minder lang in contact met de tanden dan wanneer men bijvoorbeeld brood eet! Over het algemeen is er dus geen enkele reden om kinderen chocolade te ontzeggen om cariës tegen te gaan. De Franse Unie voor de Orthodentale Gezondheid (Union Française pour la Santé Bucco-Dentaire) heeft cacaoboter en de looizuren van cacao (polyfenolen), evenals vetten trouwens ingedeeld bij de tandbeschermende voedingsmiddelen. Een goede tand- en mondhygiëne en minstens twee poetsbeurten per dag met fluortandpasta ( s morgens en vooral s avonds voor het slapengaan : s nachts is de speekselafscheiding heel beperkt; het speeksel draagt bij tot het natuurlijk herstel van het glazuur) zijn de beste garantie voor de bescherming van de tanden. 12. MEN ZEGT SOMS DAT CHOCOLADE EEN ANTIDEPRESSIEVE WERKING HEEFT. IS DIT WAAR? Inderdaad, chocolade bevat verschillende stoffen zoals fenylethylamine en tyramine (antidepressiva verwant met amfetaminen), serotonine, die vaak gebruikt wordt als antidepressivum in de farmacologie, en theobromine en cafeïne, die, zoals iedereen weet, een opwekkend en stimulerend effect hebben. Men moet dus achterhalen welk reëel effect deze verschillende stoffen hebben in chocolade, een onderwerp dat heel wat onderzoekers boeit. Sommige wetenschappers menen dat chocolade een antidepressieve werking heeft dankzij de xanthogene basen die de adrenalinereceptoren blokkeren en de stresseffecten verminderen. Anderen houden zich liever bezig met het proeven van chocolade. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat depressieve personen zich spontaan aangetrokken voelen tot chocolade. Chocolade is een genotmiddel dat in staat is endorfine, een stof met een opbeurend effect, te laten afscheiden door het organisme. De inname van iets lekkers vermindert de afscheiding van catecholamines (adrenaline) die stress veroorzaken. P27 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

11 13. HEEFT CHOCOLADE EEN ZINNENPRIKKELENDE WERKING? Fenylethylamine (antidepressieve stof die men terugvindt in chocolade) zou de seksuele activiteit bevorderen... bij laboratoriumratten. Maar dat volstaat niet om enige wetenschappelijke geloofwaardigheid te hechten aan het fabeltje van chocolade als afrodisiacum... De chemie van de liefde is heel complex. In de 16de eeuw was chocolade rijk aan kruiden die een zinnenprikkelend effect hadden kunnen veroorzaken (kaneel, kruidnagel, peper, vanille, anijs). Vandaag bevat chocolade alleen maar suiker, cacao en eventueel een vleugje vanille. De vanilleplant heeft een bescheiden zinnenprikkelende reputatie in de fytotherapie. Geen enkele moderne wetenschappelijke studie heeft aangetoond dat cacao enig sexueel prikkelend effect zou hebben. De opwekkende en opbeurende rol van cafeïne, theobromine, serotonine en fenylethylamine kan echter wel de ontwikkeling van een intense seksuele activiteit bevorderen HEEFT CHOCOLADE KANKERWERENDE EIGENSCHAPPEN? Chocolade bevat oxidatieremmende stoffen met kankerwerende eigenschappen. Uit resultaten van jarenlang onderzoek naar de effecten van chocoladeconsumptie op de mens, blijkt dat cacao bepaalde stoffen bevat die een positieve uitwerking op de gezondheid kunnen hebben. Deze natuurlijke, vitamineachtige stoffen, polyphenolen, spelen door hun anti-oxiderende werking een rol bij de handhaving van het immuunsysteem van het menselijk lichaam. Een bijkomende bescherming van het lichaam tegen o.a. borst- en prostaatkanker, infarcten en embolieën. 15. IS PURE CHOCOLADE VERBODEN VOOR COELIAKIE-PATIENTEN? Neen. Pure chocolade bevat alleen maar cacaomassa, cacaoboter en suiker. Het bevat geen gluten. Bij sommige fantasiechocolade kunnen de gluten afkomstig zijn van andere ingrediënten zoals koekjes (informatie vragen aan de fabrikant). P28 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

12 16. BIBLIOGRAFIE & BRONNEN - Chocola, feiten & fabels, Haarlem Week 8, 14 februari Acne en suiker, J.-P. Deslypere, rubriek " De Dokter antwoordt ", De Eetbrief, n 9, januari Verergert chocolade acne?, Eric Van Hecke, De Eetbrief, n 4, augustus Hoe (on)gezond is chocolade?, Blik, 4 maart Last van Stress? Eet Chocolade, Barbara Vuylsteke, Magazine, 11 oktober Chocolade: waar of niet waar?, doc. Master Foods gerealiseerd in samenwerking met het voedingsbulletin Health & Food, Evenwichtige voeding voor een actief leven: de positionering van de chocoladeversnaperingen in het kader van een globale envenwichtige voeding, doc. Master Foods gerealiseerd in samenwerking met het voedingsbulletin Health & Food, Alimentation et Santé bucco-dentaire, Union Française pour la Santé Bucco-Dentaire (UFSBD) - Harel-Raviv M, Laskaris M, Chu KS. ; Dental caries and sugar consumption into the 21st century ; Am J Dent Oct ; 9 (5) : Mourir de Chocolat, Marcel Desaulniers, uitg. Minerva, Gatineaud ME, Paccalin J. ; Le chocolat et la thérapeutique ou la thérapeutique par le chocolat : Diététique et médecine 1991 n 4 : British Scientist touts health benefits of chocolate, World Food Chemical News, pagina 19, 10 juni ILSI Europe Concise Monograph series. Healthy lifestyles Nutrition & Physical activity, International Life Sciences Institute Parts des glucides dans l'équilibre alimentaire, G. Debry, Paris Hydrates de carbone et performance, A. X. Bigard, Information diététique Réponses santé, L. Maes, La Lettre de la Santé-Question Santé - Impressions Chocolat: quand le chocolat était un médicament, doc. Chambre Syndicale Nationale des Chocolatiers, (France) Hors Série n Les Vertus thérapeutiques du Chocolat, Docteur Hervé Robert, uitg. Artulen, - Colloque "Plaisir et Chocolat", D. Chapelot, Parijs Physiol & Behav, W.Michener, P. Rozin, n 56, 1994 P29 CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

- Cacao als medicijn - Cacao, godenvoeding - Chocolade gunstig voor hart en bloedvaten. Cacao als medicijn

- Cacao als medicijn - Cacao, godenvoeding - Chocolade gunstig voor hart en bloedvaten. Cacao als medicijn - Cacao als medicijn - Cacao, godenvoeding - Chocolade gunstig voor hart en bloedvaten Cacao als medicijn De indianen gebruiken al eeuwenlang cacao als medicijn. De eerste beschreven therapieën dateren

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Prima vertering graanproducten Vezelrijk, bevordert de stoelgang Vermindert opgeblazen gevoel na de maaltijd Iemand met coeliakie kan absoluut

Nadere informatie

V OEDING. Goed nieuws! EN KOOLHYDRATEN. Documentatie- en Informatiecentrum van de Tiense Suikerraffinaderij

V OEDING. Goed nieuws! EN KOOLHYDRATEN. Documentatie- en Informatiecentrum van de Tiense Suikerraffinaderij V OEDING EN KOOLHYDRATEN Goed nieuws! Documentatie- en Informatiecentrum van de Tiense Suikerraffinaderij Houdt u van suiker? Ja? Uitstekend! U hoeft zich hierover niet langer schuldig te voelen. Integendeel

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

DE BELG EN ZIJN CHOCOLADE

DE BELG EN ZIJN CHOCOLADE DE BELG EN ZIJN CHOCOLADE April 2010 Stichting van openbaar nut Paapsemlaan 20 1070 Brussel OVERNAMES TOEGELATEN MITS VOORAFGAANDE TOESTEMMING VAN DE UITGEVER EN BRONVERMELDING. De Belg en zijn chocolade

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,...

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,... Toepassingen van pompoenpitten Werkt mee aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed door zink Dragen bij tot een normale vruchtbaarheid en voortplanting door zink Goed voor je blaas

Nadere informatie

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar...

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Op uw gezondheid! U bent baas over uw eigen lichaam. Gelukkig maar. Dat brengt natuurlijk een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Alles wat u eet en drinkt

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten, rozijnen, gedroogde pruimen en andere gedroogde zuidvruchten bevatten veel gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Uit

Nadere informatie

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn?

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? 1 Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? De 20 fabels en feiten over afslanken Be-Slank Copyright 2011 Be-Slank.nl Alle rechten voorbehouden. 2 Feiten en Fabels: Frisdrank

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

Eigenaar info 21-04-2001. flexfriend

Eigenaar info 21-04-2001. flexfriend Eigenaar info 21-04-2001 flexfriend De liefde komt van chocola Chocola is een psycho-actief voedsel. Het is gemaakt van de zaden van de tropische cacaoboom: Theobroma cacao, wat letterlijk 'voedsel voor

Nadere informatie

CrossCamp Amsterdam. Voedingsleer

CrossCamp Amsterdam. Voedingsleer CrossCamp Amsterdam Voedingsleer CrossCamp Amsterdam Voel je Fit, voel je Sterk,, Gemotiveerd trainen met stimulerende begeleiding. Voedinsleer Wat halen we uit voeding? Koolhydraten Vetten Eiwitten Voedingsmiddelen

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten

Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten Standpuntnota van de ENSA Scientific Advisory Committee Inleiding Eiwitten zijn een belangrijke voedingsstof die nodig zijn voor de groei en het herstel

Nadere informatie

Geheimen van de ACTICOA Chocoladeparels

Geheimen van de ACTICOA Chocoladeparels Geheimen van de ACTICOA Chocoladeparels Oorsprong van het onderzoek: The French Paradox Wetenschappers stelden vast dat de gemiddelde Fransman minder last heeft van gezondheidsproblemen met hart- en bloedvaten

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

KffiMAË' I._ " l jl: Ai.l : i \' Cr {{ tct)l.r\ï L"

KffiMAË' I._  l jl: Ai.l : i \' Cr {{ tct)l.r\ï L KffiMAË' I._ " l jl: Ai.l : i \' Cr {{ tct)l.r\ï L" Cacao = supedood De Maya's en de Azteken wisten het duizenden jaren geleden al: cacao is van nature heel gezond. Maar doordat gewone chocolade veel bewerkingen

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN

CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN CHOCOLADE, LEKKERNIJ VAN DE GODEN Algemeen informatiedossier over chocolade : Geschiedenis productie soorten wetgeving gezondheid cijfers MEI 2000 BROCHURE GEREALISEERD DOOR VZW CHOPRABISCO Koninklijke

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

Zeekraal. Beoordeling voedingswaarde en gezondheidsclaims. 11 september 2012

Zeekraal. Beoordeling voedingswaarde en gezondheidsclaims. 11 september 2012 Zeekraal Beoordeling en gezondheidsclaims 11 september 2012 Auteur: Dr. Stephan Peters Voedingscentrum Den Haag 2/16 1. Samenvatting Zeekraalmonsters (9 stuks) zijn geanalyseerd door Nutricontrol. Het

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Dagelijkse inname van energie en voedingsstoffen door diverse bevolkingsgroepen naar locatie (berekening inclusief nulgebruikers)

Dagelijkse inname van energie en voedingsstoffen door diverse bevolkingsgroepen naar locatie (berekening inclusief nulgebruikers) Tabel 41 Dagelijkse inname van energie en voedingsstoffen door diverse bevolkingsgroepen naar locatie (berekening inclusief nulgebruikers) Project : basis rapportage VCP (SAS) Weergave: Gewogen, vast aantal

Nadere informatie

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition

WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition HERBALIFE FITCHECK WAT HEBBEN WE GEMETEN? Inner Scan Body Composition % LICHAAMSVET Wie wil je worden? Waar ben je nu? % LICHAAMSVET Vrouw 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Man 20-39 Leeftijd 40-59 60-79 Te laag

Nadere informatie

Medicinale dranken - Chlorophyl

Medicinale dranken - Chlorophyl Medicinale dranken - Chlorophyl Chlorophyl (water) Een wonder van de natuur. Chlorophyl en de balans zuren en base Giffen, schadelijke stoffen en andere milieubelastende stoffen, zoals een onevenwichtige

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Verhoogd cholesterolgehalte Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Cholesterolgehalte 3 Cholesterol 3 Cholesterol in voeding 4 Verhoogd cholesterolgehalte

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

Weet wat je eet! Aan de slag: opdracht 1. Interdisciplinair zelfstudieproject voeding

Weet wat je eet! Aan de slag: opdracht 1. Interdisciplinair zelfstudieproject voeding Weet wat je eet! In module 1 heb je zelf achterhaald uit welke nutriënten voedsel is opgebouwd. In deze module ga je proberen uit te zoeken wat de specifieke functie is van al deze nutriënten voor je lichaam.

Nadere informatie

Voedselallergie en voedselintolerantie

Voedselallergie en voedselintolerantie DC 29 Voedselallergie en voedselintolerantie 1 Inleiding Bij voedselallergie of voedselintolerantie is er sprake van overgevoelige reacties op voedsel of bepaalde bestanddelen in voedsel. De informatie

Nadere informatie

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION NL 2 WELLNESS CATFOOD Wellness WELLNESS KITTEN WELLNESS ADULT WELLNESS SENSITIVE King Qualifood is een divisie van de firma Natural

Nadere informatie

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Gezond gewicht Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Overgewicht 3 Oorzaken 4 Gezond gewicht 4 Tailleomvang 5 Voorkomen van overgewicht 6 Wat kun je

Nadere informatie

"Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen."

Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen. Dagelijkse voeding Als je wat meer op je voeding wilt gaan letten, dan sta je vast stil bij wat je allemaal op een dag eet. En je vraagt je vast af wat heb je nu direct nodig en wat niet? Wat voor effect

Nadere informatie

Gezond eten moet dat?

Gezond eten moet dat? 51 K e n n I s m a k e n Gezond eten moet dat? Uit allerlei studies en enquêtes in verband met gezondheid en voeding blijkt dat het aantal zwaarlijvige jongeren toeneemt. Kinderen eten te vaak frieten,

Nadere informatie

VOEDINGSRICHTLIJNEN EET 5-6 MAALTIJDEN PER DAG!

VOEDINGSRICHTLIJNEN EET 5-6 MAALTIJDEN PER DAG! VOEDINGSRICHTLIJNEN Proficiat, je hebt er goed aan gedaan om te kiezen voor extra lichaamsbeweging en dus voor een betere gezondheid. Wil je echter graag overbodig gewicht verliezen dan is het essentieel

Nadere informatie

simply perfect hondenvoeding

simply perfect hondenvoeding hondenvoeding simply perfect Premium Care wordt exclusief geproduceerd voor bij het Forix Groep samenwerkingsverband aangesloten winkels. Informatie Forix Groep Noordwijkerhout - www.forix.nl Premium Care,

Nadere informatie

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma!

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD 101 JUNKFOOD Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! Week 1, Junkfood Snel, pijnloos en effectief! klantenservice@optimalegezondheid.com

Nadere informatie

Welzijn: gezond genieten van het leven

Welzijn: gezond genieten van het leven 1 Welzijnsevaluatie Relatie tussen voeding en gezondheid Bodyscan: is uw lichaam in balans? Voedingsanalyse Vrijblijvend advies hoe u uw voeding kunt optimaliseren 2 Welzijn: gezond genieten van het leven

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Lightproducten en kunstmatige zoetstoffen

Lightproducten en kunstmatige zoetstoffen Lightproducten en kunstmatige zoetstoffen Vandaag zullen we je informeren over de waarheden en leugens rondom light producten. Als je in de supermarkt rondloopt, kan je zien dat er zeer veel light producten

Nadere informatie

Voeding en turnen: van essentieel belang!

Voeding en turnen: van essentieel belang! Voeding en turnen: van essentieel belang! Shiannah Danen, Sportdiëtist December 2013 Even voorstellen Voormalig topturnster Sportdiëtist Post-HBO eetstoornissen Master Nutrition and Health (sinds september)

Nadere informatie

Voedselprovocatie. Havenziekenhuis. april 2012

Voedselprovocatie. Havenziekenhuis. april 2012 Voedselprovocatie april 2012 Een allergie is een reactie van het afweersysteem van het lichaam gericht tegen niet schadelijke stoffen als stuifmeel, huidschilfers of voedingsmiddelen met allergische klachten

Nadere informatie

Belangrijke onderdelen uit Richtlijn 90/496/EEG inzake de voedingswaarde-etikettering van levensmiddelen

Belangrijke onderdelen uit Richtlijn 90/496/EEG inzake de voedingswaarde-etikettering van levensmiddelen Belangrijke onderdelen uit Richtlijn 90/496/EEG inzake de voedingswaarde-etikettering van levensmiddelen 1) Welke stoffen etiketteren in voedingswaarde-etikettering? Bij voedingswaarde-etikettering bestaat

Nadere informatie

Hoe Je Snel en Gemakkelijk Kunt Afkicken Van Suiker

Hoe Je Snel en Gemakkelijk Kunt Afkicken Van Suiker Geheimen & Gevaren Van Suiker Hoe Je Snel en Gemakkelijk Kunt Afkicken Van Suiker 1 Geheimen en Gevaren Van Suiker Door Jack Boekhorst - OptimaleGezondheid.com E-mail: klantenservice@optimalegezondheid.com

Nadere informatie

Q-Plus. Vlug vermoeid, minder vitaal, snel ziek? Het lichaam vraagt Q-Plus 40 / 240

Q-Plus. Vlug vermoeid, minder vitaal, snel ziek? Het lichaam vraagt Q-Plus 40 / 240 Q-Plus Vlug vermoeid, minder vitaal, snel ziek? Het lichaam vraagt Q-Plus Q-Plus 240 mg: Co-enzym Q10 (240 mg), magnesiumoxide (110 mg) Q-Plus 40 mg: Maltodextrine (200 mg), magnesiumoxide (110 mg), Co-enzym

Nadere informatie

Oathie. de opvolger van brood. Oathie is een product van:

Oathie. de opvolger van brood. Oathie is een product van: Oathie de opvolger van brood Oathie is een product van: 2 3 Oathie is een revolutionair voedingsmiddel In tegenstelling tot brood is het niet opgebouwd uit tarwe of meel. Het bevat vooral havermout, vezels,

Nadere informatie

Eet, drink en. beweeg!

Eet, drink en. beweeg! Eet, drink en. beweeg! WAAROM? Gezond eten en regelmatig bewegen gaan hand in hand. Door een gevarieerde voeding te combineren met voldoende lichaamsbeweging zorgen we ervoor dat we het risico op allerlei

Nadere informatie

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015 Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health.

Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health. Nieuwsbrief, februari 2015 Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health. Als professioneel Vitaal Coach ondersteunt en begeleidt ze haar klanten bij het vinden van een gezondere levensstijl,

Nadere informatie

Waarom eet je eigenlijk vegetarisch?waar haal je je eiwitten vandaan?zijn die schoenen van leer?is vegetarisme een volwaardige voeding?

Waarom eet je eigenlijk vegetarisch?waar haal je je eiwitten vandaan?zijn die schoenen van leer?is vegetarisme een volwaardige voeding? Vegetarisme Waarom eet je eigenlijk vegetarisch?waar haal je je eiwitten vandaan?zijn die schoenen van leer?is vegetarisme een volwaardige voeding? Vegetarisme is een voedingsgewoonte die meer en meer

Nadere informatie

UNIVERSELE BENADERING VAN DE BUSINESS

UNIVERSELE BENADERING VAN DE BUSINESS UNIVERSELE BENADERING VAN DE BUSINESS Universele Benadering van de Business Er komt een dag dat dit product in ieder huishouden te vinden zal zijn. Universele Benadering van de Business Om in ieder huishouden

Nadere informatie

VEILIGHEID. 5. TBM Maart 2014

VEILIGHEID. 5. TBM Maart 2014 VEILIGHEID 5. TBM Maart 2014 TBM: Gezond op het werk * Aan de hand van een Quiz * Verdeel de Quiz kaart de dag voor de TBM * Verzamel voor de start van de TBM de kaarten en steek deze in een omslag met

Nadere informatie

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE E-book WAT IS VET? VET IS EEN VOEDINGSSTOF DIE ZIT IN BIJVOORBEELD HALVARINE, OLIE, VLEES, KAAS EN IN KOEK, SNACKS EN SAUZEN. VET IS ALTIJD EEN MENGSEL VAN VETZUREN.

Nadere informatie

30 dagen een commitment met jezelf aangaan!

30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 1. Training 2. Voeding 3. Rust 1. Training - Grote spieren trainen benen, borst en rug - Cardio training - Dagelijks middelmatig bewegen Grote spieren trainen:

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

DIEET PRO WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT

DIEET PRO WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT WAAROM EIWITTEN OM AF TE SLANKEN? Koolhydraten en de oorzaak van obesitas Koolhydraten zijn een energiebron voor het lichaam. Als

Nadere informatie

Vetten, sojaproducten en gezondheid van het hart Wat zegt de wetenschap?

Vetten, sojaproducten en gezondheid van het hart Wat zegt de wetenschap? Vetten, sojaproducten en gezondheid van het hart Wat zegt de wetenschap? Standpuntnota van de ENSA Scientific Advisory Committee Inleiding Sinds vele jaren erkennen wetenschappers de belangrijke rol die

Nadere informatie

De 27 onmisbare vitaminen en mineralen

De 27 onmisbare vitaminen en mineralen Page 1 of 5 De 27 onmisbare vitaminen en mineralen zaterdag 05 september 2009 Wist je dat een kiwi in verhouding veel meer vitamine C bevat dan een sinaasappel? Week&nd start het nieuwe schooljaar gezond,

Nadere informatie

Besluit van 7 september 1993 (Warenwetbesluit Voedingswaardeinformatie

Besluit van 7 september 1993 (Warenwetbesluit Voedingswaardeinformatie (Tekst geldend op: 05-01-2005) Besluit van 7 september 1993 (Warenwetbesluit Voedingswaardeinformatie levensmiddelen) Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau,

Nadere informatie

Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de

Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de vermoeidheid? Gezond eten, wil niet enkel zeggen voedsel

Nadere informatie

De Top 10 Dieet Mythen

De Top 10 Dieet Mythen - 1 - De Top 10 Dieet Mythen Een dieet volhouden is nooit makkelijk, zeker niet met de overvloed aan dieet mythen. Het is het vaak moeilijk een onderscheid te maken tussen effectieve afval technieken/strategieën

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Voeding bij borstkanker. Drs. Rianne van Lieshout Diëtist Paramáx, Máxima Medisch Centrum 3 oktober 2012

Voeding bij borstkanker. Drs. Rianne van Lieshout Diëtist Paramáx, Máxima Medisch Centrum 3 oktober 2012 Voeding bij borstkanker Drs. Rianne van Lieshout Diëtist Paramáx, Máxima Medisch Centrum 3 oktober 2012 Voeding en borstkanker Antioxidanten, het wondermiddel tegen kanker? Anti-oxidanten helpen kanker

Nadere informatie

Een portie chemie in je voedsel?

Een portie chemie in je voedsel? Een portie chemie in je voedsel? Je bent je er misschien niet echt van bewust dat voedsel heel wat met chemie te maken heeft, maar toch is het zo. Voedsel is immers opgebouwd uit vele verschillende soorten

Nadere informatie

Zuivelproducten voor sporters Effect van melkeiwit en micronutriënten voor prestatie. Jan Steijns

Zuivelproducten voor sporters Effect van melkeiwit en micronutriënten voor prestatie. Jan Steijns Zuivelproducten voor sporters Effect van melkeiwit en micronutriënten voor prestatie Jan Steijns physical activity, athletic performance, and recovery from exercise are enhanced by optimal nutrition @

Nadere informatie

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Pagina 1 / 5 Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Energie Energie De basaal stofwisseling neemt tijdens de zwangerschap geleidelijk toe. Aan het eind van de zwangerschap is de basaal

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Spijsvertering NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de

Nadere informatie

Salade van gerookte makreel met spruitjes en vergeten groeten

Salade van gerookte makreel met spruitjes en vergeten groeten Salade van gerookte makreel met spruitjes en vergeten groeten Ingrediënten (4 personen) 200 g spruitjes 3 takjes bonenkruid 3 takjes peterselie 1 krop frisee 1 eetl dijonmosterd 3 eetl sesamolie 1,5 dl

Nadere informatie

Cetamine 500 mg zuigtabletten

Cetamine 500 mg zuigtabletten Pagina 1 van 5 Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Cetamine 500 mg zuigtabletten Ascorbinezuur (vitamine C) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies krijg je een dorstsignaal? Ong. 2% Bewerkt door

Nadere informatie

Diëten met maaltijdvervangers Succesvol afslanken

Diëten met maaltijdvervangers Succesvol afslanken Diëten met maaltijdvervangers Succesvol afslanken EENVOUDIG EN GEZOND AFSLANKENN www.bcminfo.be Diëten met maaltijdvervangers Eenvoudig, snel en gezond afslanken KOM MEER TE WETEN OVER MAALTIJD- VERVANGERS

Nadere informatie

Multi Iron 120 tabletten Verkoopprijs 36,95

Multi Iron 120 tabletten Verkoopprijs 36,95 Multi Iron 120 tabletten Verkoopprijs 36,95 Multivitaminen en mineralen complex Geavanceerde multi vitaminen en mineralen spectrum op orthomoleculair basis, extra versterkt op Ijzer. IJzer is een belangrijk

Nadere informatie

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt?

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt? Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Urfadyn PL 100 mg harde capsules Nifurtoïnol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

Bijna alle levensmiddelen bevatten eiwit. Het komt voor in zowel plantaardige als dierlijke producten.

Bijna alle levensmiddelen bevatten eiwit. Het komt voor in zowel plantaardige als dierlijke producten. Elk kind wegen bij opname, groeicurve invullen Anamnese : allergie, nierinsufficiëntie, gluten intolerantie, Hoe is zijn eetlust? Is hij vegetariër? Heeft hij pijn? Koolhydraten zijn een belangrijke energieleverancier.

Nadere informatie

ANALLERGENIC DIET VOOR DE HOND

ANALLERGENIC DIET VOOR DE HOND ANALLERGENIC DIET VOOR DE HOND Bij de behandeling van voedselovergevoeligheid zal uw dierenarts uw hond een speciale dieetvoeding voorschrijven. Royal Canin Anallergenic Diet is speciaal ontwikkeld voor

Nadere informatie

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Stofwisseling NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de mitochondriële

Nadere informatie

Aambeien Verdwijn Tips

Aambeien Verdwijn Tips Aambeien Verdwijn Tips Stap voor stap, weg met aambeien Versie 2012 Optimalegezondheid.com Jack Boekhorst Ik begin dit gratis rapport met een misschien wel erg bold statement, maar toch durf ik hem te

Nadere informatie

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Een goed gewicht Ben je ook een van die miljoenen Nederlanders die worstelen met de weegschaal? Of je nu een paar kilo wilt afvallen of juist

Nadere informatie

RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE

RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE 1996L0008 NL 20.06.2007 001.001 1 Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen B RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE van 26 februari

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Deze folder is bedoeld voor patiënten met een natrium en/of vochtbeperkt dieet waarbij ondervoeding

Nadere informatie

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

Besluit van 7 september 1993 (Warenwetbesluit Voedingswaardeinformatie

Besluit van 7 september 1993 (Warenwetbesluit Voedingswaardeinformatie (Tekst geldend op: 23-07-2010) Besluit van 7 september 1993 (Warenwetbesluit Voedingswaardeinformatie levensmiddelen) Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau,

Nadere informatie

Haver en gezondheid. Luud Gilissen. Wageningen UR Plant Science Group - Bioscience. Gelderse Vallei 27-10-2014

Haver en gezondheid. Luud Gilissen. Wageningen UR Plant Science Group - Bioscience. Gelderse Vallei 27-10-2014 Haver en gezondheid Luud Gilissen Wageningen UR Plant Science Group - Bioscience Gelderse Vallei 27-10-2014 Aanleiding: Dutch Celiac Disease Consortium Veilige voeding, verbeterde preventie, goede diagnostiek,

Nadere informatie

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013 FoodSteps - diabetes in beweging Wat is diabetes Symptomen Gevolgen Behandeling 5% van de bevolking heeft diabetes (= 1 op 20) Zuid West-Vlaanderen: 15 000 Verwachting komende jaar: x 2 (= 1 op 10) Pancreas

Nadere informatie

Psoriasis vrij leven. Stap voor stap, weg met Psoriasis. Versie 2012 Optimalegezondheid.com Jack Boekhorst

Psoriasis vrij leven. Stap voor stap, weg met Psoriasis. Versie 2012 Optimalegezondheid.com Jack Boekhorst Psoriasis vrij leven Stap voor stap, weg met Psoriasis Versie 2012 Optimalegezondheid.com Jack Boekhorst Ik begin dit gratis rapport met een misschien wel erg bold statement, maar toch durf ik hem te maken!

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

De filosofie van het voeren

De filosofie van het voeren Terug naar Voorwoord Terug naar Inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk De filosofie van het voeren Inhoudsopgave van dit hoofdstuk: Het algehele beeld Hoe voeding in de Natuur er uit zou zien...

Nadere informatie

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset Zo ondersteunt Pure Whey Eiwit uw gezondheid Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen voor het lichaam. Ze zijn nodig voor groei, herstel en instandhouding van lichaamscellen en weefsels. Niet voor niets

Nadere informatie

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar Verzuring: hoe werkt het? Dagelijks groeit ons bewustzijn over de werking van ons lichaam. Maar bij veel mensen is nog niet bekend hoe ons voedingspatroon en onze levensstijl de gezondheid op de langere

Nadere informatie

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Galstenen U bent bij Rijnstate onder behandeling voor galstenen. In deze folder vindt u meer informatie over galstenen en de voedingsadviezen die hierbij gelden. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie