DETERMINATIE VAN INSTRUMENT NAAR BELEID EINDRAPPORTAGE PLATFORM DETERMINATIE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DETERMINATIE VAN INSTRUMENT NAAR BELEID EINDRAPPORTAGE PLATFORM DETERMINATIE 2001-2004"

Transcriptie

1 DETERMINATIE VAN INSTRUMENT NAAR BELEID EINDRAPPORTAGE PLATFORM DETERMINATIE

2 COLOFON Teksten: Jaap Molenaar, André Coenders, Inge Hinloopen, Peter SLeegers, Annemarie Oomen De schoolportretten zijn geschreven op basis van door de scholen geleverde gegevens. Eindredactie: José van Vonderen CLN Lange Voorhout 14 Postbus CE Den Haag telefoon (070) fax (070) website mei 2005 Eindrapportage Platform Determinatie, mei

3 INHOUDSOPGAVE 5 Voorwoord 7 Deel 1 Drie jaar Platform Determinatie Inleiding Platform Determinatie Samenvattend verslag Samenvattend verslag Pilot Beleidsontwikkeling en determinatie Samenvattend verslag Ontwikkelstrategieën in de deelnemende scholen Inhoudelijke ontwikkelingslijnen in de deelnemende scholen Aanbevelingen en adviezen voor mogelijke vervolgprojecten 21 Deel 2 Pilot Beleidsontwikkeling en determinatie Leeswijzer Zeven schoolportretten Brewinc College, Doetinchem Hogeland College, Warffum CSG Guido de Bres, Amersfoort Porta Mosana College, locatie vmbo, Maastricht, Gronsveld Montessori College, Nijmegen Stedelijk Dalton Lyceum, Dordrecht Wellant College, vmbo en mbo, Madestein, Den Haag De rol van visie bij schoolontwikkeling Peter Sleegers, Universiteit van Amsterdam, BMC, Leusden Determinatie in de scenario s van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming Annemarie Oomen, APS, Utrecht 91 Deel 3 Bijlagen 91 Bijlage 1 Drie ontwikkelscenario s 92 Bijlage 2 A Werkdefinities Platform Determinatie 95 Bijlage 2 B Literatuurlijst Eindrapportage Platform Determinatie, mei

4 Eindrapportage Platform Determinatie, mei

5 VOORWOORD Ruim drie jaar samenwerken binnen het Platform Determinatie heeft veel duidelijkheid opgeleverd. Deze eindrapportage doet daar verslag van. Een verslag dat afgerond wordt met portretten van zeven scholen die anders zijn gaan denken over onderwijs en begeleiding in het vmbo. De betreffende scholen zijn heel verschillend van aard en samenstelling. Wat hen bindt, is de behoefte om schijnbare vanzelfsprekendheden te doorbreken en nieuwe mogelijkheden aan te pakken. Met deze zeven scholen hebben we in het laatste jaar vrij intensief ontwikkelingen gevolgd, bevraagd en becommentarieerd. Deze ontwikkelingen sloten ook goed aan bij wat wij in de twee voorafgaande jaren via enquêtes en scholenpanels hadden ontdekt. In deze portretten zullen vele andere scholen zich herkennen. Ze zullen eigen beleid erin bevestigd zien, of juist niet. Ze zien er strategieën in toegepast die een voorbeeld kunnen zijn. Vernieuwingen in het onderwijs beginnen op de werkvloer; deze schoolportretten illustreren dit uitgangspunt op een aanstekelijke manier. Een meer theoretische benadering heeft daarmee echter zijn betekenis niet verloren. Integendeel, de nabeschouwingen laten dat zien. Zij zijn geschreven door twee deskundigen die we gevraagd hebben de schoolportretten kritisch te bekijken. We hopen dat vooral ook de andere scholen kunnen profiteren van hun constructieve bijdragen. In de afgelopen drie jaar heeft het platform verschillende deelnemers gekend, in een grote variëteit van hoedanigheden en achtergronden. Ieder heeft op zijn of haar eigen wijze bijgedragen aan de werkzaamheden van het platform, als lid van de kerngroep, de resonansgroep, het scholenpanel of als deelnemer aan een enquête. Hen wil ik vooral bedanken, mede namens het platform als geheel, voor hun inbreng en collegiale openheid. Deelname aan werkgroepen als deze laat zich niet onmiddellijk vertalen in concreet rendement, in cijfermatige resultaten. Als dat al zo is, dan blijkt dat meestal jaren later. Ik hoop van harte dat over niet al te lange tijd mag blijken dat ook het Platform Determinatie op deze manier een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan een verdere verbetering van de begeleiding van leerlingen binnen het vmbo. Soms gaat het meer om het meedoen dan om het winnen. Dat geldt zeker voor het onderwijs. Beschouw deze rapportage, mocht dat nog nodig zijn, dan ook vooral als een aansporing om mee te doen. Jaap Molenaar Voorzitter Platform Determinatie Eindrapportage Platform Determinatie, mei

6 Eindrapportage Platform Determinatie, mei

7 DEEL 1 DRIE JAAR PLATFORM DETERMINATIE 1.1 INLEIDING Toen ongeveer vier jaar geleden het Platform Determinatie van start ging, was de invoering van het vmbo in volle gang. Procedures rondom determinatie stonden op steeds meer scholen ter discussie. Er waren veel vragen. Dat bleek ook uit de grote opkomst bij de workshops die het platform hield tijdens vier regionale conferenties. Termen als cognitie, kwaliteiten, competenties, portfolio, pso en lob kwamen steeds meer in omloop. Dat gold ook voor concepten als doorlopende leerlijnen, individuele leertrajecten, betekenisvol leren, adaptief onderwijs en contextrijk leren, om de meest gangbare te noemen. Er werden visies ontwikkeld. Tijdens de regionale conferenties echter overheerste de vraag naar instrumenten en procedures. In diezelfde periode werd het begrip autonome school steeds vaker gehanteerd. Scholen werden gewezen op hun eigen verantwoordelijkheid voor het aanbod aan hun leerlingen. Ze kregen ook meer beleidsruimte. Het Platform Determinatie meende er dan ook goed aan te doen zich in het tweede en derde jaar vooral te richten op visieontwikkeling als dragende kracht voor de schoolpraktijk en in het bijzonder voor de loopbaanbegeleiding van leerlingen. Zo nam het Platform Determinatie op zijn manier deel aan de ontwikkelingen die het vmbo landelijk doormaakte. Het platform heeft drie jaar gefunctioneerd. In die periode hebben we met de wisselende scholenpanels in de eerste twee jaar en vooral met het scholenpanel in het derde jaar wezenlijke ontdekkingen gedaan. Sommige van deze inzichten lijken nu heel vanzelfsprekend, andere houden nog steeds een opdracht in. Gemeenschappelijk hebben ze in ieder geval dat ze nieuwe perspectieven openen. Zonder volledig te willen zijn, noemen we enkele van deze heldere momenten. Determinatie mag niet dat ene moment zijn waarop de school - aan de hand van een lijstje met cijfers plus eventueel een testuitslag - de leerling op een volgend spoor rangeert. Determinatie maakt deel uit van een langer proces van begeleiding, advisering en coaching. Dit proces sluit naadloos aan bij het didactische en pedagogische programma van de school. Loopbaanbegeleiding zonder een passend aanbod van bijsturing en ondersteuning is zinloos. Aan loopbaanbegeleiding ligt een visie ten grondslag op onderwijs en op begeleiding in algemene zin. Een school is zich ervan bewust waarom ze de dingen doet die ze doet. Onderwijsvernieuwing begint op de werkvloer. Ontwikkelen vanuit de concrete situatie van de eigen school, de eigen klas, leidt tot uitkomsten die beklijven en die werkelijk resultaatgericht mogen heten. Deskundigheid van buiten werkt pas wanneer de school eerst laat zien (aan zichzelf vooral) wat men doet en wat men wil, en waarom. De schoolportretten die we met de betrokken scholen hebben gemaakt, hebben we pas in een latere fase voorgelegd aan deskundigen, met het verzoek daar kanttekeningen bij te plaatsen, vanuit een strategisch en een inhoudelijk standpunt. Die werkwijze bleek op verschillende manieren (bevestigend, aanvullend, inspirerend) heel productief. De hoe-vraag is belangrijk, de waarom-vraag nog belangrijker. Die zou dan ook regelmatig gesteld moeten worden: binnen de school als geheel, in leerjaarteams, in werkgroepen, et cetera. Eindrapportage Platform Determinatie, mei

8 Naast dat alles ontdekten we, met name in het laatste jaar, de zin van netwerken. Netwerken zijn vooral nuttig wanneer alle deelnemers daarin actief betrokken willen zijn, met andere woorden willen komen brengen en halen. Dat verhoogt de betrokkenheid en maakt het mogelijk dat collega s werkelijk als critical friends met elkaar omgaan. De door de scholen samengestelde schoolportretten en de nabeschouwingen van Peter Sleegers en Annemarie Oomen in deel 2 van deze rapportage zijn daarvan de concrete weerslag. Zij kunnen, lijkt ons, andere scholen inspireren. 1.2 PLATFORM DETERMINATIE SAMENVATTEND VERSLAG Schooljaar was het eerste actieve jaar van het Platform Determinatie. In dit hoofdstuk staan we stil bij de samenstelling en opzet van het platform, de activiteiten en de resultaten in dat schooljaar. A. Samenstelling Het Platform Determinatie begon als een overlegorgaan van personen die vanuit verschillende invalshoeken experts waren op het terrein van studie- en beroepskeuzebegeleiding. De groep bestond uit: - Jaap Molenaar (onafhankelijk voorzitter) - André Coenders (secretaris) - Annemarie Oomen (vanuit de ondersteuningsinstellingen) - Henk van de Velden (schooldecaan en bestuurslid van de mavo-sectie van de NVS) - Ron van Dijk (Vereniging van Schoolleiders Voortgezet Onderwijs) - Fokke Nieuwenhuizen (schooldecaan) - Arie Oudenes (Procesmanagement Groenonderwijs) - Akke Vos (OCW) - Wim Littooij en Hendrik-Jan Arenthals (beide schoolleider). Het Platform Determinatie werkte met een scholenpanel van schoolleiders, dat werd gebruikt als denktank voor de activiteiten die het platform zou kunnen ondernemen en als resonansgroep met betrekking tot de resultaten van de activiteiten. Het scholenpanel had in het eerste jaar een wisselende samenstelling. B. Activiteitenoverzicht De activiteiten van het Platform Determinatie waren drieledig: verzamelen van gegevens, geven van voorlichting en adviseren op beleidsniveau. Verzamelen van gegevens Als startpunt van zijn activiteiten heeft het platform een breed scala aan informatie verzameld met betrekking tot het determinatieproces op scholen. Dit verzamelen gebeurde op verschillende manieren. Eindrapportage Platform Determinatie, mei

9 Schriftelijke enquêtes Het platform heeft tussen mei 2001 en maart 2002 vier enquêtes uitgevoerd om in kaart te brengen hoe het determinatieproces verloopt. Het tweede doel was om zo veel mogelijk materiaal te verzamelen vanuit de scholen zelf. De resultaten van de enquêtes zijn gepubliceerd in Vmbo centraal en in Dekanoloog. Daarnaast zijn de resultaten gepresenteerd op de regionale conferenties Leerwegen in Uitvoering, die in oktober en november 2002 zijn gehouden. De eerste enquête is in mei 2001 uitgevoerd bij twintig scholen. Met deze enquête wilden we vooral een algemeen beeld krijgen van het determinatieproces. De vragen hadden betrekking op de procedures die de scholen hanteerden, de contacten met de ouders, de wijze waarop de scholen omgingen met leerlingen die geïndiceerd waren voor leerwegondersteunend onderwijs en de vormgeving van pso. De tweede enquête is uitgevoerd onder de deelnemers van de workshop determinatie tijdens de vier regionale conferenties Leerwegen in Uitvoering. Deze enquête was een verkorte versie van de eerste, maar gaf een goed landelijk beeld omdat meer dan 400 deelnemers aan de workshop hadden deelgenomen. De enquête-resultaten zijn verwerkt in een artikel in het tijdschrift Dekanoloog. De derde enquête, uitgevoerd in januari en februari 2002, bouwde voort op de eerste twee. Deze enquête ging inhoudelijk dieper in op de diverse aspecten die hierboven zijn genoemd. Hij is bij voorkeur ingevuld door direct betrokkenen bij het determinatieproces (bijvoorbeeld decanen). Door de beoogde diepgang was het invullen relatief bewerkelijk, waardoor de respons tegenviel. De enquête had een zodanige omvang dat er geen tijd en geld was om de resultaten gedetailleerd uit te werken. De uitwerking bleef beperkt tot een globale scan en een artikeltje in Dekanoloog. De vierde enquête, uitgevoerd in februari en maart 2002, had meer betrekking op de visie van het management op determinatie. De resultaten van deze enquête dienden als basis voor een infoshop op het jaarcongres van de VVO in maart Mondelinge vragen Het platform had zich tot doel gesteld regelmatig in contact te treden met het onderwijsveld. Naast de enquêtes en het al eerder genoemde scholenpanel gebeurde dit ook via elf workshops tijdens de regionale conferenties Leerwegen in Uitvoering. Dit bood de mogelijkheid een groot aantal scholen vragen te stellen over het verloop van het determinatieproces. De bijeenkomsten vormden ook een goede gelegenheid om de doelstellingen die het platform zich had gesteld, te toetsen aan de behoeften van het onderwijsveld. Uit de reacties van de deelnemers aan de workshop bleek dat we met de doelstellingen op de goede weg waren. Voorlichting Het platform had zich tot doel gesteld het onderwijsveld regelmatig te informeren over ontwikkelingen op het gebied van determinatie. In de periode mei 2001-februari 2002 zijn daarvoor de volgende activiteiten uitgevoerd: - publicatie Determinatie, toen nu en straks in de reeks Nader Beschouwd - een serie artikelen in Dekanoloog - een serie artikelen in periodiek Vmbo Centraal - elf workshops op de vier regionale conferenties - individuele beantwoording van vragen vanuit het veld. In januari 2002 is een start gemaakt met de inrichting van een website, gekoppeld aan het Vmboloket. De website moest het karakter krijgen van een databank waarop het materiaal dat het platform in de loop van mei 2001 februari 2002 verzamelde voor het onderwijsveld, beschikbaar zou komen. Eindrapportage Platform Determinatie, mei

10 Dit materiaal bestond onder andere uit artikelen, beleidsnotities, stappenplannen en instrumenten en kwam veelal van de scholen waarmee het platform in contact is geweest. Ook konden de scholen via de site vragen rondom determinatie aan het platform stellen. Eind schooljaar was de technische realisatie van de website nagenoeg rond en konden we beginnen met het vullen en bijhouden van de databank SAMENVATTEND VERSLAG A. Samenstelling Schooljaar startte met een gewijzigde samenstelling van het Platform Determinatie. Het platform bestond nu uit een kerngroep, een scholenpanel en een resonansgroep. De kerngroep en het scholenpanel vervulden dezelfde functie als in het eerste jaar. In de kerngroep hadden deskundigen op persoonlijke titel zitting: Jaap Molenaar (voorzitter), André Coenders (secretaris), Annemarie Oomen, Henk van de Velden, Fokke Nieuwenhuis, Ron van Dijk, Aafke Hoek, Wilma Klabbers, Margreet de Man en Arie Oudenes. De resonansgroep bestond uit vertegenwoordigers van diverse organisaties die zich met determinatie bezighouden. Ze had als functie om met de kerngroep van gedachten te wisselen over de activiteiten die uitgezet werden en de resultaten daarvan.. De resonansgroep bestond uit: - Karin Bügel (Cito-groep) - Mannus Goris (SLO) - Gert van der Horn (ECNO) - Marinus Kamphorst (CPS) - Dick Bloemendal (NVS). Het scholenpanel kende net als in het eerste jaar een wisselende samenstelling. De bijeenkomsten met het scholenpanel hadden verschillende thema s, meestal bepaald door de resultaten van een enquête die het platform had uitgevoerd. B. Activiteitenoverzicht De activiteiten van het platform in het tweede jaar waren vooral een vervolg op die van het eerste jaar: informatie verzamelen en informatie verstrekken. Informatie verzamelen Schriftelijke enquêtes Net als in het eerste jaar zette het Platform Determinatie een aantal landelijke enquêtes uit om een nog beter beeld te krijgen van de wijze waarop scholen met loopbaanbegeleiding en - oriëntatie omgingen en welke behoefte aan ondersteuning de scholen hadden. In november 2002 richtte de enquête zich vooral op het gebruik van determinatie-instrumenten. Onderzocht werd of scholen bij de invoering van het vmbo op basis van andere criteria gingen determineren dan alleen cognitie, motivatie en interesse en of ze daarbij andersoortige instrumenten gebruikten. De enquête liet zien dat de meeste scholen wel van plan waren om op een andere manier te determineren, maar nog niet exact wisten hoe ze dat moesten vormgeven. Uit de enquête bleek ook een grote behoefte aan instrumenten om bijvoorbeeld de leerstijl van de leerling in beeld te krijgen en aan voorbeelden van good practices van praktische sectororiëntatie. Eindrapportage Platform Determinatie, mei

11 Tijdens bijeenkomsten met het scholenpanel en de resonansgroep kwam naar boven dat vmboscholen nog slechts op kleine schaal vernieuwingen doorvoerden op het terrein van determinatie; waar dat wel gebeurde betrof het vooral scholen die leerwerktrajecten aan het invoeren waren. Het zorgvuldig determineren van leerlingen voor leerwerktrajecten was één van de criteria waarop scholen gekwalificeerd werden voor het mogen aanbieden van deze trajecten. Tijdens de kwalificatiegesprekken, uitgevoerd door de Vmbo Projectorganisatie, werd daarover stevig doorgevraagd. Aan welke criteria moesten leerlingen voldoen om in een leerwerktraject geplaatst te kunnen worden? Hoe werd zichtbaar gemaakt of de leerlingen aan de criteria voldeden? Deze scholen gingen daardoor op een andere manier naar leerlingen kijken en nieuwsoortige instrumenten gebruiken, zoals het criteriumgericht interview, praktische sectororiëntatie als vast onderdeel van het curriculum, en het portfolio. In maart 2003 onderzocht het platform of de vernieuwingen die op het terrein van determinatie waren doorgevoerd naar aanleiding van de leerwerktrajecten, van invloed zijn geweest op de determinatie van de leerlingen voor de andere leerwegen. Dit bleek het geval, zij het nog maar beperkt. Alle onderzoeken van het Platform Determinatie hadden zich tot dan toe uitsluitend op schoolleiders en leraren/decanen gericht. De resonansgroep kwam met het idee om ook eens de leerlingen te ondervragen die net hun keuze voor sector en/of leerweg hadden gemaakt. Wat zijn hun bevindingen en hoe kijken zij terug op de keuzebegeleiding? In mei 2003 nam Annemarie Oomen (APS) in opdracht van het Platform Determinatie een steekproef onder tweedeklassers van vijf vmbo-scholen 1. Hieruit bleek dat de scholen nagenoeg alle activiteiten rondom de keuze van leerlingen in leerjaar 2 uitvoerden. Maar de leerlingen waren aan het eind van dat jaar nog steeds niet zeker van hun gemaakte keuze. Ze spraken dan ook de hoop uit dat de keuzebegeleiding in de bovenbouw van het vmbo zou doorgaan. Dit gebeurde bij veel scholen niet. De belangrijkste aanbeveling op basis van het onderzoek was daarom scholen te stimuleren ook in de bovenbouw structureel iets aan loopbaanoriëntatie en -begeleiding te doen. Die begeleiding zou zich niet moeten beperken tot het uitdelen van opleidingsbrochures en het informeren over open dagen. Informatie verstrekken Ook in het tweede jaar van zijn bestaan heeft het Platform Determinatie regelmatig van zich laten horen via artikelen en nieuwsberichten in diverse publicaties. Artikelen zijn verschenen in Vmbo Centraal, VVO Magazine, VVO Flits en Dekanoloog. Ook kreeg het secretariaat weer veel vragen van individuele scholen. Een nieuwe bron van informatie in dat jaar was de website 2, die vanaf december 2002 in de lucht was. De site had de functie van een databank, met veel voorbeelden van good practice. De meeste voorbeelden kwamen van de scholen zelf. Ook zijn alle resultaten van de activiteiten van het platform op de site geplaatst. Vanaf de start is veelvuldig gebruik gemaakt van deze informatiebron. Nog steeds wordt de website dagelijks goed bezocht. Kentering In mei 2003 keek het Platform Determinatie met de resonansgroep en het scholenpanel terug op de resultaten van twee jaar, om vandaar uit de koers voor het schooljaar te bepalen. De belangrijkste conclusie was dat de scholen voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding zich heel sterk op de instrumenten richtten. Determinatie was in de ogen van veel scholen een momentopname aan het eind van het tweede leerjaar. Zij hadden vooral behoefte aan geschikte instrumenten voor het zo 1 De samenvatting van de resultaten van de steekproef leerlingen en determinatie 2 vmbo, mei 2003, is te downloaden van 2 Eindrapportage Platform Determinatie, mei

12 objectief mogelijk bepalen wat de beste sectorkeuze voor de individuele leerling is. Echter, door de contacten met het platform ging een aantal scholen beseffen dat determinatie een essentieel onderdeel is van het totale schoolbeleid en dat onderwijskundige veranderingen in de school logischerwijs gevolgen hebben voor de determinatie. Hierdoor kwam ook het besef dat determinatie en de daarmee samenhangende procedures in het totale onderwijs moeten worden geïntegreerd. Dit was voor het Platform Determinatie aanleiding om met een aantal scholen een traject te starten. De scholen zouden, uitgaande van hun eigen visie op de leerling en het leren, in kaart gaan brengen op welke terreinen de determinatie aan verbetering toe is en hoe dat in het totale schoolbeleid een plek kan krijgen. Dit betekende een kentering in de activiteiten van het platform. 1.3 PILOT BELEIDSONTWIKKELING EN DETERMINATIE SAMENVATTEND VERSLAG A. Samenstelling Het Platform Determinatie werkte ook in in een drieledige structuur, waarbij de kerngroep en de resonansgroep dezelfde functie vervulden als in het voorgaande jaar. De kerngroep bestond uit: - Jaap Molenaar, voorzitter (CLN) - Inge Hinloopen, secretaris (CLN) - André Coenders (Schoolmanagers_VO) - Annemarie Oomen (APS) - Fokke Nieuwenhuis (schooldecaan) - Henk van de Velden (schooldecaan en bestuurslid van de NVS) - Marinus Kamphorst (CPS) - Rita van der Meulen/Martin Franken (projectgroep Kwaliteit van de leerlingenzorg in vmbo en praktijkonderwijs). In de resonansgroep zaten: - Dick Bloemendal (NVS) - Gert van der Horn (LPN) - Wilma Bredewold/Dirk Koehoorn (AOC-raad) - Frans Wagenaar (Cito-groep) - Mannus Goris/Jacqueline Kerkhoffs (SLO) - Akke Vos (Taakgroep Vernieuwing Basisvorming). Op uitnodiging van het platform heeft een vaste groep van scholen als scholenpanel deelgenomen aan een intensief samenwerkingsproject onder de naam Beleidsontwikkeling en determinatie. Uiteindelijk hebben zeven scholen het hele traject doorlopen. De scholen zijn: Hogeland College, Warffum, vertegenwoordigd door: Lineke de Haan (rector) en Patrick Vreeman (conrector) Brewinc College, Doetinchem, vertegenwoordigd door: Ger Vennegoor (locatiedirecteur) en Lau den Boer (decaan) Montessori College, Nijmegen, vertegenwoordigd door: Piet Hieltjes (directeur) en Ab Wit (decaan) Porta Mosana College, locatie Porta vmbo, Maastricht, Gronsveld, vertegenwoordigd door:tiny Maas (decaan) en Arjen Daelmans (teamleider) Eindrapportage Platform Determinatie, mei

13 CSG Guido de Bres, Amersfoort, vertegenwoordigd door:harry Noppers (decaan) en Arie Joosse Stedelijk Dalton Lyceum, Dordrecht, vertegenwoordigd door:joop Maurer (decaan) en Dick Alblas (coördinator leerjaar 2) Wellant College, vmbo mbo, Madestein, Den Haag, vertegenwoordigd door:maarten Guichelaar (vestigingsdirecteur). B. Activiteiten De activiteiten van het Platform Determinatie in de periode bestonden uit: geven van voorlichting en de pilot Beleidsontwikkeling en determinatie Voorlichting Het platform informeerde ook dit jaar het onderwijsveld over ontwikkelingen op het gebied van determinatie. In de periode zijn daarvoor de volgende activiteiten uitgevoerd: - individuele beantwoording van vragen uit het veld (onder andere via de website) - workshop op de Uitwisselingsbijeenkomst projecten basisvorming, maart collegiale consultatie tijdens de conferentie Determinatie in het vmbo, mei artikelen in VVO-Flits, september/oktober informatieverstrekking via Pilot Beleidsontwikkeling en determinatie In het derde jaar concentreerde het platform zich op het thema determinatie als essentieel onderdeel van het totale schoolbeleid. Het platform richtte zich vooral op de ontwikkelingen in scholen die als voorbeeld konden dienen voor scholen elders in het land. Onderzocht is hoe in de scholen nieuw beleid tot stand komt en hoe deze scholen vormgeven aan onderwijsvernieuwingen in het vmbo en de nieuwe onderbouw. De nadruk lag daarbij op determinatie als onlosmakelijk onderdeel van de onderwijsvernieuwingen in het vmbo. De scholen in het scholenpanel discussieerden tijdens bijeenkomsten over hun visie op onderwijs en de vertaling daarvan in de dagelijkse lespraktijk en in de determinatie van leerlingen. Daarnaast is met behulp van vragenlijsten en formats onderzocht: - hoe de determinatie van leerlingen op de deelnemende scholen zijn beslag kreeg, waarover scholen tevreden waren en op welke punten zij veranderingen wilden; - hoe scholen beleid uitzetten dat tot doel heeft de determinatie van leerlingen op een andere wijze vorm te geven; - welke onderwijskundige ontwikkelingen al hadden plaatsgevonden, welke volgende stappen in voorbereiding waren en hoe scholen ten slotte terugkeken op de pilot Beleidsontwikkeling en determinatie. Tijdens de bijeenkomsten lieten de scholen zien welke ontwikkeling zij hebben doorgemaakt en wat de feitelijke uitkomsten daarvan zijn. Van de bijeenkomsten zijn verslagen gemaakt die met de ingevulde formats de basis vormden voor de schoolportretten en de eindrapportage. Deze vorm van verzamelen en uitwisselen van gegevens bleek voor de deelnemende scholen een enorme steun in de rug bij de verdere ontwikkeling van hun beleid. Door te zoeken naar raakvlakken tussen eigen ervaringen en die van de andere scholen ontstond een bijzondere vorm van collegiale consultatie die als zeer positief is ervaren. Eindrapportage Platform Determinatie, mei

14 Het project bestond uit vier fases. 1. In de eerste fase hebben de scholen een portret van zichzelf gemaakt, met een algemene beschrijving van de school, de visie op het ontwikkelingsproces van de leerling, de rol van de leerling in dit proces en de keuzebegeleiding in dit verband. Ook beschreven ze in het kort de aspecten van het schoolbeleid die ze op korte termijn zouden willen veranderen. 2. Dit leidde tot een plan van aanpak met verbeterpunten. Hiermee werd het feitelijke vernieuwingsbeleid in kaart gebracht. Bovendien is aangegeven op welke termijn en in welke volgorde de scholen de beoogde doelstellingen dachten te bereiken, waarom voor de verbeterpunten gekozen was, wat de relatie was met eerdere ontwikkelingen, welke mogelijke dilemma s men verwachtte en hoe de besluitvorming en de feitelijke invoering van de beoogde vernieuwingen zouden worden aangepakt. 3. In fase 3 volgde een reflectie op de eerste twee fasen. De scholen zijn daarbij geholpen door twee deskundigen, die de ontwikkelingen van iedere school in een theoretisch kader plaatsten. Het ging daarbij om een analyse van het ontwikkelings- en implementatieproces door prof. dr. Peter Sleegers van de Universiteit van Amsterdam, en om een kritische nabeschouwing in het licht van nieuwe ontwikkelingen op het terrein van de determinatie door Annemarie Oomen. Deze laatste bijdrage werd gekoppeld aan de scenario s die de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming heeft laten ontwikkelen. Hieruit bleek overtuigend dat een duidelijke verschuiving gaande is van denken over het hoe (de determinatie-instrumenten) naar denken over het waarom (visie en beleid van de school). De zeven scholen die deelnamen aan dit project, zijn erin geslaagd de determinatieprocedure een centrale plek te geven in het totale schoolbeleid. De wijze waarop deze scholen loopbaanoriëntatie en -begeleiding verder willen ontwikkelen, komt direct voort uit de eigen onderwijskundige visie en het daaruit afgeleide beleid. 4. De vierde, afrondende fase van het project leverde een lijst van thema s op die in de (nabije) toekomst uitwerking behoeven (zie hoofdstuk 1.4). De schoolportretten en de nabeschouwingen van Peter Sleegers en Annemarie Oomen zijn opgenomen in deel 2 van deze rapportage. De resultaten van het project Beleidsontwikkeling en determinatie zijn in twee hoofdthema s onder te verdelen: a. de ontwikkelstrategieën die de scholen toepasten om intern een beweging op gang te krijgen, en b. specifieke inhoudelijke ontwikkellijnen. De hoofdlijnen in de ontwikkelstrategieën en de inhoudelijke ontwikkellijnen worden in de volgende paragrafen beschreven ONTWIKKELSTRATEGIEËN IN DE DEELNEMENDE SCHOLEN Nu scholen zelf meer verantwoordelijk zijn voor de vernieuwing van hun aanbod, doen zich ook in de schoolorganisatie wezenlijke veranderingen voor. Vernieuwingen worden niet langer top-down aan de school opgelegd, ze ontwikkelen zich grotendeels vanaf de werkvloer. Zoals de leerling steeds meer als individueel persoon wordt benaderd, zo komen nu ook leraren naar voren als individuele professionals, aangesteld vanwege hun specifieke competenties. Zij zijn niet langer uitsluitend uitvoerder van andermans methodieken. Op gebied van de determinatie wordt voornamelijk aan de scholen overgelaten hoe zij sleutelbegrippen als doorlopende leerlijnen, individuele leertrajecten, warme overdracht, uitstel schoolkeuze, loopbaanbegeleiding en competenties,vertalen in concrete acties en procedures. De Eindrapportage Platform Determinatie, mei

15 scholen die deelnamen aan het project Beleidsontwikkeling en determinatie, deden dat ieder op hun eigen manier. Alle doen zij daarbij een beroep op de in de school aanwezige expertise en betrokkenheid. Werkgroepen in diverse vormen denken na over gewenste of juist ongewenste ontwikkelingen, zoeken naar verbeteringen, laten collega's delen in nieuwe zienswijzen en mogelijke oplossingen en werken zo aan een breed draagvlak. Vervolgens wordt een en ander uitgewerkt in meer structurele procedures, met zoveel mogelijk vermijding van formalismen. De visie van de school vormt het kader waarbinnen deze vernieuwingen tot stand komen. Op de scholen die hebben deelgenomen aan het project, tekenen zich wat dit betreft enkele duidelijke hoofdlijnen af. Natuurlijk nemen de scholen in dit vernieuwingstraject verschillende posities in. Zij houden zich echter alle hetzelfde perspectief voor ogen. De deelnemende scholen hadden al snel de gemeenschappelijke opvatting dat determinatie integraal deel uitmaakt van onderwijs en begeleiding. Om een dergelijke verwevenheid te concretiseren is een helder uitgewerkte visie nodig, gedeeld door alle betrokkenen. De ontwikkeling daarvan is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de schoolleider, maar hij doet dat niet alleen. In een proces van sociale interactie' (Peter Sleegers) toetst de schoolleider (samen met allen die met hem het onderwijskundig leiderschap delen) deze visie regelmatig op de werkvloer en stelt deze zo nodig bij. Zo ontstaat een gemeenschappelijk kader waarbinnen teams de plannen voor hun eigen afdeling kunnen uitwerken. Bijna alle deelnemende scholen werken met leerjaarteams of daarmee vergelijkbare groeperingen, meestal bestaande uit een coördinator en de mentoren van het betreffende leerjaar. Deze leerjaarteams hebben in enkele scholen verantwoordelijkheden toebedeeld gekregen die verder reiken dan het bijhouden van de resultaten van de leerlingen of het volgen van de gang van zaken. Zij zijn eerstverantwoordelijke geworden voor de begeleiding en het onderwijs in hun leerjaar of in hun afdeling. Deze ontwikkeling valt bovendien samen met een gewijzigde positie van de mentor. Als eerstelijnsfunctionaris wordt deze belast met de integrale begeleiding van zijn leerlingen en wordt daarbij ondersteund, zo men wil gecoacht, door de decaan en andere professionals in de tweede lijn. Vaksecties worden in een dergelijke opzet evenzeer als dienstverlenende instanties gezien. Zij verzorgen de leerlijnen en zijn verantwoordelijk voor de vakinhoudelijke kant. Met dit alles verandert bovendien de positie van de teams in het proces van beleidsontwikkeling. Door hun inbreng komen noodzakelijk geachte vernieuwingen niet alleen meer voort vanuit de directie en het management, maar steeds meer ook direct vanuit de alledaagse praktijk. Ideeën hebben zich dan al ontwikkeld in het regelmatige teamoverleg. Het creëren van draagvlak wordt daardoor ook een veel minder gecompliceerd proces. Directie en management waken over de kaders waarbinnen dit allemaal plaats heeft en beschermen daarmee de gemeenschappelijke visie. De uitwerking van bepaalde vernieuwingsideeën wordt dan in eerste aanleg overgedragen aan min of meer informele werkgroepen (veranderteams, pilotgroepen en dergelijke), bestaande uit enkele gemotiveerde brainstormers. Zij dienen als een soort doorgeefluik, maken voorstellen die vervolgens de school ingaan en via projectgroepen tot concreet beleid leiden. Een andere optie is om deze vernieuwingen rechtstreeks te beproeven binnen de afdelingsteams, die toch al gewend zijn regelmatig te reflecteren op de dagelijkse gang van zaken, die daarbij bovendien de waaromvraag niet schuwen en vooral niet blijven steken in de hoe-vraag. Eindrapportage Platform Determinatie, mei

College voor. beroepsonderwijs. vmbo basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen. algemeen toegankelijk

College voor. beroepsonderwijs. vmbo basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen. algemeen toegankelijk College voor vmbo basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen algemeen toegankelijk beroepsonderwijs College voor Beroepsonderwijs Wie zijn we? Alle leerlingen die de basisberoepsgerichte of de kaderberoepsgerichte

Nadere informatie

Samenvatting rapportage onderzoek vmbo

Samenvatting rapportage onderzoek vmbo Samenvatting rapportage onderzoek vmbo Utrecht, april 2006 In opdracht van Adviesgroep vmbo Drs. Vincent van Grinsven Drs. J. Krom Henk Westerik Postbus 681 3500 AR Utrecht telefoon: 030 263 1080 fax:

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Vmbo-referentieplanning PMVO, april 2000

Vmbo-referentieplanning PMVO, april 2000 (oud, maar hier en daar nog nuttig) Inleiding Augustus 2001 stromen de eerste leerlingen in de leerwegen. Om hen naar de eindstreep te brengen moeten nog de nodige voorbereidingen getroffen worden. Maar

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

Praktische Sectororiëntatie in de Basisvorming Vervolgonderzoek

Praktische Sectororiëntatie in de Basisvorming Vervolgonderzoek Praktische Sectororiëntatie in de Basisvorming Vervolgonderzoek dr. Klari-Janne Polder m.m.v. drs. Pjotr Koopman Conclusies en aanbevelingen 1 Inleiding In opdracht van het Coördinatiepunt Leerwegen en

Nadere informatie

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan!

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Het vmbo van de toekomst Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Voorstellen Mirjam Bosch, plv. directeur CSV Veenendaal Dennis Heijnens, adviseur bij Actis Advies Programma deelsessie

Nadere informatie

spoorzoeken en wegwijzen

spoorzoeken en wegwijzen spoorzoeken en wegwijzen OVERZICHT OPLEIDINGEN OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP Opbrengstgericht leiderschap Opbrengstgericht werken en opbrengstgericht leiderschap zijn termen die de afgelopen jaren veelvuldig

Nadere informatie

Vakkundig in Actief leren

Vakkundig in Actief leren Vakkundig in Actief leren Vakkundig in Actief leren Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs Oud-Beijerland Het Actief College Het Actief College is een openbare scholengemeenschap voor beroepsgerichte

Nadere informatie

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

Checklist bij 'Een doorgaande lijn PO - VO voor hoogbegaafde leerlingen'

Checklist bij 'Een doorgaande lijn PO - VO voor hoogbegaafde leerlingen' Checklist bij 'Een doorgaande lijn PO - VO voor hoogbegaafde leerlingen' 3.1 Het management Op managementniveau worden zeven standaarden onderscheiden, die elk een aantal indicatoren omvatten. Na het scoren

Nadere informatie

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo Van Theorie naar Praktijk De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo In deze bijdrage slaat junior adviseur Marloes Zewuster van CINOP de brug tussen de theorie van het intersectorale vmbo en

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

Informatieavond 25 november 2015. doorstroom voor 2 vmbo basis en kader

Informatieavond 25 november 2015. doorstroom voor 2 vmbo basis en kader Informatieavond 25 november 2015 doorstroom voor 2 vmbo basis en kader Onderwerpen Doorstroom Vernieuwing VMBO Keuzes Aanbod van 2College Durendael Leerjaar 3 Begeleiding en procedure profielkeuze Doorstroommogelijkheden

Nadere informatie

Algemene uitleg door 2College Durendael

Algemene uitleg door 2College Durendael Algemene uitleg door VMBO algemeen VMBO, hoe is het ontstaan en waarom? Met de invoering van het VMBO in 1999 wilde toenmalig staatssecretaris van Onderwijs, mevr. T. Netelenbos (PvdA) de instroom in het

Nadere informatie

Titel. Doorstroomnormering vmbo. Sectorleiding vmbo september 2014 1

Titel. Doorstroomnormering vmbo. Sectorleiding vmbo september 2014 1 Titel Doorstroomnormering vmbo Sectorleiding vmbo september 2014 1 Auteur: Sectorleiding vmbo Beknopte toelichting inhoud: Doorstroomnormering vmbo Sectorleiding, DV, MR Routing in school: Vervangt: eerdere

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstel voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres: info@mboonderzoeksdag.nl

Nadere informatie

Implementatieplan interactief beleid

Implementatieplan interactief beleid Implementatieplan interactief beleid (juni 2010 t/m mei 2011) Gemeente Weert, 15 juli 2010 Portefeuillehouder interactief beleid: wethouder H. Litjens Regisseur wijkgericht werken: Marianne Schreuders

Nadere informatie

Scan Professionele leercultuur in teams Kohnstamm Instituut

Scan Professionele leercultuur in teams Kohnstamm Instituut Scan Professionele leercultuur in teams Kohnstamm Instituut De scan Professionele leercultuur in teams is een instrument voor scholen voor voortgezet onderwijs waarmee in kaart wordt gebracht hoe ver het

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

VMBO-Select: een menu voor jezelf Vrije keuze in het vmbo

VMBO-Select: een menu voor jezelf Vrije keuze in het vmbo : een menu voor jezelf Vrije keuze in het vmbo In deze folder maakt u kennis met VMBO-Select, TalentStad-in-aanbouw, een nieuwe visie op het vmbo. TalentStad is een samenwerkingsverband van het Agnieten

Nadere informatie

VERDRINGING STAGEPLAATSEN VMBO? RESULTATEN VAN EEN INSPECTIEONDERZOEK IN HET SCHOOLJAAR 2008/2009

VERDRINGING STAGEPLAATSEN VMBO? RESULTATEN VAN EEN INSPECTIEONDERZOEK IN HET SCHOOLJAAR 2008/2009 VERDRINGING STAGEPLAATSEN VMBO? RESULTATEN VAN EEN INSPECTIEONDERZOEK IN HET SCHOOLJAAR 2008/2009 Utrecht, maart 2010 INHOUD Inleiding 7 1 Het onderzoek 9 2 Resultaten 11 3 Conclusies 15 Colofon 16

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Zijn we al toe aan de Walk Through? Louis Jongejans

Zijn we al toe aan de Walk Through? Louis Jongejans Zijn we al toe aan de Walk Through? Louis Jongejans De Walk Through is uit Amerika en Canada overgewaaid. In de Walk Through maakt het management van de school regelmatig (bijvoorbeeld elke maand) de agenda's

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Inleiding Voor u ligt de handleiding bij de LOB-scan voor het mbo. De LOB-scan voor het mbo is in opdracht van MBO Diensten ontwikkeld en is te vinden op www.mbodiensten.nl.

Nadere informatie

Leidinggeven aan het vormgeven van de nieuwe beroepsgerichte examenprogramma s

Leidinggeven aan het vormgeven van de nieuwe beroepsgerichte examenprogramma s 4 Leidinggeven aan het vormgeven van de nieuwe beroepsgerichte examenprogramma s 32 De Nieuwe Meso maart 2014 nummer 1 PRAKTIJK Methodiek Klaas Pit heeft het voortgezet onderwijs van binnenuit leren kennen

Nadere informatie

WAT MOET EN WAT MAG IN DE ONDERBOUW? versie. Sinds 1 augustus 2006. Onderbouw-VO. d e f i n i t i e v e LEERSTOFAANBOD ONDERWIJSTIJD

WAT MOET EN WAT MAG IN DE ONDERBOUW? versie. Sinds 1 augustus 2006. Onderbouw-VO. d e f i n i t i e v e LEERSTOFAANBOD ONDERWIJSTIJD WAT MOET EN WAT MAG geactualiseerdee n versie d e f i n i t i e v e IN DE ONDERBOUW? Onderbouw-VO Noordzeelaan 24A 8017 JW Zwolle T 038 42 54 750 F 038 42 54 760 Postbus 266 8000 AG Zwolle E info@onderbouw-vo.nl

Nadere informatie

SG W.J. Bladergroen. vmbo - lwoo, OPDC, ISK en praktijkonderwijs algemeen toegankelijk

SG W.J. Bladergroen. vmbo - lwoo, OPDC, ISK en praktijkonderwijs algemeen toegankelijk SG W.J. Bladergroen vmbo - lwoo, OPDC, ISK en praktijkonderwijs algemeen toegankelijk SG W.J. Bladergroen Wie zijn we? 1 Bladergroen is een kleine, gezellige en veilige school waarin verschillende onderdelen

Nadere informatie

Beleid Organisatiestructuur

Beleid Organisatiestructuur Beleid Organisatiestructuur Waarom een andere structuur? Al geruime tijd wordt er door de schoolleiding, het bestuur en het team nagedacht over de meest wenselijke en toekomstbestendige organisatiestructuur,

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut

Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut De scan Professionele leercultuur op scholen is een instrument voor scholen voor voortgezet onderwijs waarmee in kaart wordt gebracht hoe ver

Nadere informatie

Decanaat Lekkerkerk. Loopbaanoriëntatie en begeleiding in VMBO-BK2. Loopbaan Oriëntie en Beroep (LOB)

Decanaat Lekkerkerk. Loopbaanoriëntatie en begeleiding in VMBO-BK2. Loopbaan Oriëntie en Beroep (LOB) Decanaat Loopbaanoriëntatie en begeleiding in VMBO-BK2 Loopbaan: Als je bezig bent met je schoolloopbaan dan ben je bezig met vragen over jouw toekomst. Wat voor beroepen vind je interessant? Wat voor

Nadere informatie

FUNCTIE PROFIELDOCENT LB SCHOLENGEMEENSCHAP BONAIRE

FUNCTIE PROFIELDOCENT LB SCHOLENGEMEENSCHAP BONAIRE FUNCTIE PROFIELDOCENT LB SCHOLENGEMEENSCHAP BONAIRE FUNCTIE-INFORMATIE Functienaam Docent LB Codering 004 Organisatie Scholengemeenschap Bonaire Salarisschaal 10 Werkterrein Onderwijsproces Docenten Activiteiten

Nadere informatie

Bekwaamheidsdossier. februari 2006 O. OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26

Bekwaamheidsdossier. februari 2006 O. OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26 Bekwaamheidsdossier Laat zien wat je i februari 2006 O OC0602_p8_12 Personeelsbeleid2.i8 8 19-01-2006 16:29:26 Is het bekwaamheidsdossier een nieuwe papieren tijger? Dat hoeft niet. Leraren die zelf verantwoordelijk

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 568 Staatkundig proces Nederlandse Antillen Nr. 145 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Korte versie Colofon Titel Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Auteur Christel Kuijpers en

Nadere informatie

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Oktober 2015 Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Uitkomsten van meerjarig onderzoek naar de effecten van het Loopbaanlab Leestijd 8 minuten Hoe blijf ik in beweging? De kwaliteit

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Informatieavond 10 december 2014. doorstroom voor 2 vmbo basis en kader

Informatieavond 10 december 2014. doorstroom voor 2 vmbo basis en kader Informatieavond 10 december 2014 doorstroom voor 2 vmbo basis en kader Onderwerpen Doorstroom Structuur VMBO Keuzes Aanbod van 2College Durendael Leerjaar 3 Begeleiding en procedure sectorkeuze Doorstroommogelijkheden

Nadere informatie

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk Inleiding Voor u ligt de informatie over de leerwegen binnen het VMBO. Het is een naslagwerkje naar aanleiding van de informatie-avond. Mocht u vragen hebben

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

VM2 Nijmegen. Kandinsky College VMBO

VM2 Nijmegen. Kandinsky College VMBO VM2 Nijmegen Kandinsky College ROC Nijmegen Kandinsky College VMBO VMBO basis/kader/gemend met LWOO Aantal leerlingen: 439 Kenmerken: opleidingsschool, winnaar Gouden Schoolbank 2008, veel buitenschools

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops Conferentie: 23 mei 2012 Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u Overzicht workshops Workshops Workshopleider Organisatie Titel workshop 1. Dr. Margot

Nadere informatie

Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken

Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken Informatie over gastlessen en bedrijfsbezoeken Carrosseriebouw en het vmbo Carrosseriebouw en het vmbo Waarom dit informatiepakket? Carrosseriebouwbedrijven zijn hard op zoek naar gemotiveerde leerlingen

Nadere informatie

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO Aan de hand van deze checklist kunnen school en schoolbestuur vaststellen in hoeverre

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

WELKOM. over leerwegen en afdelingen in LEERJAAR 2

WELKOM. over leerwegen en afdelingen in LEERJAAR 2 WELKOM over leerwegen en afdelingen in LEERJAAR 2 Programma Afsluiting Basisvorming Leerwegen en Afdelingen Leerwegondersteuning Portfolio Hoe komt het advies tot stand? PAUZE Wat kun je met een diploma

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

Procedure schooladvies

Procedure schooladvies Procedure schooladvies Doel van de procedure: Leerkrachten, ouders en leerlingen hebben zorgvuldige en uitgebreide informatie over het traject dat gevolgd wordt op basisschool Ondersteboven om tot een

Nadere informatie

Ministerie OCW Aan mevr. M. van Bijsterveld-Vliegenthart, Staatssecretaris Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Ministerie OCW Aan mevr. M. van Bijsterveld-Vliegenthart, Staatssecretaris Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Ministerie OCW Aan mevr. M. van Bijsterveld-Vliegenthart, Staatssecretaris Postbus 16375 2500 BJ Den Haag OOG voor het MBO staat voor Onafhankelijke Onderwijsgroep voor het MBO ; Een groep onderwijskundig

Nadere informatie

Doelomschrijving vier deelnemende scholen

Doelomschrijving vier deelnemende scholen Doelomschrijving vier deelnemende scholen 1 doelgroepomschrijvingen Leerbedrijf BAVA (ROC-AKA) Het leerbedrijf Basisvaardigheden (BAVA) is onderdeel van de school voor AKA van het ROC Midden Brabant. Bij

Nadere informatie

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Inleiding Dit protocol geldt voor het Strabrecht College, met ingang van het schooljaar 2010/2011. Scholen zijn verplicht

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

Voorlichting Voortgezet Onderwijs

Voorlichting Voortgezet Onderwijs Voorlichting Voortgezet Onderwijs Onderwerpen die besproken worden: Onderbouw VO Bovenbouw VO LWOO vmbo havo/vwo En daarna? Factoren voor schoolkeuze Scholen in de regio Aanmeldingsprocedure Belangrijke

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Schooljaarplan 2015-2016 Koning Willem-Alexander

Schooljaarplan 2015-2016 Koning Willem-Alexander Schooljaarplan -2016 Koning Willem-Alexander 1 e kolom: (S.)ignaal, (M.)eetbaar, (A.)cceptabel, 2 e kolom (R.)ealisatie, (T.)ijd Onderwerp (S.M.A.) Datum agendapunt (R.T.) Klaar? (T) Borging VCPO-NG scholen

Nadere informatie

Beleidsmedewerker Onderwijs

Beleidsmedewerker Onderwijs Horizon College Beleidsmedewerker Onderwijs Sector BMO Alkmaar C70) Afdeling Communicatie en Onderwijs (C&O) Contract: Vervanging wegens zwangerschapsverlof Periode: 1 mei 2015 tot 1 oktober 2015 Omvang:

Nadere informatie

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO De Overstap Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan de ouders gegeven. Inrichting van

Nadere informatie

In dit boekje vinden jullie informatie over de vervolgmogelijkheden na klas 1 en 2 op onze school.

In dit boekje vinden jullie informatie over de vervolgmogelijkheden na klas 1 en 2 op onze school. 2 Voorwoord Beste leerlingen/geachte ouders, In dit boekje vinden jullie informatie over de vervolgmogelijkheden na klas 1 en 2 op onze school. Als leerling is een richting kiezen voor jou heel belangrijk.

Nadere informatie

Passend Onderwijs. VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL. pomonavmbo.nl

Passend Onderwijs. VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL. pomonavmbo.nl Passend Onderwijs VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL pomonavmbo.nl Welkom op onze school Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Ook kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Met

Nadere informatie

Schoolplan Juni 2015

Schoolplan Juni 2015 Schoolplan Juni 2015 Strategische thema s 2015-2019 Strategische thema's Eerste jaar Tweede jaar Derde jaar* Vierde jaar Eigentijds onderwijs Leerkrachten spreken de zelfde taal en hebben gelijke beelden

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

Cyclisch Systematisch Integraal Zelfevaluatie

Cyclisch Systematisch Integraal Zelfevaluatie Kwaliteitsimpuls op sectieniveau De KVLO is de eerste vakvereniging in Nederland die een systematisch kwaliteitszorgsysteem heeft ontwikkeld voor de praktijk. Het project bestaat uit twee krachtige instrumenten:

Nadere informatie

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag.

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. Flyer - Intervisie Wat is intervisie? Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. De volgende omschrijving van intervisie

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Groepsleraar praktijkonderwijs (docent LB)

Groepsleraar praktijkonderwijs (docent LB) Groepsleraar praktijkonderwijs (docent LB) Functie-informatie Functienaam: Groepsleraar praktijkonderwijs Organisatie: School voor praktijkonderwijs/sector voor praktijkonderwijs binnen een scholengemeenschap

Nadere informatie

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016 Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS 13 april 2016 Het komende uurtje... 14.15-14.35 uur Implementatie afstudeerrichtingen HAN ILS 14.35 14.45 uur Uitwisseling 14.45-15.05 uur

Nadere informatie

Welkom. Welkom. Ouderavond TGL3 31 augustus 2015. Programma van Toetsing en Afsluiting. Onderwijs op VMBO de Spindel. Examen:

Welkom. Welkom. Ouderavond TGL3 31 augustus 2015. Programma van Toetsing en Afsluiting. Onderwijs op VMBO de Spindel. Examen: Welkom Ouderavond TGL3 31 augustus 2015 Welkom Opening door dhr. R. Overbeek (teamleider PKS) - Onderwijs op VMBO de Spindel - Examen Rekenen door dhr. A. Wesselink (coördinator Rekenen) Toptraject door

Nadere informatie

Reglement Certificaten en Diploma Groene Hart Praktijkschool, Alphen aan den Rijn

Reglement Certificaten en Diploma Groene Hart Praktijkschool, Alphen aan den Rijn Inhoudsopgave reglement Reglement Certificaten en Diploma Groene Hart Praktijkschool, Alphen aan den Rijn Art. 1. Algemeen Art. 2. Doel Art. 3. Begrippen Art. 4. Totstandkoming en wijziging Art. 5. Publicatie

Nadere informatie

MATCHMAKER: VAN BEWUST NAAR BETER

MATCHMAKER: VAN BEWUST NAAR BETER MATCHMAKER: VAN BEWUST NAAR BETER Pilot LOB in Groen VMBO en MBO, Citaverde College Opstellen actieplan Werving en selectie van deelnemers en begeleiders Matches maken Ouders Deelnemers VMBO (krijgt begeleiding)

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding pag. 3. Onderzoeksvragen pag. 4/5. Theoretische kader pag. 6. Onderzoeksopzet pag. 7. Resultaten pag. 8/9

Inhoudsopgave. Inleiding pag. 3. Onderzoeksvragen pag. 4/5. Theoretische kader pag. 6. Onderzoeksopzet pag. 7. Resultaten pag. 8/9 Onderzoek VM2 Naam: Fatima Akouaouach Klas : EN3B Studentennummer: 554953 Vak: ABV (LLBG) en Stage (Montessori College Oost) Stage school: Montessori College Oost Inhoudsopgave Inleiding pag. 3 Onderzoeksvragen

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ETTY HILLESUM LYCEUM, ARKELSTEIN

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ETTY HILLESUM LYCEUM, ARKELSTEIN RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ETTY HILLESUM LYCEUM, ARKELSTEIN Plaats: Deventer BRIN-nummer: 01VJ-6 Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: dinsdag 27 oktober Conceptrapport verzonden op: 30

Nadere informatie

Jaarplan o.b.s. De Boomhut 2015-2016

Jaarplan o.b.s. De Boomhut 2015-2016 Jaarplan o.b.s. De Boomhut 2015-2016 Inleiding Elk jaar stellen wij als team van o.b.s. De Boomhut gezamenlijk een jaarplan op. Vanuit de evaluatie van het vorige jaarplan, gekoppeld aan de strategische

Nadere informatie

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009 EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP - eindrapport - dr. Marga de Weerd Amsterdam, november 2009 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds Voorburgwal 35 1012 RD Amsterdam Tel.: +31 (0)20-5315315

Nadere informatie

Procedure schoolverlaten

Procedure schoolverlaten Procedure schoolverlaten Overgang van het PO naar VO: Het advies van de basisschool is tegelijk het plaatsingsniveau van de leerling. Regelgeving: Het bevoegd gezag (VO) baseert zijn beslissing over de

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

IMPLEMENTEREN KUN JE LEREN teamontwikkeling

IMPLEMENTEREN KUN JE LEREN teamontwikkeling IMPLEMENTEREN KUN JE LEREN teamontwikkeling Observaties team/werkgroep in steekwoorden STARTNOTITIE LEERLIJN PROMOTIE Sterke punten Betrokkenheid, veel inzet, welwillendheid, improviserend vermogen, gretigheid,

Nadere informatie

Vanuit het Albeda College een korte toelichting op de producten CCB en de deelnemers aan de opleiding Jeugdopbouwwerker

Vanuit het Albeda College een korte toelichting op de producten CCB en de deelnemers aan de opleiding Jeugdopbouwwerker september 2007 Vanuit het Albeda College een korte toelichting op de producten CCB en de deelnemers aan de opleiding Jeugdopbouwwerker In 2007 is door ons bij de projectleiding CCB een CD aangeleverd met

Nadere informatie

Voorlichting Voortgezet Onderwijs

Voorlichting Voortgezet Onderwijs Voorlichting Voortgezet Onderwijs Onderwerpen die besproken worden: Onderbouw VO Bovenbouw VO LWOO vmbo havo/vwo En daarna? Factoren voor schoolkeuze Scholen in de regio Aanmeldingsprocedure Belangrijke

Nadere informatie

Teaching and Learning International Survey Nederland

Teaching and Learning International Survey Nederland Teaching and Learning International Survey Nederland Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling www.talis2013.nl Talis 2013 Teaching and Learning International Survey Sjoerd Slagter, voorzitter

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie