Met taalcursussen alleen kom je er niet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Met taalcursussen alleen kom je er niet"

Transcriptie

1 Dossier Met taalcursussen alleen kom je er niet Taalbeleid voor werkgevers Ignace Fermont en Liek van Hugte Wat doe je als een van je werknemers niet genoeg Nederlands kent? De oplossing lijkt eenvoudig: je stuurt hem naar een cursus, en klaar is kees. Tot achteraf blijkt dat de lessen niet het verwachte effect hebben. Hoe komt dat? En wat kan je als werkgever nog doen om taalproblemen op het werk op te lossen? Divers legde de vraag voor aan vier experts. Rond de tafel zitten: Els Deslé (verantwoordelijke taalbeleid Huis van het Nederlands Brussel), Sandy Reinenbergh (projectmedewerker taalbeleid Huis van het Nederlands Antwerpen), Françoise Vermeersch (adviseur op de ABVV-studiedienst) en Kitty Weyn (verantwoordelijke Nederlands aan anderstaligen VDAB Antwerpen metropool). Alle vier ondersteunen ze rechtstreeks of onrechtstreeks bedrijven die werk willen maken van een taalbeleid. Wat is een taalbeleid voor werknemers? Re i n e n b e r g h: Het is een middel om de communicatie op het werk te bevorderen en om de taalvaardigheid van anderstalige werknemers te verbeteren op de werkvloer zelf. Dat laatste vergeten bedrijven wel eens. Meestal vragen ze ons: er zijn communicatieproblemen, kunnen jullie er iets aan doen? En dan leggen ze de focus op de anderstaligen. Terwijl wij vinden dat je op vier niveaus moet werken: de anderstalige werknemers, hun Nederlandstalige collega s, het management en de werkplek. Deslé: Een taalbeleid is eerst en vooral: gestructureerd nadenken over taal. Welke taal gebruiken we in welke Sandy Reinenbergh: Veel werknemers hebben moeite met het formele Nederlands in veiligheidsreglementen en onthaalbrochures. 6

2 situatie? Welke talenkennis verwachten we van onze werknemers? En met welke maatregelen brengen we werknemers op het gewenste niveau? We y n: Een werkomgeving is ook een leeromgeving. Voor sommige mensen is het misschien de enige plaats waar ze Nederlands kunnen spreken en leren. Het is belangrijk dat werkgevers dat begrijpen. Ze moeten ook hun verwachtingen in vraag durven stellen. Moet elk personeelslid wel perfect Nederlands kennen? Voor sommige functies is dat helemaal niet nodig. Ve r m e e r s c h: Een taalbeleid zou een onderdeel moeten zijn van een globaal personeelsbeleid. Re i n e n b e r g h: Wij proberen het zoveel mogelijk te koppelen aan een diversiteitsplan. Daarom werken we in Antwerpen nauw samen met de Resoc s. Zijn veel werkgevers geïnteresseerd in een taalbeleid? Re i n e n b e r g h: Vooral in de social profit. In de hardere sectoren draait alles rond rendement en is er minder tijd om te investeren in anderstaligen. Deslé: In Brussel heeft de bedrijfswereld wel veel interesse. Meestal komt een bedrijf naar ons met de vraag: waar vinden we de beste cursus? Ze verwachten dat hun personeel in een mum van tijd tweetalig wordt. Maar als wij dan uitleggen wat daarbij allemaal komt kijken en hoeveel tijd het vraagt, krabbelen ze terug Haken veel bedrijven helemaal af? Deslé: Vorig jaar kregen we van 22 bedrijven een vraag. Met elk van hen hadden we één of twee gesprekken. In de meeste gevallen konden we nuttig advies verlenen, maar met het uitwerken van een volwaardig taalbeleid zijn er toch maar twee gestart. Hoe nemen jullie die koudwatervrees weg? Re i n e n b e r g h: Door goede voorbeelden te geven en meteen in actie te schieten. We hebben bijvoorbeeld een instrument ontwikkeld om de talige competenties van werknemers in kaart te brengen, de Taalscan-checklisten taalgebruik. Met dat instrument kan een bedrijf het taalgebruik inventariseren dat werknemers nodig hebben voor een bepaalde functie: werkinstructies lezen, advies geven aan klanten. Zo kunnen ze gerichter op zoek naar geschikt personeel. Deslé: We proberen bedrijven snel iets aan te bieden waarvan ze het gevoel hebben dat het hen vooruit helpt: we screenen de taalvaardigheid van hun werknemers, we maken een overzicht van subsidiemogelijkheden, leggen uit wat de specialiteit is van elke taalschool, voor welke werknemers het aanbod van VDAB geschikt is, enzovoort. Als je een bedrijf binnenkomt met de boodschap je zult het zelf moeten doen, zegt het ten langen leste dan zoek ik wel iemand anders. Taalbeleid Voor een bedrijf is tijd geld. Hoe overtuig je het van het belang van een taalbeleid? Deslé: Ons eerste argument is puur economisch: in Brussel werken we vooral samen met bedrijven uit de tertiaire sector voor wie het contact met klanten erg belangrijk is. Sommige van die klanten zijn Nederlandstalig en willen in het Nederlands bediend worden. Ten tweede: het is een manier om de capaciteiten van je personeel beter te benutten. Veel hooggeschoolden worden door hun beperkte taalkennis op een te laag niveau aangenomen. Als je hen wilt laten doorgroeien, moet je als werkgever investeren in hun taalvaardigheid. Maar vaak gebeurt dat niet. En dat is geen goede zaak voor een bedrijf. Want een werknemer zonder perspectief functioneert niet goed. We y n: Andere sterke argumenten zijn de veiligheid en de werksfeer. Ve r m e e r s c h: Dat is trouwens vaak de aanleiding om iets rond taal te doen: een conflict op de werkvloer, een arbeidsongeval omdat een werknemer de veiligheidsinstructies niet begreep. Een cruciale rol voor het management Hoe begin je aan een taalbeleid? Deslé: Meestal vragen we eerst aan de HRM-afdeling: welke taalcompetenties verwachten jullie van de verschillende categorieën werknemers? Vervolgens screenen we de Nederlandse taalkennis van het personeel. Kortom: we brengen zowel de beginsituatie in kaart als de situatie waar ze naartoe willen. En dan bekijken we hoeveel middelen het bedrijf wil investeren. We stellen een timing op en bepalen prioriteiten. We gaan na voor welke functies het Nederlands erg belangrijk is. In een ziekenhuis is dat bijvoorbeeld de spoeddienst. Want daar komen mensen onverwachts binnen en weet je nooit op voorhand welke taal ze spreken. Ten slotte spreken we af wélke middelen we inzetten. Taallessen? Tijdens de werktijd of daarbuiten? Op de werkvloer of niet? We leggen altijd Een taalbeleid richt zich niet alleen tot de anderstalige. Het management en de Nederlandstalige collega s zijn ook betrokken partij. En ook op de werkplek zijn acties nodig. laagtaalvaardige werknemers management taalbeleidsplan werkplek Nederlandstalige collega's Huis van het Nederlands Antwerpen divers juli

3 uit dat je er met lessen alleen niet komt en suggereren onder andere om conversatietafels te organiseren, interne documenten op te stellen in eenvoudig Nederlands, enzovoort. Al die acties gieten we dan in een groot plan. Het succes van een taalbeleid hangt sterk af van het management. Waarom? Re i n e n b e r g h: Leidinggevenden moeten een draagvlak creëren. Tijd en middelen vrij maken, een werkgroep taalbeleid en taalacties alle kansen geven. Deslé: Het management moet vooral aan iedereen duidelijk maken dat het bedrijf echt wil werken aan taal en dat daar tijd mag in kruipen. Anders zeggen werknemers: Ik moet mijn productienormen halen, ik heb geen tijd om mijn anderstalige collega iets uit te leggen. Ook het middenkader moet mee zijn. Diensthoofden moeten bijvoorbeeld bereid zijn om hun werknemers naar de les te laten gaan tijdens de werkuren. Els Deslé: Sommige bedrijven krabbelen terug als ze horen hoeveel tijd een taalbeleid vraagt. Taalbeleid en diversiteitsbeleid We y n: VDAB organiseert in veel bedrijven Nederlands op de werkvloer. Zo n cursus geeft het beste resultaat als hij tijdens de werkuren georganiseerd wordt. Maar de Nederlandstalige collega s moeten dat wel aanvaarden. Anders krijg je reacties als: intussen moet ik dubbel zo hard werken. Het management kan dat voorkomen door duidelijk te communiceren met ploegbazen en andere werknemers. Of door interims in te zetten. Projectontwikkelaars van Resoc (Regionaal Sociaal-Economisch Overlegcomité) begeleiden bedrijven bij de opmaak van een diversiteitsplan. Een derde van de diversiteitsplannen in onze regio draait rond taal, vertelt Myriam Vanderlinden (Resoc Halle-Vilvoorde). Nederlands op de werkvloer is al jaren een van de veel voorkomende acties. Steeds meer bedrijven bieden ook de H.E.L.P.-module aan hun Nederlandstalig personeel aan. Of ze brengen met een taalscan in kaart welke talenkennis nodig is voor elke functie. Dat laat hen toe beter te recruteren. Vroeger stonden al die acties wat los van elkaar, nu worden ze meer in een 'taalbeleid' gegoten en kunnen werkgevers rekenen op de ondersteuning van de Huizen van het Nederlands. Vaak zijn acties rond taal de eerste stap en trekken we het diversiteitsplan later open naar bijvoorbeeld interculturele communicatie. Ik herinner me een groot bedrijf waar er nogal wat racisme was onder de werknemers. Daar begonnen we bewust met Nederlands op de werkvloer. Om de Nederlandstalige werknemers duidelijk te maken: 'Kijk, de allochtone werknemers doen een inspanning.' De leidinggevenden kregen een cursus management van diversiteit. En pas twee jaar later, toen er een basis gelegd was, organiseerden we een cursus interculturaliteit voor alle magazijniers. En het had effect. Een délégué van Marokkaanse origine vertelde me: Toen we vroeger voetbalwedstrijden organiseerden onder het personeel werden de ploegen samengesteld volgens kleur. Nu zijn de ploegen gemengd. Ve r m e e r s c h: Over andere opleidingen krijg je precies dezelfde discussies. De personeelschef is meestal overtuigd. Maar zonder de steun van de bedrijfsleiding mislukt het. Taallessen: belangrijk, maar niet genoeg Taallessen zijn meestal een onderdeel van een taalbeleid. Welke tips geven jullie aan werkgevers die een cursus zoeken voor hun anderstalige werknemers? Re i n e n b e r g h: Laat hen zeker geen algemeen Nederlands volgen, maar breng hen het Nederlands bij dat ze nodig hebben om hun job te doen. Deslé: Kies voor een aanpak op maat. We stellen meestal een mix van maatregelen voor. Voor Brusselse ziekenhuizen organiseerden we bijvoorbeeld cursussen op de werkvloer voor absolute beginners. Maar dat werkte niet: het Nederlands dat je nodig hebt in een ziekenhuis zit al snel op een iets hoger niveau, en je kan verpleegsters nu eenmaal geen tien uur per week vrijstellen van hun werk. Daarom moedigen de ziekenhuizen nu hun werknemers aan om buiten de werkuren een basis te leggen in het volwassenenonderwijs. En dat vullen ze dan aan met specifiek Nederlands op de werkplek. We y n: Met VDAB evolueren we steeds meer naar individuele taalcoaching terwijl de persoon aan het werk is. Het is efficiënter dan les geven in een klas. Je kan de collega s meteen betrekken bij het leerproces en de communicatie ter plekke begeleiden. Deslé: Individuele coaching tijdens het werk levert meestal de beste resultaten, omdat de anderstalige werknemer alleen zaken leert die direct bruikbaar zijn. Alleen vergt dit een heel instensieve begeleiding, die werkgevers soms te duur vinden, of storend voor het werkproces. Taallessen hebben niet altijd het gewenste effect. Hoe komt dat? Re i n e n b e r g h: Mensen die les volgen, krijgen op het werk vaak niet de kans 8

4 om Nederlands te spreken. Denk maar aan een schoonmaakster die de hele dag in haar eentje aan het werk is. Ik ken ook bedrijven waar alle Nederlandstaligen in de ene ploeg zitten en de Marokkanen in een andere. Of de collega s spreken alleen Frans of Engels met anderstaligen, of een onverstaanbaar dialect. Daardoor kriigen laagtaalvaardigen te weinig spreekkansen op het werk en is er te weinig transfer tussen wat ze leren in de les en de werkvloer. Deslé: Het is vooral belangrijk om een veilige omgeving te creëren waarin de anderstaligen het Nederlands durven te gebruiken. Geef hen bijvoorbeeld een taalmeter of -peter: een Nederlandstalige collega bij wie ze terecht kunnen als ze iets niet begrepen hebben of een tekstje willen laten nalezen. Je kan dat op allerlei manieren invullen. Françoise Vermeersch: Een arbeidsongeval of een conflict op de werkvloer zijn vaak de aanleiding om met een taalbeleid te beginnen. Ve r m e e r s c h: Ook met de vakbonden mikken we sterk op peters en meters. Niet alleen voor anderstaligen, maar ook als onderdeel van een onthaalbeleid voor nieuwe werknemers. VDAB organiseert in bedrijven de H.E.L.P.-module: een workshop waarin Nederlandstalige werknemers efficiënter leren communiceren met hun anderstalige collega s. Wat komt in die module aan bod? We y n: In een eerste sessie laten we werknemers met cartoons en ludieke filmpjes kritisch nadenken over de communicatie op de werkvloer. In een tweede reiken we tips aan. We geven oefeningen. Bijvoorbeeld: leg aan een anderstalige collega uit hoe een nieuw apparaat werkt, vraag hem om iets te halen in het magazijn. De module is geen wondermiddel waarmee je alle communicatieproblemen oplost. Maar ze doet wel bij veel mensen een belletje rinkelen. Deslé: Het gaat vaak om eenvoudige tips. Zeg wat je aan het doen bent, en doe wat je zegt. Onlangs hoorde ik iemand in een keukenopleiding met veel woorden het verschil uitleggen tussen raspen en malen. Haal er toch gewoon een rasp en een molen bij. Hoe zorg je ervoor dat de aanbevelingen uit de cursus effectief Huizen van het Nederlands en taalbeleid De Huizen van het Nederlands (HvN) van de stad Antwerpen, provincie Antwerpen, Brussel en Vlaams-Brabant adviseren werkgevers die vragen hebben rond taal en begeleiden hen bij het uitwerken van een taalbeleid. Het HvN Brussel ondersteunt rechtstreeks werkgevers. Het HvN van Antwerpen richt zich vooral tot intermediairen zoals de projectontwikkelaars diversiteit van Resoc, diversiteitsconsulenten van de vakbonden of van Jobkanaal en jobcoaches van de VDAB. Klare taal rendeert, een publicatie van het HvN Antwerpen en de Universiteit Antwerpen, beschrijft uitvoerig hoe werkgevers een taalbeleidsplan kunnen opbouwen. Er hoort ook een Taalscan bij: een instrument waarmee werkgevers hun mondelinge en schriftelijke taalgebruik kunnen screenen. De documenten zijn te downloaden op Het HvN Antwerpen is ook een helpdesk taalbeleid aan het uitbouwen voor intermediairen op de arbeidsmarkt. Een ESF-project, in samenwerking met HvN Vlaams-Brabant en provincie Antwerpen, en Resoc Antwerpen en Mechelen. VDAB-taalaanbod voor werkgevers VDAB organiseert Nederlands op de werkvloer in bedrijven. Het aanbod is op maat van het bedrijf. De lessen worden in kleine groepjes of individueel gegeven, al dan niet terwijl de cursisten aan het werk zijn. Toekomstige werknemers die aangeworven worden met een IBOcontract (Individuele Beroepsopleiding) kunnen op de werkvloer taalondersteuning krijgen van een VDAB-taalcoach. De H.E.L.P.-module (Hoe Efficiënt Leren Praten en luisteren) is een praktische communicatieve module voor Nederlandstalige werknemers. Daarin leren ze efficiënter en duidelijker communiceren met hun anderstalige collega s. divers juli

5 toegepast worden? We y n: We betrekken er altijd een leidinggevende bij, zodat er op het einde afspraken gemaakt kunnen worden met de werknemers. En soms komen er uit de groep ook interessante voorstellen. Leidinggevenden kunnen die dan een plek geven in het bedrijfsbeleid. Zeggen sommige Nederlandstaligen niet: Niet ik maar de anderstaligen moeten zich aanpassen en Nederlands leren? We y n: We proberen dat te voorkomen door de module te integreren in de opleiding Nederlands op de werkvloer (NODW). En door de Nederlandstalige collega s daar van in het begin bij te betrekken. We geven cursisten allerlei opdrachten: ze moeten bijvoorbeeld aan een collega of ploegbaas vragen hoe een machine werkt. Kan ook de schriftelijke taal op het werk eenvoudiger? Rei n e n b e r g h Absoluut. De taal in veiligheidsreglementen en onthaalbrochures zijn vaak opgesteld in heel formeel Nederlands. Veel werknemers hebben daar moeite mee. Het is een belangrijk werkpunt. We ontwikkelden een screeningsinstrument waarmee werkgevers zelf kunnen evalueren hoe toegankelijk hun teksten zijn. Bij dat instrument hoort ook een reeks tips. Maar meestal herschrijven we zelf eerst een stukje in klare taal. We overlopen het met hen. Daarna doen zij de rest en geven wij feedback. We y n: Veiligheidsinstructies kan je vaak vrij eenvoudig weergeven met tekeningen of cartoons. Re i n e n b e r g h: Ook bij aanwervingen is het schriftelijke taalgebruik vaak een struikelblok. De formele taal Kitty Weyn: Een werkomgeving is ook een leeromgeving. Voor sommige mensen is het de enige plek waar ze Nederlands spreken. vragen hoe het is met mevrouw en hebt u goed gegeten? Anderstaligen: ook een troef Anderstalige werknemers zijn met hun talenkennis misschien wel een bijkomende troef voor een werkgever? Re i n e n b e r g h: Dat is zeker zo in de social profit, als je publiek ook allerlei talen spreekt. Ve r m e e r s c h: Het is ook een voordeel bij handelscontacten. Als je handel drijft met een Russisch bedrijf, is het handig een Rus in dienst te hebben. Deslé: Bedrijven zouden dat duidelijk moeten zeggen: kijk, die werknemer kent misschien niet zo goed Nederlands, maar hij kan ons wel helpen met klanten in Polen. Nu zijn dat al te vaak verborgen capaciteiten waar niemand weet van heeft. Maar we moeten realistisch zijn: meertaligheid wordt pas een troef als werknemers eerst de basistaal van het bedrijf onder de knie hebben. En in Brussel zijn dat er meestal twee: Frans en Nederlands. Ve r m e e r s c h: Het is belangrijk om goed te luisteren naar de mensen van de werkvloer. Want zij communiceren dag in dag uit met hun anderstalige collega s, veel meer dan het management. Ze hebben vaak creatieve oplossingen gevonden, en ze weten ook waar het fout loopt. We y n: Vaak werpen collega s op dat iets in het Nederlands uitleggen veel tijd vergt. In de H.E.L.P.-module maken we duidelijk dat het een investering is die op lange termijn rendeert. Als je één keer in het Nederlands uitlegt wat een slijpmachine is, dan weet je collega het de volgende keer. in brieven, moeilijke instructies en examenopdrachten die te ver van de realiteit staan. Bijvoorbeeld: beschrijf hoe machine X werkt. Werknemers moeten zoiets niet op papier kunnen zetten, ze moeten in staat zijn de machine te bedienen. Deslé: Het probleem is dat men talige vaardigheden eist die mensen echt niet nodig hebben. Ook in opleidingen zie je dat. In een cursus voor polyvalent verzorgenden in een ziekenhuis werd een heel technische en abstracte uitleg gegeven over hoe een wasmachine werkt. Een verzorgende heeft dat toch niet nodig? Die moet leren 10

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Klare taal rendeert Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Taalbeleid: geen overbodige luxe Duidelijk en transparant taalgebruik vermijdt misverstanden, verbetert de samenwerking

Nadere informatie

Taalbeleid in uw organisatie. Studiedag OCMW Halle november 2012

Taalbeleid in uw organisatie. Studiedag OCMW Halle november 2012 Taalbeleid in uw organisatie Studiedag OCMW Halle november 2012 Programma Taalbeleid: Waarom? stellingen en vragen Taalbeleid: Wat en hoe? stappenplan taalbeleid Voorwaarden voor een succesvol taalbeleid

Nadere informatie

Taalbeleidsplan Onthaalbureau Inburgering

Taalbeleidsplan Onthaalbureau Inburgering Taalbeleidsplan Onthaalbureau Inburgering 1. Inleiding 1.1. Initiële vraag Het Onthaalbureau Inburgering Antwerpen heeft verschillende acties ondernomen om aan taalbeleid te werken. - taalomgevingsanalyse

Nadere informatie

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN HET ARRONDISSEMENT LEUVEN

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN HET ARRONDISSEMENT LEUVEN TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN HET ARRONDISSEMENT LEUVEN 2 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Taalinstrumenten en -acties... 7 niveau management... 7 voor anderstalige collega s....

Nadere informatie

Diversiteitsplannen. Een overzicht. Annemie Van Uytven projectontwikkelaar diversiteit RESOC Halle-Vilvoorde

Diversiteitsplannen. Een overzicht. Annemie Van Uytven projectontwikkelaar diversiteit RESOC Halle-Vilvoorde Diversiteitsplannen Een overzicht Annemie Van Uytven projectontwikkelaar diversiteit RESOC Halle-Vilvoorde MVO contactdag workshop duurzaam personeelsbeleid 25 mei 2010 provinciehuis Vlaams-Brabant Diversiteitsplannen

Nadere informatie

TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE

TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE Voor de periode van 2011 tot 2014 1. Voorstelling van de opleiding begeleider in de kinderopvang en polyvalent verzorgende Het CVO biedt volwassenen met

Nadere informatie

Verslag uitvoering Taalscan Pina teamverantwoordelijken trajectbegeleiders en leerkrachten Maatschappelijke Oriëntatie

Verslag uitvoering Taalscan Pina teamverantwoordelijken trajectbegeleiders en leerkrachten Maatschappelijke Oriëntatie Verslag uitvoering Taalscan Pina teamverantwoordelijken trajectbegeleiders en leerkrachten Maatschappelijke Oriëntatie Achtergrondinformatie Werkwijze Sandy Reinenbergh (projectmedewerker Taalbeleid -

Nadere informatie

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN PROVINCIE WEST-VLAANDEREN

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN PROVINCIE WEST-VLAANDEREN TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN PROVINCIE WEST-VLAANDEREN 2 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Taalinstrumenten en -acties... 7 niveau management... 7 voor anderstalige collega s....

Nadere informatie

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN DE PROVINCIE ANTWERPEN

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN DE PROVINCIE ANTWERPEN TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN DE PROVINCIE ANTWERPEN 2 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Taalinstrumenten en -acties... 7 niveau management... 7 voor anderstalige collega s....

Nadere informatie

NEDERLANDS LEREN EN OEFENEN

NEDERLANDS LEREN EN OEFENEN 2 32 Oriëntatiegids NEDERLANDS LEREN EN OEFENEN In Brussel leer je op verschillende plaatsen Nederlands. In dit hoofdstuk informeren we je over waar je Nederlands kan leren en oefenen. We leggen in paragraaf

Nadere informatie

Aan de slag met diversiteit

Aan de slag met diversiteit Aan de slag met diversiteit Het Vlaamse diversiteitsbeleid heeft als doel een open arbeidsmarkt te creëren met gelijke kansen voor iedereen. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar groepen die relatief

Nadere informatie

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I taalgericht naar werk Over het belang van geïntegreerd vakonder wijs voor beroepsgerichte opleidingen Publicatie ontwikkeld door Linguapolis, Instituut voor Taal en Communicatie Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010. De g-factor in uw bedrijf of organisatie

Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010. De g-factor in uw bedrijf of organisatie Conferentie Met Recht Geletterd 29 november 2010 De g-factor in uw bedrijf of organisatie Achtergrond G-factor Kadert in toenemende aandacht voor laaggeletterdheid op de werkvloer: Pact van Vilvoorde (2001)

Nadere informatie

De makers www.aclvb.be

De makers www.aclvb.be De makers www.aclvb.be D/1831/2009/14/1000 V.U.: Jan Vercamst, Koning Albertlaan 95 9000 Gent Jij bent een verschilmaker We zijn allemaal verschillend, jij bent uniek, je collega is het, je baas is het.

Nadere informatie

PROGRAMMA WORKSHOP ZOEKEN EN VINDEN

PROGRAMMA WORKSHOP ZOEKEN EN VINDEN LANCERING ACTIEMAP BA[L]AN S WORKSHOP MYRIAM HEEREMANS PROJECTONTWIKKELAAR DUURZAAM PERSONEELSBELEID EN DIVERSITEIT - RESOC MECHELEN LUDO COOLS STAFMEDEWERKER PERSONEELSZAKEN PSYCHIATRISCH CENTRUM DUFFEL

Nadere informatie

Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang!

Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers

Nadere informatie

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties. Hilde de Vos & Jes Leysen

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties. Hilde de Vos & Jes Leysen Klare taal rendeert Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Hilde de Vos & Jes Leysen Vooraf Denk als een wijze, maar communiceer in de taal van de gewone mensen. Dit vaak geciteerde

Nadere informatie

Maak van taal werk! Van drempel tot springplank Werken aan een interactieve samenleving voor en door de provincie Een goede taalvaardigheid maakt mensen sterker. Zeker op de werkvloer is het belang van

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Ouderenzorg, allen daarheen? Lieselore Beckers 2015

Ouderenzorg, allen daarheen? Lieselore Beckers 2015 8 okt - Gent 13 okt - Mechelen Trefdag voor arbeidsbemiddelaars Ouderenzorg, allen daarheen? Lieselore Beckers 2015 Vacatures ouderenzorg voor Vlaanderen van januari t.e.m. mei 2015 Ontvangen Vervuld Kinesitherapeut

Nadere informatie

Taalprofielen opstellen in een vakopleiding

Taalprofielen opstellen in een vakopleiding Eva Van Herck & Jessica Leppens Huis van het Nederlands, Antwerpen Contact: Eva.vanherck@stad.antwerpen.be Jessica.leppens@stad.antwerpen.be Taalprofielen opstellen in een vakopleiding 1. Inleiding Laagtaalvaardige

Nadere informatie

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt Werk vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt (Samen)werken met autisme Autisme heeft invloed op het hele leven, dus ook op de werkplek. Autisme brengt talenten en kwaliteiten met zich mee

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

brugfiguren 5 praktische aanbevelingen voor organisaties die een beroep doen op

brugfiguren 5 praktische aanbevelingen voor organisaties die een beroep doen op 5 praktische aanbevelingen voor organisaties die een beroep doen op brugfiguren Jouw organisatie wil een brugfiguur inzetten. Met welke factoren moet je rekening houden? Hier vind je vijf essentiële voorwaarden

Nadere informatie

Persoonlijk opleidingsplan. Hulpmiddelen voor de werknemer

Persoonlijk opleidingsplan. Hulpmiddelen voor de werknemer Persoonlijk opleidingsplan Hulpmiddelen voor de werknemer Elk bedrijf heeft bepaalde doelstellingen. Maar ook de werknemers van een bedrijf, jij en je collega s, hebben eigen doelen. Zoals: beter worden

Nadere informatie

kalender 2012 Kant-en-klare tips voor klare taal

kalender 2012 Kant-en-klare tips voor klare taal kalender 2012 Kant-en-klare tips voor klare taal Schakel niet te snel over op een andere taal. Wees geduldig. Laat blijken dat je de inspanning van de anderstalige apprecieert. Geef oefenkansen. Een anderstalige

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

DIVERSITEIT IN het onderwijs. Ondersteuning op maat van. onderwijs initiatieven

DIVERSITEIT IN het onderwijs. Ondersteuning op maat van. onderwijs initiatieven DIVERSITEIT IN het onderwijs Ondersteuning op maat van onderwijs initiatieven Diversiteit in Vlaanderen Een diversiteitsvriendelijk Vlaanderen Vlaanderen is divers, ook etnisch-cultureel. De aanwezigheid

Nadere informatie

Leren. Werkervaring & Werkplekleren. 27 november 2012 29-5-2013. Wat is werkplekleren?

Leren. Werkervaring & Werkplekleren. 27 november 2012 29-5-2013. Wat is werkplekleren? Werkervaring & Werkplekleren 27 november 2012 Wat is werkplekleren? Leren Op de werkplek (productieomgeving) Gestructureerd en systematisch (met opleidingsplan) Situatiegebonden maar leidt naar overdraagbare

Nadere informatie

Docentenhandleiding CP29 WERKINSTRUCTIES BEGRIJPEN. dh29-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding CP29 WERKINSTRUCTIES BEGRIJPEN. dh29-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP29 WERKINSTRUCTIES BEGRIJPEN dh29-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Handel en Dienstverlening Werkinstructies begrijpen

Nadere informatie

WERK AAN DE WINKEL Hoe vind je een job?

WERK AAN DE WINKEL Hoe vind je een job? Hoe vind je een job? Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen De leerlingen exploreren de verschillende manieren om aan een baan te geraken. Ze vertrekken van hun eigen ervaringen, interviewen

Nadere informatie

Informatie Taal op de Werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet Taal op de werkvloer eruit?

Informatie Taal op de Werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet Taal op de werkvloer eruit? Informatie Taal op de Werkvloer Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers in dienst die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen? Die

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Enkele cijfers Vaststellingen en antwoorden. Focus op. Jobkanaal Diversiteitsplannen Jobcoaching IBO Financiële tewerkstellingsmaatregelen

Enkele cijfers Vaststellingen en antwoorden. Focus op. Jobkanaal Diversiteitsplannen Jobcoaching IBO Financiële tewerkstellingsmaatregelen Kunnen kansengroepen de krapte doen vergeten? Steve Vanhorebeek. Enkele cijfers Vaststellingen en antwoorden Jobkanaal Diversiteitsplannen Jobcoaching IBO Financiële tewerkstellingsmaatregelen Focus op

Nadere informatie

Overzicht kerntaken, werkprocessen, prestatie-indicatoren gekoppeld aan examenproducten

Overzicht kerntaken, werkprocessen, prestatie-indicatoren gekoppeld aan examenproducten Overzicht kerntaken, werkprocessen, prestatie-indicatoren gekoppeld aan examenproducten Kerntaak 1 Organiseert het leerproces van de (lerende) medewerker in de praktijk Werkproces Prestatie-indicator Examenproduct

Nadere informatie

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Heb je problemen met lezen, schrijven of rekenen? Je bent niet alleen! In Vlaanderen heeft 1 op 7 mensen er moeite mee. Bij Basiseducatie kan je opnieuw bijbenen. Er zijn 13 Centra voor

Nadere informatie

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie?

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? In deze fiche vind je instrumenten om de interculturele competenties van personeelsleden op te bouwen en te vergroten zodat het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

Wil je er graag bij zijn? Deelname is gratis! Reserveren is wel aangeraden.

Wil je er graag bij zijn? Deelname is gratis! Reserveren is wel aangeraden. http://www.brusselbazaar.be/ Je zocht op: Thema: Taal Verhalen in twee talen Op woensdag 21 september is de eerste tweetalige voorstelling van het nieuwe schooljaar! Om 14u stipt wordt er zowel in het

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

1. Lees de e-mail van je vriend en beantwoord de vragen op blad 2.

1. Lees de e-mail van je vriend en beantwoord de vragen op blad 2. EEN CURSUS KIEZEN Een vriend van jou wil graag een cursus Frans volgen. Jij helpt hem. Zoek de beste cursus voor je vriend. Wat moet je doen? 1. Lees de e-mail van je vriend en beantwoord de vragen op

Nadere informatie

Studievaardigheden. BEN/LO/ADHD/14/0003j April 2014

Studievaardigheden. BEN/LO/ADHD/14/0003j April 2014 Studievaardigheden N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst, of wanneer u

Nadere informatie

ACE-GROEP T TALEN07/08

ACE-GROEP T TALEN07/08 ACE-GROE T TALEN07/08 ANTICIATIVE CONTINUING EDUCATION taalcursussen WWW.GROET.BE ACE Groep t. spreek snel een taal! ACE-Groep T organiseert taalcursussen waarin mondelinge communicatie centraal staat.

Nadere informatie

TAALCOACHING OP Z'N BRUSSELS CENTRUM BASISEDUCATIE BRUSSELLEER

TAALCOACHING OP Z'N BRUSSELS CENTRUM BASISEDUCATIE BRUSSELLEER -1- TAALCOACHING OP Z'N BRUSSELS CENTRUM BASISEDUCATIE BRUSSELLEER -2- INHOUDSTAFEL WAT IS TAALCOACHING OP Z'N BRUSSELS? p.3 ~ HOE IS TAALCOACHING ONTSTAAN? p.4 ~ HOE START EEN TAALCOACHING? p.6 ~ WAT

Nadere informatie

SITUATIONEEL LEIDERSCHAP EN VERZUIM

SITUATIONEEL LEIDERSCHAP EN VERZUIM Trefwoorden Leiderschapsstijl Leidinggeven Verzuim JORINDE MOEKE SITUATIONEEL LEIDERSCHAP EN VERZUIM Waarom wordt er binnen het ene bedrijf of op die ene afdeling veel meer verzuimd dan bij een andere

Nadere informatie

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN HET ARRONDISSEMENT LEUVEN

TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN HET ARRONDISSEMENT LEUVEN TAAL OP DE WERKVLOER BROCHURE VOOR SOCIALPROFITWERKGEVERS IN HET ARRONDISSEMENT LEUVEN 2 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Taalinstrumenten en -acties... 7 niveau management... 7 voor anderstalige collega s....

Nadere informatie

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Piet Van Avermaet Inhoud Voorstelling SDL Kennismaking Stellingen Taal, taal leren, talige

Nadere informatie

Competentietest. Hoe werkt de test?

Competentietest. Hoe werkt de test? Competentietest Dit is een test die jou en de andere militanten in je bedrijf kan helpen om vrij eenvoudig en snel na te gaan hoe ver competentiemanagement in je eigen bedrijf ontwikkeld en/of ingevoerd

Nadere informatie

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement?

Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Welke vaardigheden hebben een invloed op het al dan niet succesvol zijn van het outplacement? Definitie outplacement Outplacement is een geheel van begeleidende diensten en adviezen die in opdracht van

Nadere informatie

5 jaar Diversiteitsplannen in Gent Rondom Gent en Meetjesland Leiestreek en Schelde

5 jaar Diversiteitsplannen in Gent Rondom Gent en Meetjesland Leiestreek en Schelde 5 jaar Diversiteitsplannen in Gent Rondom Gent en Meetjesland Leiestreek en Schelde een schets van hoe het was, hoe het is en hoe het (waarschijnlijk) wordt Sint-Laureins, 5/6/2012 Anne Coetsier Projectontwikkelaar

Nadere informatie

cosmolingua Taaltrainingen Nederlands Individueel Groepen op maat Open trainingen Taalbad

cosmolingua Taaltrainingen Nederlands Individueel Groepen op maat Open trainingen Taalbad cosmolingua Taaltrainingen Nederlands Individueel Groepen op maat Open trainingen Taalbad 2014 1 Inhoudsopgave Inhoud Pagina Inleiding 3 Trainingsaanbod 4 Trainingsmethode... 5 Tarieven en voorwaarden

Nadere informatie

Opleiden kost geld, Niet opleiden nog meer!

Opleiden kost geld, Niet opleiden nog meer! Lerend netwerk ongekwalificeerde instroom Opleiden kost geld, Niet opleiden nog meer! 23 juni 2015 Definitie werkplekleren Onderwijsomgeving: Leeractiviteiten die gericht zijn op het verwerven van algemene

Nadere informatie

WHITEPAPER. Waarom taalkennis veiligheid en productiviteit verhoogt

WHITEPAPER. Waarom taalkennis veiligheid en productiviteit verhoogt WHITEPAPER Gebrekkige taalkennis is gevaarlijk en contraproductief Het kunnen spreken van goed Nederlands is voor veel mensen een vanzelfsprekendheid. Men gaat er dan ook vaak van uit dat iedereen probleemloos

Nadere informatie

Het verhaal van school 1

Het verhaal van school 1 4 - gelijke onderwijskansen scheppen door (school)taalvaardigheid te bevorderen: het proces op gang zetten Het verhaal van school 1 Een school met een 500-tal leerlingen in ASO, TSO en BSO, heeft vooral

Nadere informatie

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL Ik ben Geïnteresseerd Creatief WWW.IKBENHARRIE.NL Communicatief Geeft aandacht Eerlijk Gestructureerd Geduldig Harrie is ontwikkeld door CNV Jongeren en Vilans, met dank aan de support van UWV en Instituut

Nadere informatie

Traject Leiderschap 2015-2016

Traject Leiderschap 2015-2016 Traject Leiderschap 2015-2016 Aanpak traject Het is de bedoeling om voor de deelnemers een leertraject uit te werken dat bestaat uit een kick-off, 3 workshops van een halve dag, gecombineerd met 2*2uur

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Enthousiaste werkgevers gezocht. Voor gemotiveerde kandidaten van de opleiding Administratief Medewerker Expeditie

Enthousiaste werkgevers gezocht. Voor gemotiveerde kandidaten van de opleiding Administratief Medewerker Expeditie Enthousiaste werkgevers gezocht Voor gemotiveerde kandidaten van de opleiding Administratief Medewerker Expeditie Ik ben een enthousiaste en gemotiveerde cursist Administratief medewerker expeditie van

Nadere informatie

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen Projectplan Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen [Naam organisatie] vindt het belangrijk om alert te zijn op

Nadere informatie

2. Kritische succesfactoren

2. Kritische succesfactoren Voorbeeld 4. In een industriële bakkerij wil het management een halvering van het aantal klachten van klanten over hygiëne. In het verleden kregen alle medewerkers jaarlijks een opfrissing van de geldende

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Talent behouden en opleiden. Fanny Dhondt St-Luc Labels & Packaging Mieke Demeester VDAB

Talent behouden en opleiden. Fanny Dhondt St-Luc Labels & Packaging Mieke Demeester VDAB Talent behouden en opleiden Fanny Dhondt St-Luc Labels & Packaging Mieke Demeester VDAB Familiale drukkerij, gevestigd in Nazareth 2 vestigingen, elk gespecialiseerd in 1 marktsegment 4 afdelingen: administratie,

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Selectie-instrument HARRIE

Selectie-instrument HARRIE Selectie-instrument HARRIE 1 Inleiding Voor u ligt het selectie-instrument HARRIE ; een vragenlijst die u als collega van een medewerker met autisme kan invullen om voor uzelf inzichtelijk te maken of

Nadere informatie

Meertaligheid als kerncomponent van internationale competentie. Lies Sercu KU Leuven

Meertaligheid als kerncomponent van internationale competentie. Lies Sercu KU Leuven Meertaligheid als kerncomponent van internationale competentie Lies Sercu KU Leuven Overzicht Meertaligheid als kerncompetentie van internationale competentie Meertaligheid in het Hoger Onderwijs Welke

Nadere informatie

Flexibel werken toegepast in de praktijk. Vrijdag 17 oktober 2014

Flexibel werken toegepast in de praktijk. Vrijdag 17 oktober 2014 Flexibel werken toegepast in de praktijk Vrijdag 17 oktober 2014 Shareholders & companies Glacio Beerse 2004 Glacio Japan 2005 Glacio France 2011 Glacio Hongkong 2012 CEO CFO Peter Janssen since 1987 Werner

Nadere informatie

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER Jongeren krijgen op school, op de werkplek, in de klas met allerlei regels en afspraken te maken. Zijn de afspraken en regels duidelijk genoeg voor hen? Wat vinden

Nadere informatie

Vreemde talen in Brusselse bedrijven

Vreemde talen in Brusselse bedrijven Samenvatting van het onderzoeksrapport: Vreemde talen in Brusselse bedrijven Dit onderzoek had als voornaamste doelstellingen: (1) het intern en extern taalgebruik van de Brusselse bedrijven en de daaruit

Nadere informatie

Evaluatie Loopbaan- en Diversiteitsplannen (LDP)

Evaluatie Loopbaan- en Diversiteitsplannen (LDP) Evaluatie Loopbaan- en Diversiteitsplannen (LDP) Viona-studieopdracht WSE Arbeidsmarktcongres 11 februari 2015 Daphné Valsamis & An De Coen Agenda Methodologie Wat is een LDP? 10 vaststellingen uit het

Nadere informatie

Het loopbaan en diversiteitsplan. Werken aan duurzame loopbanen voor iedereen

Het loopbaan en diversiteitsplan. Werken aan duurzame loopbanen voor iedereen Het loopbaan en diversiteitsplan Werken aan duurzame loopbanen voor iedereen Ook voor uw bedrijf? U zoekt nieuwe medewerkers en wil nieuwe kanalen ontdekken? U wil uw medewerkers gemotiveerd aan de slag

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Taalondersteuning voor werkgevers die werken met anderstaligen In Zuid-Oost-Vlaanderen

Taalondersteuning voor werkgevers die werken met anderstaligen In Zuid-Oost-Vlaanderen Taalondersteuning voor werkgevers die werken met anderstaligen In Zuid-Oost-Vlaanderen Voorwoord Onze arbeidsmarkt stevent af op een krapte. Een heuse war for talent wordt voorspeld. Wie talent heeft,

Nadere informatie

Diversiteitsplannen. Maatregel. Impact van de maatregel

Diversiteitsplannen. Maatregel. Impact van de maatregel Diversiteitsplannen Maatregel Met de subsidiëring en ondersteuning van diversiteitsplannen moedigt de Vlaamse Overheid, ondernemingen en organisaties aan om werk te maken van een divers personeelsbeleid.

Nadere informatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie Brochure Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie OR en contact met de achterban OR Academy Inhoudsopgave Over OR Academy 3 Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie 4 Algemene informatie

Nadere informatie

a growing experience Iedereen coach?! Hoe het thema coaching succesvol ingang doen vinden in organisaties. powered by

a growing experience Iedereen coach?! Hoe het thema coaching succesvol ingang doen vinden in organisaties. powered by a growing experience Iedereen coach?! Hoe het thema coaching succesvol ingang doen vinden in organisaties. Wat is coaching? a growing experience De coaching kubus Segers, Vloeberghs & Henderickx, Academy

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTES INTERNE COMMUNICATIE. V1. Hoe tevreden ben je over de informatievoorziening en communicatie binnen de organisatie?

RESULTATEN ENQUÊTES INTERNE COMMUNICATIE. V1. Hoe tevreden ben je over de informatievoorziening en communicatie binnen de organisatie? RESULTATEN ENQUÊTES INTERNE COMMUNICATIE V1. Hoe tevreden ben je over de informatievoorziening en communicatie binnen de organisatie? Zeer tevreden 4 Tamelijk tevreden 15 Niet tevreden, niet ontevreden

Nadere informatie

Erasmus+ Online Linguïstische Steun. Profiteer optimaal van uw Erasmus+ervaring!

Erasmus+ Online Linguïstische Steun. Profiteer optimaal van uw Erasmus+ervaring! Erasmus+ Online Linguïstische Steun Profiteer optimaal van uw Erasmus+ervaring! Erasmus+: verandert levens en verruimt het blikveld Erasmus+ is bedoeld om uw vaardigheden en inzetbaarheid een boost te

Nadere informatie

EEN TAALBELEID OP DE WERKVLOER

EEN TAALBELEID OP DE WERKVLOER 5.8 EEN TAALBELEID OP DE WERKVLOER Het is belangrijk dat medewerkers met elkaar kunnen communiceren en dat boodschappen duidelijk zijn. Met de nodige aandacht voor taal op de werkvloer zullen medewerkers:

Nadere informatie

ONDERWIJS HOOGSTRATEN ZIN OM EEN VAK TE LEREN? SEPTEMBER 2014 TOT EN MET JANUARI 2015. Kijk op pagina 6. Stephen Vincke - FOD Justitie

ONDERWIJS HOOGSTRATEN ZIN OM EEN VAK TE LEREN? SEPTEMBER 2014 TOT EN MET JANUARI 2015. Kijk op pagina 6. Stephen Vincke - FOD Justitie ONDERWIJS HOOGSTRATEN SEPTEMBER 2014 TOT EN MET JANUARI 2015 Stephen Vincke - FOD Justitie ZIN OM EEN VAK TE LEREN? Kijk op pagina 6. 1 COMPUTER STARTERSCURSUS COMPUTER Wil je graag meer weten over de

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Opzet lezing Taalbeleidsplan in de school Taalbewust gedrag in de les Onderzoek naar taal

Nadere informatie

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Werken aan een gezonde toekomst Kom in beweging! 2 Wat gaan we doen? Kennismaking: Wie zijn wij? Actieve kennismaking Ik ga

Nadere informatie

Vragen beantwoorden en informatie geven over life long learning binnen de waterketen en het watersysteem.

Vragen beantwoorden en informatie geven over life long learning binnen de waterketen en het watersysteem. Algemeen Format opgave potentiele activiteiten afname activiteit excl. btw Informatiemarkt Wateropleidingen Alle medewerkers van het waterschap n.v.t. 3 uur Vragen beantwoorden en informatie geven over

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Informatie Taal op de werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet het traject Taal op de werkvloer eruit?

Informatie Taal op de werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet het traject Taal op de werkvloer eruit? Informatie Taal op de werkvloer Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers in dienst die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen? Die

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend D December 2009 LEIDINGGEVEND D 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend D

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Tips voor het organiseren van een bijeenkomst over ouderbetrokkenheid en het belang van taal. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Medezeggenschap verzilveren

Medezeggenschap verzilveren Steven van Slageren Medezeggenschap verzilveren 2 maart 2010 OR-ervaring niet meenemen in je loopbaan is een vorm van kapitaalsvernietiging Medezeggenschap verzilveren Stappenplan/spoorboekje/handleiding:

Nadere informatie

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Wie niet goed kan lezen, schrijven en rekenen, is geen uitzondering. In ons land heeft meer dan half miljoen mensen er moeite mee. In een centrum voor basiseducatie kan je die achterstand

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Nederlands. in vraag en antwoord WELKE TAAL MOET IK OP HET GEMEENTEHUIS SPREKEN? IN WELKE TAAL KRIJG IK ANTWOORD?

Nederlands. in vraag en antwoord WELKE TAAL MOET IK OP HET GEMEENTEHUIS SPREKEN? IN WELKE TAAL KRIJG IK ANTWOORD? WELKE TAAL MOET IK OP HET GEMEENTEHUIS SPREKEN? MOET IK NEDERLANDS SPREKEN OP HET WERK? WAAR KAN IK NEDERLANDS LEREN? IN WELKE TAAL KRIJG IK ANTWOORD? WAT ZIJN MIJN VOORDELEN ALS IK NEDERLANDS LEER? Nederlands

Nadere informatie

Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding. volwassenen. Liv Geeraert

Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding. volwassenen. Liv Geeraert Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding voor volwassenen Liv Geeraert De Leerplek = een geïntegreerd loket: - Huis van het Nederlands - consortium volwassenenonderwijs - VDAB lokale werkwinkel (aanpalend)

Nadere informatie

POP. Persoonlijk Opleidings Plan. Tim Tegelaar. Lekkerkerk 07-10-2012. De Haagse Hogeschool

POP. Persoonlijk Opleidings Plan. Tim Tegelaar. Lekkerkerk 07-10-2012. De Haagse Hogeschool POP Persoonlijk Opleidings Plan Tim Tegelaar Lekkerkerk 07-10-2012 De Haagse Hogeschool Naam Tim Tegelaar Studentnummer 12090948 origineel 07-10-2012 update - bedrijfsmentor Dhr. P. den Ouden bedrijfscoach

Nadere informatie