Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013"

Transcriptie

1 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Europees Fonds Regionale Ontwikkeling (EFRO) Doelstelling Regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid

2 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Operationeel Programma Doelstelling Regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid Subsidiabel gebied Noord-Nederland Programmeringsperiode Programmanummer CCI 27NL162PO1 Titel van het Programma Operationeel Programma Noord-Nederland Doelstelling Regionale concurrentiekracht Europees Fonds Regionale Ontwikkeling (EFRO) Jaarlijks verslag over de uitvoering Verslagjaar 212 Datum van goedkeuring van het jaarverslag door het Comité van Toezicht 25 juni 213 2

3 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Woord vooraf De Europese Commissie heeft voor de periode een bedrag van ruim 169 miljoen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling ter beschikking gesteld voor Noord- Nederland. Het Europese stimuleringsprogramma is voor de drie noordelijke provincies een belangrijk instrument om de gezamenlijke economische doelstellingen te realiseren. Daarbij is gekozen voor die sectoren en projecten die een belangrijke bijdrage leveren aan de maatschappelijke uitdagingen waar Europa voor staat: energie, watertechnologie, sensortechnologie, agribusiness en healthy ageing. Dat noemen wij slim specialiseren. Dit jaarverslag doet verslag van de inzet van de Europese subsidies in 212. Over de voortgang van het programma in 212 zijn we gematigd positief. Vanuit het programma worden 13 projecten ondersteund. Hoewel de regio zelf flink bijdraagt, ervaren sommige projecten nu toch de economische tegenwind. Zij moeten vol op de pedalen om de cofinanciering van publieke en private partijen rond te krijgen. Desondanks is er nu al voor meer dan 21 miljoen in projecten geïnvesteerd. Honderden noordelijke ondernemers doen jaarlijks een beroep op een van de regelingen. In totaal hebben er al meer dan 3.5 ondernemingen van het programma geprofiteerd, en Noord-Nederland van hún deelname. Door samen projecten te ontwikkelen met geld uit Brussel wordt een substantiële bijdrage geleverd aan de noordelijke economie. Dat blijkt ook wel uit de controles van de certificerings- en auditautoriteit, waaruit mooie resultaten naar voren komen. In dit jaarverslag besteden wij in verschillende verhalen speciale aandacht aan het energiecluster. De ontwikkelingen in dit cluster tonen aan dat onze inzet succes heeft: slimme specialisatie loont. Jacques Tichelaar Voorzitter Comité van Toezicht Operationeel Programma Noord-Nederland

4 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Inhoud Colofon 2 Woord vooraf 3 Verantwoording 6 Leeswijzer Inleiding Doelstellingen en inhoud van het programma Sociaaleconomische ontwikkeling van Noord-Nederland Sociaaleconomische ontwikkeling aan de hand van zeven indicatoren Is de economische tegenwind merkbaar bij de uitvoering van het OP? 21 Overzicht van de uitvoering van het programma Resultaten en voortgangsanalyse Informatie over de fysieke en financiële voortgang van het programma Kwalitatieve analyse Informatie over uitsplitsing van het gebruik van de fondsen Bijstand per doelgroep Terugbetaalde of opnieuw gebruikte bijstand Financiële instrumentering Informatie over de inachtneming van de communautaire wetgeving Geconstateerde uitvoeringsproblemen en gekozen oplossingsrichtingen Wijzigingen in verband met de uitvoering van het operationeel programma Belangrijke wijziging als bedoeld in artikel 57 van Verordening (EG) nr. 183/ Complementariteit met andere instrumenten 55 Kader Hansa Energy Corridor 59 Kader Energy Vision North Sea Region Toezicht en evaluatie Controle en beheer 62 3 Uitvoering per prioriteit Prioriteit 1 Innovatie, ondernemerschap en kenniseconomie Verwezenlijking van de doelstellingen en voortgangsanalyse Belangrijke problemen en maatregelen om die te verhelpen Prioriteit 2 Attractieve regio s Verwezenlijking van de doelstellingen en voortgangsanalyse Belangrijke problemen en maatregelen om die te verhelpen Prioriteit 3 Attractieve steden Verwezenlijking van de doelstellingen en voortgangsanalyse Belangrijke problemen en maatregelen om die te verhelpen 84 Kader Afgeronde projecten. Wat is er bereikt? 85 4 Grote projecten 93 4

5 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Technische bijstand 99 Voorlichting en publiciteit Voortgang communicatieplan Europa Kijkdagen Communicatiemiddelen Bezoeken en evenementen Voorlichting Publiciteit Kosten 111 Energie/kaders Inleiding 23 Economische betekenis energieregio Energy Valley 47 Focus Energy Valley 66 Energieprojecten in het Operationeel Programma Noord-Nederland 94 Projectinterviews 12 De toekomst van energie 112 Bijlagen Bijlage A In 212 gecommitteerde projecten 115 Bijlage B EFRO gecommitteerd per dimensie 116 Bijlage C Categorisering projecten naar vijf dimensies 122 Bijlage D Indicatoren totaal 126 Bijlage E Financiering afgeronde projecten 127 Bijlage F Organisatiestructuur 128 Eindnoten 132 Colofon 137 5

6 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Verantwoording Dit jaarverslag doet verslag van de subsidies die in 212 vanuit het Operationeel Programma Noord-Nederland zijn ingezet. Het Operationeel Programma (OP) vormt het kader waarbinnen stimuleringsgelden uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) worden ingezet. Achtergrond Het EFRO is één van de drie belangrijkste structuurfondsen, waarmee de Europese Unie (EU) het regionaal beleid vorm geeft. De twee andere fondsen zijn het Cohesiefonds, voor de EU-lidstaten met de laagste inkomens, en het Europees Sociaal Fonds (ESF), voor het stimuleren van werkgelegenheid en kansen op werk. Het EFRO, het ESF en het Cohesiefonds omvatten samen meer dan een derde van het totale budget van de EU. Voor de periode gaat het om ongeveer 347 miljard, waarvan 55 miljard voor het EFRO. De EU ondersteunt via het regionaal beleid geen individuele projecten, maar meerjarige programma s die aansluiten bij de doelstellingen en prioriteiten van de EU. Europa 22 staat daarbij centraal. Europa 22 is de groeistrategie van de EU voor de periode De EU moet een slimme, duurzame en inclusieve economie worden in een snel veranderende wereld. Om dit te bereiken, heeft de Europese Commissie (EC) vijf ambitieuze doelstellingen vastgesteld voor werkgelegenheid, innovatie, onderwijs, sociale samenhang en klimaat/energie. De doelstellingen moeten tegen 22 zijn bereikt. Voor de periode heeft de EC in totaal 455 operationele programma s goedgekeurd. Elk programma valt onder één van de volgende drie doelstellingen: 1. Convergentie, het terugdringen van regionale verschillen in Europa. Onder deze doelstelling vallen alleen de regio s met de laagste inkomens. 2. Regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid. Doelstelling is: a. rijke regio s helpen nog beter te presteren en via een domino-effect de hele EU vooruit te helpen, b. een evenwichtiger ontwikkeling van de EU als geheel mogelijk maken, door armere streken in de rijke regio s er bovenop te helpen. 3. Europese territoriale samenwerking. Doel is om de samenwerking over de grenzen heen aan te moedigen, tussen landen en/of tussen regio s. Nederland is een relatief rijke lidstaat en valt daarom alleen onder de tweede en derde doelstelling. Vanuit EFRO en ESF is er voor Nederland in totaal ongeveer 1,9 miljard beschikbaar. Het ESF wordt in Nederland nationaal ingezet. Verantwoordelijke instantie is het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het EFRO (dat in het kader van de tweede doelstelling wordt ingezet) is in Nederland gedecentraliseerd. De uitvoering is verdeeld over vier regio s: Noord, Oost, Zuid en West. Elke regio voert een operationeel programma uit. De landelijke coördinatie tussen de programma s is in handen van het ministerie van Economische Zaken (EZ). Als beleidskader hanteert het ministerie het zogeheten Nationaal Strategisch Referentiekader (NSRK). Het NSRK geeft op nationaal niveau richting aan de strategie en inhoud van de operationele programma s. Voor de vier regionale Nederlandse operationele programma s heeft de EU ongeveer 83 miljoen aan EFRO beschikbaar gesteld. Hiervan gaat 169,4 miljoen naar Noord-Nederland. 6

7 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland De primaire verantwoordelijkheid voor de inzet van deze 169,4 miljoen ligt bij het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN). Het SNN is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. Het is in 1992 opgericht om de krachten van de drie provincies te bundelen en daardoor hun economische positie te versterken. De samenwerking is vastgelegd in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Sinds 27 hebben de vier grote steden Groningen, Leeuwarden, Emmen en Assen een belangrijke adviesrol binnen het SNN. Het SNN is door de Europese Commissie erkend als zogeheten beheerautoriteit (Managing Authority; MA) voor het operationeel programma voor Noord-Nederland. Als beheerautoriteit heeft het SNN de taak het programma te beheren en projecten te selecteren, te beoordelen en te controleren. Het SNN wordt hierin bijgestaan door het Comité van Toezicht (CvT), dat toeziet op de doeltreffendheid en de kwaliteit van de uitvoering van het programma. Voor Noord-Nederland is het OP het meest belangrijke instrument en het EFRO de meest omvangrijke financieringsbron bij de uitvoering van het regionaal beleid. Noord-Nederland voert een regionaal-economische strategie uit, gericht op innovatie en clusterbevordering. De strategie vindt haar wortels in de zogeheten Strategische Agenda voor Noord-Nederland, die het SNN in 25 heeft opgesteld. De inhoud van de Noord-Nederlandse regionaaleconomische strategie rust in belangrijke mate op de mogelijkheden die het OP biedt. Het OP is in Noord-Nederland op 27 juli 27 van start gegaan en loopt tot en met 31 december 215. Dit is de uiterste dag waarop kosten die voor uitvoering van OP-projecten worden gemaakt, voor subsidiëring vanuit het EFRO in aanmerking komen. Het OP wordt uitgevoerd binnen een juridisch kader van Europese en nationale wet- en regelgeving. Op EU-niveau zijn verordeningen de sterkste vorm van wetgeving. Voor het Europees regionaal beleid bestaat wetgeving meestal uit verordeningen. Twee verordeningen staan bij de uitvoering van het OP centraal: Verordening (EG) Nr. 183/26 van de Europese Raad, van 11 juli 26 (nadien verschillende malen gewijzigd en gerectificeerd). Deze algemene verordening legt de gemeenschappelijke beginselen, regels en normen vast voor de uitvoering van de drie structuurfondsen. Verordening (EG) Nr. 1828/26 van de Europese Commissie, van 8 december 26 (nadien ook verschillende malen gewijzigd en gerectificeerd). Deze verordening omvat zogeheten uitvoeringsbepalingen. Dit is een geheel van gedetailleerde regels voor het beheer van de structuurfondsen. Jaarverslag 212 Verordening (EG) Nr. 183/26 schrijft voor dat beheerautoriteiten elk jaar verslag uitbrengen aan het Comité van Toezicht en de Europese Commissie over de voortgang van hun OP. Het gaat daarbij onder meer om de vorderingen die bij de uitvoering van het OP zijn gemaakt, de belangrijkste resultaten die in het voorgaande jaar zijn geboekt, de financiële stand van zaken, maatregelen die zijn genomen om de kwaliteit en doeltreffendheid van de uitvoering te waarborgen, maatregelen die zijn genomen om informatie te verstrekken over en bekendheid te geven aan het OP en informatie over problemen bij de uitvoering. De manier waarop de informatie dient te worden verstrekt, is beschreven in Verordening (EG) Nr. 1828/26. 7

8 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Het jaarverslag 212 voldoet aan de voorschriften van de Europese Commissie. Behalve een discussiestuk voor het Comité van Toezicht, op basis waarvan bijvoorbeeld de lijnen voor de resterende uitvoeringsjaren kunnen worden uitgezet, is het verslag in eerste instantie een bron van informatie voor de hoofdfinancier van het OP, de Europese Commissie en de nationale coördinerende instantie, het ministerie van EZ. Met dit jaarverslag voorziet het SNN in de informatiebehoefte van het Comité van Toezicht, de Europese Commissie, het ministerie van EZ en andere belanghebbenden, in en buiten de regio. Daarnaast heeft het SNN een tweede ambitie met dit jaarverslag: de verspreiding van informatie en kennis over de inzet van Europese structuurfondsen in Noord-Nederland. De geïnteresseerde burger die het algemene SNN-jaarverslag heeft gelezen en meer wil weten, vindt in dit jaarverslag informatie die verder en dieper gaat. Die dubbele ambitie vraagt in sommige opzichten een compromis. Hoezeer ook is geprobeerd het verslag breder toegankelijk te maken, het bevat hier en daar uitvoerige technische analyses en ingewikkelde financiële tabellen. Ook is het gebruik van jargon niet geheel uit te sluiten. Voor de geïnteresseerde lezer die alleen de essentie wil weten, is er dit jaar voor het eerst ook een publiekssamenvatting gemaakt. De publiekssamenvatting en het complete jaarverslag zijn beide te vinden op De website bevat nadere informatie SNN en het OP, alsook een contactadres voor vragen over en commentaar op dit jaarverslag. Via de website kan ook een gedrukte versie worden aangevraagd. Nadere informatie over de binnen het OP ondersteunde projecten is te vinden op 8

9 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Leeswijzer Ter inleiding op de uitvoering van het programma en de voortgang gaat hoofdstuk 1 in op de doelstellingen en inhoud van het Operationeel Programma voor Noord-Nederland. Het beschrijft de sociaaleconomische ontwikkeling van Noord-Nederland aan de hand van zeven indicatoren. Specifiek wordt ingegaan op de invloed van de economische crisis op de uitvoering van het OP. Hoofdstuk 2 gaat in op de uitvoering van het programma en de voortgang in 212. Het beschrijft de toekenning van subsidies aan projecten, de wijze van overige financiering, de wijze waarop wordt bijgedragen aan de doelstellingen van het programma en de gerealiseerde effecten. Ook wordt stilgestaan bij de voortgang van de bestedingen, aangezien er in de afgelopen jaren behoorlijke vertragingen zijn ontstaan bij de uitvoering van veel projecten. Het hoofdstuk bevat uitvoerige analyses van de voortgangsgegevens en de conclusies die daaruit kunnen worden getrokken. Hieruit blijkt in hoeverre de uitvoering van het Operationeel Programma op koers ligt. Het hoofdstuk gaat ook in op de samenhang met andere stimuleringsinstrumenten om de strategische doelen voor Noord-Nederland te bereiken. Hiervoor worden bijvoorbeeld andere Europese instrumenten gebruikt, maar ook middelen die door het Rijk beschikbaar zijn gesteld. Allereerst is er grote samenhang met het Koers Noord-programma Pieken in de Delta, waarmee het Operationeel Programma is gezwaluwstaart. Dit houdt in dat veel projecten vanuit beide instrumenten worden gesubsidieerd. Op Europees niveau is vooral het Interregprogramma van belang, dat zich richt op grensoverschrijdende samenwerking. Noord- Nederland is hier zeer actief in. Noord-Nederlandse partners nemen deel aan een groot aantal Interreg-projecten. Verder worden de in 212 ondernomen activiteiten beschreven op het gebied van evaluatie en toezicht en op het gebied van controle en (financieel) beheer. Op dit laatstgenoemde gebied is in 212 een aantal verbeteringen doorgevoerd. Hoofdstuk 3 zoomt dieper in op de beschrijving van de voortgang op programmaniveau. Per prioriteit wordt ingegaan op de voortgang en de realisatie van de doelstellingen, alsook op de geconstateerde problemen en genomen maatregelen. Voor de afgeronde projecten wordt beschreven wat de resultaten zijn geweest. Hoofdstuk 4 is volgens de richtlijnen van het jaarverslag bedoeld om voortgangsinformatie te geven over grote projecten, door de Europese Commissie gedefinieerd als projecten met een totale kostenomvang van meer dan 5 miljoen. Deze zijn er echter niet binnen het Operationeel Programma voor Noord-Nederland. Hoofdstuk 5 gaat in op het onderdeel Technische bijstand. Dit betreft de uitvoeringskosten van het SNN voor het Operationeel Programma. Van het totale EFRO-budget is 4% gereserveerd voor technische bijstand. De overige 96% wordt toegekend aan projecten. 9

10 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Hoofdstuk 6 beschrijft de uitgevoerde activiteiten voor Voorlichting en publiciteit. Dit betreft de voortgang in de uitvoering van het communicatieplan, de uitgevoerde externe en interne communicatieactiviteiten voor het Operationeel Programma, de daarvoor ingezette communicatiemiddelen en de bijbehorende kosten. In het jaarverslag van 211 is er voor het eerst voor gekozen om specifiek stil te staan bij één van de belangrijke economische clusters in Noord-Nederland. Dit betrof toen healthy ageing. In dit jaarverslag staat het thema energie centraal. De energiesector is van groot belang voor Noord-Nederland en heeft zich de laatste jaren zeer ontwikkeld. Noord-Nederland, met name de clusterorganisatie Energy Valley, speelt een belangrijke rol bij de energietransitie. In diverse kaders in het jaarverslag wordt uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van het energiecluster in Noord-Nederland, met aandacht voor de ontstaansgeschiedenis, de gekozen strategie en de voortgang in de ontwikkeling. Ook worden interessante energieprojecten beschreven. De kaders volgen qua opzet de algemene opzet van het jaarverslag en maken zichtbaar hoe belangrijk de faciliterende rol van het Operationeel Programma voor dit cluster is. 1

11 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Inleiding 1.1 Doelstellingen en inhoud van het programma Het SNN vierde in 212 zijn twintigjarig bestaan. In die twintig jaar heeft het SNN een steeds belangrijker aandeel gekregen in het ruimtelijk-economisch beleid voor Noord-Nederland. Het SNN voert diverse economische stimuleringsprogramma s en subsidieregelingen uit met middelen vanuit de Europese Unie en het Rijk. Met aantoonbare resultaten, zoals blijkt uit de evaluaties die hebben plaatsgevonden. De economische structuur in het Noorden is versterkt, de achterstanden vergeleken met Nederland als geheel zijn verkleind (zie paragraaf 1.2.1). Aanvankelijk was Noord-Nederland vooral een vragende partij, die vanuit een achterstandsituatie om stimuleringsmiddelen vroeg. Dit is echter duidelijk veranderd. Het huidige beleid richt zich op het verder ontwikkelen van de sterktes van de regio, om vanuit die kracht verder te kunnen groeien. Deze omslag heeft het zelfbewustzijn van de regio vergroot. Het Operationeel Programma is daarvan het bewijs. In dit OP staat de transitie van een relatief traditionele industriële productie-economie naar een kenniseconomie centraal. Deze transitie wordt ingezet op de kansrijke sectoren in Noord-Nederland: sectoren die in sterke mate in de regio aanwezig zijn en/of een sterk groeiperspectief hebben. Deze sectoren zijn beschreven in de Strategische Agenda voor Noord-Nederland De focus ligt op drie sleutelgebieden: energie, water en sensortechnologie. Daarnaast zijn er zeven speerpuntsectoren aangewezen die ook van groot belang zijn voor de noordelijke economie. Deze sectoren zijn eveneens sterk vertegenwoordigd in de regio en hebben een groot innovatiepotentieel. Dit zijn onder andere agribusiness, life scienes/healthy ageing en toerisme. Binnen het OP ligt de prioriteit bij innovatieve projecten waarbij overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven samenwerken. Van groot belang is ook de versterking van het MKB in Noord-Nederland. Dit is de motor van de noordelijke economie en goed voor circa 75% van de werkgelegenheid. Met de focus op de kansrijke sectoren wordt ingezet op versterking en innovatie van het MKB. Hiermee sluit het regionaal beleid in Noord-Nederland nauw aan bij de doelstellingen van de Europese Commissie. Het Operationeel Programma zet ook in op geografische concentratie. Ruimte is één van de grote kwaliteiten van Noord-Nederland en een steeds belangrijker economische factor. Ruimte maakt duurzame landbouw mogelijk, draagt bij aan een kwalitatief hoogwaardig leefmilieu en is van groot belang voor de toeristische sector. Noord-Nederland wil die kwaliteit uitbouwen en kiest ervoor om de economische activiteiten te concentreren in de daarvoor aangewezen kernzones : gebieden in en rond de grote en middelgrote steden. Op die manier worden de economische activiteiten in de kernzones bevorderd en tegelijkertijd de ruimtelijke kwaliteiten van stad en platteland versterkt. De strategie van Noord-Nederland bevat drie inhoudelijke prioriteiten en negen actielijnen. Technische Bijstand (SNN-uitvoeringskosten) is als vierde prioriteit toegevoegd. Bij de uitvoering van het OP zijn daarnaast ook horizontale prioriteiten van toepassing. Dit zijn doelstellingen die centraal staan in het Europees beleid en ook door Noord-Nederland worden onderschreven, zoals gelijke kansen voor vrouwen en mannen en duurzame ontwikkeling. 11

12 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Prioriteit 1 Actielijn 1.A Actielijn 1.B Actielijn 1.C Actielijn 1.D Prioriteit 2 Actielijn 2.A Actielijn 2.B Actielijn 2.C Prioriteit 3 Actielijn 3.A Actielijn 3.B Prioriteit 4 Innovatie, ondernemerschap en kenniseconomie Versterking kennispositie en innovatiekracht Noord-Nederland Versterking kennisniveau MKB Stimulering van ondernemerschap Versterking arbeidsmarktinfrastructuur Attractieve regio s Aantrekkelijk landelijk gebied Bereikbaarheid en mobiliteit Opwaardering van bedrijfslocaties Attractieve steden Opwaardering stedelijk voorzieningenniveau Locaties voor kennisgeoriënteerde bedrijvigheid Technische Bijstand 12

13 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Sociaaleconomische ontwikkeling van Noord-Nederland Zeven indicatoren Voor de Europese programmaperiode heeft de Europese Raad een allocatiemethode ontwikkeld voor het toerekenen van structuurfonds-budgetten aan lidstaten en regio s. Deze methode is beschreven in het Multi-annual Financial Framework dat in februari 213 is verschenen. I Op regionaal niveau gaat het om een indicatieve methode. Het over landsdelen verdelen van Structuurfonds-budgetten is namelijk geen Europese, maar een nationale verantwoordelijkheid. Bij de methodiek wordt onderscheid gemaakt in minder ontwikkelde regio s, transitieregio s en ontwikkelde regio s. Noord-Nederland behoort tot de laatste categorie. Hoewel de toerekenmethodiek in het licht van de huidige programmaperiode en het voorliggende jaarverslag geen relevantie heeft, is het raamwerk van gegevens dat wordt gehanteerd wel zeer relevant. Europa gaat uit van zeven indicatoren, die gezamenlijk een goed inzicht geven in de sociaaleconomische positie van een regio. In de beschrijving van de sociaaleconomische ontwikkeling van Noord-Nederland in dit jaarverslag hanteren we diezelfde zeven indicatoren: 1. Bevolkingsomvang omvang van de bevolking in de regio. 2. Werkloosheid werkloosheid onder 2-64 jarigen (percentage). 3. Werkgelegenheid werkgelegenheid onder 2-64 jarigen (percentage). 4. Opleidingsniveau 3-34 jarigen met een voltooide tertiaire opleiding (percentage). 5. Vroegtijdige schoolverlaters vroegtijdig schoolverlaters onder jarigen (percentage). 6. Bruto Binnenlands Product BBP in Koopkracht Pariteit (inclusief delfstoffen). 7. Bevolkingsdichtheid aantal inwoners per km 2. Hierbij moet worden opgemerkt dat de indicatoren Bevolkingsomvang en Bevolkingsdichtheid in absolute zin minder belangrijk zijn dan de overige vijf indicatoren. Voor het totaalbeeld van de sociaaleconomische ontwikkeling spelen ze uiteraard wel een rol. Voor alle zeven indicatoren is de ontwikkeling in kaart gebracht over de periode 21 tot en met 211. Recentere gegevens waren op het moment van schrijven van dit verslag nog niet beschikbaar. Tabel 1.1 Sociaaleconomische ontwikkeling Noord-Nederland * + ontwikkeling in Noord- Nederland is positief; - ontwikkeling in Noord- Nederland is negatief ** + Noord-Nederland is ingelopen op Nederland als geheel; - Ontwikkeling in Noord- Nederland loopt achter t.o.v. Nederland als geheel *** - Noord-Nederland heeft een achterstand op Nederland; + Noord-Nederland heeft een voorsprong op Nederland; n.v.t. = niet van toepassing Indicator 1 Bevolkingsomvang 2 Werkloosheid 3 Werkgelegenheid 4 Opleidingsniveau 5 Vroegtijdige schoolverlaters 6 Bruto Binnenlands Product 7 Bevolkingsdichtheid Bron: Eurostat Ontwikkeling N-NL * Ontwikkeling N-NL t.o.v. NL ** Verschil N-NL met NL (211)*** n.v.t

14 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Noord-Nederland heeft zich als regio in de periode positief ontwikkeld (zie tabel 1.1). Alleen de werkloosheid heeft zich in deze periode negatief ontwikkeld. Bij nadere beschouwing blijkt dat dit om een ontwikkeling in de laatste jaren gaat, waarbij een direct verband is te leggen met de conjuncturele neergang. Alle overige indicatoren laten een positieve ontwikkeling zien. De tweede kolom toont voor elke indicator de ontwikkeling van Noord-Nederland ten opzichte van Nederland als geheel. Ook deze ontwikkeling is positief. Voor vier van de zeven indicatoren is de achterstand ten opzichte van het landelijk niveau verkleind. De stijging van de werkloosheid is in Noord-Nederland minder groot dan in Nederland als geheel. Daarnaast is de stijging van de werkgelegenheid in het Noorden groter dan in Nederland, evenals de stijging van het percentage personen met een voltooide tertiaire opleiding. Het bruto binnenlands product (BBP) is in Noord-Nederland eveneens sterker gestegen dan in Nederland als geheel. Voor de andere drie indicatoren loopt de ontwikkeling in Noord-Nederland achter bij die van Nederland. De bevolkingsomvang en bevolkingsdichtheid zijn minder hard gestegen. Het percentage vroegtijdig schoolverlaters is minder hard gedaald dan in Nederland als geheel, waardoor het verschil kleiner is geworden. Uit de derde kolom is af te lezen dat er ondanks de positieve ontwikkelingen in Noord- Nederland, nog steeds sprake is van een achterstand ten opzichte van Nederland. Alleen op de indicator vroegtijdig schoolverlaters doet het Noorden het beter dan Nederland als geheel. Deze voorsprong is echter wel kleiner geworden. Hieronder wordt de ontwikkeling van alle zeven indicatoren meer gedetailleerd beschreven. Hoewel bij de meeste indicatoren nog sprake is van een achterstand op Nederland als geheel, blijkt uit de beschrijving dat die achterstand over het geheel wel is afgenomen. Bevolkingsomvang De bevolking in Noord-Nederland en Nederland als geheel is in de periode toegenomen (zie tabel 1.2). De landelijke toename (4,3%) is echter sterker dan die in Noord- Nederland (2,37%). Als gevolg hiervan is het aandeel van de bevolking dat in Noord-Nederland woont in de beschouwde periode afgenomen, van 1,5% naar 1,3%. Dit is weergegeven in de onderstaande figuren 1.1 en 1.2. Tabel 1.2 Bevolkingsomvang Regio Toename Nederland ,3% Noord-Nederland % Figuur 1.1 Bevolkingsomvang 21 Figuur 1.2 Bevolkingsomvang 211 (t.o.v. Nederland als geheel) (t.o.v. Nederland als geheel) 1,5% 1,3% Noord-Nederland Overige Nederland 89,5% 89,7% Bron: Eurostat 14

15 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Werkloosheid Werkloosheid geldt als één van de belangrijkste maatstaven voor de economische situatie in een regio. Figuur 1.3 geeft de ontwikkeling weer van de werkloosheid in de periode Deze is uitgedrukt als percentage van de bevolkingsgroep 2- tot 64-jarigen. De figuur toont deze percentages voor Noord-Nederland, Nederland alsook het gemiddelde in de Europese Unie. Hieruit valt af te leiden dat de werkloosheid in alle drie gevallen is gestegen in de betreffende periode. Dit wordt met name veroorzaakt door de economische crisis. In Noord-Nederland is de werkloosheid fors gestegen van 2,8% naar 4,6%; een toename van maar liefst 64%. In Nederland als geheel is de werkloosheid nog veel harder gestegen, te weten van 1,8% naar 4%. Dit is een toename van 122%, ofwel een bijna dubbele stijging ten opzichte van Noord-Nederland. Hoewel de ontwikkeling in het Noorden in absolute zin zeker niet goed is te noemen, kan wel worden gesteld dat de ontwikkeling relatief goed is. Of beter gezegd: minder slecht. Ten opzichte van Nederland is er nog steeds sprake van een achterstand. Deze achterstand is echter kleiner geworden en bedraagt in 21 nog,6%. In 211 was dit verschil nog 1%. Ten opzichte van het EU-gemiddelde heeft Noord-Nederland te maken met een relatief lage werkloosheid. In 211 was het EU-gemiddelde meer dan twee keer zo hoog als in Noord- Nederland. In 211 was 285,3 het verschil echter nog veel groter. Toen was het EU-gemiddelde drie keer zo hoog. De werkloosheid heeft zich in Noord-Nederland in de periode dus negatief ontwikkeld ten opzichte van het EU-gemiddelde. Figuur 1.3 Werkloosheid onder 2- tot 64-jarigen 1 9,4 8 8,4 in procenten 6 4 4, 4,6 2 1,8 2,8 Nederland Noord-Nederland Gemiddelde Europese Unie Bron: Eurostat 15

16 Jaarverslag 212 Operationeel Programma Noord-Nederland Werkgelegenheid De werkgelegenheid is in de periode zowel in Nederland als in Noord-Nederland gestegen (zie figuur 1.4). De indicator is uitgedrukt als percentage van bevolkingsgroep 2- tot 64-jarigen. De figuur toont een positieve ontwikkeling, ondanks de economische crisis die de laatste jaren wel 285,3 degelijk van invloed is geweest. Landelijk is het percentage toegenomen met 2,25%. In het Noorden bedraagt de toename iets meer: 3,3%. Dit betekent dat Noord- Nederland zich op dit gebied iets beter heeft ontwikkeld dan Nederland als geheel in de betreffende periode. Er is nog steeds sprake van een nadelig faseverschil. Dit verschil is echter kleiner geworden. De figuur geeft naast deze percentages ook de streefwaarde weer van de Europese Unie voor 22. Ten opzichte van de EU-streefwaarde heeft Noord-Nederland een goede ontwikkeling doorgemaakt. In 211 was deze streefwaarde al nagenoeg bereikt, met een verschil van slechts,2%. Figuur 1.4 Werkgelegenheid onder 2- tot 64-jarigen , in procenten ,3 74,8 75, , Nederland Noord-Nederland Streefwaarde Europa 22 (EU) Bron: Eurostat 16

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland Versnelling is nodig

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland Versnelling is nodig Publiekssamenvatting Jaarverslag 2012 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Versnelling is nodig Operationeel Programma Noord-Nederland 2012 Crisis zorgt voor tegenwind Noord-Nederland heeft

Nadere informatie

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013. Finish in zicht

Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013. Finish in zicht Publiekssamenvatting Jaarverslag 2014 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Finish in zicht 1 Finish in zicht Noord-Nederland heeft voor de periode 2007-2013 ruim 169 miljoen uit het Europees

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND (SNN) IS EEN SAMENWERKING VAN DE DRIE NOORDELIJKE PROVINCIES FRYSLÂN, GRONINGEN EN DRENTHE. DEZE SAMENWERKING IS

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND (SNN) IS EEN SAMENWERKING VAN DE DRIE NOORDELIJKE PROVINCIES FRYSLÂN, GRONINGEN EN DRENTHE. DEZE SAMENWERKING IS 14 SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND (SNN) IS EEN SAMENWERKING VAN DE DRIE NOORDELIJKE PROVINCIES FRYSLÂN, GRONINGEN EN DRENTHE. DEZE SAMENWERKING IS VASTGELEGD IN EEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING IN

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink EFRO 2014 2020 Ed Meijerink EFRO 2014-2020: waar staan we? OP EFRO RIS3 Noord-Nederland (4 maatschappelijke opgaven, living lab, geïntegreerde projecten) Focus op inzet MKB Innovatie Koolstofarm Beschikbare

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND JAARVERSLAG 2007 OP WEG NAAR PIEKEN

SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND JAARVERSLAG 2007 OP WEG NAAR PIEKEN SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND OP WEG NAAR PIEKEN SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND 5 SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND Voorwoord 2007 STOND VOOR ONS IN HET TEKEN VAN TRANSITIE. WE HEBBEN HET

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief 5.6 Het s hoger onderwijs in internationaal perspectief In de meeste landen van de is de vraag naar hoger onderwijs tussen 1995 en 2002 fors gegroeid. Ook in gaat een steeds groter deel van de bevolking

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.12.2014 C(2014) 10125 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 17.12.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van het samenwerkingsprogramma "Interreg V-A Vlaanderen-Nederland"

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 2010 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks

Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 2010 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks ANNEX Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 21 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks 1. Deelname voor- en vroegschoolse educatie (VVE) De Nederlandse waarde voor

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Wat is INTERREG?

Wat is INTERREG? Wat is INTERREG? www.vrom.nl 0 INTERREG is een Europese subsidieregeling, waarbinnen partijen uit meerdere landen samenwerken in projecten op het terrein van de ruimtelijke en regionale ontwikkeling. Projecten

Nadere informatie

Format voor inhoudelijk eindverslag subsidieprojecten Koers Noord

Format voor inhoudelijk eindverslag subsidieprojecten Koers Noord Format voor inhoudelijk eindverslag subsidieprojecten Koers Noord U heeft onlangs een project afgerond dat financieel is ondersteund door het SNN. Voor het SNN is het van groot belang te weten wat de resultaten

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.3.2014 C(2014) 1410 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 11.3.2014 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Subsidieprofiel vestigingsregeling. 1. Probleemanalyse. Welk probleem moet worden opgelost?

Subsidieprofiel vestigingsregeling. 1. Probleemanalyse. Welk probleem moet worden opgelost? Subsidieprofiel vestigingsregeling 1. Probleemanalyse Welk probleem moet worden opgelost? De Friese economie heeft de laatste jaren last gehad van de economische crisis. Ondanks een voorzichtig herstel

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

Jaarverslag 2008. Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013

Jaarverslag 2008. Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Jaarverslag 2008 Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Doelstelling 2 Regionale concurrentiekracht Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Colofon / Identificatie Jaarlijks verslag

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

EFRO Financieel belang Nationale verklaring 2016 (in miljoenen euro)

EFRO Financieel belang Nationale verklaring 2016 (in miljoenen euro) 8 mei 06 Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 06 - Europees Fonds Regionale Ontwikkeling Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij

Nadere informatie

Topsectoren en de Samenwerkingsagenda EZ-provincies-MKB

Topsectoren en de Samenwerkingsagenda EZ-provincies-MKB High Tech Systems & Materials Life Sciences & Health Agro-Food Logistiek BEDRIJVEN Water Topsectoren en de Samenwerkingsagenda EZ-provincies-MKB Creatieve Industrie Energie Meer geld en betere dienstverlening

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN KREDIETOVERSCHRIJVING NR. DEC 42/2009 NIET-VERPLICHTE UITGAVEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN KREDIETOVERSCHRIJVING NR. DEC 42/2009 NIET-VERPLICHTE UITGAVEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ALGEMENE BEGROTING 2009 AFDELING III COMMISSIE TITELS 01, 21 BRUSSEL, 16/10/2009 KREDIETOVERSCHRIJVING NR. DEC 42/2009 NIET-VERPLICHTE UITGAVEN EUR VAN HOOFDSTUK

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2014 C(2014) 8190 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 29.10.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België CCI 2014BE16M8PA001

Nadere informatie

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Toekomst Europese programma s Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Inhoud - Operationeel Programma Zuid (doelstelling 2, EFRO) - Stand van zaken andere Europese programma s: - Doelstelling 3, grensoverschrijdende

Nadere informatie

Graydon Kwartaal Monitor. Kwartaal

Graydon Kwartaal Monitor. Kwartaal Graydon kwartaal monitor Kwartaal 1 216 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Overzicht per branche 5 Vergelijking Q4-214, Q1 215 en Q2 215 Starters per branche 5 Opheffingen per branche 6 Faillissementen

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Westfriesland Augustus 2014

Werkgelegenheid in Westfriesland Augustus 2014 Werkgelegenheid in Westfriesland Augustus 2014 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 0229-282555 Rapportnummer 2014-2042 Datum Augustus 2014 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat INTERREG V Deutschland Nederland 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat Kader Europa 2020 Strategie Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Europese Verordeningen Structuurfondsen

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Marlijn Abbink-Cornelissen Marcel Haverkamp Janneke Wilschut 5 April 2016 1 Samenvatting Samenvatting Dit is het vijfde rapport van de monitor HH(T). Deze monitor inventariseert

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Oktober 2011 In deze rapportage van het UWV WERKbedrijf worden de actuele ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt kort toegelicht. Vanuit diverse bronnen

Nadere informatie

BIJSTAND BLIJFT GROEIEN

BIJSTAND BLIJFT GROEIEN BIJSTAND BLIJFT GROEIEN HET STERKST IN DE GROTE GEMEENTEN Vrijdag, 16 september 2011 Groeit de bijstand in alle gemeenten? Waar is de stijging het sterkst? De laatste resultaten vindt u hier. CBS-cijfers

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie Europa en de Peter van Dalen Europarlementariër voor de ChristenUnie Inhoud 1: De ChristenUnie in het EP 2: Europa en de regio s 3: Europa en de Drechtsteden 2 Deel 1: de ChristenUnie in het EP 3 De 3

Nadere informatie

Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011

Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011 Toespraak van commissaris van de koningin en SNNvoorzitter Max van den Berg, feestelijke start CCC2- programma, Groningen, 25 maart 2011 Dames en heren, Degenen, die hier te lande na 1820 verbetering van

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I Politiek en ruimte Opgave 6 bron 9 In de periode 2000-2006 zal de Europese Unie financiële steun voor sociaal-economische ontwikkeling toekennen aan twee soorten regio s: de regio s met een ontwikkelingsachterstand

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Operationeel Programma Noord-Nederland

Operationeel Programma Noord-Nederland Operationeel Programma Noord-Nederland 2007-2013 Doelstelling 2 Regionale concurrentiekracht Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Managementautoriteit Samenwerkingsverband Noord-Nederland

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 637 Bedrijfslevenbeleid Nr. 28 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4 Graydon kwartaal monitor incl Kwartaal 4 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Per branche Overzicht Q2, Q3 en Q4 8 Starters per branche 9 Opheffingen per branche 1 Faillissementen per branche 11 Netto-Groei

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

2. voorbeeld beleidsartikel

2. voorbeeld beleidsartikel Artikel Algemene doelstelling Rol en verantwoordelijkheid minister Beleidsartikel 3. Innovatie (van het fictieve Ministerie van Groei en Geluk) Een relatief sterke positie van Nederland in de EU op het

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. Kwartaal

Graydon Kwartaalmonitor. Kwartaal Graydon kwartaal monitor Kwartaal 3 216 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Overzicht per branche 6 Vergelijking Q1-216, Q2 216 en Starters per branche 7 Opheffingen per branche 8 Faillissementen per branche

Nadere informatie

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland 3 februari 2015 - zaaknummer 2014-016804 Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Gelet op de goedkeuring van deze beleidsregel door het Comité

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Dordrecht in de Atlas 2013

Dordrecht in de Atlas 2013 in de Atlas Een aantrekkelijke stad om in te wonen, maar sociaaleconomisch kwetsbaar Inhoud:. Conclusies. Positie van. Bevolking. Wonen. De Atlas voor gemeenten wordt jaarlijks gepubliceerd. In mei is

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Innovatieplatform Twente S a m e n w e r k e n a a n i n n o v a t i e

Innovatieplatform Twente S a m e n w e r k e n a a n i n n o v a t i e Innovatieplatform Twente S a m e n w e r k e n a a n i n n o v a t i e Twente is een innovatieve regio die nationaal en internationaal sterk in opkomst is. Daarom is op initiatief van de provincie Overijssel

Nadere informatie

Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de Nationale verklaring 2015.

Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de Nationale verklaring 2015. 0 mei 05 Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 05 - Europees Sociaal Fonds (ESF) Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de Nationale

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014-2020) (Europees Globaliseringsfonds)

Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014-2020) (Europees Globaliseringsfonds) Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014-2020) (Europees Globaliseringsfonds) Met behulp van het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) kan de Europese Unie steun verlenen

Nadere informatie

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer.., BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

regelgeving gericht op decentrale energieopwekking of opslag van duurzame energie.

regelgeving gericht op decentrale energieopwekking of opslag van duurzame energie. Toespraak van commissaris van de Koning en voorzitter Raad van Toezicht Energy Valley Max van den Berg, nieuwjaarsreceptie Energy Valley, Groningen, 9 januari 2014 Dames en heren, Mooi dat we vandaag weer

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 5 e editie. Opzet en inhoud. Deze factsheet is de vijfde editie van de

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 5 e editie. Opzet en inhoud. Deze factsheet is de vijfde editie van de 5 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud Deze factsheet is de vijfde editie van de Economische Monitor Voorne-Putten en presenteert recente economische ontwikkelingen van Voorne-Putten

Nadere informatie

Werkgelegenheid energiesector in de Energy Valley regio (verslagjaar 2014)

Werkgelegenheid energiesector in de Energy Valley regio (verslagjaar 2014) Werkgelegenheid energiesector in de Energy Valley regio (verslagjaar 2014) Inhoudsopgave Inleiding 2 Bevindingen 3 1.1. Totale energiesector 4 1.1.1 Vestigingen energiesector 5 1.1.2 Werkgelegenheid energiesector

Nadere informatie

MIT2015 MKB Innovatiestimulering Topsectoren 2015

MIT2015 MKB Innovatiestimulering Topsectoren 2015 Beknopte toelichting MIT2015 MKB Innovatiestimulering Topsectoren 2015 Voorbehoud: dit betreft beknopte toelichting MIT2015 officiële tekst in De Staatscourant is leidend 15-4-2015 I 1 Afspraken MKB samenwerkingsagenda

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 813 EU Structuurfondsen Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DE MINISTERS VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ, VAN

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

J A N U A R i 2 0 1 1

J A N U A R i 2 0 1 1 MONITOR KREDIETCRISIS J A N U A R i 2 0 1 1 Colofon In opdracht van: De directie Coördinatie en samenstellen rapportage: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Bert Mentink Inhoud rapportage: Diverse

Nadere informatie

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008 COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 19/IX/2008 C(2008) 5113 definitief WORDT NIET GEPUBLICEERD BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 19ЯХ/2008 tot goedkeuring van het operationeel programma "Frankrijk

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010)

Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010) Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010) Uit de landelijke pers: Economie groet met 2,1% Voorzichtig herstel aantal banen Herstel uitzendmarkt Werkloosheid blijft afnemen

Nadere informatie

Peiling over Europa en EDIC

Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Peiling over Europa en EDIC Datum: september 2013 Colofon Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: Ad Manders tel.: (024) 329 98 89 emailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE REGIO S VOOR ECONOMISCHE VERANDERING {SEC(2006) 1432}

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE REGIO S VOOR ECONOMISCHE VERANDERING {SEC(2006) 1432} NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 8.11.2006 COM(2006) 675 definitief MEDEDELING VAN DE COMMISSIE REGIO S VOOR ECONOMISCHE VERANDERING {SEC(2006) 1432} NL NL MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010 Pieken in Oost-Nederland Brochure voor subsidieaanvragers 2010 1 Pieken in de Delta In het voorjaar en najaar van 2010 worden de Pieken in de Delta subsidietenders voor Oost-Nederland geopend. Met Pieken

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Strategische agenda voor Noord-Nederland 2007-2013

Strategische agenda voor Noord-Nederland 2007-2013 Strategische agenda voor Noord-Nederland 2007-2013 Gelukkig heeft Noord-Nederland nog de ruimte. Ruimte om te leven en ruimte om te ondernemen. Nu en in de toekomst. Op zoek naar de kansrijke ruimte 1

Nadere informatie

Economische scenario s West-Friesland

Economische scenario s West-Friesland Economische scenario s West-Friesland 24 april 2014 Opzet presentatie 1. Economische ontwikkeling West-Friesland 2. SWOT economie 3. Trends en ontwikkelingen 4. Prognose economische ontwikkeling 5. Scenario

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

BESLUIT TECHNISCHE BIJSTAND KANSEN VOOR WEST

BESLUIT TECHNISCHE BIJSTAND KANSEN VOOR WEST Gemeente Den Haag DSO/2015.206 RIS 281929 BESLUIT TECHNISCHE BIJSTAND KANSEN VOOR WEST 2014-2020 HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, Overwegende: - de uitvoering van het Haags Uitvoeringsplan Kansen

Nadere informatie