DIGITALE FOTOGRAFIE LICHT EN KLEUR

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DIGITALE FOTOGRAFIE LICHT EN KLEUR"

Transcriptie

1 9 DIGITALE FOTOGRAFIE LICHT EN KLEUR 249

2 LES 9 LICHT EN KLEUR Inhoud Inleiding 251 In vroeger tijden 252 Energie, frequentie en golflengte 252 Het zichtbaar spectrum 254 Het oog en kleur 254 Kleur Kleuren in het licht en kleuren van voorwerpen Primaire kleuren of additieve hoofdkleuren Secundaire of subtractieve kleuren 258 Kleurvorming Additieve kleurvorming Subtractieve kleurvorming 259 Kleurverwantschap/karakteristieken van kleur 260 Licht 263 Werken met kleur 267 Statieven 272 > Samenvatting 274 RLM NV, Willemstad 2014 Lecturama, Willemstad 2014 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Reprorecht (Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden. Auteur Herman Rouwenhorst Redactie Har van Fulpen Productie en coördinatie Gerson Fitié en Har van Fulpen Ontwerp en grafische realisatie Ivarontwerpt, Amersfoort Foto s Herman Rouwenhorst, tenzij anders vermeld 250 Les 9 Digitale Fotografie

3 Inleiding In de vorige lessen hebt u de digitale camera leren kennen. U hebt het een en ander geleerd over de techniek van de camera en gezien hoe in de digitale fotografie in uw camera beelden worden vastgelegd op de sensor. In deze les komt een ander belangrijk aspect van de fotografie aan de orde: licht en hoe daarmee om te gaan. Licht is voor de fotografie onmisbaar. Zonder licht geen foto. Maar om op de goede manier met dat licht om te gaan, is een hele kunst. De fotograaf die betere foto s wil maken dan een gewone familie- of vakantiefoto zal zich moeten verdiepen in het wezen van het licht. Het licht verandert voortdurend. Het is voor u als fotograaf de kunst om de juiste verlichting te kiezen. Dat houdt bijvoorbeeld in om in sommige gevallen het meest geschikte moment van de dag af te wachten om een optimale verlichting te krijgen. Hierna is het aan u de taak als fotograaf, om met dat licht een goede foto te maken. Dus u gaat zo optimaal mogelijk belichten. De kwaliteit van het licht speelt hierbij een grote rol. Licht gedraagt zich op een manier die we met het menselijk oog niet altijd precies kunnen waarnemen. De kleuren die het menselijk oog waarneemt, wijken vaak sterk af van de kleur die wordt vastgelegd als foto. Het verschil is onvoorspelbaar. Licht en kleur zijn onafscheidelijk verbonden met elkaar. Waar licht is, is kleur. Omgaan met licht betekent omgaan met kleur. Bij de beheersing van het licht komt ook de beheersing van de kleuren om de hoek kijken. Basiskennis van de principes van licht en kleur is voor u als fotograaf onmisbaar. Die basiskennis behandelen we in deze les. Disco s en cafés spelen graag met verschillende kleuren licht. Les 9 Digitale Fotografie 251

4 In vroeger tijden Het heeft lang geduurd voordat de mens het wezen van het licht kon ontraadselen. Het was de Nederlander Christiaan Huygens ( ) die voor het eerst de wetenschappelijke veronderstelling opperde dat wit licht bestond uit kleine deeltjes die voortdurend in beweging waren. Hij stelde zich een ruimte voor die volledig was gevuld met kleine deeltjes. Licht was volgens hem een voortdurend schokken en stoten waardoor de deeltjes elkaar in een soort golfbeweging in beweging zetten. Die beweging vond plaats in een medium dat hij de ether noemde. Zijn lichtgolftheorie werd verworpen door de geleerde Isaac Newton ( ). Newton stelde dat licht bestond uit kleine deeltjes die zich snel vanaf een lichtbron naar het oog verplaatsten. Deze theorie hield echter geen stand. De twee onderzoekers Young en Fresnel ontdekten aan het begin van de achttiende eeuw dat licht wel degelijk een golfverschijnsel is. Zij zagen licht als een transversale golf, dat wil zeggen: een golf die zich loodrecht op de voortplantingsrichting in alle richtingen beweegt. In 1870 toonde Maxwell voor het eerst het bestaan van radiogolven aan. Hij ontdekte het bestaan van elektromagnetische golven. Licht wordt nu gezien als een speciale elektromagnetische golf waarvoor ons oog gevoelig is. Energie, frequentie en golflengte In de latere quantentheorie wordt gesteld dat licht energie is. Licht is een stroom van deeltjes energie. Die energie bestaat niet alleen uit het licht dat wij met ons oog kunnen waarnemen. Er zijn stralen in het licht die voor ons menselijk oog niet zichtbaar zijn, zoals ultravioletlicht, infrarood, röntgenstralen en radiogolven. Het elektromagnetisch spectrum. Slechts een deel van dit spectrum is voor het menselijk oog waarneembaar. Al deze stralingsvormen samen maken deel uit van het elektromagnetisch spectrum. Stralingsvormen komen voort uit trillingen. Het aantal trillingen binnen een bepaald tijdsbestek is steeds verschillend. Dat noemen we de frequentie van de straling. 252 Les 9 Digitale Fotografie

5 Warmte is ook een vorm van energie. Zichtbaar licht heeft een verwantschap met warmte. Bekijk maar eens een gloeidraad in een gloeilamp. Na het aanschakelen wordt deze wel warm maar de kleur verandert nog niet. Er ontstaat infrarode straling die ons oog niet ziet. Daarna wordt de draad oranjerood, vervolgens geel en daarna wit. Na dat witte licht volgen nog bijna niet waarneembare blauwe kleuren en vervolgens ultraviolet, wat ons oog helemaal niet meer kan waarnemen. Maar fotografisch filmmateriaal en de digitale beeldsensor zullen dit licht wel waarnemen en erop reageren. Met lasers probeert men het publiek op de dansvloer te krijgen. De verschillende stralingsvormen zijn röntgen, ultraviolet, infrarood, radar, radiogolven enzovoort. Een ding hebben ze allemaal gemeen: ze hebben het karakter van golven. Golven worden bepaald door drie verschillende factoren: de golflengte (afstand tussen twee golftoppen); de snelheid (de verplaatsing van de golf); de frequentie (het aantal golftoppen dat per seconde een bepaald punt passeert). De stralingen in het elektromagnetisch spectrum verschillen van elkaar in golflengte en frequentie. Violet nm Geel nm Blauw nm Oranje nm Groen nm Rood nm Zoals in het schema te zien is, loopt de golflengte van het voor ons oog zichtbare licht van ongeveer 400 nm tot 700 nm. Licht maakt slechts een klein deel uit van het totale elektromagnetische spectrum. Les 9 Digitale Fotografie 253

6 Het zichtbaar spectrum Het begrip zichtbaar licht is een relatief begrip. Licht zal door de ene persoon anders worden geïnterpreteerd dan door de andere persoon. Het zien van licht, vooral het zien van kleuren, is kennelijk niet alleen een natuurkundig verschijnsel, maar wordt ook psychologisch beïnvloed. Als wit licht door een prisma valt, zoals op deze tekening, dan wordt het licht ontleed in kleurbanden of spectrumkleuren. Newton ontdekte dat, wanneer we een bundel wit licht door een prisma laten vallen, dit licht ontleed wordt in verschillende kleurbanden. De kleuren die hierbij ontstaan zijn: rood, oranjerood, geel, groen, blauw, indigo en violet. Het is hetzelfde verschijnsel dat ontstaat bij een regenboog in de natuur of in de waterstraal van een tuinslang wanneer u in de zon de tuin aan het sproeien bent. Deze kleurbanden samen noemen we het lichtspectrum. Aan het verschijnsel dat Newton beschrijft kunt u afleiden dat wit licht bestaat uit verschillende kleuren licht, anders gezegd: uit licht van verschillende golflengten. Deze golflengten lopen van 400 nm tot 700 nm. De golflengte van de kleur rood bevindt zich in de buurt van de 700 nm, terwijl die van violet in de buurt van de 400 nm ligt. Ook blijkt dat wanneer de gevoelige gedeelten van ons oog (de receptoren) de kleuren rood, blauw en groen in dezelfde hoeveelheid waarnemen, we dat voorwerp zien alsof het wit is. Het oog en kleur Als we een foto maken, verwachten we dat datgene wat we met ons oog zien ook zo op de foto zal staan. Wat we ons echter niet goed realiseren, is het feit dat ons oog niet alleen dingen ziet, maar ze via onze hersens ook meteen interpreteert. Een fotosensor doet dat niet. Het zal vaak zo zijn dat onze ogen een kleurrijke scène heel anders interpreteren dan de sensor van onze fotocamera. Het netvlies is het deel van het oog dat zich bevindt aan de achterkant van het oog (vergelijk dit met de sensor in uw camera). Dit netvlies bevat een groot aantal gevoelige cellen, zoals ook de sensor lichtgevoelige cellen heeft. Onze ogen weten dat hier bijna alles wat rood, oranje of geel is, in werkelijkheid wit is. Onder invloed van de interieurverlichting met gloeilampen en spaarlampen wordt alles wat de sensor van uw camera waarneemt in een bepaalde gloed gezet. U kunt dit corrigeren tijdens de opname door de witbalans te veranderen. 254 Les 9 Digitale Fotografie

7 De lichtgevoelige cellen van het netvlies bestaan uit kegeltjes en staafjes. De kegeltjes reageren bij veel licht en onderscheiden de kleuren. De staafjes reageren bij minder licht en geven een grof zwartwitbeeld. Op de fovea, die in het Nederlands onze gele vlek wordt genoemd en een belangrijk deel van het oog is, liggen veel cellen heel dicht op elkaar. Daar vormt zich het scherpste beeld. Verder naar de randen wordt het beeld waziger. Ons oog kent drie soorten kegeltjes. Elke groep is gevoelig voor een bepaalde kleur. De gevoeligheid van ons oog voor de verschillende kleuren (blauw, groen, rood) loopt nogal uiteen. Het menselijk oog is het minst gevoelig voor de kleur blauw en het meest gevoelig voor de kleur groen. De optimale gevoeligheid van ons oog ligt bij een golflengte van ongeveer 555 nm, wat overeenkomt met de kleur geelgroen. Geel licht komt bij het menselijk oog altijd heel licht over, terwijl blauw altijd donker overkomt, zeker bij slechtere weersomstandigheden. Het zien door ons oog gebeurt trichromatisch, dat wil zeggen dat de verschillende receptoren van ons oog ook elk alleen hun eigen kleur zien, blauw, groen of rood. Vervolgens worden die kleursignalen door de hersenen geïnterpreteerd en samengevoegd. Bij een opname als deze krijgt ons oog veel signalen. Een kleurrijk geheel met sterk contrasterende kleuren. Onze waarneming van kleur ontstaat dus doordat ons oog het licht van verschillende golflengten waarneemt. De golflengte geel bijvoorbeeld, wordt door ons oog ook als geel waargenomen, terwijl daarnaast ook een samenwerking van groene en rode straling door ons oog als geel wordt gezien. Met de andere kleuren gebeurt dit op dezelfde wijze. Voorts heeft ons oog een kleurherinneringsvermogen. Dit is in feite een psychologisch verschijnsel. We weten uit ervaring dat een bepaald voorwerp een zekere kleur heeft. Voor ons gevoel behoudt dat voorwerp onder de meeste omstandigheden deze kleur, ook al wordt het voorwerp bijvoorbeeld beschenen door gekleurd licht. Witte kleding zal voor ons oog wit blijven, ook al staat ons model onder een groen bladerdak waardoor het zonlicht valt. We weten immers dat het model wit gekleed is en zien daarom de verkleuring door dat groene bladerdak niet. De fotosensor zal de witte kleding onder het groene bladerdak echter niet wit weergeven. Door de bladeren ontstaat een groene zweem die op de foto duidelijk te zien zal zijn. De sensor heeft namelijk geen herinneringsvermogen die dit compenseert. Een ander verschil tussen ons oog en een sensor is dat een sensor onderwerpen die heel zwak worden verlicht toch, met behoud van de kleur, kan vastleggen, mits de belichtingstijd maar lang genoeg is. Ons oog kan dit niet. Het oog heeft een drempelwaarde. Onder een bepaalde waarde kan geen kleur meer worden waargenomen. Bij slecht verlichte onderwerpen zien we alleen nog maar helderheidsverschillen in zwart-wit. Les 9 Digitale Fotografie 255

8 Een opname bij nacht van de Arc de Triomphe van onderaf gefotografeerd. Door de verlichting van het gebouw krijgt de Arc een gouden gloed. Een nachtelijke foto van een gebouw van Gaudi in Barcelona. Prachtige verlichting op de balkonnetjes. In het donker gefotografeerd geeft dit een veel mooier effect dan overdag. U ziet dat u veel kunt doen met licht, door het juiste moment te kiezen om te fotograferen. 256 Les 9 Digitale Fotografie

9 Kleur Kleuren in het licht en kleuren van voorwerpen Zoals u nu weet, is licht in feite energie. De vraag is: hoe krijgen we dan een kleur? Wat is kleur eigenlijk? Het antwoord op die vraag is: kleur is een omzetting van deze energie. Een voorwerp waarop licht valt, zal een deel van het licht absorberen en een ander deel reflecteren. Een voorwerp is voor onze ogen rood als dat voorwerp de kleur rood uit het lichtspectrum reflecteert en tegelijkertijd de kleuren groen en blauw absorbeert. Rood, blauw en groen noemen we primaire kleuren. Primaire kleuren kunnen niet door menging van andere kleuren worden verkregen. Door tomaten wordt de kleur rood gereflecteerd. Ons oog neemt die gereflecteerde kleur waar. Daarnaast zijn er ook secundaire kleuren. Wat dat precies zijn, zullen we uitleggen aan de hand van de kleurencirkel. Deze kleurencirkel is een schematische weergave van alle kleuren waaruit wit licht is samengesteld. Secundaire kleuren worden verkregen door steeds twee van de drie primaire kleuren te mengen. Primaire kleuren of additieve hoofdkleuren We hebben in het voorgaande gezien dat licht bestaat uit golven van verschillende golflengte en frequentie. Een bundel wit licht ontleedt in verschillende kleuren, als we deze door een prisma laten vallen. De kleuren die in het spectrum het meest duidelijk naar voren treden, zijn rood, groen en blauw. We noemen deze kleuren de primaire kleuren ofwel hoofdkleuren. Afhankelijk van de mengverhouding van de primaire kleuren rood, groen en blauw kunnen bijna alle kleuren die ons oog kan waarnemen uit deze drie primaire kleuren worden gevormd. In de kleurencirkel wordt het onderling verband tussen kleuren aangegeven. Complementaire kleuren liggen tegenover elkaar. Wanneer kleuren worden gemengd, geeft dat als resultaat een nieuwe kleur. Mengen we rood en groen, dan krijgen we geel. We noemen ze daarom additieve kleuren, omdat we steeds twee kleuren bij elkaar optellen om een nieuwe kleur te krijgen (rood + groen = geel). Het licht van de drie primaire kleuren samen opgeteld, is weer wit licht. Les 9 Digitale Fotografie 257

10 Secundaire of subtractieve kleuren Door het mengen van gekleurd licht ontstaan andere kleuren. In de natuur zult u ook veel primaire kleuren tegenkomen, met uiteraard veel mengvormen. Wanneer twee primaire kleuren samenvallen, ontstaat een nieuwe kleur. Afhankelijk van de kleuren die samenvallen, is dat geel, purper (magenta) of blauwgroen (cyaan). Deze nieuwe kleuren noemen we de secundaire kleuren. Wanneer we bijvoorbeeld rood en blauw samenvoegen, ontstaat de kleur die we in de fotografie magenta noemen. Groen en blauw geeft cyaan. Onthoud in ieder geval het volgende: Primaire kleuren: rood, groen en blauw. Secundaire kleuren: cyaan, magenta en geel. 258 Les 9 Digitale Fotografie

groep Computerprogramma woordenschat

groep Computerprogramma woordenschat Taal actief G e b r u i k e r si n st r u c t i e C o m pu te rpro gra m m a w o o rde n s c ha t 214088_OM.indd 1 gro ep 6 22-06-2009 12:22:50 telefoon: 073-628 87 22 e-mail: helpdesk.bao@malmberg.nl

Nadere informatie

VRAGENBLAD 1. gsm. zon. haard / kachel / verwarming laser. Rood Oranje Geel Groen Blauw (nu cyaan) Indigo (nu blauw) Violet

VRAGENBLAD 1. gsm. zon. haard / kachel / verwarming laser. Rood Oranje Geel Groen Blauw (nu cyaan) Indigo (nu blauw) Violet VRAGENBLAD 1 Kleur kan alleen waargenomen worden als er licht is. Licht bestaat uit elektromagnetische stralen in de vorm van golven De afstand die een golf aflegt binnen één seconde is de golflengte Het

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2

DIGITALE FOTOGRAFIE COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2 12 DIGITALE FOTOGRAFIE COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2 329 LES 12 COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2 Inhoud Inleiding 331 Evenwicht en diagonalen 331 De diagonaal 333 Het compositiepunt 334 Vierkant

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE LANDSCHAPSFOTOGRAFIE

DIGITALE FOTOGRAFIE LANDSCHAPSFOTOGRAFIE 6 DIGITALE FOTOGRAFIE LANDSCHAPSFOTOGRAFIE 159 LES 6 LANDSCHAPSFOTOGRAFIE Inhoud Inleiding 161 De natuur 161 Licht 162 Keuze van objectieven 165 Het beeldkader 170 Natuurlijke kaders 171 De horizon 172

Nadere informatie

EEN STRAALTJE KLEURENLEER

EEN STRAALTJE KLEURENLEER EEN STRAALTJE KLEURENLEER Barend de Jong www.barenddejong.nl 2009 Het oorspronkelijke wezen van de kleur is een dromerig klinken, is tot muziek geworden licht (Johannes Itten 1888-1967) Op de kleuterschool

Nadere informatie

1. 1 Wat is een trilling?

1. 1 Wat is een trilling? 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie Zelfstandig werken Ajodakt Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie 9 789074 080705 Informatieverwerking Groep 7 Antwoorden Auteur P. Nagtegaal ajodakt COLOFON Illustraties

Nadere informatie

Tekstboek. VMBO-T Leerjaar 1 en 2

Tekstboek. VMBO-T Leerjaar 1 en 2 Tekstboek VMBO-T Leerjaar 1 en 2 JHB Pastoor 2015 Arnhem 1 Inhoudsopgave i-nask Tekstboek VMBO-T Leerjaar 1 en 2 Hoofdstuk 1 Licht 1.1 Licht Zien 3 1.2 Licht en Kleur 5 1.3 Schaduw 10 1.4 Spiegels 15 Hoofdstuk

Nadere informatie

toets kleurenleer toets kleurenleer toets kleurenleer

toets kleurenleer toets kleurenleer toets kleurenleer cor haima toets kleurenleer toets kleurenleer toets kleurenleer Inleiding In deze opdracht worden opdrachten gegeven naar aanleiding van de cd-rom Basiskleur van het GOC. Getracht is zoveel mogelijk te

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Stroom. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Stroom. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Stroom J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie

Nadere informatie

Zonnestraling. Samenvatting. Elektromagnetisme

Zonnestraling. Samenvatting. Elektromagnetisme Zonnestraling Samenvatting De Zon zendt elektromagnetische straling uit. Hierbij verplaatst energie zich via elektromagnetische golven. De golflengte van de straling hangt samen met de energie-inhoud.

Nadere informatie

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz).

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz). 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Kleurperceptie en kleur meten

Kleurperceptie en kleur meten Kleurperceptie en kleur meten het berekenen van kleurpunten in het CIELab systeem 1 Inleiding Dagelijks zien we om ons heen allerlei objecten die een kleur hebben. Kleurwaarneming is belangrijk voor ons

Nadere informatie

Sterrenkunde. Govert Schilling AUP

Sterrenkunde. Govert Schilling AUP Sterrenkunde Govert Schilling AUP Ontwerp omslag: Michel van Duyvenbode, Amsterdam Ontwerp binnenwerk: Crius Group, Hulshout isbn 978 90 8964 669 9 e-isbn 978 90 4852 350 4 (pdf) e-isbn 978 90 4852 351

Nadere informatie

ONDERSTEUNEND COMMUNICEREN BIJ DEMENTIE

ONDERSTEUNEND COMMUNICEREN BIJ DEMENTIE ONDERSTEUNEND COMMUNICEREN BIJ DEMENTIE ISBN 978-90-368-1699-1 ISBN 978-90-368-1700-4 (ebook) 2017 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media BV Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Bewaken vitale functies en verlenen van eerste hulp

Bewaken vitale functies en verlenen van eerste hulp Bewaken vitale functies en verlenen van eerste hulp Werkcahier Kwalificatieniveau Verpleegtechnisch handelen deel 4: Geerard Siereveld Cees van Stipdonk Johan van t Wout Skillslab-serie voor verpleegkundige

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Wet van Ohm. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Wet van Ohm. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Wet van Ohm J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs

Nadere informatie

De wijk nemen. Een subtiel samenspel van burgers, maatschappelijke organisaties en overheid. Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling

De wijk nemen. Een subtiel samenspel van burgers, maatschappelijke organisaties en overheid. Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling De wijk nemen Een subtiel samenspel van burgers, maatschappelijke organisaties en overheid Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling De wijk nemen Een subtiel samenspel van burgers, maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Formatieve toets. Versie 1 KLEUR BASIS

Formatieve toets. Versie 1 KLEUR BASIS Formatieve toets Versie 1 KLEUR BASIS Naam deelnemer: Lesgroep: Studentennummer: Datum: Instructie voor het maken van de toets: Deze toets meet de kennis van de reader Basiscursus kleur en de daarbijhorende

Nadere informatie

School en echtscheiding

School en echtscheiding School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique van der Pluijm en Margit Grevelt School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique

Nadere informatie

Denken + Doen = Durven

Denken + Doen = Durven 1 Denken + Doen = Durven Werkboek voor ouders Houten Bohn Stafleu van Loghum, 2008 2 Denken + Doen = Durven Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit Denken + Doen = Durven, Werkboek voor ouders, is onderdeel

Nadere informatie

Het circulair polarisatiefilter

Het circulair polarisatiefilter Het circulair polarisatiefilter Soms zie je wel eens foto's met een schitterende diepblauwe lucht. Dit kun je doen met een nabewerkingprogramma als Photoshop, maar het kan ook al in de originele foto.

Nadere informatie

Denken + Doen = Durven

Denken + Doen = Durven 1 Denken + Doen = Durven Werkboek voor jezelf Dit werkboek is van: Houten Bohn Stafleu van Loghum, 2008 2 Denken + Doen = Durven Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit Denken + Doen = Durven, Werkboek voor

Nadere informatie

Werken aan je zelfbeeld

Werken aan je zelfbeeld Werken aan je zelfbeeld Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit werkboek Werken aan je zelfbeeld, COMET voor kinderen en jongeren (groepstraining) hoort bij de handleiding Zelfbeeldtraining voor kinderen

Nadere informatie

Bijvoorbeeld: Rood, je ziet een rood voorwerp omdat de rode lichtgolven op het voorwerp weerkaatsen, en alle andere lichtgolven door het voorwerp

Bijvoorbeeld: Rood, je ziet een rood voorwerp omdat de rode lichtgolven op het voorwerp weerkaatsen, en alle andere lichtgolven door het voorwerp Wat is kleur? Om kleur te kunnen zien hebben we altijd een lichtbron nodig, Is het donker dan zien we niks Een lamp, de zon kleur is eigenlijk niets anders dan weerkaatsing van licht Bijvoorbeeld: Rood,

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Reflectie en breking. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Reflectie en breking. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Reflectie en breking J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct. Onder redactie van W.A. Dijk B.M.A. Munstra M. Munstra F. Zijlstra

Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct. Onder redactie van W.A. Dijk B.M.A. Munstra M. Munstra F. Zijlstra Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct Onder redactie van W.A. Dijk B.M.A. Munstra M. Munstra F. Zijlstra Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct Het ecg en het angiogram bij een

Nadere informatie

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

Thuisloosheid bij jongeren en volwassenen

Thuisloosheid bij jongeren en volwassenen Thuisloosheid bij jongeren en volwassenen Werken in sph Redactie: Marijke van Bommel Maria van Deutekom Britt Fontaine Marja Magnée Alfons Ravelli Thuisloosheid bij jongeren en volwassenen Auteurs: Marc

Nadere informatie

Omgaan met lichamelijke klachten

Omgaan met lichamelijke klachten Omgaan met lichamelijke klachten Dit Werkboek omgaan met lichamelijke klachten is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor de

Nadere informatie

Voeding, uitscheiding en diagnostiek

Voeding, uitscheiding en diagnostiek Voeding, uitscheiding en diagnostiek Werkcahier Kwalificatieniveau Geerard Siereveld Cees van Stipdonk Johan van t Wout Skillslab-serie voor verpleegkundige en verzorgende beroepsvaardigheden Houten 2008

Nadere informatie

8FSLDBIJFS /[EPMJMGEXMIRMZIEY

8FSLDBIJFS /[EPMJMGEXMIRMZIEY Medicijnen Werkcahier Kwalificatieniveau Geerard Siereveld Cees van Stipdonk Johan van t Wout Skillslab-serie voor verpleegkundige en verzorgende beroepsvaardigheden Houten 2008 2008 Bohn Stafleu van

Nadere informatie

Groene vormgeving en styling

Groene vormgeving en styling Groene vormgeving en styling WEGWIJZER Deze module bestaat uit vier hoofdstukken. Elk hoofdstuk bestaat uit vijf vaste onderdelen: Oriëntatie, Theorie, Opdrachten, Terugblik en Begrippen. Elk onderdeel

Nadere informatie

Stenvert. Rekenmeesters 5. Zelfstandig werken Rekenen Groep 7 Antwoorden. Zelfstandig werken Stenvert Rekenen Rekenmeesters 5 Antwoorden Groep 7

Stenvert. Rekenmeesters 5. Zelfstandig werken Rekenen Groep 7 Antwoorden. Zelfstandig werken Stenvert Rekenen Rekenmeesters 5 Antwoorden Groep 7 Zelfstandig werken Rekenen Groep 7 Antwoorden Stenvert maakt deel uit van ThiemeMeulenhoff Zelfstandig werken (Z). Dit bestaat uit een groot assor ment leermiddelen voor alle leerjaren. Op onze Z-site vindt

Nadere informatie

Werkwoordspelling 2 Toelichting en Antwoorden

Werkwoordspelling 2 Toelichting en Antwoorden Werkwoordspelling 2 Toelichting en Antwoorden COLOFON Auteurs Frank Pollet Illustraties Liza-Beth Valkema Basisvormgeving LS Ontwerpers bno, Groningen Omslag illustratie Metamorfose ontwerpen BNO, Deventer

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Lenzen J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair nderwijs, Algemeen Voortgezet nderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie

Nadere informatie

Emoties in de zorg Emot.zorg A5-1kzm dyn.indb :49:16

Emoties in de zorg Emot.zorg A5-1kzm dyn.indb :49:16 Emoties in de zorg Spinoza lijkt gelijk te hebben als hij zegt dat het verkrijgen van inzicht in je eigen pijn een van de meest opbeurende activiteiten ter wereld kan zijn. Martha Nussbaum in: Oplevingen

Nadere informatie

Licht / kleur / camera. Digitale bewerking

Licht / kleur / camera. Digitale bewerking Presentatie IVN Werkgroep Fotografie Licht / kleur / camera Digitale bewerking Afdrukken / kleuren beoordelen John Dijksma, 20 november 2014. Wat ziet u? Wat ziet u niet? Electro magnetisch spectrum Zichtbare

Nadere informatie

Arbeidsovereenkomst 2016/2017

Arbeidsovereenkomst 2016/2017 Arbeidsovereenkomst en aanverwante regelgeving 2016/2017 Redactie: Ars Aequi Libri Ars Aequi Libri Nijmegen 2016 ISBN: 978-90-6916-839-5 NUR 825 2016 Ars Aequi Libri, Nijmegen. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

In gesprek met de palliatieve patiënt

In gesprek met de palliatieve patiënt In gesprek met de palliatieve patiënt In gesprek met de palliatieve patiënt Anne-Mei The Cilia Linssen Bohn Stafleu van Loghum Houten ª 2008 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij Alle

Nadere informatie

Licht en kleur. Inleiding. Polarisatie van licht

Licht en kleur. Inleiding. Polarisatie van licht Licht en kleur Inleiding Om iets te zien is er licht nodig. Afhankelijk van de omgeving ziet iets er helderder of minder helder uit, valt iets meer of minder op,.... Een kleur kan in de ene omgeving zwart

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN

DIGITALE FOTOGRAFIE HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN 4 DIGITALE FOTOGRAFIE HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN 95 LES 4 HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN Inhoud Inleiding 97 Algemene tips 98 Scherpstellen en in beeld plaatsen 100 Standpunt 102 Close-ups 103 Groepsfoto

Nadere informatie

Wondverzorging. Let op: het is belangrijk om precies deze schrijfwijze aan te houden, dus met tussenstreepjes.

Wondverzorging. Let op: het is belangrijk om precies deze schrijfwijze aan te houden, dus met tussenstreepjes. M Wondverzorging Website In de oorspronkelijke uitgave van Wondverzorging was een cd-rom toegevoegd met aanvullend digitaal materiaal. Vanaf deze editie is echter al dit aanvullende materiaal vindbaar

Nadere informatie

Leercoaching in het hbo. Leercoach

Leercoaching in het hbo. Leercoach Leercoaching in het hbo Leercoach Leercoaching in het hbo Een kapstok om studenten uit te dagen zelf de regie te nemen Jette van der Hoeven 2e druk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009 Bohn Stafleu

Nadere informatie

i n s t a p b o e k j e

i n s t a p b o e k j e jaargroep 4 naam: reken-wiskundemethode het basisonderwijs i n s t a p b o e k j e k l o k k i j k e n Les 1 Hele en halve uren 1 Hoe laat is het? Vul in. 2 Hoe laat is het? Teken de wijzers. 2 5 8 6 9

Nadere informatie

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen

2.1 Wat is licht? 2.2 Fotonen 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

Waar hij of hem staat, kan ook zij of haar worden gelezen. ISBN NUR 870

Waar hij of hem staat, kan ook zij of haar worden gelezen. ISBN NUR 870 2008 Bohn Stafleu van Loghum, Houten Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of

Nadere informatie

Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Maja van Trigt Werkredactie: Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Inleiding en ziektebeelden Maja van Trigt Zeist Werkredactie: Amsterdam

Nadere informatie

Handleiding bij Beter beginnen

Handleiding bij Beter beginnen Handleiding bij Beter beginnen Handleiding bij Beter beginnen Trudy Mooren en Maartje Schoorl Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó 2008 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij Alle

Nadere informatie

Supervisie in onderwijs en ontwikkeling

Supervisie in onderwijs en ontwikkeling Supervisie in onderwijs en ontwikkeling Supervisie in onderwijs en ontwikkeling Delen en helen Onder redactie van: Sijtze de Roos Auteurs: Heleen Bakker Hans Borst Corine Havelaar-Bakker Sijtze de Roos

Nadere informatie

Werkboek klinische schematherapie

Werkboek klinische schematherapie Werkboek klinische schematherapie Werkboek klinische schematherapie Redactie: Eelco Muste Anoek Weertman Anne-Marie Claassen Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

Gezond eten: Daar heb je een leven lang lol van!

Gezond eten: Daar heb je een leven lang lol van! Gezond eten: Daar heb je een leven lang lol van! Opgedragen aan Julia, Floris en Maurits. Gezond eten: Daar heb je een leven lang lol van! EEN VROLIJK BOEK VOOR KINDEREN WAARMEE ZIJ HUN OUDERS KUNNEN LEREN

Nadere informatie

Stenvert. Taalmeesters 6. Zelfstandig werken Taal Groep 8 Antwoorden. Zelfstandig werken Stenvert Taal Taalmeesters 6 Antwoorden Groep 8

Stenvert. Taalmeesters 6. Zelfstandig werken Taal Groep 8 Antwoorden. Zelfstandig werken Stenvert Taal Taalmeesters 6 Antwoorden Groep 8 Zelfstandig werken Taal Groep 8 Antwoorden Stenvert maakt deel uit van ThiemeMeulenhoff Zelfstandig werken (Z). Dit bestaat uit een groot assor ment leermiddelen voor alle leerjaren. Op onze Z-site vindt

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan.

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan. T1 Wat is licht? Lichtbron, lichtstraal en lichtsnelheid Licht ontstaat in een lichtbron. Een aantal bekende lichtbronnen zijn: de zon en de sterren; verschillende soorten lampen (figuur 1); vuur, maar

Nadere informatie

Neem de regie over je depressie

Neem de regie over je depressie Neem de regie over je depressie Dit boek, Neem de regie over je depressie. Werkboek voor de cliënt, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks

Nadere informatie

Straatfotografie. Op jacht naar alledaagse maar bijzondere taferelen en mensen.

Straatfotografie.  Op jacht naar alledaagse maar bijzondere taferelen en mensen. Straatfotografie www.welmanstudio.nl Op jacht naar alledaagse maar bijzondere taferelen en mensen. welmanstudio cursussen en workshops fotografie, photoshop en fotoreizen www.welmanstudio.nl Thema kiezen!2

Nadere informatie

Werkboek voor ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Werkboek voor ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen Werkboek voor ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit Werkboek voor ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen hoort bij de handleiding Integrale

Nadere informatie

Golflengte: licht is een (elektromagnetische) golf met een golflengte en een frequentie

Golflengte: licht is een (elektromagnetische) golf met een golflengte en een frequentie Golflengte: licht is een (elektromagnetische) golf met een golflengte en een frequentie Spectrum elektromagnetisch: licht met een kortere golflengte dan 400nm en licht met een langere golflengte dan 700

Nadere informatie

Niet meer depressief

Niet meer depressief Niet meer depressief Dit boek, Niet meer depressief; Werkboek voor de cliënt, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor de

Nadere informatie

Rekenen Groep 6-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 6-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,

Nadere informatie

Voor deze les heb je nodig: een computer met internet verbinding

Voor deze les heb je nodig: een computer met internet verbinding Voor deze les heb je nodig: een computer met internet verbinding Klik op de volgende link : http://www.spreekwoord.nl/ Op deze pagina kun je allerlei Nederlandse spreekwoorden en gezegdes vinden. In de

Nadere informatie

Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar (W) of niet waar (NW) zijn. Omcirkel je keuze.

Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar (W) of niet waar (NW) zijn. Omcirkel je keuze. Naam: Klas: Repetitie licht 2-de klas HAVO Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar () of niet waar () zijn. Omcirkel je keuze. Een zéér kleine lichtbron (een zogenaamde puntbron) verlicht een

Nadere informatie

Licht. 1 Schaduw 2 Terugkaatsing van licht 3 Beeldpunt, beeld, gezichtsveld 4 Kleuren 5 Elektromagnetische golven

Licht. 1 Schaduw 2 Terugkaatsing van licht 3 Beeldpunt, beeld, gezichtsveld 4 Kleuren 5 Elektromagnetische golven Licht 1 Schaduw 2 Terugkaatsing van licht 3 Beeldpunt, beeld, gezichtsveld 4 Kleuren 5 Elektromagnetische golven Bijlage: Gebruik van de geodriehoek bij de spiegelwet 1 Schaduw Eigenschappen van lichtstralen

Nadere informatie

Basiskennis schei- en natuurkunde

Basiskennis schei- en natuurkunde Basiskennis schei- en natuurkunde Basiskennis schei- en natuurkunde M. Zwamborn Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó 2008 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Toegepaste Kleurenleer

Toegepaste Kleurenleer Toegepaste Kleurenleer Toegepaste Onderwijskunde Tolab Enschede December 1992 Johan Jonker Inhoud: 1. Inleiding kleurenleer 2. Kleuren scheiden 3. Complementaire kleuren 4. Subtraktief mengen 5. Additief

Nadere informatie

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht Exact Periode 5 Niveau 3 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is

Nadere informatie

blanco (wordt verlijmd met cover)

blanco (wordt verlijmd met cover) 1 blanco (wordt verlijmd met cover) 2 blanco Vincent Bijlo en Mariska Reijmerink Bink en Pip gaan naar Engeland Met tekeningen van Juliette de Wit Bink en Pip gaan naar Engeland Auteurs: Vincent Bijlo

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

Leven met een winterdepressie

Leven met een winterdepressie Leven met een winterdepressie Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag

Nadere informatie

Routeboek Onderleggers voor de ISK

Routeboek Onderleggers voor de ISK Routeboek Onderleggers voor de ISK ISK Utrecht Boom, Amsterdam Deze uitgave is gemaakt in opdracht van ISK Utrecht. Tweede herziene uitgave 2014 2011 ISK Utrecht Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

Exact Periode 5. Dictaat Licht

Exact Periode 5. Dictaat Licht Exact Periode 5 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische

Nadere informatie

De wondere wereld van dementie

De wondere wereld van dementie Bob Verbraeck Anneke van der Plaats De wondere wereld van dementie Vanuit nieuwe inzichten omgevingszorg bieden aan dementerenden Houten, 2016 Eerste druk, eerste t/m zevende oplage, Reed Business, Amsterdam

Nadere informatie

Leven met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Leven met een borderline persoonlijkheidsstoornis Leven met een borderline persoonlijkheidsstoornis Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook

Nadere informatie

Uitwerkingen 1. Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner. Opgave 3

Uitwerkingen 1. Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner. Opgave 3 Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bij mist wordt het licht door de waterdruppeltjes weerkaatst. Opgave 2 Groter Kleiner Opgave 3 Opgave 4 Licht, steeds donkerder (bij halfschaduw), donker (kernschaduw), steeds lichter

Nadere informatie

Voeding bij diabetes mellitus. Dieetbegeleiding van Turkse, Marokkaanse en Hindostaanse bevolkingsgroepen

Voeding bij diabetes mellitus. Dieetbegeleiding van Turkse, Marokkaanse en Hindostaanse bevolkingsgroepen Voeding bij diabetes mellitus Dieetbegeleiding van Turkse, Marokkaanse en Hindostaanse bevolkingsgroepen Voeding bij diabetes mellitus Dieetbegeleiding van Turkse, Marokkaanse en Hindostaanse bevolkingsgroepen

Nadere informatie

Universal Repeater AP700

Universal Repeater AP700 Universal Repeater AP700 Universal Repeater De universal repeater mode in de VigorAP 700 is een efficiënte manier om het bereik van uw draadloze netwerk te vergroten. Door Universal repeater mode te gebruiken

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE DE KEUZE VAN UW CAMERA

DIGITALE FOTOGRAFIE DE KEUZE VAN UW CAMERA 2 DIGITALE FOTOGRAFIE DE KEUZE VAN UW CAMERA 33 LES 2 DE KEUZE VAN UW CAMERA Inhoud Inleiding 35 U en uw camera 35 De keuze van uw camera 36 De smartphone- en tabletcamera 39 De digitale compactcamera

Nadere informatie

Leven met een sociale fobie

Leven met een sociale fobie Leven met een sociale fobie Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag hoe

Nadere informatie

Sociale psychologie en praktijkproblemen

Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen van probleem naar oplossing prof. dr. A.P. Buunk dr. P. Veen tweede, herziene druk Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Diegem

Nadere informatie

Omgaan met ziekelijke jaloezie

Omgaan met ziekelijke jaloezie Omgaan met ziekelijke jaloezie Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag

Nadere informatie

Wat Als? De avonturen van Pinkie A N T O N M I N K E L S

Wat Als? De avonturen van Pinkie A N T O N M I N K E L S Pinkie s Wat ALS? is een boek dat kinderen en volwassenen op kindvriendelijke en luchtige wijze informeert over ongeneeslijke spierziekten. Ouders en familieleden kunnen het gebruiken om het gesprek hierover

Nadere informatie

Maatschappelijk dienstverlenen in een veranderende omgeving

Maatschappelijk dienstverlenen in een veranderende omgeving Maatschappelijk dienstverlenen in een veranderende omgeving BSL - ACA_BK_1KZM - 0000 001 BSL - ACA_BK_1KZM - 0000 002 Maatschappelijk dienstverlenen in een veranderende omgeving Lia van Doorn Coreferaat:

Nadere informatie

Kleur. De 7 spectrale kleuren Kleurencirkel van Johannes Itten. Begrippen klas 1 t/m 3. Violet Indigo Blauw Groen Geel Oranje Rood

Kleur. De 7 spectrale kleuren Kleurencirkel van Johannes Itten. Begrippen klas 1 t/m 3. Violet Indigo Blauw Groen Geel Oranje Rood Kleur De zon is onze natuurlijke lichtbron. Het zonlicht bestaat uit golflengtes die trillen. De golflengtes trillen met verschillende snelheden. Onze ogen zien iedere golflengte als een andere kleur.

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

Weten vraagt meer dan meten

Weten vraagt meer dan meten Weten vraagt meer dan meten Weten vraagt meer dan meten Hoe het denken verdwijnt in het regime van maat en getal Christien Brinkgreve, Sanne Bloemink en Eric Koenen AUP Dit project werd financieel ondersteund

Nadere informatie

Rekenen Groep 6-1e helft schooljaar.

Rekenen Groep 6-1e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of

Nadere informatie

36 zieke kinderen. Een werkboek met patiëntenproblemen voor co-assistenten en basisartsen

36 zieke kinderen. Een werkboek met patiëntenproblemen voor co-assistenten en basisartsen 36 zieke kinderen 36 zieke kinderen Een werkboek met patiëntenproblemen voor co-assistenten en basisartsen Guus de Jonge, emeritus hoogleraar kindergeneeskunde Arwen Sprij, kinderarts Derde, geheel herziene

Nadere informatie

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur).

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

LAN DNS & DNS Forwarding

LAN DNS & DNS Forwarding LAN DNS & DNS Forwarding LAN DNS Met de LAN DNS functionaliteit kunt u ervoor zorgen dat de DrayTek als DNS-server fungeert voor het interne netwerk. Hiermee kunt u naar een interne webpagina of webapplicatie

Nadere informatie

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Wegwijs in Windows 8 Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze handleiding over het downloaden en installeren

Nadere informatie

Om kleuren te kunnen zien, heb je licht nodig. Maar waar komt licht vandaan? Lichtbron energiebron lichtkleur. gloeilamp stopcontact geel/bruinig

Om kleuren te kunnen zien, heb je licht nodig. Maar waar komt licht vandaan? Lichtbron energiebron lichtkleur. gloeilamp stopcontact geel/bruinig practicum Kleur is een illusie Zoals jullie hebben gelezen, werkt Jac Barnhoorn (zie interview bladzijde 1) bij Océ Technologies. Met printers van Océ kun je grote kleurafbeeldingen of bijvoorbeeld bouwtekeningen

Nadere informatie

Mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke handicap

Mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke handicap Mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke handicap Werken in sph Redactie: Dick de Bie Marijke van Bommel Mathieu Heemelaar Raymond Kloppenburg Mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke handicap

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1 EXAMEN: 2002-I

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1 EXAMEN: 2002-I TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1 NIVEAU: HAVO EAMEN: 2002-I De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die

Nadere informatie

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Communiceren met ziel en zakelijkheid Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Bart van den Tooren, Bureau

Nadere informatie

Antwoorden op de meerkeuzevragen

Antwoorden op de meerkeuzevragen Antwoorden op de meerkeuzevragen bij Dit is marketing! Loek ten Berge Johan van Kooten met medewerking van Esther de Berg Tweede, herziene druk u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2012 Deze antwoorden

Nadere informatie

De meest gestelde vragen over: cholesterol

De meest gestelde vragen over: cholesterol De meest gestelde vragen over: cholesterol De meest gestelde vragen over: cholesterol Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Addo Stuur AZERTY toetsenbord

Addo Stuur AZERTY toetsenbord Addo Stuur AZERTY toetsenbord Typen van accenten, trema s en cijfers Dit boek is geschreven volgens de Visual Steps -methode. 2006 Visual Steps B.V. Opmaak/redactie: Marleen Vermeij Eindredactie: Ria Beentjes

Nadere informatie