Het tijdperk van de olie is voorbij

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het tijdperk van de olie is voorbij"

Transcriptie

1 Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche en Europees parlementslid Kathleen Van Brempt pleiten voor 100 procent hernieuwbare energie in 2050 en schetsen hoe ze daar willen geraken. Het tijdperk van de olie is voorbij Zonder elektriciteit en verwarming is het onmogelijk om op een normale manier te functioneren in onze samenleving. Niet één huishouden mag in de kou blijven. Maar de prijzen stijgen en steeds meer mensen hebben het moeilijk om hun factuur te betalen. Voor socialisten moet de toegang tot voldoende energie aan een redelijke prijs een basisrecht zijn. De enige garantie om dat te verwezenlijken is de omschakeling naar een energiesysteem dat volledig gebaseerd is op hernieuwbare energie. De fossiele brandstoffen waarop heel ons energiesysteem gebaseerd is, raken uitgeput en worden dus steeds duurder. Het tijdperk van de goedkope olie is voorbij. We zorgen er dus maar beter voor dat we ze niet meer nodig hebben. Ook al omdat we ze moeten aanvoeren uit landen met twijfelachtige regimes of onstabiele regio s, waar de grondstoffen niet zelden de inzet zijn van internationale conflicten. En dat is niet het enige probleem. De klimaatverandering dwingt ons om onze gewoonten op korte termijn helemaal om te gooien. Als we willen dat de opwarming van de aarde onder de 2 C blijft - de grens die wetenschappers stellen om desastreuze gevolgen te voorkomen - moeten we onze CO2- uitstoot in de geïndustrialiseerde wereld tegen 2050 met 80 tot 95 procent inperken. De allerlaatste studies suggereren zelfs dat we nog strenger zullen moeten zijn. Dat betekent niet meer of niet minder dan dat we af moeten van fossiele brandstoffen als energiebron. We hebben op korte termijn nood aan een complete make-over van ons energiesysteem. De grote vraag is: hoe? We pleiten hier niet voor een terugkeer naar het stenen tijdperk, dat spreekt. Onze ambitie is duidelijk: we willen ervoor zorgen dat in Vlaanderen en de Europese Unie tegen 2050 alleen nog energie uit hernieuwbare bronnen wordt gebruikt. Honderd procent propere energie tegen 2050 dus. Dat zal een kost hebben, maar die weegt niet op tegen de voordelen. De technologische vooruitgang die dit nieuwe energiesysteem moet schragen, zal ons gigantische kansen bieden op het vlak van innovatie en werkgelegenheid. En op de koop toe zal ons leven er een stuk aangenamer op worden. Laten we er dus aan beginnen, want de klus waar we voor staan is niet min. Alle industriële revoluties waren in het verleden ook een beetje energierevoluties, en wij zijn ervan overtuigd dat de impact van deze nakende transitie van dezelfde orde zal zijn. Ze zal veranderingen en mentaliteitswijzigingen vergen op alle niveaus, op alle beleidsdomeinen en bij alle betrokken, zowel in de politiek en de industrie als bij de consument. Als politici hebben we lang niet alle hefbomen in handen, maar we beseffen heel goed dat de beslissingen die we vandaag nemen mee zullen bepalen of we in 2050 staan waar we willen staan. Het lijkt nog een eeuwigheid, maar 2011 zal een cruciaal jaar zijn. De Europese commissie is onlangs begonnen met een brede bevraging die uiteindelijk moet leiden tot een Energy Roadmap 2050, een wegwijzer naar de nieuwe energiewereld zeg maar. Dat is op zich een goed idee, alleen is het erg belangrijk dat we goed in de gaten houden hoe dat einddoel eruit ziet. Want ondertussen sluipen er 1

2 in beleidsdocumenten die gericht zijn op de klimaatdoelstellingen voor 2020 een aantal kwalijke opties, die ons met het oog op 2050 op een dwaalspoor zetten. Zo moeten we wel twintig procent energie besparen tegen 2020, maar wil de Europese Raad niet weten van bindende streefcijfers voor energie-efficiëntie in gebouwen, industrie en transport. Europa wil meer hernieuwbare energie, maar we subsidiëren nog altijd peperdure gasleidingen over duizenden kilometers, we blijven geld pompen in onrendabele steenkoolmijnen en geven miljoenen euro's aan onderzoek naar CO2-opslag, een technologie die vooral de elektriciteitscentrales op steenkool en gas een tweede adem zal geven. De juiste energiemix, noemen ze dat dan. Eigenlijk bedoelen ze: Meer van hetzelfde. Wij pleiten onomwonden voor een radicale keuze: honderd procent hernieuwbare energie in Dat lijkt misschien utopisch, maar het kan. Als we maar durven. Gerespecteerde onderzoeksinstellingen hebben dat bewezen, en in andere landen hebben politici de keuze al gemaakt. 1 Duitsland besliste vorige zomer om de weg in te slaan naar 100% hernieuwbare energie in 2050 en Barack Obama noemde olie in zijn State of the Union de brandstof van het verleden. Welke revolutie? We starten natuurlijk niet van een wit blad. Minstens drie evoluties van de afgelopen jaren bevatten al kiemen voor de transitie naar een duurzaam energiesysteem: 1. Sinds 2003 is de elektriciteit- en gasmarkt in Vlaanderen volledig vrij. De liberalisering moest meer concurrentie en betere prijzen opleveren. Tot nog toe is dat geen onverdeeld succes, maar we hebben wel nieuwe spelers zien opduiken met frisse ideeën. 2. De Belgische regering besliste, net als diverse andere Europese lidstaten, om de kerncentrales te sluiten. Bedoeling was om vervangcapaciteit aan te trekken. De investeerders in niet-nucleaire capaciteit staan klaar, maar aarzelen omdat de regering blijft twijfelen over de kernuitstap. 3. De klimaatengagementen in het kader van het protocol van Kyoto hebben geleid tot een aantal Europese langetermijndoelstellingen, onder meer inzake energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Parallel met die evoluties hebben hernieuwbare energiebronnen een grotere plaats gekregen in onze energievoorziening en is er een nieuw bewustzijn ontstaan rond de nood aan een rationele omgang met onze energiebronnen. Tegelijk zijn we gaan nadenken over hoe we onze energiehuishouding moeten herorganiseren om bijvoorbeeld om te gaan met de wisselende productie van zon en wind. We zijn ervan overtuigd dat het grote werk nog moet beginnen, maar het zijn wel precies de drie elementen die de pijlers zullen zijn van onze energievoorziening in 2050: i) een fors lager energieverbruik, ii) duurzame, hernieuwbare productie en iii) de ombouw van het energiesysteem zelf. Hieronder gaan we dieper in op hoe dat nieuwe systeem er volgens ons moet uitzien. We schetsen de contouren van de energierevolutie die we voor ogen hebben en maken duidelijk hoe we daar als Vlaams minister en Europees parlementslid dag na dag aan werken. 1 2

3 Eerste prioriteit: stoppen met morsen We kunnen het met veel minder energie doen zonder in te boeten op ons comfort, daarover is iedereen het eens. We morsen nog veel te veel met elektriciteit, warmte en brandstof. Als we minder verbruiken, is het makkelijker om wat we nog nodig hebben op een duurzame manier te produceren. En minstens even belangrijk: een daling van het energiegebruik is de beste garantie tegen energiearmoede. Europa heeft voor zichzelf en zijn lidstaten een streefcijfer voor 2020 vastgelegd: 20 procent minder energie verbruiken dan wat we zouden verbruiken in een business-as-usual-scenario. Dat heeft in alle lidstaten geleid tot energiebesparing, maar het blijft een vrijblijvend streefcijfer. Als de ambitie niet gehaald wordt (en daar is het op aan het uitdraaien), wordt niemand daar op aangesproken. Daarom moet de EU dringend lidstaten en sectoren verantwoordelijk stellen voor de doelstellingen inzake energie-efficiëntie, zodat streefcijfers echte resultaatsverbintenissen worden. Tegelijk moet de al bestaande Europese wetgeving ook worden afgedwongen. En uiteraard zou het geen kwaad kunnen om verder te kijken dan 2020 en een toekomstplan uit te tekenen voor Hoewel sommige lidstaten bewijzen dat dergelijke normen vruchten afwerpen, gaan anderen te vaak op de rem staan in de discussies over afdwingbare doelstellingen. Landen met een verouderd en energieverslindend patrimonium vrezen dat investeringen in energie-efficiëntie te duur zijn en te weinig gericht op de mensen voor wie de energiefactuur het zwaarste weegt. We zullen er hen moeten van overtuigen dat een meerkost op korte termijn in het niets valt tegen de winsten die te verwachten zijn, niet alleen via besparingen op de energiefactuur maar ook op het vlak van innovatie en jobs in de energiezuinige bouw en renovatie. In Vlaanderen proberen we op dat vlak ons huiswerk te maken. In 2050 zullen we nog altijd wonen en werken in de nieuwe huizen en kantoren die we vandaag bouwen. Die maken we dus maar beter zo zuinig mogelijk. Daarom heeft de Vlaamse regering in december 2010 alvast beslist dat alle nieuwe gebouwen in 2021 (en overheidsgebouwen al in 2019) bijna-energieneutraal moeten zijn. Dat betekent dat een woning nog amper energie verbruikt die niet ter plaatse wordt opgewekt met bijvoorbeeld warmtepompen of zonnepanelen. Om de bouwsector de kans te geven om hier geleidelijk op in te spelen, hebben we beslist om de energienormen voor nieuwbouw ook al op korte termijn stap voor stap te verstrengen. Concreet wordt het maximale E-peil, een maat voor het globale primaire energiegebruik van woningen, scholen en kantoren, aangescherpt tot E70 in 2012 en E60 in Dat betekent dat de Vlaamse nieuwbouw geleidelijk maar stelselmatig wordt vooruit geduwd naar een grote energie-efficiëntie. Naast dit normerend beleid komen we dit jaar ook met een Actieplan Voorlopers (zie Figuur ), waarin maatregelen staan om voorlopers (wie nu al veel beter doet dan de norm) te stimuleren. Die voorlopers doen nieuwe technieken en bouwwijzen ingang vinden in de bouwsector. Tegelijk moet ook worden gewerkt aan de opleiding en vorming voor bouwprofessionals (zowel ingenieurs en architecten als de opleiding van bouwvakkers). 3

4 Figuur : Een normerend beleid en een voorlopersbeleid naar energiezuinigheid Behalve de nieuwbouw moet ook het bestaande gebouwenpatrimonium worden aangepakt. Onze oude gebouwen verbruiken vaak meer energie dan die in Scandinavië, gewoon omdat ze slecht geïsoleerd zijn. Energiebesparing in gebouwen is relatief goedkoop en moet dus de eerste prioriteit van het beleid zijn. Tot nog toe hebben we vooral een stimuleringsbeleid gevoerd, bijvoorbeeld door premies te geven voor dak-, muur- of vloerisolatie, hoogrendementsbeglazing en efficiënte verwarmingsinstallaties. Maar er is meer nodig. Hoewel de ondersteuning van bijvoorbeeld dakisolatie erg belangrijk is, stellen we vast dat sommige eigenaars aarzelen. Gebrek aan kennis of interesse (bijvoorbeeld omdat het voordeel van energiebesparing in een huurwoning bij de huurder terechtkomt) zijn blijkbaar te belangrijke drempels. Vandaar dat we het wortelbeleid (premies) eind vorig jaar hebben aangevuld met een stokbeleid (cf. Figuur ): voor het eerst hebben we energieeisen ingeschreven in de minimale woningkwaliteitsnormen die de Vlaamse Wooncode oplegt. Wie in 2020 zijn huis nog wil verhuren, zal een geïsoleerd dak moeten hebben. De boodschap voor eigenaars is duidelijk: isoleer nu, want met de premies heb je de investering zo terug. Over enkele jaren zal je geen keuze meer hebben, maar ook geen premies. Figuur : Wortel-, stok- en preekbeleid voor e-novatie. 4

5 Ondertussen werken we in Vlaanderen ook aan efficiëntere productieprocessen. Dat deden we tot nog toe vooral door afspraken te maken met de industrie, in de zogenaamde benchmark- en auditconvenanten. Ook hier moeten we verder gaan als we een energie-omslag willen realiseren. Het is niet omdat bepaalde producten zeer energiezuinig worden geproduceerd, dat ons doel bereikt is. Een aluminium raamkozijn, hoe energie-efficiënt het ook geproduceerd is, zal altijd veel meer energie vergen dan een gelijkaardig houten raam. En de efficiëntie van het productieproces zegt niets over het product zelf: een efficiënt geproduceerde auto verbruikt nog altijd benzine. Daarom moeten we ook productnormen opleggen en er via een opschuivend frontrunner-beleid voor zorgen dat de meest energiezuinige apparaten en producten automatisch de norm worden. Of om het scherp te stellen: dat producten die meer verbruiken dan strikt nodig, gewoon worden verboden. En ondertussen moeten we ons blijven afvragen of we al die producten wel nog nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan autodelen: dergelijke projecten vermijden nu al de productie van een pak auto s, terwijl de gebruikers wel altijd een wagen ter beschikking hebben. Om zulke mentaliteitswijzigingen teweeg te brengen, moeten we veel ruimer gaan denken dan binnen de lijnen van het energiebeleid alleen. Fiscale stimulansen voor gewenst gedrag zijn een vanzelfsprekend voorbeeld, maar ook daar loopt het op Europees niveau nog fout. De lidstaten kunnen niet altijd positief discrimeren via hun belastingen. Een recent voorbeeld uit de Antwerpse haven: walstroom kan er voor zorgen dat schepen tijdens het laden en lossen in de haven elektriciteit kunnen gebruiken vanop de kade, zodat ze die niet meer zelf moeten maken met hun scheepsmotor die op vervuilende zware fuel draait. Helaas wordt scheepsbrandstof door internationale afspraken niet getaxeerd, terwijl Europa verhindert dat de Antwerpse walstroom fiscaal aangemoedigd wordt. En dus is de ongewenste energiebron goedkoper. Die redering kan je doortrekken naar belastingen op consumentengoederen: waarom energieslurpers niet benadelen tegenover energiezuinige toestellen? In België doen we dat toch al voor auto's? Naar een duurzaam productiepark Wat op het vlak van energiebesparing ontbreekt, hebben we op het vlak van hernieuwbare energie wel: bindende Europese doelstellingen. Elk land moet in 2020 een bepaald percentage van zijn energie uit hernieuwbare bronnen halen. Voor België is dat 13%. Op basis van de actieplannen die de lidstaten daarover vorig jaar moesten indienen bij de Commissie, becijferde de Europese Windassociatie (EWEA) dat Europa met de lopende engagementen en plannen zelfs tot 34% van haar energievraag met hernieuwbare energie zou kunnen invullen. Dat is goed nieuws, maar we moeten oppassen dat de aandacht niet verslapt. Want waar bijvoorbeeld Duitsland en Denemarken sinds 2000 jaarlijkse groeicijfers laten optekenen van meerdere tientallen procenten, dreigt het aandeel van hernieuwbare energie op de totale energiemix in Frankrijk en Oostenrijk opnieuw af te nemen. Het lijkt ons daarom van groot belang dat de doelstellingen voor 2020 worden bijgesteld en een stuk ambitieuzer worden geformuleerd, en dat er ook al doelstellingen voor bvb 2030 worden vastgelegd om in 2050 uiteindelijk aan honderd procent te komen. Laten we even terug grijpen naar de rapporten die we hoger vermeldden. Rapporten waaruit moet blijken dat 100% ambitieus maar niet onbereikbaar is. Wat is er allemaal nodig om daar te geraken? Het rapport van PricewaterhouseCoopers geeft aan dat er verschillende manieren zijn om een koolstofarme economie te realiseren. De piste met kerncentrales en CO2-opslag is niet de onze, omdat de problematiek van het kernafval nog altijd geen oplossing heeft en CO2-opslag betekent dat we verder het fossiele pad bewandelen én we nog maar eens giftige stoffen in de grond gaan proppen. De investeringen die voor de twee technologieën nodig zijn, kunnen beter gebruikt worden voor de ontwikkeling van nieuwe technologieën inzake energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. 5

6 Maar PWC geeft ook nog een tweede piste, eentje met 100% hernieuwbare elektriciteitsproductie. Dat betekent dat we een groot energienetwerk bouwen dat het gigantische zonnepotentieel in Zuid- Europa en de woestijnen van Noord-Afrika verbindt met waterkrachtcentrales in Scandinavië en de Alpen, offshore windparken in de Noordzee en de Baltische Zee, windparken op land, getijdenkrachten golfslagcentrales in de kustzones en bio-energie verspreid over heel Europa. Dat klinkt mooi, al is het voor ons duidelijk dat we niet zomaar zonne-energie uit Noord-Afrika gaan importeren als er voor de mensen daar geen meerwaarde inzit. Zo zetten wij al enige tijd in op de realisatie van de Noordzeering een windmolenpark dat zich over de hele Noordzee uitstrekt. Met dit park kan je altijd wind en dus energie vangen en zorgen voor een constante stroom: het waait niet altijd overal, maar het waait altijd wel ergens. Een belangrijke piste, want tegen 2030 zouden off-shore installaties volgens de Europese Commissie kunnen instaan voor 16% van de volledige Europese energievraag. In 2050 zou dit zelfs tot 46% kunnen stijgen. Bijna de helft van alle energie die Europa dan nodig heeft. Enkele landen, waaronder België, zien dit duidelijk in en proberen de handen in elkaar te slaan via onderlinge afspraken. Maar de weg naar een optimale benutting van dit Noordzeepotentieel is nog erg lang. Het is dan ook dringend tijd dat alle neuzen in dezelfde richting staan en dat dit potentieel zo snel mogelijk ten volle benut wordt. Enorme projecten zoals de Noordzeering zijn cruciaal voor de energievraag. We willen immers dat onze industrie blijft draaien en alle productie op punt blijft. Laat de installaties van BASF draaien. Maar wel graag op groene energie. Deze grote projecten zijn echter niet zaligmakend. Ook kleinschalige productie moet verder ontplooid, aangemoedigd en geïntegreerd worden. Dat gaat van zonnepanelen op onze daken, over kleine windmolens, zonneboilers, warmtepompen en pelletkachels met warmtekrachtkoppeling. Met deze technologieën moeten we niet onze industrie bevoorraden, maar kunnen we KMO's, ziekenhuizen, scholen, wijken en gezinnen in staat stellen om zelf de elektriciteit en warmte te genereren die zij nodig hebben. Groot zowel als klein zullen nodig zijn om 100% hernieuwbare energie te halen. In Vlaanderen willen we bijvoorbeeld veel meer gebruik maken van warmtekrachtkoppeling in de bestaande elektriciteitscentrales. De energie die nu door de koeltorens verloren gaat, kan evengoed worden gebruikt om bijvoorbeeld wijken te verwarmen. Dat gebeurt bijvoorbeeld al in de centrale aan de Ham in Gent. Meer gedecentraliseerde elektriciteitsproductie kan die mogelijkheden nog vergroten: door de restwarmte van kleinere, verspreide centrales te benutten kunnen meer warmtenetten worden aangelegd. Bijkomend voordeel is dat de elektriciteit dichter bij de verbruiker wordt gemaakt, zodat er minder verloren gaat bij het transport over de hoogspanningsleidingen. In België leveren zon, wind, neerslag, biomassa, golfslag en getijden samen voldoende energie om ruim veertig keer het huidige energieverbruik te dekken. De uitdaging is om die ook om te zetten in bruikbare energie. Op korte termijn zien we het grootste potentieel in wind en biomassa, aangevuld met zon en aardwarmte. Op langere termijn zal zonnewarmte en -stroom het belangrijkste aandeel voor zijn rekening nemen. Om de nieuwe vormen van energie-opwekking concurrentieel te maken met klassieke centrales, is er een financieel ondersteuningsbeleid uitgebouwd. In Vlaanderen krijgen producenten een groenestroomcertificaat per geproduceerde megawattuur groene stroom. Daar staat, afhankelijk van de technologie, een gegarandeerde vergoeding tegenover. Zo werken we het verschil in kostprijs weg tussen de diverse energiebronnen en wordt het interessant om ook in hernieuwbare energie te investeren. Het is natuurlijk van groot belang dat de hoogte van de steun evolueert in functie van de kostprijs van elke technologie. Zonnepanelen zijn bijvoorbeeld in prijs gehalveerd. Als we dezelfde steun zouden blijven geven, zou dat onnodige winsten opleveren. Dat is niet de bedoeling, zeker omdat de financiering van de groenestroomcertificaten uiteindelijk betaald wordt door de 6

7 elektriciteitsconsument. Overdreven ondersteuning zou het maatschappelijk draagvlak voor het stimulerende beleid doen afbrokkelen, en dan zijn we terug bij af. We streven met andere woorden naar het juiste evenwicht: genoeg steun om investeringen rendabel te maken en concurrentieel te houden met klassieke technologieën (die in het verleden trouwens ook gul gesubsidieerd zijn eer ze op eigen benen konden staan), maar tegen een aanvaardbare maatschappelijke kost. In die filosofie hebben we in Vlaanderen de steun voor zonnepanelen teruggeschroefd, maar tegelijk die voor warmtekrachtkoppeling en biogasinstallaties opgedreven. Het systeem is succesvol: de productie van groene stroom is de afgelopen jaren stelselmatig toegenomen. De exacte cijfers zijn er nog niet, maar het staat zo goed als vast dat we onze doelstelling van zes procent in 2010 gehaald hebben. De financiële steun zal ook de komende jaren nog nodig blijven, maar naarmate de technologie beter ingeburgerd raakt zal ze goedkoper worden, terwijl klassieke vormen op basis van fossiele brandstoffen steeds duurder zal worden. Eerder vroeg dan laat zullen de hernieuwbare energiebronnen dus voordeliger worden en geen steun meer nodig hebben. In afwachting daarvan is het essentieel dat we de juiste steun blijven voorzien. Een grondige evaluatie van het hele ondersteuningsbeleid, die dit jaar wordt uitgevoerd, zal daarvoor zorgen. Maar wat we doen voor groene stroom, doen we nog niet of niet voldoende- voor groene warmte. Dan hebben we het over verwarmingsinstallaties die werken op hernieuwbare energie, zoals zonneboilers of warmtepompen. Nochtans is warmte goed voor de helft van het energieverbruik in Vlaanderen. Als we die op een duurzame manier opwekken, kunnen we het aandeel van hernieuwbare energie in ons totaal verbruik significant optrekken. Die lacune in het Vlaamse beleid willen we nog dit jaar wegwerken door het Groene Warmteplan in de praktijk te brengen. Vanaf 2015 zal in alle nieuwe woningen en gebouwen verplicht een deel van de benodigde energie via eigen, hernieuwbare productie worden opgewekt. Dat zal een sterke stimulans zijn voor groene warmteproductie met zonneboilers, pelletketels en warmtepompen. De bestaande premies voor groene warmtetoepassingen zullen worden versterkt. En als kers op de taart stellen we binnenkort een nieuw steunmechanisme voor grootschalige investeringen in groene warmte voor, naar analogie met het steunmechanisme voor groene stroom. Slimme netten, slimme meters, slimme gebruikers Uiteindelijk zal het niet volstaan om alleen maar energie te besparen en de productie van groene energie te ondersteunen. De grote uitdaging bestaat erin om die nieuwe energie ook op het net te krijgen. Je kan ons energienet vergelijken met de media: toen radio en later tv ontstonden, vertrokken de uitzendingen van centrale zendpunten naar talloze huiskamers. Het internet heeft dat model ingrijpend veranderd: de klassieke centrale vertrekpunten bestaan nog, maar vandaag zet iedereen zijn eigen content op het net. We staan voor een gelijkaardige revolutie op het vlak van onze energievoorziening. Grote centrales vanwaar de elektriciteit in één richting vertrok naar de afnemers, worden aangevuld met kleinere, decentrale productie-eenheden. Wie zonnepanelen heeft verbruikt zijn eigen stroom, maar zet op bepaalde tijdstippen evengoed energie op het net. Dat net zal dus zo moeten uitgebouwd worden dat het zowel grote windparken, waterkrachtcentrales of biomassacentrales aankan, maar tegelijk de ontelbare kleine productie-installaties. Bovendien moet het net flexibel zijn, want wind en zon leveren geen constante stroom van energie. Pieken en dalen in de windkracht moeten kunnen opgevangen door regelbare piekproductie, zoals bijvoorbeeld waterkracht. Ook het aan elkaar schakelen van windmolenparken over grote afstanden, zoals voorzien in de eerder door sp.a in Vlaanderen op de kaart gezette Noordzeering, komt daaraan tegemoet. Het waait niet altijd overal, maar het waait altijd wel ergens. 7

8 Een slim net, zo noemen we dat energiesysteem van de toekomst tegenwoordig. Alleen al de fysieke realisatie van zo n net zal grote inspanningen vergen, maar er is veel meer nodig dan infrastructuur alleen. Duidelijke beleidskeuzes bijvoorbeeld, die een welomlijnd kader scheppen voor het gebruik van dat net en de rol die de diverse actoren daarin kunnen en zelfs mogen spelen. Neem bijvoorbeeld de toegang tot het net. Vandaag gebeurt het al dat er windmolens worden stilgelegd als er veel wind is, gewoon omdat de kerncentrales niet kunnen worden afgeschakeld. Op die manier hindert het huidige energiepark de ontwikkeling van de energie van de toekomst, zeker als we de kerncentrales voorrang blijven geven. Dus moeten we duidelijk zeggen: hernieuwbare energie krijgt voorrang. Ook het geheel van diensten die eigen zullen zijn aan het slim net zullen duidelijk moeten worden afgebakend, net als de rol van en de relaties tussen producent, distributeur en klant. In het sterk centraal georiënteerde productiesysteem van de tweede helft van de twintigste eeuw waren productie, distrubutie en sturing in handen van één monopolist. De vrijmaking van de markt heeft inmiddels gezorgd voor een ontvlechting, waarbij typisch monopolistische taken als netbeheer, metering en netdiensten gaandeweg worden losgekoppeld van commerciële activiteiten als productie en levering. Die onvlechting moet worden verder gezet zodat de infrastructuurbeheerders zich volop en onafhankelijk kunnen richten op nieuwe taken die zij zullen moeten opnemen. Een van die taken zal bijvoorbeeld een permantente monitoring van de energiestromen zijn, om er onder meer voor te zorgen dat verbruik en consumptie op elkaar worden afgestemd. Dat kan met zogenaamde slimme meters en slimme huishoudtoestellen, die bijvoorbeeld vanzelf gaan werken op het moment dat er veel elektriciteit gemaakt wordt omdat het hard waait. We zijn er nog niet uit of het wel zinvol is om bij elke afnemer een slimme meter te installeren, want de kost is natuurlijk niet min. Misschien kan het ook met één slimme meter per straat of per wijk, dat zal blijken uit het pilootproject dat de netbeheerders vandaag uitvoeren in de buurt van Mechelen. In elk geval zullen we onze beslissing baseren op een grondige kosten-batenanalyse. Cruciaal daarbij wordt ook de vraag welke groepen van consumenten baat hebben bij een slimme meter, bijvoorbeeld omdat ze zich slimme toestellen kunnen veroorloven en op die manier energie kunnen besparen of goedkoper kunnen aankopen omdat ze alleen verbruiken op momenten dat de energie overvloedig en dus goedkoop is. En in elk geval zullen we erover waken dat de kosten van de uitrol van de slimme meter ook worden gedragen door de groepen die er baat bij hebben. Dat brengt ons bij de software van het slimme net. Ook de dienstverlening zal veranderen: leveranciers zullen in theorie flexibele energiecontracten kunnen aanbieden, bijvoorbeeld om vraag en aanbod via een prijsgestuurde consumptie beter op elkaar af te stemmen. Warmtekrachtkoppelingsinstallaties produceren warmte die kan worden opgeslagen en zetten hun elektriciteit op het net in functie van de vraag. Het bundelen van duizenden van dergelijke installaties via moderne communicatietechnologieën kan leiden tot een grote (virtuele) krachtcentrale (virtual power plant). Ook de gecombineerde batterijen van duizenden elektrische auto s kunnen daar een rol in spelen. Zo zullen we onze consumptie beter kunnen af stemmen op de beschikbaarheid of de prijs van energie op een bepaald tijdstip, waardoor niet-regelbare vormen van energie zoals wind en zon beter kunnen worden ingeschakeld in het energiesysteem. Niemand achterlaten Volgens de aangehaalde EREC-studie is honderd procent hernieuwbare energie haalbaar, zelfs met de technologieën die we vandaag al ter beschikking hebben, als we er maar genoeg geld in investeren. Tegen 2020 betekent genoeg een investeringsbudget van 963 miljard euro, cumulatief oplopend naar miljard tegen Gigantische bedragen, maar er staat een besparing van 492 miljard euro aan CO2-kosten tegenover, oplopend tot miljard tegen Ook op het vlak van werkgelegenheid zit er meer winst in deze ontwikkelingen dan er verloren zal gaan door de afbouw van de werkgelegenheid in de traditionele sectoren: tegen 2050 kunnen 6,1 miljoen Europeanen aan de bak komen in de sector van de hernieuwbare energie. 8

9 Wij zijn overtuigd, maar de realiteit is dat de beschikbare budgetten in Europa vandaag worden uitgegeven aan beleid dat de ontwikkeling van meer hernieuwbare energie voor de voeten loopt. Zo worden er op dit moment, onder meer dankzij de subsidies voor onderzoek naar CO2-opslag, voor 15 à 20 gigawatt aan nieuwe steenkoolcentrales gepland en gebouwd in de EU. Zo n centrale kost minstens anderhalf miljard euro en staat er voor veertig à vijftig jaar. En elke centrale die erbij komt, blokkeert voor die hele periode een markt voor hernieuwbare energie. Subsidies voor fossiele brandstoffen moeten afgebouwd worden en volledig naar hernieuwbare energie gaan. Geen onderzoeksgeld meer voor steenkool en nucleaire productie, maar wel budgetten voor de ontwikkeling van nieuwe technieken die zorgen voor meer energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Investeren kost geld. Dat hoeft op zich geen probleem te zijn: het was ook vroeger zo, wanneer we bijvoorbeeld massaal geïnvesteerd hebben in kerncentrales. Meer nog: wij zijn er zeker van dat we de investeringen dubbel en dik terugverdienen, zowel in besparingen op onze energiefactuur als in jobs en economische groei, om nog te zwijgen over de lagere milieukosten.maar als sp.a ers is het wel onze taak om er voortdurend over te waken dat de kost solidair wordt gedragen. De voordelen van een goed geïsoleerd huis mogen niet voorbehouden blijven voor een bevoorrechte groep. We mogen geen mensen achterlaten omdat ze toevallig niet het geld hebben om te investeringen in zonnepanelen of een warmtepomp. De voordelen van energie-efficiëntie en schone energie moeten iedereen ten goede komen. En de inspanningen om deze transitie te bereiken moeten billijk worden verdeeld zodat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Het zal daarbij nodig zijn creatief op zoek te gaan naar middelen. Zo zal de veiling van CO2- emissierechten de lidstaten nieuwe inkomsten geven, die wat ons betreft voor een aanzienlijk deel gebruikt moeten worden voor de omschakeling naar een CO2-arm energiesysteem. Een andere piste is de invoering van een CO2-heffing op de invoer van producten aan de buitengrenzen van de EU. En onlangs heeft commissievoorzitter Barroso het idee van EU-projectbonds gelanceerd, Europese staatsobligatie waarmee grote investeringsprojecten zouden kunnen worden gefinancierd. Wij pleiten ervoor dat bijvoorbeeld de Noordzeering op zo n manier wordt betaald. We zijn ervan overtuigd dat een duurzaam energiesysteem, dat volledig op hernieuwbare energie draait, uiteindelijk iedereen ten goede zal komen. Maar dan moeten we vandaag al gigantische beslissingen nemen. En op weg ernaartoe zijn er valkuilen. Ook daar moeten we als socialisten bij elke beleidsbeslissing bijzonder alert voor zijn. 9

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Kernuitstap en nucleaire energie

Kernuitstap en nucleaire energie Kernuitstap en nucleaire energie Groen! heeft een zeer goed uitgewerkt en volledig programma op het vlak van kernenergie en wil de wet op de kernuitstap onverkort doorvoeren. sp.a verwerpt het akkoord

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Energie uitdagingen VISIE 2050: 7. energietransitie Daling uitstoot broeikasgassen in EU met 80-95% t.o.v.

Nadere informatie

Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid. De uitdagingen in het energiebeleid. CD&V voorzitter Jo Vandeurzen

Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid. De uitdagingen in het energiebeleid. CD&V voorzitter Jo Vandeurzen Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid De uitdagingen in het energiebeleid CD&V voorzitter Jo Vandeurzen CD&V-studiedag, Vlaams Parlement 29 april 2006 Als ik zeg dat onze moderne westerse samenleving

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Wonen & energie. Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau. Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006

Wonen & energie. Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau. Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006 Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006 ANIMO Winteruniversiteit LEEFMILIEU & ENERGIE 18 februari 2006 Energiezuiniger wonen: heel wat

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING 1 BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING IN HET KADER VAN DE BELANGSTINGSAFTREK HEEFT DE FEDERALE REGERING EEN DEFINITIE GEPUBLICEERD OVER DE NULEREGIEWONING Bij nader toezien was dit een foutieve en zeer contraproductieve

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen stuk ingediend op 1048 (2010-2011) Nr. 1 25 maart 2011 (2010-2011) Verzoekschrift over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen Verslag

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

351 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken.

351 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken. nummer postnummer Gentse steenweg 10 bus 5 9300 gemeente Aalst bestemming appartement type - bouwjaar 1971 softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 351 De energiescore laat toe om de heid

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid lokaal bestuur Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid stad Hasselt Hasselt 20/20/20 stadsdiensten Hasseltse gemeenschap 20% reductie HEB Duurzaamheidsdienst

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Kinderuniversiteit (Groene) energie?

Kinderuniversiteit (Groene) energie? Kinderuniversiteit (Groene) energie? Johan Driesen, Elektrotechniek Lieve Helsen, Werktuigkunde Leuven, 15 oktober 2011 Transport 15.10.2011 Kinderuniversiteit (Groene) Energie? 2 Transport 15.10.2011

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30 Waterkrachtcentrale's vormen een belangrijke energiebron in Zuid-Amerka, zoals hier bij de Itaipudam, een Braziliaans-Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Toespraak Diederik Samsom, Toekomstfestival Duurzaamheid, 28 februari 2015, Leeuwarden.

Toespraak Diederik Samsom, Toekomstfestival Duurzaamheid, 28 februari 2015, Leeuwarden. Toespraak Diederik Samsom, Toekomstfestival Duurzaamheid, 28 februari 2015, Leeuwarden. -Gesproken woord geldt- We zijn hier in een gebouw van de toekomst. Hier stroomt straks door de leiding geen Gronings

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke?

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? GROENE TEST Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? O Afkoeling van het klimaat O Meer vulkaanuitbarstingen O Zure regen O Zoete regen 2. Waarvoor dienen

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14 Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. 18 De stroom valt uit. Eén dag windstilte plus een flink wolkendek en de stroomtoevoer stokt. Ineens zitten we zonder licht, computers,

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat bestaand gebouw met woonfunctie straat Lange Leemstraat nummer 60 bus 3 bestemming appartement type - bouwjaar - softwareversie 9.7.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 277

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat nummer postnummer Zilvervos 4 bus *1/1 2610 gemeente Antwerpen bestemming appartement type - bouwjaar - softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 711 PROEFCERTIFICAAT

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat certificaatnummer 20120515-0001118936-00000005-8 nummer postnummer Voorhavenlaan 33 9000 bus gemeente A 101 Gent bestemming type appartement - softwareversie 1.3.3 berekend

Nadere informatie

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw Evoluties in het energielandschap Peter De Pauw Inhoud We consumeren meer energie We produceren zelf elektriciteit We zullen anders consumeren We gebruiken de netten op een andere manier 2 3 december 2015

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Dossier: groenestroomcertificaten. 1 Waarom betalen we voor zonnepanelen?... 2. 1.1 Naar 100% hernieuwbare energie tegen 2050... 2

Dossier: groenestroomcertificaten. 1 Waarom betalen we voor zonnepanelen?... 2. 1.1 Naar 100% hernieuwbare energie tegen 2050... 2 Dossier Dossier: groenestroomcertificaten 1 Waarom betalen we voor zonnepanelen?... 2 1.1 Naar 100% hernieuwbare energie tegen 2050... 2 1.2 Nood aan een gezonde mix van hernieuwbare energiebronnen...

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat nummer postnummer Eugeen Leenlaan 3 bus 12 3500 gemeente Hasselt bestemming appartement type - bouwjaar 1978 softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 406 PROEFCERTIFICAAT

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie

Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie Welke vragen liggen aan de basis? Er beweegt nu zeer veel rond energie. Waar staan we nu en hoe gaat het verder evolueren?

Nadere informatie

525 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van woningen te vergelijken.

525 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van woningen te vergelijken. nummer postnummer Dorps 23 2830 gemeente Willebroek bestemming eengezinswoning type gesloten bebouwing bouwjaar 1918 softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 525 De energiescore laat toe

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck De potentiële verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel?

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? Duurzaam ondernemen in Vlaanderen Studienamiddag Roeselare Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? 18 juni Michel Davidts warmteontwikkelingen Kader Restwarmtegebruik maakt

Nadere informatie

Helft daken Zuid West-Vlaanderen geschikt voor zonneenergie

Helft daken Zuid West-Vlaanderen geschikt voor zonneenergie Helft daken Zuid West-Vlaanderen geschikt voor zonneenergie 53% van de daken in de regio Zuid West-Vlaanderen heeft een goede oriëntatie voor zonneenergie. Dit blijkt uit een onderzoek die de Jade Fahhoschüle

Nadere informatie

ENERGIE? Beheer van Common Goods!

ENERGIE? Beheer van Common Goods! ENERGIE? Beheer van Common Goods! Fiene Biesbrouck & Daan Creupelandt Antwerpen 20 oktober 2015 Inleidende video 2 Overzicht 0. Inleidende video 1. Energietransitie 2. Energiedemocratie 3. REScoops 4.

Nadere informatie

OP WEG NAAR 2020 Bijna-Energieneutrale gebouwen?

OP WEG NAAR 2020 Bijna-Energieneutrale gebouwen? OP WEG NAAR 00 Bijna-Energieneutrale gebouwen? Maarten De Groote Vlaams Energieagentschap 4 oktober 0 Brugge Inhoud Evolutie energieprestatie Vlaanderen Aanpassingen wetgeving EPB Aanpassingen wetgeving

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6.1 Aanpassingen van de infrastructuur in Nederland De energietransitie kan ingrijpende gevolgen hebben voor vraag en aanbod van energie en voor de netwerken

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat bestaand gebouw met woonfunctie straat Kortrijksesteenweg nummer 132 bus 0103 bestemming appartement type - bouwjaar 2001 softwareversie 9.11.0 berekende energiescore (kwh/m²jaar):

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

energiedeskundige / Dit certtficaat is geldig tot en met 27 juni 2021 berekend energieverbruik (kwh/m 2):

energiedeskundige / Dit certtficaat is geldig tot en met 27 juni 2021 berekend energieverbruik (kwh/m 2): certificaatnummer 20110627-0000869054-00000007-9 straat Wijngaardstraat nummer 39 bus bestemming type eengezinswoning gesloten bebouwing softwareversie 1.3.3 berekend energieverbruik (kwh/m 2): Het berekende

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat

energieprestatiecertificaat energieprestatiecertificaat bestaand gebouw met woonfunctie straat Kipdorp nummer 61 bus 206 bestemming appartement type - bouwjaar - softwareversie 9.8.0 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 281 De energiescore

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

466 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken.

466 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken. nummer postnummer Mechelse 15 bus 1 1840 gemeente Londerzeel bestemming appartement type - bouwjaar - softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 466 De energiescore laat toe om de heid van

Nadere informatie