Tussenbalans ondernemingsplan HW Wonen. Vitaal wonen in een Nationaal Landschap

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tussenbalans ondernemingsplan HW Wonen. Vitaal wonen in een Nationaal Landschap"

Transcriptie

1 Tussenbalans ondernemingsplan HW Wonen Vitaal wonen in een Nationaal Landschap

2 Tussenbalans ondernemingsplan HW Wonen In opdracht van HW Wonen Guus Terlingen, Erik van den Oord, Annemarieke Sandee, Carline Qualm 11 april Gerrichhauzen en Partners Advies, management en training bij veranderingsprocessen Postbus AM Dordrecht t (078) f (078)

3 Inhoudsopgave Artikel Titel Pagina Samenvatting 4 1. Inleiding 6 2. Ontwikkelingen in het krachtenveld van HW Wonen Demografische ontwikkelingen Economische ontwikkelingen Sociaal-culturele ontwikkelingen Technologische ontwikkelingen Ecologische ontwikkelingen Politiek-juridische ontwikkelingen De balans opmaken: analyse van de huidige strategie De koers van HW Wonen De doelen van HW Wonen: de balans opgemaakt Strategisch Voorraadbeleid SWOT-analyse en opgaven Actuele SWOT-analyse Actuele opgaven Elementen van de toekomstagenda Advies 26 Bronnen 28

4 Gerrichhauzen en Partners 4 Samenvatting HW Wonen heeft in 2011 haar ondernemingsplan Vitaal wonen in een Nationaal Landschap vastgesteld. Dit ondernemingsplan wordt gebruikt als strategisch kader voor het ontwikkelen en uitvoeren van haar activiteiten tot en met De omgeving van HW Wonen is echter aanzienlijk veranderd en nog steeds in verandering. Daarom heeft HW Wonen zichzelf de vraag gesteld of haar strategie nog wel voldoet in deze dynamische tijd. In deze notitie is een analyse gemaakt van de omgevingsontwikkelingen en de balans opgemaakt van de huidige strategie van HW Wonen. De ontwikkelingen in de corporatiesector, gecombineerd met de complexe economische situatie en een vastzittende woningmarkt, maken dat de handelingsruimte voor woningcorporaties is veranderd. De financiële ruimte wordt door de heffingen beperkt. Daarnaast wordt aan corporaties vanuit aangescherpte regelgeving opgelegd dat zij zich meer op hun kerntaken dienen te richten. Ook is de maatschappelijke druk om meer doelmatig te presteren sterk toegenomen. Vanwege alle ontwikkelingen in en om de sector, is het noodzakelijk dat woningcorporaties een strakkere koers gaan varen en scherpe keuzes dienen te maken. De huidige formulering van de missie en visie van HW Wonen lijken niet specifiek en toekomstbestendig genoeg. Zij moet meer focus aanbrengen door haar doelgroep en taakveld duidelijker te benoemen en aan te geven welke rol en verantwoordelijkheid zij wel en niet inneemt. Dit kan bijdragen aan een heldere koers van de organisatie. De confrontatie tussen de huidige strategie en bovenstaande ontwikkelingen heeft geleid tot de volgende bevindingen in deze tussenbalans. Op de vijf in het ondernemingsplan benoemde thema s betekent dit: Één organisatie in beleid en presteren: zo doen wij dat HW Wonen functioneert nog onvoldoende als één doelmatige, professionele organisatie. De cultuur is bij HW Wonen een belangrijk aandachtspunt tevens in relatie tot verdere professionalisering van de organisatie. Gedegen dienstverlening aan onze klant De dienstverlening staat hoog in het vaandel bij HW Wonen. HW Wonen geeft aan dat zij wil weten wat de klantbehoefte is, maar doet hier niet structureel onderzoek naar. Betaalbare kwalitatieve huisvesting voor verschillende doelgroepen Hoewel het SVB in 2011 is opgesteld, is het de vraag in welke mate het SVB nog actueel is en aansluit op de woningbehoefte gezien de dynamische woningmarkt en maatregelen in de sector. Een leefbaar en vitaal Nationaal Landschap Investeringen in voorzieningen en cultureel erfgoed staan onder druk door discussie rond verscherpte kerntaken en het feit dat bevolkingskrimp en het kernenbeleid nog niet breed worden gedragen in de regio. Er is geen afwegingkader waarop toekomstige beslissingen worden gebaseerd. Presteren naar vermogen: zakelijk en maatschappelijk HW Wonen heeft middels verschillende acties de stap gezet naar een meer zakelijkmaatschappelijke organisatie. Er ligt echter nog een aanzienlijke ontwikkelopgave om de efficiency van de organisatie verder te verbeteren. Belangrijk aspect daarin is de doorontwikkeling van het investeringskader en de implementatie ervan organisatiebreed.

5 Gerrichhauzen en Partners 5 In de onderstaande tabel zijn de geactualiseerde interne en externe opgaven weergegeven. Deze komen voort uit de SWOT-analyse (hoofdstuk 4). Externe opgaven 1. Zorg- en welzijnsopgave: begeleiden extramuralisering, samenwerking zorginstellingen, beschikbaarheid zorg in kernen, voorzieningen en faciliteiten, aangepaste en levensloopbestendige woningvoorraad vergroten. 2. Samenwerkingsopgave: commitment krijgen van partners, efficiënte regionale samenwerking, participatiebeleid en betrekken van huurders bij beleidskeuzes. 3. Verduurzamingsopgave: stimuleren gebruik duurzame energiebronnen, verhogen energieduurzaamheid woningen. 4. Portefeuilleopgave: analyse DAEB/niet- DAEB, administratief scheiden, marketingplan bestaand vastgoed, samenwerking collega-corporaties, verkoopof verhuurscenario. Interne opgaven 1. Positioneringsopgave: het (her)formuleren van de doelgroep en missie, de taakopvatting, dienstverlening, het huurbeleid en scope activiteiten HW Wonen. 2. Bezuinigingsopgave: verhogen van de doelmatigheid, budgettaire keuzes, en prioriteren/temporiseren/stoppen/afstoten van activiteiten. 3. Professionaliseringsopgave: vormgeven strategische sturing, integraal asset- en portefeuillemanagement, gedeelde kernwaarden en cultuur, procesoptimalisaties en samenwerking, vergroten taakvolwassenheid, normen en kaders vaststellen, beleidscyclus. Op basis van de voorgaande informatie en overwegingen, adviseren wij HW Wonen om een aantal acties in gang te zetten, die wij noodzakelijk achten om doelgericht en toekomstbestendig te blijven investeren. Kern van deze acties is dat HW Wonen haar koers aanscherpt en deze lijn doorvoert in haar hele organisatie. 1. Aanscherpen van de doelgroep en onderscheid maken tussen kerntaken en overige taken. Benoemen rollen die HW Wonen inneemt op overige taken en doorontwikkelen afwegingskader investeringen (onder welke voorwaarden investeer je wel/niet op niet-kerntaken). Opnemen rendementseisen voor strategische sturing. 2. Huur- en inkomensbeleid verder ontwikkelen, tevens in relatie tot energielasten en aanpassing bestaande voorraad. De basis daarvoor ligt in het benoemen van doelgroep en kerntaken. 3. Het meer integraal benaderen van het Strategisch Voorraadbeleid en professionaliseren van de vastgoedsturing. 4. Taakstelling voor doelmatigheid en investeringskracht benoemen. 5. Optimalisatie van de bedrijfsvoering voor de korte en lange termijn verder vormgeven. Aanscherpen van ambitie, in relatie tot professionalisering van de organisatie. 6. Visie op de toekomstige organisatie en strategische sturing van HW Wonen benoemen. 7. Klantbediening optimaliseren. 8. Duurzaam participatiemodel ontwikkelen. 9. Belanghoudersstrategie aanscherpen. 10. Toezichtskader verder ontwikkelen en actualiseren van het toezicht. Op dit moment geeft HW Wonen al invulling aan een aantal van de bovenstaande punten. Op een aantal punten is verdere aandacht nodig. In hoofdstuk 6 is een volledige beschrijving van de stand van zaken op ieder punt weergegeven.

6 Gerrichhauzen en Partners 6 1. Inleiding Het krachtenveld van corporaties is volop in beweging. Vanuit het regeerakkoord, de economie en demografie komen tal van ontwikkelingen op corporaties af. Ook de lokale context verandert. HW Wonen zit midden in de beleidsperiode van haar ondernemingsplan Vanwege alle dynamiek stelt HW Wonen zichzelf de vraag of de huidige koers bijstelling behoeft. En als bijsturing nodig is, welke acties kan HW Wonen dan ondernemen om een toekomstbestendige koers te blijven varen? Deze discussie zal gevoerd worden met de Raad van Commissarissen van HW Wonen. In deze strategische notitie verkennen we de dynamiek in de omgeving van HW Wonen en analyseren we deze ontwikkelingen met betrekking tot de huidige en te voeren strategie voor de organisatie. Deze notitie wordt benut als tussenbalans tot en met 2014 en geldt als op maat voor het nieuwe ondernemingsplan. Deze strategische notitie geeft antwoord op de volgende onderzoeksvragen: 1. Waar staat HW Wonen met de uitvoering van het ondernemingsplan ? 2. Wat zijn relevante ontwikkelingen in het krachtenveld van HW Wonen? 3. Vragen deze ontwikkelingen om een aanscherping van de koers (missie, visie en kerndoelen) van HW Wonen? 4. Op welke punten is aanscherping van de strategische koers van HW Wonen nodig? Wat zijn (nieuwe) aandachtspunten, opgaven en kansen? En welke dilemma s en onzekerheden zijn er? 5. Wat zijn punten op onze toekomstagenda en hoe leggen we daarover verbinding met de wensen en behoeften van lokale partners? 6. Welke punten op deze agenda kunnen we direct oppakken en wat kan later? Werkwijze Deze notitie is opgesteld door Gerrichhauzen en Partners met ondersteuning van Carline Qualm, beleidsmedewerker van HW Wonen. Als klankbord fungeerden namens HW Wonen Ben Pluimer, Arjen van Bakel en Joop Hilberding. Bij het opstellen is gebruik gemaakt van bestaande documenten van HW Wonen. Deze zijn opgenomen in de bronnenlijst aan het eind van deze notitie. Leeswijzer In het volgende hoofdstuk komen de actuele en relevante ontwikkelingen in het krachtenveld van HW Wonen aan de orde, zoals het Regeerakkoord en de nieuwe Woningwet. In hoofdstuk 3 volgt een evaluatie van de huidige beleidskaders, waarbij het huidige ondernemingsplan centraal staat. De interne en externe analyse komen samen in de SWOT-analyse in hoofdstuk 4. Uit deze SWOT-analyse komt een aantal opgaven naar voren, die in hoofdstuk 5 worden door vertaald naar een aantal strategische vragen die HW Wonen voor zichzelf zal moeten beantwoorden. Tenslotte wordt in hoofdstuk 6 een advies geformuleerd voor HW Wonen.

7 Gerrichhauzen en Partners 7 2. Ontwikkelingen in het krachtenveld van HW Wonen In de volgende passages wordt ingegaan op de meest relevante ontwikkelingen die een impact hebben op de koers van HW Wonen. De demografische, economische, sociaal-culturele, technologische, ecologische en politiek-juridische ontwikkelingen zijn beschreven. In de onderstaande figuur zijn deze ontwikkelingen samengevat Demografische ontwikkelingen Vergrijzing en afname van het aantal inwoners In 2010 had de Hoeksche Waard inwoners. Volgens de prognose van de provincie Zuid- Holland zal er een bevolkingsafname van 6% plaatsvinden tot Er is een flinke afname in de leeftijdscategorie 0-19 jaar en jaar. Er is een duidelijke toename van het aantal ouderen (vergrijzing). Zelfs een verdubbeling van het aantal ouderen in de leeftijdscategorie van 80 jaar en ouder. Recente prognoses van de migratie laten een blijvend negatief migratiesaldo zien voor de Hoeksche Waard. Groei van het aantal huishoudens Demografische prognoses voorzien tot 2025 een toename van het aantal huishoudens van 4% in de Hoeksche Waard. Het aantal huishoudens blijft stijgen, ondanks een bevolkingsafname, vanwege de huishoudensverdunning. Woningbehoefte stijgt, met name geschikte woningen voor senioren De geprognosticeerde woningbehoefte bedraagt ca woningen in Ten opzichte van 2010 is dit een toename van 8,25%. Deze toename van de woningvoorraad is het gevolg van de huishoudensverdunning. Door de vergrijzing ontstaat met name behoefte aan levensloopbestendige en aangepaste woningen voor senioren. In 2011 lag de eigendomsverhouding van de bestaande woningvoorraad op 65% koop en 35% huur. Het overgrote deel van de huurwoningen is in het bezit van HW Wonen. Particuliere verhuur is er nauwelijks in de Hoeksche Waard.

8 Gerrichhauzen en Partners 8 Inkomensverdeling doelgroep Het aantal scheefwoners is aanzienlijk in de Hoeksche Waard. In totaal heeft 12% van de huurders van HW Wonen een inkomen tussen de en en 22% heeft een inkomen boven de Dit is aan de hoge kant, vergeleken met het landelijk gemiddelde. Het landelijk aandeel scheefwoners met een inkomen tussen de en is 10%. 18% heeft een inkomen boven de Economische ontwikkelingen Afname van de bestedingsruimte van huishoudens In de Hoeksche Waard zijn de gevolgen van landelijk conjuncturele ontwikkelingen ook merkbaar. De werkloosheid loopt op, werkgelegenheid loopt terug en is er sprake van een lagere loonontwikkeling. Dit leidt tot een daling van de koopkracht voor de meeste huishoudens. Een combinatie van bezuinigingen, lagere inkomensontwikkeling, hogere belastingen en dergelijke leidt er toe dat huishoudens ook werkelijk minder bestedingsruimte hebben en de hand op de knip houden. Daarnaast worden de parameters voor de huurtoeslag verlaagd waardoor met name huishoudens met een bruto inkomen lager dan beneden de armoedegrens dreigen te komen. Wel ligt de toename van het aantal bijstandsuitkeringen in de Hoeksche Waard beneden het landelijke gemiddelde. Doordat de inkomens van huishoudens dalen en de onzekerheden toenemen wordt de druk op de sociale voorraad geleidelijk groter. Woningmarkt op slot De woningmarkt in de Hoeksche Waard zit vast als gevolg van de economische situatie waarin we ons bevinden en een structurele verandering van de woningmarkt. De woningmarkt is veranderd van een aanbodmarkt in een vragersmarkt. HW Wonen ziet dat het aantal mutaties van haar woningbestand laag ligt. Er is weinig beweging op de woningmarkt. Het mutatiepercentage van de afgelopen 5 jaar ligt op ca. 6% bij HW Wonen. In de Hoeksche Waard is het aantal transacties en de woningprijzen teruggelopen. Lagere middeninkomens komen door alle maatregelen tussen wal en schip terecht. Financiering woningcorporaties Het WSW heeft de borging van woningcorporaties voor 2014 en verder ingetrokken. Daarnaast ontstaat de komende jaren een verder tekort op de kapitaalmarkt. Commerciële financiering is lastig te verkrijgen, onder andere doordat banken verplicht zijn meer reserves aan te houden. Saneringsheffingen voor probleemcorporaties In 2013 wordt door het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) een saneringsheffing van 4% geïnd, waardoor de corporaties gezamenlijk een bedrag van totaal 502 miljoen moeten afdragen. Naar verwachting zullen de komende jaren, onder invloed van onder andere de verhuurdersheffing, meerdere saneringsheffingen volgen, zodat CFV voldoende kasgeld heeft om in nood geraakte corporaties te saneren. Bouwbedrijven Ook in de bouwwereld heeft de economische crisis de afgelopen jaren toegeslagen. Als gevolg van de economische situatie hebben bouwbedrijven nauwelijks werk en gaan zelfs failliet. Voor het weinige werk dat er wel is staan bouwbedrijven in de rij en dit zorgt ervoor dat de prijzen onder druk staan. Dit biedt kansen voor opdrachtgevers om investeringen juist nu te doen.

9 Gerrichhauzen en Partners Sociaal-culturele ontwikkelingen Meer zorgverlening in reguliere woningen Door de scheiding van wonen en zorg zal steeds meer zorg buiten de traditionele instellingen plaatsvinden. Dit betekent dat zorg dus ook meer aan zorgbehoevende huurders in woningen van HW Wonen geboden moet kunnen worden. Naar verwachting zal de vraag naar aangepaste woningen toenemen, evenals de vraag naar kleinschalige (extramurale) woonvormen. Samenwerking tussen corporaties, zorginstellingen en gemeenten is essentieel om de juiste invulling te geven aan de zorg-/ welzijnsvraag. Afbouw van de verzorgingsstaat Door bezuinigingen op de WMO is er minder ruimte voor welzijn, zoals dagbesteding en activiteiten voor ouderen en zorgbehoevenden. Dit kan zorgen voor een toename van sociale problemen en vereenzaming van alleenstaande ouderen. De verschuiving van verschillende activiteiten van de AWBZ naar de WMO, wordt gecombineerd met bezuinigingen op de budgetten in de WMO en een decentralisatie vanuit het Rijk naar gemeenten. Vanuit het Rijk wordt er meer verantwoordelijkheid bij de burgers zelf en hun omringende sociale netwerken gelegd. Burgerkracht is het paradigma dat de overheid hierbij gebruikt. Samenleven De Hoeksche Waard kent een hechte sociale structuur. Een groot deel van de inwoners in de Hoeksche Waard woont zijn hele leven in hetzelfde dorp. Het gros verhuist dus ook binnen hetzelfde dorp en kiest daar bewust voor. Veel dorpen in de Hoeksche Waard hebben een sterke kerkelijke gemeenschap. Dit typeert de sociale cohesie in de dorpen van de Hoeksche Waard Technologische ontwikkelingen Meer klantcontacten via internet De digitalisering van onze samenleving en economie zet door. De behoefte aan persoonlijk contact bij dienstverlening neemt af en verschuift naar online dienstverlening. Dit komt voort uit de behoefte aan meer gebruiksgemak en continue bereikbaarheid. Steeds meer klantcontacten vinden plaats via digitale media en de verwachting is dat dit aandeel exponentieel zal stijgen de komende jaren. Waar dienstverlening op internet zich nu vaak nog beperkt tot informatievoorziening, zal dat zich meer ontwikkelen naar een volledig aanbod van dienstverlening online, zoals het maken en beheren van afspraken. Domotica in woningen Door scheiding van wonen en zorg zal meer zorg buiten de traditionele instelling plaatsvinden. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken is hoogwaardige domotica in de woning nodig. Meer zorg zal op afstand worden geleverd, zoals middels beeldbellen en andere innovaties. Deze en andere ICT voorzieningen zullen in de woning geboden moeten kunnen worden. Samenwerking tussen de corporaties en zorgpartners zal nog intensiever worden. Social media en communicatie Communicatiemiddelen veranderen en versnellen. Social media maken dat klantervaringen op twitter en andere media worden gedeeld. Om klanten te bereiken spelen social media een grote rol. Imagomanagement en een toekomstbestendig communicatiebeleid zijn essentieel om deze instrumenten optimaal te kunnen benutten voor de eigen organisatie, in plaats van deze als een bedreiging te zien.

10 Gerrichhauzen en Partners Ecologische ontwikkelingen Duurzaamheid Duurzaamheid blijft een belangrijk thema. Zowel vanuit ecologische overwegingen als vanuit het beheersbaar houden van energielasten en het bieden van wooncomfort. Duurzaamheid en energetische kwaliteit van woningen speelt een belangrijke rol in het beheersbaar houden van de woonlasten van huurders. Nationaal Landschap Sinds 2005 behoort de Hoeksche Waard tot één van de twintig Nationale Landschappen van Nederland. De unieke combinatie van cultuurhistorische en natuurlijke elementen maakt de Hoeksche Waard een bijzonder gebied. Waarschijnlijk worden de subsidies voor het Nationaal Landschap stop gezet. Dat kan betekenen dat de formele titel Nationaal Landschap komt te vervallen Politiek-juridische ontwikkelingen Imago en legitimatie woningcorporaties De algemene beeldvorming in de samenleving over woningcorporaties is de afgelopen jaren verslechterd. Dit is het gevolg van structurele problemen in de sector om aan verwachtingen te voldoen en grote problemen bij verschillende corporaties. Hierdoor is de druk vanuit belanghouders (onder andere externe toezichthouders, overheid, huurders) op corporaties om zich te verantwoorden vergroot. Algemene tendens is dat corporaties zich meer dienen te richten op hun kerntaken en op meer doelmatig presteren. Regeerakkoord/Woonakkoord De maatregelen uit het Regeerakkoord en het Woonakkoord hebben grote gevolgen voor het taakveld, het huurbeleid, de governance en financiën van woningcorporaties. Belangrijke punten in dit akkoord zijn de verhuurdersheffing en een inkomensafhankelijk huurbeleid. Deze verhuurdersheffing loopt op tot circa 1,7 miljard in 2017, waarvan de corporatiesector circa 90% moet betalen. Hoewel het inkomensafhankelijke huurbeleid extra huurverhoging mogelijk maakt, staan deze verhogingen de komen jaren niet in verhouding tot de afdrachten voor de verhuurdersheffing. Woningwet De nieuwe Woningwet geeft invulling aan verscherpingen in de governance en de nieuwe regelgeving over staatssteun. Belangrijke onderwerpen waar nog geen duidelijkheid over is gegeven zijn de voorgenomen (administratieve) scheiding van DAEB en niet-daeb vastgoed, het taakveld en de aansturing van woningcorporaties. De maatregelen uit het Regeerakkoord en het Woonakkoord zullen worden verwerkt in het wetsvoorstel voor de herziening van de Woningwet, waarover de minister van Wonen medio 2013 duidelijkheid zal geven. Beloningscode woningcorporaties Op 1 januari 2013 is de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) in werking getreden. De WNT stelt, gekoppeld aan het aantal woongelegenheden, een maximum aan de bezoldiging van bestuurders en hoogst leidinggevenden in de publieke en semi-publieke sector. Er geldt een overgangstermijn van vier jaar met volledig eerbiedigende werking en vervolgens een afbouwtermijn van drie jaar.

11 Gerrichhauzen en Partners 11 Regionalisering In het Regeerakkoord wordt de totstandkoming van grotere gemeenten bepleit. Als denkrichting wordt genoemd de omvang van inwoners. Dit vloeit voort uit een breed draagvlak binnen de samenleving voor een efficiëntere en kleinere overheid. Dit is ook gekoppeld aan de veranderende rol van de overheid. Argument van de Rijksoverheid voor grotere gemeenten is de toegenomen druk op het uitvoeren van taken vanwege de decentralisatie van veel taken van de Rijksoverheid naar gemeenten. Onbekend is nog, of en hoe gevolg gegeven wordt aan deze lijn in het Regeerakkoord. Regionalisering in de Hoeksche Waard is een trend die bij veel sectoren al heeft plaatsgevonden. Naast HW Wonen werken onder andere zorg-, welzijns- en onderwijspartners op regionale schaal. De Hoeksche Waard bestaat uit vijf kleine gemeenten die samen het Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard vormen. Eén gemeente Hoeksche Waard worden, is een gevoelig onderwerp in de regio. Gemeenten hechten aan hun autonomie. Hoewel samenwerking op verschillende dossiers vooral beleidsmatig plaatsvindt en soms in uitvoering, wordt échte verregaande samenwerking door de gemeenten (nog) niet verkend.

12 Gerrichhauzen en Partners De balans opmaken: analyse van de huidige strategie In dit hoofdstuk maken we de balans op van de huidige strategie van HW Wonen. De huidige strategie is vastgelegd in het ondernemingplan Vitaal wonen in een Nationaal Landschap. Middels een analyse van het huidige ondernemingsplan, de recente visitatie en het Strategisch Voorraadbeleid trekken we conclusies over de huidige koers van de organisatie De koers van HW Wonen HW Wonen heeft de koers voor haar organisatie bepaald met haar missie en visie, zoals opgenomen in het ondernemingsplan. De missie van HW Wonen is: Het aanbieden van woondiensten en woonproducten in een Nationaal Landschap welke aansluiten bij de maatschappelijke ontwikkelingen en individuele woonwensen. De visie van HW Wonen is: Goed wonen in een vitaal Nationaal Landschap. Wij gaan uit van onze eigen kracht en werken van daaruit graag samen met de mensen om ons heen. Wij voelen ons niet alleen verantwoordelijk voor een goede huisvesting, maar ook voor de kwaliteit van wonen en leven. Kortom: Samen Wonen meer Waard. In het visitatierapport over HW Wonen, dat begin 2012 is opgesteld, wordt aangegeven dat de ambities van de organisatie onvoldoende scherp zijn geformuleerd. Het formuleren van scherpe ambities begint met een heldere missie en visie voor de organisatie. Als we kijken naar de huidige missie en visie voor HW Wonen, dan zijn deze zeer breed geformuleerd. Geografisch is het werkveld van HW Wonen sterk gedefinieerd middels het benoemen van het Nationaal Landschap. Maar qua doelgroep en taakveld houdt HW Wonen haar vizier open. Op basis van de missie en visie sluit HW Wonen nauwelijks iets uit. Reflectie Gezien de ontwikkelingen in de corporatiesector zoals beschreven in paragraaf 2.6, is de druk op corporaties, en dus ook op HW Wonen, om scherpe keuzes te maken groot. Met de huidige ruime formulering lijken de missie en visie van HW Wonen niet specifiek en toekomstbestendig genoeg. Het toevoegen van een duidelijke doelgroepbepaling en taakveld kan bijdragen aan een heldere richting van de organisatie De doelen van HW Wonen: de balans opgemaakt In deze paragraaf wordt antwoord gegeven op de vraag in welke mate HW Wonen haar doelen heeft bereikt (of gaat bereiken) die zij zich bij het opstellen van het ondernemingsplan heeft voorgenomen. Op de vijf thema s uit het ondernemingsplan wordt bezien, aan de hand van de geformuleerde doelstellingen, in welke mate HW Wonen op koers is om dit te realiseren. Ook de conclusies uit het visitatierapport worden meegenomen bij de analyse van de doelen. Zoals in voorgaande paragraaf ook werd aangehaald, werd tijdens de visitatie geconstateerd dat de ambities onvoldoende helder zijn geformuleerd. Dat geldt nadrukkelijk ook voor de uitwerking van de doelstellingen. Volgens het visitatierapport ontbreken uitdagende doelstellingen op het gebied van huisvesting en leefbaarheid. 1. Één organisatie in beleid en presteren: zo doen wij dat! HW Wonen heeft er de afgelopen twee jaar hard aan gewerkt om na de fusie de randvoorwaarden voor één integrale en goed samenwerkende organisatie te creëren. Begin 2013 is

13 Gerrichhauzen en Partners 13 hiervoor de gehele organisatie op één locatie in een nieuwe kantooromgeving gehuisvest. HW Wonen doet jaarlijks mee met de benchmark om prestaties te meten en te vergelijken. HW Wonen tracht hiermee optimalisaties in de bedrijfsvoering te agenderen. Een van de doelstellingen was het beschrijven van de werkprocessen en het formaliseren van de kaders voor de aansturing van de organisatie. Deze werkprocessen zijn beschreven, maar nog onvoldoende geïmplementeerd. Binnen verschillende afdelingen wordt hier op dit moment aan gewerkt. Tevens zijn doelstellingen zoals een apart cultuurproject, het label KWH Goed Werkgeverschap en opleidings- en ontwikkelplannen voor personeel nog niet gehaald. Er is nog niet één saamhorige organisatie. In het visitatierapport wordt geconcludeerd dat de beleidscyclus van HW Wonen nog niet helemaal is gesloten. Met name de beleidsevaluatie dient nog beter te worden opgenomen in de beleidscyclus. Conclusie HW Wonen functioneert nog onvoldoende als één doelmatige, professionele organisatie. Verdere optimalisatie van de huidige werkprocessen is nog nodig. Daarnaast is ook de cultuur bij HW Wonen een aandachtspunt, tevens in relatie tot de professionalisering van de organisatie. 2. Gedegen dienstverlening aan onze klant Het behalen en het behouden van het KWH-huurlabel speelt een belangrijke rol in het thema dienstverlening. Op de klantgerichtheid heeft de organisatie hoge ambities. HW Wonen is in het bezit van het KWH-huurlabel. In het Strategisch Voorraadbeleid (SVB) is variatie binnen de PMC s aangebracht wat op termijn moet zorgen voor meer keuzevrijheid voor de klant. Doelstellingen zoals een periodiek trendrapport klant en een catalogus zijn niet behaald. De klantwensen zijn niet of nauwelijks in kaart gebracht bij HW Wonen. HW Wonen gaat incidenteel in gesprek met klanten over haar strategische beleid. Uit de visitatie is verder gebleken dat de huurderorganisatie nog geen volwaardige tegenspeler van HW Wonen is. Zij wordt niet optimaal betrokken bij de beleidsvorming van HW Wonen. Conclusie De dienstverlening staat hoog in het vaandel bij HW Wonen. Op het aspect van het aansluiten bij de behoefte van de klant is nog veel verbetering nodig. HW Wonen wil wel weten wat de klantbehoefte is, maar onderzoekt dit niet structureel. 3. Betaalbare kwalitatieve huisvesting voor verschillende doelgroepen HW Wonen heeft het SVB 2011 ontwikkeld om haar woningvoorraad aan te laten sluiten op de behoefte van de doelgroep. Aspecten als huursegmenten, verkoop en andere zijn hier in opgenomen. Het SVB is mede gebaseerd op het Regionaal Woningbehoeftenonderzoek dat begin 2011 is verschenen. Periodieke verantwoording over aanbod, woonruimteverdeling, wonen en zorg vindt nauwelijks plaats of niet frequent genoeg. Daarnaast tracht HW Wonen het SVB te integreren met onderhoudsbeleid en waardeontwikkeling, maar er is nog geen sprake van een integrale portefeuillestrategie. Het SVB wordt verder beschreven in de volgende paragraaf. Conclusie Hoewel het SVB in 2011 is opgesteld, is het de vraag in welke mate het SVB nog actueel is en werkelijk aansluit op de woningbehoefte gezien de dynamische woningmarkt en maatregelen in de sector. 4. Een leefbaar en vitaal Nationaal Landschap HW Wonen heeft voor alle dorpskernen beleid ontwikkeld, waarin zij aangeeft in welke kernen zij uitbreiden, waar zij consolideren en waar krimp wordt voorzien. Dit is de basis voor het SVB en de ontwikkelportefeuille voor HW Wonen. Dit beleid is gecommuniceerd met gemeenten, maar wordt niet één op één door gemeenten gedeeld. HW Wonen heeft wel recentelijk met alle gemeenten prestatieafspraken gemaakt of is nog bezig deze af te ronden.

14 Gerrichhauzen en Partners 14 De doelstellingen rond investeringen in voorzieningen en cultureel erfgoed staan onder druk vanwege de discussie rond verscherpte kerntaken voor corporaties. Er is geen maatschappelijk afwegingskader waarop toekomstige beslissingen worden gebaseerd. Doelstellingen zoals het opstellen van een participatiebeleid of een belanghoudersstrategie zijn niet behaald. Dit betekent echter niet dat er geen dialoog is tussen HW Wonen en haar belanghouders. Doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid en levensloopbestendigheid zijn niet geheel behaald. Deze zijn opgenomen in beleidsdocumenten die nog niet tot uitvoering zijn gekomen. Zo zijn in prestatieafspraken doelstellingen opgenomen over CO2 reductie en energielabels. De financiële reserveringen zijn gemaakt, maar een concrete vertaling naar het onderhoudsbeleid ontbreekt. Conclusie Het uitvoeren van het thema een leefbaar en vitaal Nationaal Landschap ligt onder druk, omdat veel doelstellingen nog niet zijn gehaald. Dit komt door de discussie rond verscherpte kerntaken, het feit dat bevolkingskrimp en het kernenbeleid van HW Wonen nog niet breed gedragen zijn en het participatiebeleid nog niet is ontwikkeld. 5. Presteren naar vermogen: zakelijk-maatschappelijk De financiële positie van HW Wonen is gezond, echter de recente ontwikkelingen in de sector hebben ook een groot effect op de kasstromen van HW Wonen. HW Wonen zal hier in de toekomst nog scherper op moeten anticiperen. Er is een investeringskader. Het belang van het investeringskader neemt door de maatschappelijke druk op woningcorporaties toe. Het kader is echter nog niet verankerd in de organisatie. Ook is het maatschappelijk rendement in het investeringskader nauwelijks verder uitgewerkt. Het risicomanagement is geformaliseerd en dit jaar wil HW Wonen een afgifte van het in control statement. Het integriteitsbeleid en het jaarverslag zijn opgesteld. Daarnaast heeft er een visitatie plaatsgevonden. In het visitatierapport wordt geconcludeerd dat HW Wonen meer uit haar vermogen moet kunnen halen dan nu gebeurt. Daarbij gaat het om het vergroten van zowel de efficiency van de organisatie als de trefzekerheid van de middeleninzet. HW Wonen is geen inefficiënte organisatie, maar mogelijkheden om tot kostenbesparingen te komen worden volgens het visitatierapport nauwelijks benut. Ten aanzien van de Raad van Commissarissen wordt aangegeven dat een scherp toezichtskader ontbreekt. Conclusie HW Wonen heeft middels verschillende acties de stap gezet naar een meer zakelijkmaatschappelijke organisatie. Er ligt echter nog een aanzienlijke ontwikkelopgave om de efficiency van de organisatie verder te verbeteren. Belangrijk aspect daarin is de doorontwikkeling van het investeringskader en de implementatie ervan organisatiebreed Strategisch Voorraadbeleid Het Strategisch Voorraadbeleid van HW Wonen is in augustus 2011 geactualiseerd. In het rapport wordt geconstateerd dat de huidige woningvoorraad van HW Wonen onvoldoende aansluit op de actuele woningbehoefte én de woningbehoefte in de toekomst. Er zijn te veel eengezinswoningen en te weinig woningen voor senioren en kleine huishoudens. Om dit probleem op te lossen zal 16% van het huidige bezit, voornamelijk eengezinswoningen, worden verkocht. 6% van de voorraad zal worden gesloopt. De sloop en verkoop wordt gecompenseerd door nieuwbouw, echter in het SVB is niet uitgewerkt hoe het nieuwbouwprogramma er uit ziet. Om woningen geschikt te maken voor senioren worden woningen opgeplust. Bij woningen worden kwalitatieve ingrepen gepleegd. HW Wonen staat de komende jaren dan ook voor een grote transitieopgave in de woningvoorraad. Een groot aandeel van de huidige woningvoorraad is bestemd voor huishoudens met een laag inkomen en een te klein aan

15 Gerrichhauzen en Partners 15 deel van de huidige woningvoorraad is bestemd voor huishoudens met een midden- en hoger inkomen. Verschuivingen in de segmenten is gewenst om inkomens boven de Europese norm te blijven huisvesten en om een betere prijs-kwaliteitverhouding te krijgen. Tussen de 10 en 15% van de goedkope voorraad zal doorschuiven naar het bereikbare segment en ongeveer 10% naar de vrije sector. De doelgroep senioren wordt steeds groter. HW Wonen neemt in de Hoeksche Waard in samenwerking met de regionale zorgpartijen verantwoordelijkheid voor combinaties van wonen en zorg, waarbij zij de huisvesting voor haar rekening neemt. HW Wonen heeft ook gekeken naar de individuele kernen. Voor de vier buurtschappen wordt een krimpscenario gehanteerd. Voor de negen kleine kernen wordt de omvang gestabiliseerd en vindt er alleen nieuwbouw ter vervanging van te slopen bezit plaats. Voor de vijf grote kernen in het werkgebied ziet HW Wonen uitbreidingsmogelijkheden van de woningvoorraad.

16 Gerrichhauzen en Partners SWOT-analyse en opgaven Nu we de omgeving en de huidige strategie hebben geanalyseerd, kunnen we de SWOTanalyse van HW Wonen actualiseren. Op basis van de SWOT-analyse zijn de belangrijkste interne en externe opgaven van HW Wonen opgesteld Actuele SWOT-analyse In onderstaand overzicht is de geactualiseerde SWOT-analyse weergegeven. In deze SWOT staan de belangrijkste sterkten en zwakten van de organisatie benoemd en de kansen en bedreigingen die op HW Wonen afkomen. Deze SWOT is opgesteld door de analyse van de omgevingsontwikkelingen en de huidige koers van HW Wonen uit hoofdstukken 2 en 3 toe te passen op de SWOT-analyse uit het ondernemingsplan. Sterkte We hebben een goede vastgoedpositie (goede spreiding van bezit, ruimte om te sturen en voldoende huurruimte). HW Wonen heeft een solide vermogenspositie. Positie in de Hoeksche Waard: we kennen de woningmarkt, hebben invloed en kennen de mensen. De omvang van het woningbestand van HW Wonen is toereikend. De schaalgrootte van de organisatie is passend. Goede dienstverlening en ambitie om deze te waarborgen. Zwakte HW Wonen functioneert nog onvoldoende als één saamhorige, doelmatige en professionele organisatie. Aandachtspunten: taakvolwassenheid en veranderingsgezindheid van medewerkers. Er zijn onvoldoende eenduidige (strategische) kaders waarop kan worden getoetst en gestuurd binnen HW Wonen. HW Wonen heeft onvoldoende inzicht in de klantwensen en een gestructureerd participatiebeleid ontbreekt. Het SVB 2011 van HW Wonen sluit thans op onderdelen onvoldoende aan op de ontwikkelingen in de woningmarkt en nieuwe regelgeving. Kans Inzetten op duurzaamheid om de woonlasten van huurders te beheersen. Verhogen van de huren voor huishoudens met een inkomen boven , om binnen de primaire doelgroep een gedifferentieerd huurbeleid te kunnen bekostigen. Gebruik maken van de mogelijkheden om 10% van de kernvoorraad naar niet-daeb te verschuiven. Het opstarten van een zelfstandig niet-daeb bedrijf of in samenwerking met andere corporaties. De opbrengsten uit de verkoop van eengezinswoningen. Toename naar de vraag van aangepaste woningen. Bedreiging Kasstroom en vermogen onder druk door sa- neringsheffing CFV en verhuurdersheffing. Door economische omstandigheden en bezuinigingen in sociale voorzieningen een toename van huishoudens in de huursector die beneden de armoedegrens leven. Suboptimale regionale samenwerking door bestuurlijke verdeeldheid bij gemeenten. Houdbaarheid en financierbaarheid van niet- DAEB activiteiten. Risico leegstand van eengezinswoningen op termijn door vergrijzingsgolf. Door bezuinigingen in WMO/AWBZ minder ruimte voor begeleiding van probleemhuishoudens en dagbesteding voor ouderen. Relatief groot aandeel zorgvastgoed. Verhuurbaarheid in toekomst kan teruglopen.

17 Gerrichhauzen en Partners 17 Door verandering van de omgeving en de verdere implementatie van de fusie van HW Wonen (één locatie etc.) is de SWOT-analyse anno 2013 veranderd. Van grote invloed zijn de maatregelen en bezuinigingen vanuit het Rijk die zijn weerslag hebben op de vermogenspositie en de verdiencapaciteit van HW Wonen, de bedrijfsvoering, de organisatie en de samenwerking in de regio. Daarnaast spelen demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing, ontgroening en huishoudensverdunning een belangrijke rol Actuele opgaven In de onderstaande tabel zijn de geactualiseerde interne en externe opgaven weergegeven. Ten opzichte van de opgaven zoals deze in het vigerende ondernemingsplan zijn opgenomen zitten de voornaamste aanscherpingen en aanvullingen op de interne opgaven. Externe opgaven 1. Zorg- en welzijnsopgave: begeleiden extramuralisering, samenwerking zorginstellingen, beschikbaarheid zorg in kernen, voorzieningen en faciliteiten, aangepaste en levensloopbestendige woningvoorraad vergroten. 2. Samenwerkingsopgave: commitment krijgen van partners, efficiënte regionale samenwerking, participatiebeleid en betrekken van huurders bij beleidskeuzes. 3. Verduurzamingsopgave: stimuleren gebruik duurzame energiebronnen, verhogen energieduurzaamheid woningen. 4. Portefeuilleopgave: administratief scheiden, marketingplan bestaand vastgoed, samenwerking collegacorporaties, verkoop- of verhuurscenario. Interne opgaven 1. Positioneringsopgave: het (her)formuleren van de doelgroep en missie, de taakopvatting, dienstverlening, het huurbeleid en scope activiteiten HW Wonen. 2. Bezuinigingsopgave: verhogen van de doelmatigheid, budgettaire keuzes, en prioriteren/temporiseren/stoppen/afstoten van activiteiten. 3. Professionaliseringsopgave: vormgeven strategische sturing, integraal asset- en portefeuillemanagement, gedeelde kernwaarden en cultuur, procesoptimalisaties en samenwerking, vergroten taakvolwassenheid, normen en kaders vaststellen, beleidscyclus. Externe opgaven Ten opzichte van de externe opgaven zoals deze in het ondernemingsplan zijn geformuleerd, hebben er betrekkelijk weinig veranderingen plaatsgevonden. Wel zijn de verschillende punten anders geordend. De zorg- en welzijnsopgave is meer centraal komen te staan. De samenwerkingsopgave komt op dezelfde wijze terug. Meer nadruk is er komen te liggen op de verduurzamingsopgave en de portefeuilleopgave. Met name deze portefeuilleopgave is actueel geworden door de in het Regeerakkoord voorgestelde inperkingen van het taakveld van corporaties (sociale woningen en direct verbonden maatschappelijk vastgoed). Interne opgaven De verschillende ontwikkelingen in de corporatiesector, waaronder uitspraken in het Regeerakkoord, Woonakkoord en het wetsvoorstel voor de Woningwet ten aanzien van het werkgebied en het inkomensafhankelijke huurbeleid van corporaties, ontstaat een positioneringsopgave. De keuzeruimte voor corporaties om te investeren en activiteiten te ontplooien is beperkt door deze ontwikkelingen. Hierdoor zal HW Wonen heldere afwegingen moeten maken ten aanzien van haar inzet de komende jaren. Wat zijn de kerntaken van HW Wonen? Welke activiteiten daar omheen zijn een opgave voor de organisatie? En welke rol neemt HW Wonen daarbij in?

18 Gerrichhauzen en Partners 18 Dit vraagt niet zozeer om het roer om te gooien, maar wel om meer focus aan te brengen binnen de huidige strategie. Vanuit de aangescherpte financiële kaders, voornamelijk door nieuwe heffingen, ontstaat tevens een bezuinigingsopgave. Welke financiële keuzes wil en kan HW Wonen maken? Als HW Wonen komt tot een bezuinigingsopgave, is het, gezien het complexe krachtenveld van corporaties, van belang om te komen tot heldere en aan de eigen organisatie en stakeholders uit te leggen keuzes. Daarom is het wenselijk om het huidige investeringskader verder te ontwikkelen en implementeren. Dit kader moet richting geven aan bezuinigingen en de strategie van de organisatie helpen realiseren. Tenslotte heeft HW Wonen een professionaliseringsopgave. Zo is het Strategisch Voorraadbeleid onvoldoende ingericht vanuit een (benodigde) rendementsgedachte en ontbreken heldere kaders. Een koppeling met onderhoudsbeleid is nog onvoldoende gemaakt. De samenwerking, werkprocessen en de beleidscyclus vragen tevens om verdere professionalisering binnen HW Wonen. Kernopgave van de professionalisering is de juiste competenties te hebben of te creeren om de strategie te kunnen realiseren.

19 Gerrichhauzen en Partners Elementen van de toekomstagenda Hoe gaat HW Wonen de opgaven vormgeven? Welke overwegingen kan de organisatie hierin maken? Om vorm te geven aan de opgave en de toekomstagenda zal HW Wonen voor zichzelf een aantal strategische vragen moeten beantwoorden. Deze negen strategische vragen zijn onderstaand beschreven voor HW Wonen. Voor elke vraag is in een tabel aangegeven welke keuzes er gemaakt kunnen worden. Het beantwoorden van deze vragen, is de basis om te komen tot een aangescherpte strategie voor HW Wonen. 1. Wie zijn mijn doelgroepen en hoe ontwikkelen deze zich? Zijn dit nog steeds mijn doelgroepen? Mogelijke keuzes: Inkomen huishouden < > Zorgbehoevend ZZP 1-2 (verzorging) ZZP 3-4 (verzorging) ZZP 5 en > (verpleging) Huishoudenstype Starters Gezinnen Senioren Bijzondere doelgroepen Arbeidsmigranten Asielzoekers Personen met een beperking In de huidige missie en visie is de doelgroep niet ingekaderd. De vraag die HW Wonen zou moeten beantwoorden is: Op welke doelgroepen gaan we ons de komende jaren richten? Keuzes hierin worden beïnvloed door de DAEB/niet-DAEB discussie, de taak van de corporatie en scheiding van wonen en zorg. Keuzes kunnen gemaakt worden op de punten: inkomen, mate van inzet voor zorgbehoevenden, het type huishouden en bijzondere doelgroepen. Inkomen Bij inkomen moet de keuze worden gemaakt of HW Wonen zich alleen inzet voor de primaire doelgroep zoals beschreven in het BBSH of dat zij de huishoudens met een inkomen boven de ook als hun doelgroep beschouwt. Een belangrijke overweging daarbij is: in hoeverre is deze groep in staat om zelf te slagen op de woningmarkt? Hierbij kan een onderscheid gemaakt worden tussen de huishoudens met een inkomen tussen en of een inkomen hoger dan Zorgbehoevend Of een woningcorporatie zich wel of niet wil inzetten voor zorgbehoevenden staat niet ter discussie. De keuze die wel gemaakt kan worden is tot welk niveau van verzorging HW Wonen gaat voorzien in de huisvesting van zorgbehoevenden. De eerste vier ZZP niveaus vallen nog onder de verzorging. Bij de eerste vier ZZP niveaus is beperkte aanpassing van de woning nodig om de gewenste zorg in de woning te leveren. Vanaf ZZP niveau 5 vallen zorgbehoevenden onder verpleeghuiszorg. Huishoudenstype Als corporatie kun je er voor kiezen om extra aandacht te gaven aan bepaalde huishoudenstypen. Extra focus kan op starters, gezinnen en/of senioren worden gelegd. Hierbij spelen demografische ontwikkelingen en de huidige woningvoorraad een belangrijke rol. Het gaat er niet om doelgroepen uit te sluiten. De vraag is vooral: zijn er binnen je inkomensklassen huishoudens die extra aandacht in het beleid behoeven, omdat er een bijzondere veranderopgave ligt? Bijzondere doelgroepen Bijzondere doelgroepen zijn bijvoorbeeld arbeidsmigranten, asielzoekers en personen met een beperking. Kijkend naar de Hoeksche Waard moet er een afweging worden gemaakt of HW Wonen voor zichzelf een opgave ziet bij bijzondere doelgroepen en welke rol zij daar in inneemt.

20 Gerrichhauzen en Partners Wat is mijn rol in wonen-zorg-welzijn en de vitaliteit van kernen? Welke opgave ligt er en wat voor opstelling vraagt dit? De keuze is niet óf je inspeelt op de veranderende zorg- en welzijnsvraag, maar welke invulling hieraan wordt gegeven. Keuzes kunnen gemaakt worden op type vastgoedexploitant, de inzet op leefbaarheid in kernen en op welke schaal dit wordt aangepakt. HW Wonen als (zorg)vastgoedexploitant Voorzieningen, dagbesteding en leefbaarheid dorpen Schaal van de aanpak Aangepaste woningen voor zorg Maatschappelijk vastgoed in kernen is kerntaak HW Wonen Regionale aanpak met alle gemeenten en zorginstellingen Mogelijke keuzes: Kleinschalige woonvormen Geen primaire kerntaak van HW Wonen, maar van de gemeenten Gemeentelijk beleid centraal Exploitatie van verpleeghuizen Bij hoge maatschappelijke noodzaak investeert HW Wonen in maatschappelijk vastgoed HW Wonen als (zorg)vastgoedexploitatant De uiterste rol die HW Wonen kan pakken is exploitant van verpleeghuizen. Daarmee haalt HW Wonen veel verantwoordelijkheid naar zich toe en neemt zij de rol van zorgpartij bijna over. In een afgezwakte rol kan zij voorzien in kleinschalige woonvormen en aangepaste woningen voor zorg. Bij deze opties vallen vooral de woningen en de aanpassingen onder de verantwoordelijkheid van HW Wonen. Voorzieningen, dagbesteding en leefbaarheid dorpen De afgelopen jaren heeft HW Wonen veel aandacht geschonken aan vitale en leefbare dorpen in de Hoeksche Waard. Wil men blijven investeren in maatschappelijk vastgoed en ziet HW Wonen dit ook als haar kerntaak of ziet HW Wonen dit als taak van de gemeenten? Of is dit alleen een taak van HW Wonen bij hoge maatschappelijke noodzaak? Een belangrijke afweging hierbij is of je hierin wilt blijven investeren of aan andere zaken prioriteit geeft. Schaal van aanpak Aanpak van de zorg- en welzijnsvraag kan op regionaal niveau en per gemeente. De keuze die hierbij wordt gemaakt hangt af op welk niveau de beste afspraken hierover zijn te maken. 3. Hoe kijk ik naar leefbaarheid? Mag en moet ik hierin blijven investeren? Mogelijke keuzes: Prioriteit Kerntaak HW Wonen Geen kerntaak, maar monitoring op complexniveau (vastgoedbenadering) Activiteiten Huismeesters Openbare ruimte Sponsoring activiteiten Prioriteit De invulling van leefbaarheid is minimaal bij HW Wonen in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Of leefbaarheid dezelfde status blijft behouden hangt af van de beschikbare middelen en keuzes die HW Wonen hierin maakt. Kerntaak Activiteiten op dit gebied kunnen invulling krijgen door huismeesters, maar ook door investeringen in openbare ruimte of sponsoring.

Ondernemingsplan 2014 2017. Ambities blijven overeind door scherpe focus op kerntaken

Ondernemingsplan 2014 2017. Ambities blijven overeind door scherpe focus op kerntaken Ondernemingsplan 2014 2017 Ambities blijven overeind door scherpe focus op kerntaken Missie QuaWonen QuaWonen is dé woningcorporatie voor de Krimpenerwaard. Wij bieden goede huisvesting aan mensen die

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Visitatie. Omnia Wonen 2012. Maatschappelijke prestaties op het gebied van: Ambities en doelstellingen

Visitatie. Omnia Wonen 2012. Maatschappelijke prestaties op het gebied van: Ambities en doelstellingen Visitatie Omnia Wonen 2012 Maatschappelijke prestaties op het gebied van: Ambities en doelstellingen Landelijke, regionale en lokale opgaven Belanghebbenden Vermogen en effiency Governance DIT IS EEN UITGAVE

Nadere informatie

Welkom! Programma. 18 juni 2015. Welkom. Presentatie visitatierapport. Voor welke uitdagingen staan we? Kort filmpje. Borrel en informeel contact

Welkom! Programma. 18 juni 2015. Welkom. Presentatie visitatierapport. Voor welke uitdagingen staan we? Kort filmpje. Borrel en informeel contact Welkom! 1 Programma Welkom Presentatie visitatierapport Voor welke uitdagingen staan we? Kort filmpje Borrel en informeel contact 2 1 van bekend naar nieuw van naar 3 Waar gaat het naar toe? Verkleining

Nadere informatie

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING PORTEFEUILLEMANAGEMENT EN SWOT ANALYSE Portefeuillemanagement is een dynamisch proces waarbij telkens opnieuw geanalyseerd,

Nadere informatie

Woningmarkt en corporatiesector. Johan Conijn

Woningmarkt en corporatiesector. Johan Conijn Woningmarkt en corporatiesector Johan Conijn Ruimteconferentie PBL 21 mei 2013 Inhoud Woningmarktdebat Positie woningcorporatie Regeer- en woonakkoord DrieKamerModel 2 Woningmarkt Overmatige subsidiering

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Strategisch Voorraadbeleid Ons Doel 2015

Strategisch Voorraadbeleid Ons Doel 2015 SVB samenvatting voor HOOD: Strategisch Voorraadbeleid Ons Doel 2015 Wat is strategisch voorraadbeleid? Beleid waarin keuzes gemaakt worden over hoe wij met onze woningen ( de voorraad) om willen gaan

Nadere informatie

Regionaal groeien - lokaal verbinden. Ondernemingsplan 2015-2017. (verkorte versie)

Regionaal groeien - lokaal verbinden. Ondernemingsplan 2015-2017. (verkorte versie) Regionaal groeien - lokaal verbinden Ondernemingsplan 2015-2017 (verkorte versie) EEN WETHOUDER IN HET NIEUWE WERKGEBIED Wij werkten altijd goed samen met de lokale corporatie. Wel zagen we dat corporaties

Nadere informatie

Investeringsstatuut Stichting Wonen Zuid. Werk in uitvoering

Investeringsstatuut Stichting Wonen Zuid. Werk in uitvoering Investeringsstatuut Stichting Wonen Zuid Werk in uitvoering Vastgesteld door de Bestuurder op 17-06-2014 Goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 26-03-2015 INHOUD INVESTERINGSSTATUUT INLEIDING...

Nadere informatie

Missie, visie en maatschappelijke verankering

Missie, visie en maatschappelijke verankering Jaarplan 2014 1 Missie, visie en maatschappelijke verankering In ons ondernemingsplan 2014-2017 hebben we onze missie en visie voor de komende jaren vastgesteld. In dit jaarplan is verwoord welke stappen

Nadere informatie

Missie We zijn een maatschappelijke vastgoedonderneming, die met en voor bewoners samenwerkt aan krachtige wijken met toekomstwaarde.

Missie We zijn een maatschappelijke vastgoedonderneming, die met en voor bewoners samenwerkt aan krachtige wijken met toekomstwaarde. Governance handboek Besturingsmodel Havensteder Inleiding Het besturingsmodel van woningcorporatie Havensteder maakt de verbanden zichtbaar tussen missie, visie en strategie. En de daarvan afgeleide doelstellingen,

Nadere informatie

Beleidsplan 2012-2016. Lokaal, Klantgericht en Betrouwbaar

Beleidsplan 2012-2016. Lokaal, Klantgericht en Betrouwbaar Beleidsplan 2012-2016 Lokaal, Klantgericht en Betrouwbaar Colofon Beleidsplan 2012-2016 Woningstichting Sint Antonius van Padua Eindredactie Woningstichting Sint Antonius van Padua Realisatie Nestas communicatie,

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Waar komen we vandaan? tiwos. Wat hebben we nodig? Thuis in de Buurt. Waar. staan we. Waar. voor? gaan we. voor? beleidsplan 2012-2016

Waar komen we vandaan? tiwos. Wat hebben we nodig? Thuis in de Buurt. Waar. staan we. Waar. voor? gaan we. voor? beleidsplan 2012-2016 Waar komen we vandaan? tiwos Wat hebben we nodig? Waar staan we voor? Waar gaan we voor? beleidsplan 2012-2016 Extern De meest relevante omgevingsfactoren: politiek De overheid trekt zich terug, bezuinigt

Nadere informatie

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst

Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst 27926 Huurbeleid Nr. 216 Herdruk 1 Brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 21 maart 2014 Hierbij doe ik u het volgende toekomen:

Nadere informatie

Welkom. Stakeholdersdag. 27 mei 2015

Welkom. Stakeholdersdag. 27 mei 2015 Welkom Stakeholdersdag 27 mei 2015 Programma 12.45 uur Opening & voorstellen dagvoorzitter (Andries Greiner) door Truus Sweringa (directeur-bestuurder OFW) Terugblik Stakeholdersdag 2014 & Actualiteiten

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Een fijn huis

Jaarverslag 2014. Een fijn huis Een fijn huis Een goede woning is een basisbehoefte van ieder mens en een randvoorwaarde om deel te kunnen nemen aan de samenleving. In ons werkgebied, de noordvleugel van de Randstad, zijn veel mensen

Nadere informatie

Toekomstbestendig 2019

Toekomstbestendig 2019 Toekomstbestendig 2019 20 19 Missie TBV Wonen is een excellente woningcorporatie in Noord-Brabant, die zich richt op het huisvesten van mensen die daarbij een helpende hand kunnen gebruiken. Wij investeren

Nadere informatie

Onderzoeksinstituut OTB

Onderzoeksinstituut OTB Regionale woonafspraken en veranderende nationale beleidskaders Inleiding tijdens conferentie De regio Zuid- Kennemerland/IJmond geeft thuis, Tweede conferentie Regionaal Actieprogramma Wonen Zuid- Kennemerland/IJmond,

Nadere informatie

Investeren in groen en betaalbaar wonen

Investeren in groen en betaalbaar wonen Beleidsplan van Het Gooi en Omstreken 2013-2018 Investeren in groen en betaalbaar wonen Activiteiten in 2013 In Baarn, Bunschoten, Blaricum, Bussum, Hilversum en Wijdemeren Investeren in groen en betaalbaar

Nadere informatie

Wonen in het Land van Heusden en Altena. Gemeenteraden en woningcorporaties 10 maart 2015

Wonen in het Land van Heusden en Altena. Gemeenteraden en woningcorporaties 10 maart 2015 Wonen in het Land van Heusden en Altena Gemeenteraden en woningcorporaties 10 maart 2015 Agenda P. van den Heuvel: De nieuwe Woningwet hoofdpunten W. Bijl: Regionale verankering in het Land van Heusden

Nadere informatie

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014 Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio Maart 2014 2 Preambule Gemeenten in de Stadsregio Amsterdam en de woningcorporaties, verenigd

Nadere informatie

Kennisavond Woningwet. 28 April 2015

Kennisavond Woningwet. 28 April 2015 Kennisavond Woningwet 28 April 2015 Agenda 1 Actualiteit 2 Werkgebied en toezicht 3 Huurbeleid en prestatieafspraken 4 Scheiding DAEB en niet-daeb 5 Aandachtspunten implementatie 2 Hoofdpunten Woningmarktgebieden

Nadere informatie

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Vastgesteld en ondertekend in het bestuurlijk overleg d.d. 26 november 2014 1 Jaarlijks terugkerend

Nadere informatie

Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis. Ondernemingsplan 2013-2017

Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis. Ondernemingsplan 2013-2017 Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis, voor nu en later. Betaalbaar Thuis Ondernemingsplan 2013-2017 2013-2017 Betaalbaar thuis, voor nu en later Dynamische tijden

Nadere informatie

Rotterdam. Stook je rijk 2015. Monitoring Energiebesparing Huursector

Rotterdam. Stook je rijk 2015. Monitoring Energiebesparing Huursector Rotterdam Stook je rijk 2015 Monitoring Energiebesparing Huursector 9-10-2015 Inhoud Nieuwe Woningwet per 1 juli 2015 Doelstellingen landelijke Energieakkoord Stand van Zaken in Nederland Rotterdamse doelstellingen

Nadere informatie

In onderstaande figuur staan de scores die GenO haalt op de verschillende ratio s (dit zijn perspectieven) die we voor deze visitatie hanteren.

In onderstaande figuur staan de scores die GenO haalt op de verschillende ratio s (dit zijn perspectieven) die we voor deze visitatie hanteren. Samenvatting In deze samenvatting geven wij in een notendop de uitkomsten van de maatschappelijke visitatie van Stichting Woningcorporaties Het Gooi en Omstreken (verder afgekort tot GenO). 1. Beoordeling

Nadere informatie

Bijlagen bij Analyse benodigde voorraad sociale huurwoningen

Bijlagen bij Analyse benodigde voorraad sociale huurwoningen Bijlagen bij Analyse benodigde voorraad sociale huurwoningen Bijlage 1 Socrates model Het Socrates-model is een kwalitatief woningmarktsimulatiemodel. Dit model bouwt voort op het bekende demografisch

Nadere informatie

Lokaal woonbeleid. Woningwet en Huisvestingswet

Lokaal woonbeleid. Woningwet en Huisvestingswet Lokaal woonbeleid Woningwet en Huisvestingswet Wens van de Haagse politiek : meer grip op de corporaties Toezicht op corporaties: volkshuisvestelijk en financieel Minder commerciële activiteiten Versterking

Nadere informatie

ONINGWET WAT BETEKENT DIT VOOR DE GEMEENTE?

ONINGWET WAT BETEKENT DIT VOOR DE GEMEENTE? ONINGWET WAT BETEKENT DIT VOOR DE GEMEENTE? WWW.AEDES.NL MAART 2015 DE NIEUWE ONINGWET Vanaf 1 juli 2015 gelden nieuwe regels voor woningcorporaties. De invoering van de nieuwe Woningwet betekent dat ook

Nadere informatie

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Aanvalsplan wonen Albert Smit wethouder financiën, vastgoed, grondzaken en wonen 1 Aanvalsplan wonen: aanleiding Sinds 2008: Economische recessie Stagnerende woningmarkt

Nadere informatie

Met bewoners naar vitale wijken. Strategie SSW voor 2014 2019

Met bewoners naar vitale wijken. Strategie SSW voor 2014 2019 Met bewoners naar vitale wijken Strategie SSW voor 2014 2019 September 2014 Inhoudsopgave 1. Een eerlijk verhaal... 1 2. Wat is SSW... 2 2.1 Woningcorporatie 2 2.2 Wat zien wij in onze wereld 2 2.3 Grote

Nadere informatie

Prestatie-afspraken Wonen en Maatschappelijke Ontwikkelingen Casade Woonstichting Gemeente Waalwijk, 10-04-2012

Prestatie-afspraken Wonen en Maatschappelijke Ontwikkelingen Casade Woonstichting Gemeente Waalwijk, 10-04-2012 1. Inleiding De gemeente Waalwijk, Casade en Slagenland Wonen hebben in juli 2011 het Prestatiecontract over de ontwikkeling van de woningvoorraad in de periode 2011-2014 getekend. Hierin is afgesproken

Nadere informatie

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 *ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-31083/DV.15-441, afdeling Ruimte. Onderwerp: Woonvisie 2014-2030 Sellingen, 12 februari 2015 Algemeen Deze Woonvisie

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

De kracht van Woonburg. Ondernemingsplan 2013-2016

De kracht van Woonburg. Ondernemingsplan 2013-2016 De kracht van Woonburg Ondernemingsplan 2013-2016 Inhoudsopgave 0. Inleiding 4 1. Waar wij voor staan 6 2. De wereld van buiten 10 3. De wereld van binnen 14 4. Onze opgaven 18 5. Goede dienstverlening

Nadere informatie

Concept VOORWOORD BESTUURDER bij begroting 2011 van de Alliantie

Concept VOORWOORD BESTUURDER bij begroting 2011 van de Alliantie Concept VOORWOORD BESTUURDER bij begroting 2011 van de Alliantie Ambitieus programma In de samenleving is het laatste jaar een realistisch beeld ontstaan over de financiële positie van corporaties. Het

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen?

Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen? Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen? van Vliet FAMO Regiobijeenkomsten 2011 April 2011 #1282874 Agenda BNG missie Trends en ontwikkelingen

Nadere informatie

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011 Veranderingen in de volkshuisvesting 10 mei 2011 Opbouw presentatie 1. Veranderingen en gevolgen 2. Betekenis voor PALT 3. Ontwikkelrichtingen De belangrijkste veranderingen 1. Regelgeving Staatssteunregeling

Nadere informatie

MEMO HERZIENING WONINGWET

MEMO HERZIENING WONINGWET MEMO HERZIENING WONINGWET Nieuwe corporatiebestel van kracht op 1 juli 2015 Op 17 maart 2015 heeft de Eerste Kamer unaniem ingestemd met de gewijzigde Woningwet 1 die tot doel heeft het functioneren van

Nadere informatie

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf!

Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Ondernemingsplan 2016-2018 Woondiensten Aarwoude geeft u de vijf! Woondiensten Aarwoude is een bedrijf dat woonruimte verhuurt aan mensen die op basis van hun inkomen in aanmerking komen voor een sociale

Nadere informatie

Verkorte versie. wonen doen we samen

Verkorte versie. wonen doen we samen Verkorte versie ondernemingsplan Jaarverslag 2012013-2017 wonen doen we samen Inhoud 1 VOORWOORD...3 2 TOTSTANDKOMING...4 3 WIE ZIJN WIJ...5 3.1 Onze missie...5 3.2 Onze visie: Wonen doen we samen...5

Nadere informatie

Domesta. Geme Sn ente ř oevord. 'ng. 30 : Aan. Class nr. Gemeente Coevorden Aan het College van Burgemeester en Wethouders Postbus 2 7740 AA COEVORDEN

Domesta. Geme Sn ente ř oevord. 'ng. 30 : Aan. Class nr. Gemeente Coevorden Aan het College van Burgemeester en Wethouders Postbus 2 7740 AA COEVORDEN Geme Sn ente ř oevord 'ng. 30 : 1 Gemeente Coevorden Aan het College van Burgemeester en Wethouders Postbus 2 7740 AA COEVORDEN Aan Class nr. Ons kenmerk Onderwerp Behandeld door Bijlage(n) Datum Geme000339

Nadere informatie

Corporatie in Perspectief

Corporatie in Perspectief Samenvatting CFV 2010 Corporatie in Perspectief L0278 Zaanstad Samenvatting Corporatie in Perspectief Ter introductie In Corporatie in Perspectief is te zien hoe de volkshuisvestelijke en financiële kengetallen

Nadere informatie

Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling

Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling Voor bezit van Habeko wonen in de kernen: Koudekerk aan den Rijn/Hazerswoude-Rijndijk, Hazerswoude-Dorp en Benthuizen datum:10 november 2014 Vastgesteld door het college

Nadere informatie

Woondebat Woerden, 11 december 2014. Karin Verdooren Directeur-bestuurder Eugene Menagé manager Strategie & Bestuursondersteuning

Woondebat Woerden, 11 december 2014. Karin Verdooren Directeur-bestuurder Eugene Menagé manager Strategie & Bestuursondersteuning Woondebat Woerden, 11 december 2014 Karin Verdooren Directeur-bestuurder Eugene Menagé manager Strategie & Bestuursondersteuning Inhoud Even kennismaken De Herzieningswet Koers GroenWest Gemeente en corporaties

Nadere informatie

Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête

Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête Inleiding Als voorbereiding van haar strategisch plan 2015-2017 heeft Woontij een vragenlijst opgesteld waarmee input wordt gevraagd voor de te kiezen

Nadere informatie

Woningbezit per gemeente 140

Woningbezit per gemeente 140 Betaalbaarheid en in Fryslân 2016 HUURKLASSE Aantal 403,06 403,07 en 576,87 576,88 en 618,24 8,7 65 HUURPRIJS IN NIEUWBOUW Investering (x miljoen ) Woningbezit per gemeente 140 Schiermonnikoog WONINGVERBETERINGEN

Nadere informatie

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 Risico s voor borgstelsel nemen toe Corporaties nemen maatregelen om de financiële conti - nuïteit te waarborgen. Dit is het gevolg van de overheidsmaatregelen

Nadere informatie

Onderzoeksinstituut OTB

Onderzoeksinstituut OTB Besluitvorming Herzieningswet Toegelaten Instellingen; Gevolgen voor gemeente, woningcorporatie en huurdersorganisatie Hugo Priemus, OTB, Technische Universiteit Delft Presentatie voor woningcorporatie

Nadere informatie

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord

Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Tijd voor keuzes in Noord-Holland Noord Samen kiezen voor een sterke woningmarkt Martin Hoiting/Rob Ravestein 14 oktober 2013 verandering in denken: één woningportefeuille welke woningen hebben we nodig

Nadere informatie

Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015

Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015 Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015 Frank Vermeij Augustus 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Aanpak... 3 3 Juridische scheiding... 3 3.1 Aannames... 3 3.2 Resultaten... 4 4 Administratieve scheiding...

Nadere informatie

Woonlastenbeleid als uitweg uit de crisis. 5 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag woonlasten.

Woonlastenbeleid als uitweg uit de crisis. 5 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag woonlasten. Woonlastenbeleid als uitweg uit de crisis. 5 juni 2013 Bert Weevers, kennismiddag woonlasten. Onderwerpen 1. Wat zijn woonlasten? 2. Betaalbaarheid onder druk 3. Oorzaken Na de pauze: 4. Woonlastenbeleid

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

Middeninkomens & de staatssteunregeling. Simulatie woningmarkteffecten

Middeninkomens & de staatssteunregeling. Simulatie woningmarkteffecten Middeninkomens & de staatssteunregeling Simulatie woningmarkteffecten 1 Inhoud Context Aanpak Uitkomsten 2 Staatssteunregeling Woningcorporaties Positionering: staat, markt, middenveld? Taakopvatting:

Nadere informatie

Corporatie in Perspectief

Corporatie in Perspectief Samenvatting CFV 2009 Corporatie in Perspectief L2108 Eindhoven Samenvatting Corporatie in Perspectief Ter introductie In toenemende mate is er behoefte om met behulp van kengetallen inzicht te krijgen

Nadere informatie

Verbeterplan visitatie 2011-2014

Verbeterplan visitatie 2011-2014 Verbeterplan visitatie 2011-2014 Managementafspraken 2011 Hoofddoelen volgend uit visitatieonderzoek 2010 Zes perspectieven en acht hoofddoelen klanten 1. Professionele klanten: Habion onderhoudt voldoende

Nadere informatie

Wij zijn Brabantse Waard

Wij zijn Brabantse Waard Wij zijn Brabantse Waard Gastvrij wonen Inhoudsopgave 3 Wie is Brabantse Waard 4 Een organisatie met een transparante structuur 5 Onze missie en visie 5 Doelstellingen waarin de gast centraal staat 6 Onze

Nadere informatie

Samen naar een passende voorraad hulpwijzer voor gemeenten bij scheiden en splitsen

Samen naar een passende voorraad hulpwijzer voor gemeenten bij scheiden en splitsen Samen naar een passende voorraad hulpwijzer voor gemeenten bij scheiden en splitsen Met behulp van de stappen in deze hulpwijzer kunnen gemeenten zich voorbereiden op het geven van een zienswijze bij het

Nadere informatie

Woningwet op weg: Tussen droom en daad. - Alles wat u wilde weten - 30 september 2015 Simone Kramer BZK Han Dirks BZK

Woningwet op weg: Tussen droom en daad. - Alles wat u wilde weten - 30 september 2015 Simone Kramer BZK Han Dirks BZK Woningwet op weg: Tussen droom en daad - Alles wat u wilde weten - 30 september 2015 Simone Kramer BZK Han Dirks BZK Programma Betekenis van de wet Werkdomein en governance Prestatieafspraken, gemeenten

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Petra Bassie petra.bassie@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

Profielschets. Directeur-bestuurder Woningbouwstichting Cothen

Profielschets. Directeur-bestuurder Woningbouwstichting Cothen Profielschets Directeur-bestuurder Woningbouwstichting Cothen ERLY the consulting company Opdrachtgever: Woningbouwstichting Cothen Datum: april 2015 Adviseur: drs. Lilian Vos Inleiding Woningbouwstichting

Nadere informatie

HOOFDPUNTEN IMPLEMENTATIE WONINGWET

HOOFDPUNTEN IMPLEMENTATIE WONINGWET HOOFDPUNTEN IMPLEMENTATIE WONINGWET DAEB portefeuille Niet-DAEB portefeuille DE GEHELE ORGANISATIE KRIJGT TE MAKEN MET DE WONINGWET RvT Bestuur Strategie en beleid Vastgoed Financiën en control Wonen -

Nadere informatie

Parallelsessie I&O thema Wonen. 16 juni 2016

Parallelsessie I&O thema Wonen. 16 juni 2016 Parallelsessie I&O thema Wonen 16 juni 2016 Welkom 1. Stand van zaken prestatieafspraken 2. Prestaties en toekomst Poort6 3. Lokale en regionale woningmarkt POORT6 www.poort6.nl Stand van zaken prestatieafspraken

Nadere informatie

VOORBEELD. Woningwet 2015. Tekst en uitleg voor huurdersorganisaties. Eerste druk, mei 2015

VOORBEELD. Woningwet 2015. Tekst en uitleg voor huurdersorganisaties. Eerste druk, mei 2015 Woningwet 2015 Tekst en uitleg voor huurdersorganisaties Eerste druk, mei 2015 WONINGWET 2015 Eerste druk, mei 2015 2015 Nederlandse Woonbond Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Samenvatting visitatierapport

Samenvatting visitatierapport Samenvatting visitatierapport Visitatie, de voorbereiding Visitatie is, als onderdeel van de Aedescode, voor leden van branchevereniging Aedes verplicht. Naast een verantwoordingsinstrument is visitatie

Nadere informatie

Woonstichting Hulst presteert evenwichtig en goed over de volle breedte

Woonstichting Hulst presteert evenwichtig en goed over de volle breedte Woonstichting Hulst presteert evenwichtig en goed over de volle breedte Woonstichting Hulst is werkzaam in de kern Hulst en heeft daar een bezit van ca. 1. verhuureenheden, waarvan ca. 1.33 wooneenheden.

Nadere informatie

Sociale huur in de Hoeksche Waard, nu en in de toekomst

Sociale huur in de Hoeksche Waard, nu en in de toekomst Sociale huur in de Hoeksche Waard, nu en in de toekomst Joop Hilberding, Beleidsadviseur 11 februari 2013 Het aandeel in de woningvoorraad per kern In de 5 grote kernen staat 70% van ons bezit Gemiddeld

Nadere informatie

Veel gestelde vragen en antwoorden over resultaten, opbouw en methode Aedes-benchmark

Veel gestelde vragen en antwoorden over resultaten, opbouw en methode Aedes-benchmark Veel gestelde vragen en antwoorden over resultaten, opbouw en methode Aedes-benchmark Resultaten Huurdersoordeel (bouwsteen Kwaliteit) Wat is het belangrijkste resultaat van het huurdersoordeel? Het Huurdersoordeel

Nadere informatie

HOOFDPUNTEN ONTWERP BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING 2015 (BTIV) Ontwerp AMvB bij de herziene Woningwet

HOOFDPUNTEN ONTWERP BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING 2015 (BTIV) Ontwerp AMvB bij de herziene Woningwet HOOFDPUNTEN ONTWERP BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING 2015 (BTIV) Ontwerp AMvB bij de herziene Woningwet DAEB portefeuille Niet-DAEB portefeuille HOOFDPUNTEN BESLUIT TOEGELATEN INSTELLINGEN

Nadere informatie

White paper. Evidence based assetmanagement

White paper. Evidence based assetmanagement White paper Evidence based assetmanagement 073-8512623 Watertoren, Hinthamereinde 73d, 5211 PM, s-hertogenbosch adviseurs in strategie, vastgoed en financiën www.republiq.org info@republiq.org Asset labs

Nadere informatie

Met bewoners naar vitale wijken VAN SSW 2014-20

Met bewoners naar vitale wijken VAN SSW 2014-20 Met bewoners naar vitale wijken STVISIE TOEKOM VAN SSW 19 2014-20 Met bewoners naar vitale wijken 1 Een eerlijk verhaal SSW helpt mensen met een smalle beurs in de gemeente De Bilt aan sociale woonruimte.

Nadere informatie

Zienswijze op concept woonvisie 2015 2020

Zienswijze op concept woonvisie 2015 2020 Zienswijze op concept woonvisie 2015 2020 Meppel, 7-7-2015 Geacht college, De Huurdersvereniging Meppel heeft als belanghebbende de concept woonvisie 2015 2020 van u ontvangen. Waarvoor onze hartelijke

Nadere informatie

Beste netwerkpartner,

Beste netwerkpartner, Beste netwerkpartner, Vorig jaar, op 17 november tijdens onze belanghoudersbijeenkomst, spraken wij met u over de koers van Woningstichting Bergh. Centraal stonden de vragen of wij de juiste dingen doen

Nadere informatie

ONTWIKKELING. Visie op sociaal wonen in Smallingerland

ONTWIKKELING. Visie op sociaal wonen in Smallingerland ONTWIKKELING Visie op sociaal wonen in Smallingerland Vastgesteld door college Maart 2015 Visie op sociaal wonen in Smallingerland Vastgesteld door college B&W gemeente Smallingerland Maart 2015 Visie

Nadere informatie

Aanwezig: zie presentielijst

Aanwezig: zie presentielijst Notulen van de Belanghoudersbijeenkomst van Woningbouwvereniging Nieuw-lekkerland, gehouden op 26 mei 2015 in Brede School Het Carillon, Raadhuisplein 1, 2957 RK te Nieuw-Lekkerland. Aanwezig: zie presentielijst

Nadere informatie

Verbindingenstatuut Stichting Wonen Zuid

Verbindingenstatuut Stichting Wonen Zuid Verbindingenstatuut Stichting Wonen Zuid Vastgesteld door bestuurder op d.d. 10-3-2015 Goedgekeurd door Raad van Commissarissen op d.d. 26-03-2015 INHOUD VERBINDINGENSTATUUT 1. INLEIDING... 2 1.1 INTERNE

Nadere informatie

CENTRAAL FONDS VOLKSHUISVESTING

CENTRAAL FONDS VOLKSHUISVESTING Onroerende zaken in exploitatie, bestemd voor verkoop Bij het bepalen van de bedrijfswaarde van voor verkoop bestemde huurwoningen verwijst de richtlijn voor woningcorporaties (RJ 645) naar de richtlijn

Nadere informatie

Thuis in Drimmelen. Ondernemingsplan Woningstichting Volksbelang 2011-2015

Thuis in Drimmelen. Ondernemingsplan Woningstichting Volksbelang 2011-2015 Thuis in Drimmelen Ondernemingsplan Woningstichting Volksbelang 2011-2015 woord vooraf Al meer dan 90 jaar is Woningstichting Volksbelang actief in de gemeente Drimmelen. We beheren en verhuren er zo n

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Investeren in groen en betaalbaar wonen

Investeren in groen en betaalbaar wonen Verkort Beleidsplan Het Gooi en Omstreken 2013-2018 Investeren in groen en betaalbaar wonen Activiteiten in 2015 In Baarn, Bunschoten, Blaricum, Bussum, Hilversum en Wijdemeren Investeren in groen en betaalbaar

Nadere informatie

Inleiding. Speerpunten. Speerpunt Wonen

Inleiding. Speerpunten. Speerpunt Wonen Jaarplan RWS 2014 Inhoud Inleiding...3 Speerpunten...3 Speerpunt Wonen...3 Betaalbare, goed verhuurbare en passende woningen aanbieden....3 Kwaliteit woningvoorraad differentiëren, meer keuzemogelijkheden

Nadere informatie

Investerings- en financieel statuut

Investerings- en financieel statuut Investerings- en financieel statuut Inleiding Het belang van financiële sturing is in de afgelopen jaren toegenomen. Wijzigingen in de wettelijke regels, waaronder de scheiding van DAEB en niet-daeb activiteiten

Nadere informatie

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1 Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed 19 april 2012 pagina 1 Strategie van Ymere Missie Ymere werkt als maatschappelijke onderneming aan wijken met perspectief, waar bewoners willen

Nadere informatie

Corporatie in Perspectief

Corporatie in Perspectief Samenvatting CFV 2011 Corporatie in Perspectief L0151 Eindhoven Samenvatting Corporatie in Perspectief Ter introductie In Corporatie in Perspectief is te zien hoe de volkshuisvestelijke en financiële

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR - BESTUURDER

FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR - BESTUURDER FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR - BESTUURDER december 2014 DE ORGANISATIE Woonstichting is een toegelaten instelling met als statutair werkgebied de gemeente Lelystad. heeft 8.700 woningen (ongeveer 30% van de

Nadere informatie

Gewijzigd op: 12-6-2014 10:23. Petten, 4 juni 2014. Het ministerie van BZK. Afdeling Policy Studies ECN-N--14-015. Van Tigchelaar, C. Aan.

Gewijzigd op: 12-6-2014 10:23. Petten, 4 juni 2014. Het ministerie van BZK. Afdeling Policy Studies ECN-N--14-015. Van Tigchelaar, C. Aan. Petten, 4 juni 2014 Afdeling Policy Studies Van Tigchelaar, C. Aan Het ministerie van BZK Kopie Onderwerp Nulmeting subsidieregeling voor verhuurders Aanleiding In het Nationaal energieakkoord is met de

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Inhoud. Aandeel 65+, 2011-2060. Huishoudensontwikkeling 2011-2040. Huishoudensontwikkeling per gemeente; 2010-2025

Inhoud. Aandeel 65+, 2011-2060. Huishoudensontwikkeling 2011-2040. Huishoudensontwikkeling per gemeente; 2010-2025 Delft University of Technology Inhoud Trends op de woningmarkt Peter Boelhouwer 29-10-2013 Demografische ontwikkelingen Economische ontwikkelingen Sociaal-culturele ontwikkelingen Was de crisis op de Nederlandse

Nadere informatie

Ondernemingsstrategie woonstad rotterdam 2012-2015

Ondernemingsstrategie woonstad rotterdam 2012-2015 Ondernemingsstrategie woonstad rotterdam 2012-2015 Onze visie Woonstad Rotterdam gelooft in de mogelijkheden van Rotterdam en zijn inwoners. Een wereldstad die niet stuk te krijgen is. Waar iedereen, ongeacht

Nadere informatie

Nieuwe Woningwet. Wat verandert er in de sociale huursector?

Nieuwe Woningwet. Wat verandert er in de sociale huursector? Nieuwe Woningwet Wat verandert er in de sociale huursector? NIEUWE WONINGWET Maart 2015 Nederlandse Woonbond Samenstelling Nederlandse Woonbond Voor de tekst in deze brochure is gebruikt gemaakt van gegevens

Nadere informatie

Ondernemersplan 3NE. 3NE onderweg naar langer wonen in welvaart en welzijn. 1. Wat wil 3NE betekenen a. Missie b. Visie c. Waarden en ambities

Ondernemersplan 3NE. 3NE onderweg naar langer wonen in welvaart en welzijn. 1. Wat wil 3NE betekenen a. Missie b. Visie c. Waarden en ambities Ondernemersplan 3NE 3NE onderweg naar langer wonen in welvaart en welzijn 1. Wat wil 3NE betekenen a. Missie b. Visie c. Waarden en ambities 2. De wereld waarin 3NE werkt a. Ontwikkelingen in de samenleving

Nadere informatie

Domein en financiering

Domein en financiering Congres 19-04-2011 Domein en financiering 1. Keuzes voor de toekomst De komende periode worden besluiten genomen die cruciaal zijn voor de toekomst van corporaties. De Europese Beschikking en de daaruit

Nadere informatie

Overzicht en stemmingsuitslagen bij moties Novelle op Herzieningswet

Overzicht en stemmingsuitslagen bij moties Novelle op Herzieningswet Overzicht en stemmingsuitslagen bij moties Novelle op Herzieningswet Dertien moties ingediend bij debat op 9 december 2014. Drie moties verworpen en tien aangenomen. 1. De motie-karabulut over de sociale

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2018. Investeren in groen en betaalbaar wonen

Beleidsplan 2013-2018. Investeren in groen en betaalbaar wonen Beleidsplan 2013-2018 Investeren in groen en betaalbaar wonen Inhoudsopgave Voorwoord 3 Missie 4 Visie 5 Visie op klant en maatschappij 6 1. Betaalbaar wonen 8 2. Comfortabel wonen 9 3. Wonen in de regio

Nadere informatie

Koers zoeken in onzekere (crisis)tijd. Sterk worden in strategie

Koers zoeken in onzekere (crisis)tijd. Sterk worden in strategie Koers zoeken in onzekere (crisis)tijd Sterk worden in strategie Het rommelt op de woningmarkt Effect kredietcrisis dalende prijzen, afname doorstroming, dalende productie Historische verwachting bouw-crises

Nadere informatie