Studie & werk E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout R.P. Wolthoff. Onderzoek in opdracht van Elsevier

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studie & werk 2003. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout R.P. Wolthoff. Onderzoek in opdracht van Elsevier"

Transcriptie

1 Studie & werk 2003 E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout R.P. Wolthoff Onderzoek in opdracht van Elsevier Amsterdam, mei 2003

2 "Het doel der Stichting is het verrichten van economische onderzoekingen, zowel op het terrein der sociale economie als op dat der bedrijfseconomie, ten dienste van wetenschap en onderwijs, mede ten nutte van overheid en bedrijfsleven" (art. 2 der stichtingsakte) SEO-rapport nr. 680 ISSN Copyright 2002 SEO Amsterdam. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting voor Economisch Onderzoek te Amsterdam.

3

4

5 Voorwoord You can t always get what you want -The Rolling Stones (1969)- In wat inmiddels de zevende editie is van het SEO/Elsevier-onderzoek Studie en Werk klinkt een minder optimistisch geluid dan vorig jaar. Waar vorig jaar nog sprake was van een zonnige toekomst als motto voor de afgestudeerden van het cohort 1999/2000, blijkt dat de hoger opgeleiden die tijdens het studiejaar 2000/2001 de arbeidsmarkt hebben betreden toch een stapje terug moesten doen. De economische teruggang, die eind 2000 inzette, heeft ook voor hen gevolgen gehad. Jongere hoger opgeleiden krijgen niet alles meer wat ze vragen: op de huidige arbeidsmarkt blijken hun salarissen lager te zijn dan die van hun voorgangers. Ook krijgen deze jongeren minder goede secundaire arbeidsvoorwaarden dan voorheen en is hun vertrouwen in de nabije toekomst afgenomen. Maar tegelijkertijd zou ook de rest van het refrein van bovenstaand motto kunnen gelden: But if you try sometimes, you find you get what you need. Opmerkelijk genoeg vinden jonge hoger opgeleiden namelijk nog steeds binnen afzienbare tijd een baan. In tegenstelling tot de beloning is de baanzoekduur voor deze groep de laatste tijd allerminst verslechterd. Blijkbaar vormden ze nog steeds een schaars goed op de arbeidsmarkt, maar namen ze genoegen met minder loon. Wat dat betreft hopen we in de volgende SEO/Elsevier-monitor te kunnen vaststellen of de negatieve trend uiteindelijk ook in de baanzoekduur zal optreden of dat bv. de lagere salarissen de hoog opgeleide starter nog steeds aantrekkelijk houdt. In het voorliggende rapport analyseren we de huidige positie van afgestudeerden en de kwaliteit van hun opleidingen op basis van gegevens over de jaren In het eerste hoofdstuk wordt de huidige situatie beschreven in de context van eerdere jaren. Hoofdstuk 2 laat zien welke studies tegenwoordig het meest relevant zijn voor de arbeidsmarkt. Voor het eerst is het dit jaar mogelijk om binnen ruim 100 verschillende opleidingen de verschillende hogescholen of universiteiten met elkaar te vergelijken. Dit staat beschreven in Hoofdstuk 3. Tenslotte analyseren we in Hoofdstuk 4 met welke opleidingen de afgelopen anderhalf jaar het snelst een passende baan werd gevonden. Bij dit rapport horen twee aparte statistische bijlagen, één met kerngegevens over het hbo en een met vergelijkbare tabellen over de universiteiten.

6 We hopen dat dit rapport Studie & Werk 2003 en de bijbehorende statistische bijlagen wederom een interessante bron zal zijn voor objectieve informatie over hoger opgeleiden in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en daar tussenin. Ernest Berkhout, Peter Berkhout, Ronald Wolthoff.

7 Inhoud 1 De arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden Zoekduur Salaris Secundaire arbeidsvoorwaarden Alumnivertrouwen Conclusie Arbeidsmarktrelevantie: de beste studies Onderwijsinstellingen vergeleken Inleiding Hogescholen Startsalaris Aansluiting opleiding en baan Baanzoekduur Universiteiten Startsalaris Aansluiting studie en baan Baanzoekduur Gehanteerde definities Zoekduren: hoe vind ik het snelst een baan? Definities Determinanten van de zoekduur: wie vindt het snelste een baan? Met welke studie vind ik het snelst een baan?... 36

8

9 1 1 De arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden Jongeren in het algemeen en schoolverlaters in het bijzonder vormen doorgaans een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt wanneer het minder goed gaat met de economie 1. In de afgelopen jaren hadden schoolverlaters echter geen klagen. Ze vonden snel een baan, werden goed betaald en konden rekenen op gunstige secundaire arbeidsvoorwaarden. Dit alles was het gevolg van enerzijds economische hoogconjunctuur en anderzijds een lichte daling van het jaarlijks aantal schoolverlaters. Met name de hoger opgeleide schoolverlaters van het HBO en het WO plukten er de vruchten van, maar ook de lager opgeleiden, zij het in wat mindere mate, kunnen terug kijken op goede tijden. Het conjuncturele hoogtepunt ligt echter alweer drie jaar achter ons en de vraag is welk effect de economische neergang heeft gehad op de arbeidsmarktpositie van schoolverlaters. Een antwoord op deze vraag voor pas afgestudeerde Hbo ers en academici komt uit gegevens van het onderzoek Studie & Werk, dat de Stichting voor Economisch Onderzoek jaarlijks uitvoert in opdracht van Elsevier. We meten de arbeidsmarktpositie af aan vier indicatoren: de zoekduur, het salaris het aantal secundaire arbeidsvoorwaarden en het zogenaamde alumnivertrouwen. 1.1 Zoekduur In Figuur 1.1 wordt de ontwikkeling van de gemiddelde zoekduur 2 van pas afgestudeerde Hbo ers en academici weergegeven voor de afgelopen acht jaar. Academici die in het vierde kwartaal van 1994 begonnen met zoeken deden er gemiddeld ruim 10 maanden over om een passende 3 baan te vinden. Dit gemiddelde daalde daarna gestaag tot ruim 4 maanden in het tweede kwartaal van Ook in de kwartalen daarna geven voorlopige, mogelijk te lage, ramingen een verdere daling te zien. Hbo ers zochten in het vierde kwartaal van 1996 gemiddeld ruim 5 maanden. In 1997 daalde hun zoekduur scherp tot ruim 3 maanden. Daarna nam de zoekduur van Hbo ers nog heel geleidelijk af tot 2,5 maanden in het tweede kwartaal van Ook bij Hbo ers neigen voorlopige ramingen van de zoekduur in de tweede helft van 2002 neerwaarts. Het lijkt er dus op dat, ondanks de economische neergang, nog altijd grote behoefte bestaat aan hoog opgeleide schoolverlaters. Ook in 2002 werden ze, naar het zich laat aan zien, snel in het arbeidsproces opgenomen. 1 Zie Salverda (1992). 2 Omdat de mediaan van de zoekduur beter overeenkomt met wat men als een plausibel gemiddelde ervaart, wordt in dit rapport de mediaan gepresenteerd 3 Een passende baan is in beginsel een baan op het eigen onderwijsniveau (of hoger).

10 2 Hoofdstuk 1 Figuur 1.1 De gemiddelde zoekduur van schoolverlaters van HBO en WO, hbo'ers academici maanden kwartaal Bron: Studie & Werk, SEO/Elsevier (2003). 1.2 Salaris De ontwikkeling van het salaris wordt grafisch weergegeven in Figuur 1.2. Het gemiddelde salaris wordt, gecorrigeerd voor inflatie, uitgedrukt in indexcijfers ten opzichte van het eerste februari Verder moet worden opgemerkt dat de staven in het diagram betrekking hebben op het meetmoment van het salaris, maar dat het uitstroomcohort waarvan het salaris wordt gemeten gemiddeld 20 maanden voor dat moment de arbeidsmarkt betrad. Dus: de staaf voor februari 2003 heeft betrekking op schoolverlaters van het schooljaar 2000/2001, die veelal in de lente van 2000 van school kwamen. Uit de figuur komt naar voren dat het startsalaris voor met name academici sterk toenam met de aantrekkende economie in de periode tussen februari 1997 tot en met februari Voor Hbo ers was dat niet het geval; alleen in het jaar 2000 wordt voor hen en sterke stijging waargenomen. Het meest recente cohort dat in Studie & Werk werd onderzocht zij die in schooljaar 2000/2001 gediplomeerd de hogeschool of universiteit verlieten gingen er ten opzichte van het voorgaande uitstroomcohort van schooljaar 1999/2000 op in reële termen achteruit. Deze cijfers suggereren dat werkgevers de tegenvallende economische groei vanaf 2001 hebben aangegrepen om

11 De arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden 3 hoog opgeleide schoolverlaters nog altijd snel in te lijven, maar wel wat minder uitbundig te betalen. Figuur De ontwikkeling van het salaris van hoog opgeleide schoolverlaters (indexcijfers) academici indexcijfers cohort '94/'95 Feb-'97 cohort '95/'96 Feb-'98 cohort '96/'97 Feb-'99 cohort '97/'98 Feb-'00 cohort '98/'99 Feb-'01 cohort '99/'00 Feb-'02 cohort '00/'01 Feb-' hbo'ers 100 indexcijfers Feb-'97 Feb-'98 cohort '96/'97 Feb-'99 cohort '97/'98 Feb-'00 cohort '98/'99 Feb-'01 cohort '99/'00 Feb-'02 cohort '00/'01 Feb-'03 Bron: Studie & Werk, SEO/Elsevier (2003).

12 4 Hoofdstuk Secundaire arbeidsvoorwaarden Maar niet alleen de primaire arbeidsvoorwaarden kwamen onder druk te staan. Ook in de secundaire arbeidsvoorwaarden werd het mes gezet. In Figuur 1.3 wordt de ontwikkeling van het aantal secundaire arbeidsvoorwaarden grafisch weergegeven. Het gaat daarbij om allerlei secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals betaalde kinderopvang, flexibele werktijden etc. Ze hebben betrekking op de functie die de schoolverlaters bekleden op het moment van enquêteren in de maand februari. Ondervraagden konden 13 verschillende secundaire arbeidsvoorwaarden aankruisen. Figuur 1.3 laat zien dat academici over het algemeen op meer secundaire arbeidsvoorwaarden kunnen bogen dan Hbo ers. De figuur geeft tevens aan dat de vette jaren voor wat de extra s betreft achter de rug lijken. Voor het laatste uitstroomcohort van academici zijn gemiddeld 3,5 van de in totaal 13 genoemde extra s van toepassing op hun huidige functie. Voor de twee voorgaande cohorten waren dat meer dan 4. Bij Hbo ers is hetzelfde patroon zichtbaar, zij het op een lager niveau. Het gemiddelde aantal bedraagt voor hen thans 2,4 en dat was bijna 3,5 in de jaren daarvoor. Figuur 1.3 Aantal secundaire arbeidsvoorwaarden (gemiddeld 20 maanden na afstuderen) 5 academici 5 hbo'ers cohort '96/'97 Feb-'99 cohort '97/'98 Feb-'00 cohort '98/'99 Feb-'01 cohort '99/'00 Feb-'02 cohort '00/'01 Feb-' Feb-'99 cohort '97/'98 Feb-'00 cohort '98/'99 Feb-'01 cohort '99/'00 Feb-'02 cohort '00/'01 Feb-'03 Bron: Studie & Werk, SEO/Elsevier (2003). 1.4 Alumnivertrouwen Een vierde, meer subjectieve, indicator voor het klimaat op de arbeidsmarkt voor jonge hoger opgeleiden is het alumnivertrouwen. Hoe denken de alumni over hun kansen op de korte- en middellange termijn? Dit is in het SEO/Elsevier-onderzoek bepaald met behulp van twee maatstaven.

13 De arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden 5 Hoe groot is volgens de alumni de kans om, wanneer zij nu werkloos zouden worden, binnen zes maanden weer een baan van hetzelfde niveau te krijgen. Hoeveel verwachten de alumni over 5 jaar te verdienen? De eerste maatstaf geeft het korte termijn-alumnivertrouwen weer, de tweede maatstaf is een indicator voor het lange termijn-alumnivertrouwen. In beide gevallen zien we over 2002 een duidelijke (en significante) daling van het vertrouwen in de eigen arbeidsmarktpositie. Figuur 1.4 geeft het verloop weer van de gemiddelde kans om binnen een half jaar in een baan op vergelijkbaar niveau aan de slag te komen, voor zowel hbo- als universiteitsalumni. Voor beide groepen zien we een daling van zeven procentpunten tussen februari 2002 en februari Hoewel de baanzoekduur (nog) niet is gestegen, verwachten de alumni dit jaar dus toch lastiger aan een nieuwe baan te komen dan vorig jaar. Over de ontwikkeling in periode daarvoor kunnen we geen uitspraken doen, aangezien de baankans aan de twee voorgaande cohorten niet is gevraagd. Wel blijkt het niveau van begin 2002 ongeveer gelijk aan dat van begin Figuur 1.4 Alumnivertrouwen hoger opgeleiden Kans op zelfde baan binnen 6 mnd. hbo universiteit (c) SEO /Elsev ier 2003 In de Figuur 1.5a en 1.5b zien we wat respectievelijk afgestudeerde hbo ers en academici verwachten in de toekomst te kunnen gaan verdienen. De ontwikkeling in het laatste jaar kent hetzelfde patroon als het korte termijn-alumnivertrouwen (Figuur. 1.4), de secundaire arbeidsvoorwaarden (Figuur 1.3), en het salaris (Figuur 1.2), nml. een verslechtering. Waar het optimisme over salarisgroei vijf jaar lang steeds groter werd, is dit jaar voor het eerst een

14 6 Hoofdstuk 1 omslag te zien. Net als de daadwerkelijke salarissen is ook de in de toekomst verwachte beloning gedaald. 4 Figuur 1.5a Alumnivertrouwen hbo'ers Verwacht salaris over 5 jaar euro's, waarde (c) SEO/Elsevier 2003 Figuur 1.5b Alumnivertrouwen academici Verwacht salaris over 5 jaar euro's, waarde (c) SEO/Elsevier Uiteraard is in de analyse gecorrigeerd voor inflatie, de bedragen zijn weergegeven in euro s van 2003, netto per maand.

15 De arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden Conclusie De extreem goede tijden die hoog opgeleide schoolverlaters in de recent achter ons liggende jaren kenden, zijn voorbij. De grootste spanning op de arbeidsmarkt is er ook voor hen af. Wel groeien de bomen niet meer tot in de hemel als het gaat om loon, of om extra s in de vorm van aantrekkelijke secundaire arbeidsvoorwaarden. Ook het alumnivertrouwen is het afgelopen jaar afgenomen. Zowel op de korte als op de middellange termijn hebben de alumni minder vertrouwen in de arbeidsmarkt dan een jaar geleden. Om van aankomende slechte tijden voor jonge hoger opgeleiden te spreken is het echter nog te vroeg. Dat jonge hoger opgeleiden immers nog steeds een schaars goed zijn blijkt uit de tijd die zij nodig hebben om een passende baan te vinden. Die is, naar het zich laat aan zien, nauwelijks veranderd. Met de eerste tekenen van natuurlijke neerwaartse druk op het loon, kan de economische groei zich weer herstellen. Een verdere verslechtering van de arbeidsmarktpositie van jonge hbo ers en academici zal in sterke mate afhangen van de ontwikkeling van de economische groei in de komende tijd.

16

17 9 2 Arbeidsmarktrelevantie: de beste studies In deze paragraaf wordt de arbeidsmarktrelevantie van de verschillende studies onderzocht. We zeggen dat een opleiding een hoge arbeidsmarktrelevantie heeft, wanneer de vraag naar afgestudeerden met deze opleiding het aanbod overtreft. Opleidingen daarentegen die afgestudeerden afleveren waarnaar de vraag kleiner is dan het aanbod, hebben een lage arbeidsmarktrelevantie. De arbeidsmarktrelevantie van een bepaalde opleiding kan niet direct gemeten worden. Daarom wordt de arbeidsmarktrelevantie in dit onderzoek indirect bepaald, aan de hand van in totaal zes indicatoren. Deze indicatoren zijn: 1. Het percentage van de afgestudeerden dat geen baan heeft, maar wel op zoek is naar werk. Een hoog percentage wijst hierbij op een lage arbeidsmarktrelevantie: er zijn dan namelijk meer afgestudeerden van de desbetreffende opleiding dan er op de arbeidsmarkt nodig zijn. 2. Het percentage dat een vaste aanstelling heeft en niet op zoek is naar ander werk ( gesetteld is ). Wanneer bij een bepaalde opleiding anderhalf jaar na het afstuderen een groot percentage afgestudeerden gesetteld is, dan duidt dit op een hoge arbeidsmarktrelevantie: de afgestudeerden zijn erin geslaagd een baan te vinden die voldoet aan hun wensen. 3. De gemiddelde zoekduur naar een baan die aansluit bij het opleidingsniveau. Een lange zoekduur betekent een lage arbeidsmarktrelevantie: er zijn dan kennelijk niet veel banen beschikbaar voor afgestudeerden van de desbetreffende opleiding. Bij het bepalen van de gemiddelde zoekduur per opleiding is gecorrigeerd voor een aantal persoonskenmerken (zie Paragraaf 4.2 voor een volledige opsomming). 4. Het gemiddelde netto uurloon in de huidige baan. Een hoog gemiddeld uurloon bij een bepaalde opleiding duidt op een hoge arbeidsmarktrelevantie: de afgestudeerden kunnen de kennis die ze tijdens die opleiding hebben opgedaan voor een hoge prijs verkopen op de arbeidsmarkt. Ook bij het bepalen van het gemiddelde loon per opleiding is gecorrigeerd voor achtergrondfactoren (zie Paragraaf 3.4 voor een volledige opsomming). 5. Het verschil tussen het gewenste en het feitelijke aantal werkuren per week. Afgestudeerden die meer willen werken dan ze momenteel doen hebben een relatief zwakke arbeidsmarktpositie hebben: ondanks het feit dat ze meer willen werken, kunnen ze kennelijk geen baan met uren krijgen.

18 10 Hoofdstuk 2 6. De aansluiting tussen de opleiding en de baan. De afgestudeerden hebben in de enquête een oordeel gegeven over de aansluiting van hun opleiding en hun huidige baan. Zij konden hierbij kiezen uit drie alternatieven: (1) de baan is met elke andere studierichting goed te vervullen (2) de baan is alleen met een soortgelijke studierichting te vervullen (3) de baan is alleen met de gevolgde studierichting te vervullen Een lage score van een opleiding bij deze vraag betekent dat de arbeidsmarktrelevantie van die opleiding laag is: voor relatief weinig banen heeft men de kennis die opgedaan is tijdens de studie nodig. Zowel voor de universiteit als voor het hbo worden de opleidingen gerangschikt op basis van deze zes indicatoren. Per indicator worden de tien studies die het beste scoren beloond met een plusteken, terwijl de tien slechtst scorende studies een minteken krijgen. De resultaten hiervan zijn voor resp. hbo en universiteit weergegeven in de Tabellen 2.1 en 2.2. Om de arbeidsmarktrelevantie van de opleidingen te bepalen worden de plussen en minnen voor de verschillende indicatoren bij elkaar opgeteld, waarbij een plus correspondeert met de waarde 1 en een min met de waarde 1. Opleidingen die score van 3 of meer hebben, wordt tot opleidingen met een hoge arbeidsmarktrelevantie bestempeld. Wanneer een opleiding daarentegen een score van 3 of lager heeft, dan is dit een opleiding met een lage arbeidsmarktrelevantie. Op het hbo zijn er twee opleidingen met een hoge arbeidsmarktrelevantie: leraar speciaal onderwijs leraar wis- en natuurkunde Een lage arbeidsmarktrelevantie hebben de volgende hbo-opleidingen: culturele en maatschappelijke vorming beeldende kunst en vormgeving docerend en uitvoerend musicus bouwkunde management economie en recht Wanneer men deze resultaten vergelijkt met eerdere onderzoeken, dan vallen een aantal dingen op. In de eerste plaats blijkt dat van sommige hbo-studies de arbeidsmarktrelevantie de afgelopen jaren nauwelijks veranderd is. Culturele en maatschappelijke vorming, beeldende kunst en vormgeving en docerend en uitvoerend musicus scoorden ook in het verleden laag. Van andere studies op hbo-niveau is de arbeidsmarktrelevantie juist wel flink gewijzigd. Zo is de arbeidsmarktpositie van de economische en technische opleidingen momenteel wat

19 Arbeidsmarktrelevantie: de beste studies 11 minder goed als enkele jaren geleden. Een opvallende stijging van de arbeidsmarktrelevantie is waar te nemen bij de lerarenopleidingen. Van de academische opleidingen hebben de volgende een hoge arbeidsmarktrelevantie: farmacie fiscale economie econometrie tandheelkunde geneeskunde fiscaal-juridisch recht bouwkunde Academische opleidingen met een lage arbeidsmarktrelevantie zijn: geschiedenis culturele antropologie communicatiewetenschap sociologie industrieel ontwerp Engels biologie Op universitair niveau zijn de verschillen met de voorgaande jaren over het algemeen vrij klein. Uitzondering hierop vormt (technische) informatica. Deze opleiding ontvangt dit jaar tweemaal een min, terwijl in 2000 nog viermaal een plus werd gescoord. Gezien de problemen in de ICT-sector, is dit echter geen zeer verrassende ontwikkeling. Verder blijkt dat, net als op het hbo, de technische opleidingen op de universiteit minder goed presteren dan een paar jaar geleden. Dit geldt niet voor bouwkunde, dat een hoge arbeidsmarktrelevantie krijgt toegekend. Opvallend is dat deze opleiding op hbo-niveau juist tot de opleidingen met een lage arbeidsmarktrelevantie behoort.

20 12 Hoofdstuk 2 Tabel 2.1 De arbeidsmarktrelevantie van hbo-opleidingen bedrijfseconomie + commerciële economie - - bedrijfskundige informatica - + communicatie + accountancy - international business and languages hoger toeristisch en recreatief onderwijs hoger hotel onderwijs small business and retail management management economie en recht logistiek en economie facilitaire dienstverlening + - journalistiek en voorlichting + bedrijfskaderopleiding + - fiscale economie personeel en arbeid culturele en maatschappelijke vorming maatschappelijk werk en dienstverlening sociaal-pedagogische hulpverlening - sociaal juridische dienstverlening informatiedienstverlening en -management medische laboratoriumopleiding - - verpleegkunde + fysiotherapie logopedie voeding en diëtiek + ergotherapie + + land, water en milieubeheer/kunde + + agrarische bedrijfskunde veehouderij - leraar basisonderwijs + + leraar lichamelijke oefening leraar aardrijkskunde leraar nederlands + + leraar engels + + leraar frans en duits leraar algemene- en bedrijfseconomie + leraar wis- en natuurkunde leraar speciaal onderwijs leraar geschiedenis beeldende kunst en vormgeving docerend en uitvoerend musicus theater bouwkunde elektrotechniek civiele techniek chemische technologie hogere informatica en informatiekunde werktuigbouwkunde maritiem officier

21 Arbeidsmarktrelevantie: de beste studies 13 Tabel 2.2 De arbeidsmarktrelevantie van universitaire studies nederlands - engels overige talen filosofie en godgeleerdheid geschiedenis bedrijfscommunicatie letteren - - (technische) wiskunde natuurkunde - + scheikunde - (technische) informatica - - biologie farmacie landgebruik - + chemische en technologie opleiding + bouwkunde werktuigbouwkunde elektrotechniek + scheikundige technologie + civiele techniek + - technische bedrijfskunde industrieel ontwerp technische natuurkunde + economie + bedrijfskunde econometrie fiscale economie nederlands recht notarieel recht fiscaal-juridisch recht gezondheidswetenschappen - - geneeskunde tandheelkunde biomedische wetenschappen - + diergeneeskunde sociologie psychologie - politicologie pedagogische wetenschappen - - (toegepaste) onderwijskunde + + culturele antropologie communicatiewetenschappen sociaal-culturele wetenschappen + - bestuurskunde - sociale geografie & planologie + -

22

23 15 3 Onderwijsinstellingen vergeleken 3.1 Inleiding Dit jaar is het de zevende keer dat afgestudeerde academici worden ondervraagd in het kader van het SEO/Elsevier onderzoek, en voor hbo ers de vijfde keer. Dat maakt het mogelijk om, gemeten over deze hele periode, een gedetailleerde uitsplitsing te maken naar verschillende instellingen binnen een studie of opleiding. Op deze manier kunnen de instellingen die een bepaalde opleiding verzorgen onderling vergeleken worden. In dit hoofdstuk doen we dat op basis van drie vragen. Van welke hbo/universiteit hebben de afgestudeerden het hoogste startsalaris? Van welke hbo/universiteit sluit de opleiding het best aan op de latere werkzaamheden? Van welke hbo/universiteit vinden de afgestudeerden het snelst een passende baan? Om een eerlijke vergelijking mogelijk te maken moet wel rekening gehouden worden met achterliggende factoren die mede van invloed zijn op het startsalaris, de baanzoekduur of de aansluiting tussen opleiding en beroep. In de analyse waarover we in dit hoofdstuk rapporteren corrigeren we dan ook voor zowel voor individuele factoren (bv. geslacht of intelligentie) als voor arbeidsmarktfactoren (regio, conjunctuur). De resultaten in dit hoofdstuk zijn dus zuivere verschillen tussen instellingen, binnen dezelfde studie. In Paragraaf 3.4 gaan we nader in op de gehanteerde definities. In Paragraaf 3.2 zijn de resultaten vermeld van de vergelijking van hbo-instellingen, in Paragraaf 3.3 die van de universiteiten. Per tabel wordt steeds één onderwerp weergegeven: eerst de salarissen, vervolgens de aansluiting studie-werk en tot slot de baanzoekduur. Van elke opleiding is eerste onderzocht welke instelling het beste scoorde en welke het slechtste. Daarna zijn in de tabellen (op alfabetische volgorde) de instellingen weergegeven met de opleidingen waarmee ze uitblonken en/of de opleidingen waarmee ze achterbleven. Omdat niet alle verschillen even groot zijn, zijn ook niet alle verschillen even belangrijk. De opleidingen waarbij het verschil tussen de instellingen statistisch significant is, zijn daarom vetgedrukt. Bij de overige opleidingen was er wel een aanwijsbaar verschil, maar geen statistische significantie. Verder zijn van instellingen alleen opleidingen vergeleken waarvan tenminste twintig afgestudeerden ondervraagd zijn.

24 16 Hoofdstuk Hogescholen Startsalaris Chr. agrarische hogeschool Chr. hogeschool Ede Chr. hogeschool Noord-Nederland Chr. hogeschool Windesheim Fontys Hogeschool Eindhoven Fontys Hogeschool Tilburg Hoogste uurloon Leraar Nederlands Leraar speciaal onderwijs Bedrijfskaderopleiding Medische laboratoriumopleiding Elektrotechniek Chemische technologie Hogere informatica en informatiekunde Werktuigbouwkunde Journalistiek en voorlichting Laagste uurloon Agrarische bedrijfskunde Veehouderij Verpleegkunde Small business en retail management Logopedie Communicatie Fiscale economie Leraar lichamelijke oefening Leraar Frans en Duits Leraar Engels Leraar speciaal onderwijs Fontys Hogeschool Logistiek en economie Venlo Haagse Hogeschool Facilitaire dienstverlening Hogere informatica en informatiekunde Hanzehogeschool, Hogeschool van Groningen HAS Den Bosch Fysiotherapie Bedrijfseconomie Management economie en recht Informatiedienstverlening en management Logopedie Voeding en diëtiek Veehouderij Agrarische bedrijfskunde Levensmiddelentechnologie Sociaal-juridische dienstverlening Hogeschool Brabant Bedrijfskundige informatica Commerciële economie Hogeschool Diedenoort Hogeschool Enschede Hogeschool IJsselland Hogeschool InHolland Personeel en arbeid Medische laboratoriumopleiding Land, water en milieubeheer/kunde Commerciële economie Management economie en recht Sociaal-juridische dienstverlening Leraar maatschappijleer Facilitaire dienstverlening Bedrijfskundige informatica Informatiedienstverlening en management Chemische laboratoriumopleiding Accountancy Land, water en milieubeheer/kunde Levensmiddelentechnologie Leraar Nederlands Leraar Geschiedenis Civiele techniek

25 Onderwijsinstellingen vergeleken 17 Hogeschool Leiden Hogeschool Rotterdam en omstreken Hogeschool 's-hertogenbosch Hogeschool van Amsterdam Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Hogeschool van Utrecht Hogeschool voor de kunsten Utrecht Hogeschool voor economische studies Hogeschool voor economische studies Rotterdam Hogeschool Zuyd Hotelschool Den Haag, Internat, Hs v. Hotelmanagement Noordelijke hogeschool Leeuwarden Small business en retail management Ergotherapie Chemische laboratoriumopleiding Bouwkunde Verpleegkunde Leraar lichamelijke oefening Ergotherapie Maatschappelijk werk en dienstverlening Fiscale economie Culturele en maatschappelijke vorming Civiele techniek Bedrijfskundige informatica Communicatie Sociaal-juridische dienstverlening Leraar geschiedenis Beeldende kunst en vormgeving Accountancy Bedrijfseconomie International business and languages Sociaal-pedagogische hulpverlening Hoger hotel onderwijs Leraar Frans en Duits Leraar aardrijkskunde Leraar Engels Fysiotherapie Maatschappelijk werk en dienstverlening Sociaal-pedagogische hulpverlening Culturele en maatschappelijke vorming Leraar Nederlands Beeldende kunst en vormgeving Personeel en arbeid Voeding en diëtiek Bedrijfseconomie International business and languages Leraar aardrijkskunde Journalistiek en voorlichting Sociaal-pedagogische hulpverlening Bedrijfseconomie Management economie en recht Bedrijfskaderopleiding Medische laboratoriumopleiding Bouwkunde Chemische technologie Werktuigbouwkunde Commerciële economie Logistiek en economie Hoger hotel onderwijs Facilitaire dienstverlening Sociaal-juridische dienstverlening Ergotherapie Leraar maatschappijleer RK Technische Hogeschool Elektrotechniek Rijswijk Van Hall Instituut Agrarische bedrijfskunde Land, water en milieubeheer/kunde Bron: SEO/Elsevier, 2003.

26 18 Hoofdstuk Aansluiting opleiding en baan Chr. agrarische hogeschool Chr. hogeschool Noord-Nederland Chr. hogeschool Windesheim Fontys Hogeschool Eindhoven Fontys Hogeschool Katholieke Leergangen Tilburg Beste aansluiting Veehouderij Sociaal-pedagogische hulpverlening Bedrijfskundige informatica Communicatie Management economie en recht Bedrijfskaderopleiding Fiscale economie Maatschappelijk werk en dienstverlening Hogere informatica en informatiekunde Leraar lichamelijke oefening Journalistiek en voorlichting Leraar Frans en Duits Slechtste aansluiting Agrarische bedrijfskunde Hoger hotel onderwijs Small business en retail management Accountancy Journalistiek en voorlichting Medische laboratoriumopleiding Chemische technologie Leraar Engels Fontys Hogeschool Logistiek en economie Venlo Haagse Hogeschool Voeding en diëtiek Leraar lichamelijke oefening Hogere informatica en informatiekunde Hanzehogeschool, Verpleegkunde Facilitaire dienstverlening Hogeschool van Groningen Logopedie Informatiedienstverlening en management HAS Den Bosch Agrarische bedrijfskunde Veehouderij Hogeschool Brabant Medische laboratoriumopleiding Hogeschool Diedenoort Hogeschool Enschede Facilitaire dienstverlening Bedrijfskundige informatica Verpleegkunde Hogeschool IJsselland Chemische laboratoriumopleiding Personeel en arbeid Hogeschool InHolland Culturele en maatschappelijke vorming Bedrijfseconomie Communicatie Accountancy International business and languages Small business en retail management Verpleegkunde Leraar Engels Leraar maatschappijleer Civiele techniek Hogeschool Rotterdam en omstreken Hogeschool 's- Hertogenbosch Fysiotherapie Logopedie Ergotherapie Management economie en recht Logistiek en economie Land, water en milieubeheer/kunde Culturele en maatschappelijke vorming Chemische laboratoriumopleiding International business and languages Civiele techniek

Studie & werk 2004. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout R.P. Wolthoff. Onderzoek in opdracht van Elsevier

Studie & werk 2004. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout R.P. Wolthoff. Onderzoek in opdracht van Elsevier Studie & werk 2004 E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout R.P. Wolthoff Onderzoek in opdracht van Elsevier Amsterdam, mei 2004 "Het doel der Stichting is het verrichten van economische onderzoekingen, zowel op

Nadere informatie

SEO Onderzoek. Studie en Werk 2001. Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam

SEO Onderzoek. Studie en Werk 2001. Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam SEO Onderzoek Studie en Werk 2001 Hbo ers en academici van studiejaar 1998/1999 op de arbeidsmarkt Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam SEO Stichting voor Economisch Onderzoek

Nadere informatie

Amsterdam, mei 2007 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2007. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout F. Smits

Amsterdam, mei 2007 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2007. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout F. Smits Studie & Werk 2007 Amsterdam, mei 2007 In opdracht van Elsevier Thema Studie & Werk 2007 E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout F. Smits De wetenschap dat het goed is SEO Economisch Onderzoek doet onafhankelijk

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2015

Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2015 Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2015 Hbo ers en academici van studiejaar 2012/2013 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen academici Ernest Berkhout Siemen van der

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College,

Nadere informatie

HBO-Bachelor - studentenaantal Economie en Recht

HBO-Bachelor - studentenaantal Economie en Recht Economie en Recht Accountancy en fiscaal Accountancy Avans Hogeschool 556 Accountancy en fiscaal Accountancy Christelijke Hogeschool Windesheim 289 Accountancy en fiscaal Accountancy De Haagse Hogeschool

Nadere informatie

Regeling vermelding duale opleidingen hoger onderwijs 1998-1999

Regeling vermelding duale opleidingen hoger onderwijs 1998-1999 OCenW-Regelingen Bestemd voor: c colleges van bestuur respectievelijk centrale directies van universiteiten en hogescholen. Beleidsregel Datum: 28 mei 1998 Kenmerk: HBO/SB-98/22812 Datum inwerkingtreding:

Nadere informatie

Studie & Werk 2005. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout M.L. Biermans. Onderzoek in opdracht van Elsevier

Studie & Werk 2005. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout M.L. Biermans. Onderzoek in opdracht van Elsevier Studie & Werk 2005 E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout M.L. Biermans Onderzoek in opdracht van Elsevier Amsterdam, juni 2005 "Het doel der Stichting is het verrichten van economische onderzoekingen, zowel op

Nadere informatie

Indeling van opleidingsclusters in het hoger onderwijs naar ISCED-gebieden. Omschrijvingen

Indeling van opleidingsclusters in het hoger onderwijs naar ISCED-gebieden. Omschrijvingen 1 - Onderwijs 14 - Lerarenopleidingen, pedagogische studies en onderwijskunde 142 - Pedagogische studies en onderwijskunde 14203 - Pedagogiek 14206 - Onderwijskunde 14209 - Overige pedagogische studies

Nadere informatie

Amsterdam, Juni 2006 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2006. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout M.L. Biermans SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

Amsterdam, Juni 2006 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2006. E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout M.L. Biermans SEO ECONOMISCH ONDERZOEK Amsterdam, Juni 2006 In opdracht van Elsevier Thema Studie & Werk 2006 E.E. Berkhout P.H.G. Berkhout M.L. Biermans De wetenschap dat het goed is SEO Economisch Onderzoek doet onafhankelijk toegepast onderzoek

Nadere informatie

Indeling van studierichtingen in het hoger onderwijs naar ISCED gebieden

Indeling van studierichtingen in het hoger onderwijs naar ISCED gebieden 1 Onderwijs 14 Lerarenopleidingen, pedagogische studies en onderwijskunde; totaal 140 Lerarenopleidingen, pedagogische studies en onderwijskunde; algemeen 14003 Pedagogisch-didactische studies 14006 Leraar

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2014 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2014. Hbo ers en academici van studiejaar 2011/2012 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2014 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2014. Hbo ers en academici van studiejaar 2011/2012 op de arbeidsmarkt Amsterdam, juni 2014 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2014 Hbo ers en academici van studiejaar 2011/2012 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen academici Ernest Berkhout Siemen van der

Nadere informatie

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Aantal week 24 Verschil 213 tov. 212 13 6 211 aantal % Radboud Universiteit Nijmegen 479 417

Nadere informatie

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Aantal week 12 Verschil 213 tov. 212 21 3 211 aantal % Radboud Universiteit Nijmegen 225 221

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2010

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2010 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juli 2010 1 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Inleiding

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College,

Nadere informatie

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Aantal week 16 Verschil 214 tov. 213 16-4-212 aantal % Radboud Universiteit Nijmegen 283 3319

Nadere informatie

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling

Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Vooraanmeldingen per instelling voor Bachelor Opleidingen (1e jrs) Bachelor vooraanmeldingen per instelling Aantal week 19 Verschil 214 tov. 213 7-5-212 6-5-213 5-5-214 aantal % Radboud Universiteit Nijmegen

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2011

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2011 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juli 2011 2 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Afgestudeerden

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2014 Honderden Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2015

Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2015 Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2015 Hbo ers en academici van studiejaar 2012/2013 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen hbo ers Ernest Berkhout Siemen van der Werff

Nadere informatie

WO-BACHELOR - studentaantallen Economie en Recht

WO-BACHELOR - studentaantallen Economie en Recht Economie en Recht Bedrijfskunde Bedrijfs- en Consumentenwetenschappen Wageningen University 238 Bedrijfskunde Bedrijfskunde Erasmus Universiteit Rotterdam 2.204 Bedrijfskunde Bedrijfskunde Maastricht University**

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2013. Hbo ers en academici van studiejaar 2010/2011 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2013. Hbo ers en academici van studiejaar 2010/2011 op de arbeidsmarkt Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Thema Studie & Werk 2013 Hbo ers en academici van studiejaar 2010/2011 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen academici E. Berkhout S. van der Werff

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd 94 Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 15 maart 2015 187 Ad Eventmanager Hogeschool Utrecht 130 voltijd 100 3x 15 maart 2015 1 Ad Operationeel

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 32957 30 september 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 21 september 2015, nr. HO&S/805204,

Nadere informatie

ADVANCED TECHNOLOGY 50002 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % Voorbeeld

ADVANCED TECHNOLOGY 50002 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % Voorbeeld Bachelor vooraanmeldingen UT opleidingen (Bron IBG) 17-07-2006 ADVANCED TECHNOLOGY 50002 naam studie 50002 UNIVERSITEIT TWENTE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN 50 58-8 -14 % 100 % 100 % ADVANCED TECHNOLOGY UNIVERSITEIT

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 16 maart 2015 Ad Eventmanager Hogeschool Utrecht 130 voltijd 100 3x 15 maart 2015 Ad Operationeel Sportmanagement

Nadere informatie

Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging: 14-9-15

Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging: 14-9-15 Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging: 14-9-15 Accountancy Hogeschool Utrecht Accountancy Hogeschool van Amsterdam Ad Sport, Gezondheid en Management Hanzehogeschool Groningen Advanced Business

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2009 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2009. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2009 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2009. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt Amsterdam, juni 2009 In opdracht van Elsevier Thema Studie & Werk 2009 Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt E.E. Berkhout S.G. van der Werff Roetersstraat 29-1018 WB Amsterdam

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2016 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2016

Amsterdam, juni 2016 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2016 Amsterdam, juni 2016 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2016 Hbo ers en academici van studiejaar 2013/2014 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen academici Paul Bisschop Siemen van der Werff

Nadere informatie

VSNU - overzichtlijst bacheloropleidingen concept

VSNU - overzichtlijst bacheloropleidingen concept Aardwetenschappen Accountancy en Controlling Acheologie Actuariele wetenschappen Agrotechnologie Algemene cultuurwetenschappen KUN OUNL Algemene Economie Algemene Gezondheidswetenschappen Algemene Natuurwetenschappen

Nadere informatie

Een goede opleiding werkt!

Een goede opleiding werkt! Een goede opleiding werkt! aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Amsterdam, 18 september 2014 Maikel Volkerink www.seo.nl m.volkerink@seo.nl - +31 20 525 1643 Inhoud 1. Hoe komen HO-alumni terecht op de arbeidsmarkt?

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 24893 4 december 2012 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 1 november 2012, nr. DL/446544,

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein (versie januari 2009) In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen ECONOMIE (ECONOMICS) Accountancy ec of (ec of ) + Accountancy (Associate degree) ec of (ec of ) + Bedrijfs ec of (ec of ) + Bedrijfskunde MER ec of ec of ec of maw of Commerciële Economie (CE) ec of ec

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd 100 3x 15 maart 2016 Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 15 maart 2016 Advanced Business Creation Avans Hogeschool 160 voltijd 100 3x 1 mei

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36310 27 december 2013 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 15 december 2013, nr.

Nadere informatie

Lex Borghans Johan Coenen ROA

Lex Borghans Johan Coenen ROA De invloed van arbeidsmarkt en persoonskenmerken op de studiekeuze Lex Borghans Johan Coenen ROA 1 Opbouw van de presentatie Inleiding Ontwikkelingen in studiekeuze van schoolverlaters De invloed van arbeidsmarktontwikkelingen

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd 100 3x 15 maart 2016 Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 15 maart 2016 Advanced Business Creation Avans Hogeschool 160 voltijd 100 3x 1 mei

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2016 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2016

Amsterdam, juni 2016 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2016 Amsterdam, juni 2016 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2016 Hbo ers en academici van studiejaar 2013/2014 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen hbo ers Paul Bisschop Siemen van der Werff

Nadere informatie

* * * wia of wib Bedrijfskunde 8. B Business Studies * * * wia of wib 9. B Econometrics * wib wib wib 10. B Econometrics and Operations

* * * wia of wib Bedrijfskunde 8. B Business Studies * * * wia of wib 9. B Econometrics * wib wib wib 10. B Econometrics and Operations Bijlage C Lijst van dere vooropleidingseisen in het wetenschappelijk onderwijs. Deze eisen gelden voor 4 vwo, dus voor leerlingen die instromen in het wo vaf 2010 en vallen onder de nieuwe tweede fase.

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2009 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & werk 2009. Hbo ers en academici van studiejaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2009 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & werk 2009. Hbo ers en academici van studiejaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt Amsterdam, juni 2009 In opdracht van Elsevier Thema Studie & werk 2009 Hbo ers en academici van studiejaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage: tabellen hbo ers E.E. Berkhout S.G. van der

Nadere informatie

Vooropleidingseisen WO

Vooropleidingseisen WO Vooropleidingseisen WO Instroommogelijkheden met ATHENEUM-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Actuariële wetenschappen Ja Wis B Nee Nee 2. Bedrijfseconomie Ja Ja Ja Wis A 3. Bedrijfskunde Ja Ja Ja Wis A 4.

Nadere informatie

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016 Centrale Aanmelding en Plaatsing Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016 Bij een aantal opleidingen/instellingen zijn na de uitvoering van de loting nog plaatsen over.

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2014 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2014. Hbo ers en academici van studiejaar 2011/2012 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2014 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2014. Hbo ers en academici van studiejaar 2011/2012 op de arbeidsmarkt Amsterdam, juni 2014 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2014 Hbo ers en academici van studiejaar 2011/2012 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage tabellen Hbo ers Ernest Berkhout Siemen van der Werff

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456 20 juli 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015, nr. HO&S/755131, houdende

Nadere informatie

Overzicht Lotingstudies WO Laatste wijziging: 14-9-15

Overzicht Lotingstudies WO Laatste wijziging: 14-9-15 Overzicht Lotingstudies WO Laatste wijziging: 14-9-15 Bedrijfskunde Radboud Universiteit Nijmegen Bedrijfskunde Rijksuniversiteit Groningen Bedrijfskunde Vrije Universiteit Amsterdam Biomedische wetenschappen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456-n1 26 januari 2016 Rectificatie: Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 21337 29 juli 2014 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 09-07-2014, nr. DL/641019, houdende

Nadere informatie

Vooropleidingseisen WO per 1 oktober 2008

Vooropleidingseisen WO per 1 oktober 2008 Vooropleidingseisen WO per 1 oktober 2008 Instroommogelijkheden met VWO-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Accountancy en Controlling 2. Actuariële wetenschappen Ja Wi B Nee Nee 3. Algemene economie 4. Bedrijfseconomie

Nadere informatie

Overzicht Lotingstudies HBO

Overzicht Lotingstudies HBO Overzicht Lotingstudies HBO Accountancy Hogeschool Utrecht Accountancy Hogeschool van Amsterdam Laatste wijziging: 16-aug-2016 Advanced Business Creation Avans Hogeschool Bedrijfseconomie Hogeschool Utrecht

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2013. HBO ers en academici van studiejaar 2010/2011 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2013. HBO ers en academici van studiejaar 2010/2011 op de arbeidsmarkt Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Thema Studie & Werk 2013 HBO ers en academici van studiejaar 2010/2011 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage tabellen Hbo ers E. Berkhout S. van der Werff

Nadere informatie

Rapportage Top-25 examenjaar 2014

Rapportage Top-25 examenjaar 2014 Rapportage Top-25 examenjaar 2014 www.qompas.nl Qompas Top-25 examenjaar 2014 Hoe ontwikkelt zich de populariteit van studies door de verschillende schooljaren? Qompas onderzocht de ontwikkeling van de

Nadere informatie

Nadere vooropleidingseisen in het wetenschappelijk onderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs geldig tot 1 augustus 2007.

Nadere vooropleidingseisen in het wetenschappelijk onderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs geldig tot 1 augustus 2007. Bijlage A behorende bij artikel 2, eerste lid, van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 mei 2007, nr. HO/BL/2007/3152, houdende nadere vooropleidingseisen hoger onderwijs

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Qompas StudieKeuze Top-50 Toplijstjes

Qompas StudieKeuze Top-50 Toplijstjes Qompas StudieKeuze Top-50 Toplijstjes www.qompas.nl Top-50 Toplijstjes Qompas StudieKeuze september 2015-december 2015 Surrounded by Talent Havo-jongens: Top-50 studies op Qompas StudieKeuze (sep-15 t/m

Nadere informatie

BIJLAGE A NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN VOOR OPLEIDINGEN VAN HET WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS

BIJLAGE A NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN VOOR OPLEIDINGEN VAN HET WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS BIJLAGE A NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN VOOR OPLEIDINGEN VAN HET WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS 1. In deze bijlage wordt verstaan onder: NT: profiel natuur en techniek NG: profiel natuur en gezondheid EM: profiel

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2011 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2011

Amsterdam, juni 2011 In opdracht van Elsevier Thema. Studie & Werk 2011 Amsterdam, juni 2011 In opdracht van Elsevier Thema Studie & Werk 2011 HBO ers en academici van studiejaar 2008/2009 op de arbeidsmarkt Statistische bijlage tabellen Hbo ers E. Berkhout T.H. Smid S. van

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid www.qompas.nl Januari 2015 Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid 1 Oordeel studenten/scholieren over Qompas en tevredenheid met betrekking tot

Nadere informatie

Vooropleidingseisen WO

Vooropleidingseisen WO Vooropleidingseisen WO Betekenis van gebruikte tekens en afkortingen: * : toegangsrecht # : geen toegangsrecht ( ) : keuze uit de tussen haakjes vermelde vakken. Eén van de vakken is voldoende. Een vakaanduiding

Nadere informatie

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu?

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu? In deze bijdrage geven de decanen van de drie afdelingen een indruk van de vervolgkeuzes van onze werkers. Die keuzes vertonen jaar in jaar uit natuurlijk fluctuaties, anderzijds geeft het beeld van één

Nadere informatie

Bijlage A behorende bij artikel 2, eerste lid, van de Regeling nadere vooropleidingseisen hoger onderwijs 2007

Bijlage A behorende bij artikel 2, eerste lid, van de Regeling nadere vooropleidingseisen hoger onderwijs 2007 Bijlage A (Bijlage behorende bij de regeling Wijziging van de regeling nadere vooropleidingseisen hoger onderwijs 2007 in verband met vervanging van de bijlagen van 1 oktober 2008, kenmerk HOenS-2008/59402)

Nadere informatie

Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs, bij de VO-profielen zoals die vanaf 1 augustus 2007 worden aangeboden

Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs, bij de VO-profielen zoals die vanaf 1 augustus 2007 worden aangeboden BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs, bij de VO-profielen zoals die vanaf 1 augustus 2007 worden aangeboden 1. In deze bijlage wordt verstaan

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS April 2012

REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS April 2012 REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS April 2012 Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs In deze bijlage wordt verstaan onder: NT: profiel natuur en techniek NG: profiel

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13500 1 september 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 13 augustus 2010, nr.

Nadere informatie

Monitor jonge fiscalisten 2009

Monitor jonge fiscalisten 2009 Monitor jonge fiscalisten 2009 Amsterdam, juni 2009 In opdracht van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) Monitor jonge fiscalisten 2009 Theo Smid Djoerd de Graaf De wetenschap dat het goed

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2013. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2010/11 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2013. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2010/11 op de arbeidsmarkt Studie & Werk 2013 Amsterdam, juni 2013 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2013 Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2010/11 op de arbeidsmarkt Ernest Berkhout Jurriaan Prins Siemen van der Werff

Nadere informatie

Benchmark Axisopleidingen

Benchmark Axisopleidingen Benchmark Axisopleidingen In opdracht van: Platform Bèta Techniek In samenwerking met Ministerie van OCW HBO-raad Project: 2008.104 Datum: Utrecht, 22 december 2008 Auteurs: Guido Ongena, MSc. drs. Rob

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College

Nadere informatie

Top-50 studies. Top-50 studies en open dagen op Qompas StudieKeuze (sep-15 t/m apr-16) www.qompas.nl. Surrounded by Talent

Top-50 studies. Top-50 studies en open dagen op Qompas StudieKeuze (sep-15 t/m apr-16) www.qompas.nl. Surrounded by Talent Top-50 studies www.qompas.nl Top-50 studies en open dagen op Qompas StudieKeuze (sep-15 t/m apr-16) Surrounded by Talent Best bekeken studies en open dagen op Qompas StudieKeuze Een aantal keer per jaar

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2012 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2012. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2009/10 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2012 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2012. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2009/10 op de arbeidsmarkt Studie & Werk 2012 Amsterdam, juni 2012 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2012 Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2009/10 op de arbeidsmarkt Ernest Berkhout Jurriaan Prins Siemen van der Werff

Nadere informatie

VOORLICHTINGSAVOND HAARLEM 2e AVOND, 13 NOVEMBER 2013

VOORLICHTINGSAVOND HAARLEM 2e AVOND, 13 NOVEMBER 2013 VOORLICHTINGSAVOND HAARLEM 2e AVOND, 13 NOVEMBER 2013 Lokaal Gidsnr Voorlichting ronde 1 (18.30-19.05 uur) capaciteit Gidsnr G1-10 155 G1-14 152 G1-17 174 Taalwetenschap G2-03 108 Informatie, Multimedia

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2014-2015

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2014-2015 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2014-2015 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Nadere vooropleidingseisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs

Nadere vooropleidingseisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs Bijlage A Nadere vooropleidingseisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs Bijlage bij de Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 28 april 2006, nr. HO/BL/2006/8595,

Nadere informatie

BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007

BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs, bij de VO-profielen zoals die vanaf

Nadere informatie

Hoger opgeleide jongeren in Amsterdam

Hoger opgeleide jongeren in Amsterdam Hoger opgeleide jongeren in Amsterdam Amsterdam, september 2009 In opdracht van Platform Arbeidsmarkt en Onderwijs Hoger opgeleide jongeren in Amsterdam Een korte schets van het afstudeercohort 2006/2007

Nadere informatie

BIJLAGE BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007

BIJLAGE BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 BIJLAGE BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs, bij de VO-profielen zoals die vanaf

Nadere informatie

Italiaanse taal en cultuur Talen en Cult. ZO Az+Oceanie (Indonesië) Landschapsarch. en ruimtel. planning

Italiaanse taal en cultuur Talen en Cult. ZO Az+Oceanie (Indonesië) Landschapsarch. en ruimtel. planning CULTUUR EN MAATSCHAPPIJ VWO-WO BIJLAGE 3(a) Zonder meer. Literatuurwetenschap Toegepaste Commuinicatiewetenschappen Media en Cultuur Uniformberoepen: leger, politie, e.d. Algemene Cultuurwetenschappen

Nadere informatie

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag 3 Onze studenten 3.1 Oriëntatie op vervolgonderwijs 3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag Bezoekersaantallen per vestiging nov 06 2007 2008 2009 2010 De Haagse Hogeschool 2832 14926 15575 19529 17405 De Haagse

Nadere informatie

Het hbo ontcijferd 2005

Het hbo ontcijferd 2005 Het hbo ontcijferd 2005 HET HBO ONTCIJFERD 2005 april 2005 Colofon Titel: Het hbo ontcijferd 2005 Het hbo ontcijferd is een terugkerende publicatie van de HBO-raad en is gericht op de ontwikkelingen van

Nadere informatie

Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2015. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2012/13 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2015. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2012/13 op de arbeidsmarkt Studie & Werk 2015 Amsterdam, juni 2015 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2015 Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2012/13 op de arbeidsmarkt Siemen van der Werff Ernest Berkhout - ROETERSSTRAAT

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen maandag 5 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College

Nadere informatie

Amsterdam, mei 2010 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2010. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2007/08 op de arbeidsmarkt

Amsterdam, mei 2010 In opdracht van Elsevier. Studie & Werk 2010. Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2007/08 op de arbeidsmarkt Studie & Werk 2010 Amsterdam, mei 2010 In opdracht van Elsevier Studie & Werk 2010 Hbo ers en academici van afstudeerjaar 2007/08 op de arbeidsmarkt E.E. Berkhout T.H. Smid Roetersstraat 29-1018 WB Amsterdam

Nadere informatie

BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007

BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 BIJLAGE C BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, TWEEDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 Eisen voor opleidingen van het wetenschappelijk onderwijs, bij de VO-profielen zoals die vanaf

Nadere informatie

College Maastricht. International Bachelor in Psychology

College Maastricht. International Bachelor in Psychology OPEN DAGEN NOVEMBER 2015 Kijk voor meer informatie op de site van de instelling. Wat 2 nov Experience Day University College Maastricht Waar open dag (11:00-16:30) Zwingelput 4 2 nov Meeloopdagen diverse

Nadere informatie

Monitor jonge fiscalisten 2010

Monitor jonge fiscalisten 2010 Amsterdam, juni 2010 In opdracht van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) Monitor jonge fiscalisten 2010 Theo Smid Djoerd de Graaf De wetenschap dat het goed is SEO Economisch Onderzoek doet

Nadere informatie

Factsheet FORUM. Instroom in groen onderwijs. augustus 2011. Samenvatting

Factsheet FORUM. Instroom in groen onderwijs. augustus 2011. Samenvatting FORUM augustus 2011 Factsheet Instroom in groen onderwijs Samenvatting Het aantal en aandeel allochtone leerlingen op groene VMBO- en MBO- scholen neemt iets toe. Vergeleken met de andere studierichtingen

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs juni 2011 2 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Meer dan zeven op de tien studenten

Nadere informatie